Sayıştay 2. Dairesi 42899 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2015

• Daire: 2

• Dosya No: 42899

• Tutanak No: 47210

• Tutanak Tarihi: 12.02.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Eğitim Fakültesi Pedagojik Formasyon Sertifika Programında elde edilen gelirlerin dağıtımında yöneticiler için mevzuatta öngörülen üst limitin aşılması;

230 sayılı İlamın 3. maddesiyle; Eğitim Fakültesi Pedagojik Formasyon Sertifika Programında elde edilen gelirlerin dağıtımında yöneticiler için mevzuatta öngörülen üst limitin (% 1600) aşıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu (Döner Sermaye Ek Ödeme Dağıtım Cetvelini İmzalayan-Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Fakülte Sekreteri …), temyiz dilekçesinde özetle;

I-KONU:

Eğitim Fakültesi Pedagojik Formasyon Sertifika Programından elde edilen gelirlerin dağıtımına ilişkin olduğunu,

II-AÇIKLAMALAR VE İTİRAZ:

Gerçekleştirme Görevlilerinin Sorumluluğunun Sınırı:

Gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarının 5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde düzenlendiğini, buna göre;

“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Gerçekleştirme görevlileri, bu kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. Giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri Yönetmelikle belirlenir.”

Denildiğini, ayrıca 5189 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında da aynı doğrultuda görüş ve açıklamalara yer verildiğini, Kanun maddesinin açık bir şekilde, gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu belirlediğini, gerçekleştirme görevlisinin, kanun, tebliğ, yönetmelik hükümlerinin kendisine yüklediği görev kapsamında aranacak gerçekleştirme belgelerinin doğruluğundan sorumlu olduğunu açıkladığını, bu belgelerin ise Kanun ve Yönetmeliklerin verdiği yetki kapsamında Yönetim Kurulunca dağıtılmasına karar verilen tutar ve oranlara yönelik karar olduğu için bu karar sonrası harcama yetkilisinin talimatından sonra düzenlenecek gerçekleştirme belgelerinin doğruluğu ile sınırlı olduğunu, Yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki; “(1) Döner sermaye gelirlerinden öğretim elemanları ve diğer personele dağıtılacak ek ödemeler, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara ve oranlara uygun olarak yetkili kurullara tanınan yetki çerçevesinde birimler veya alt birimler bazında yapılır.” yetki hükmüne göre Yönetim Kurulunun aldığı Kararla, ek ödeme alacak 62 kişi için hesaplanan ödeme miktarını da tek tek brüt olarak ödenecek miktar olarak belirleyerek karar verdiğini, Kararın ekinde yer alan listenin ise kişilerin fiili olarak katkılarının karşılığının gösterildiği liste olduğunu ve Yönetim Kurulunun listede yer alan tutarın tamamının dağıtımına karar verdiğini, bu yönü ile Yönetim Kurulu Kararının, harcama talimatına esas mevzuat hükmü gibi (İdarece belirlenen prosedür) genelge kapsamında değerlendirilip Gerçekleştirme Görevlisi için, esas alınarak aynen uygulanmasının zorunlu olduğunu, bu Yönetim Kurulu Kararını Gerçekleştirme Görevlisinin değiştirmesinin mümkün olmadığını böyle bir yetkisinin de bulunmadığını, Gerçekleştirme Görevlisinin görevinin, karar süreci sonrası harcama talimatı ile başladığını, karar süreci ile bir bağı olmadığını, Gerçekleştirme Görevlisinin Kanun ve Yönetmeliğin Yönetim Kuruluna verdiği yetki doğrultusunda alınmış olan genelge hükmündeki Yönetim Kurulu Kararının uygulamak zorunda olduğunu, bu doğrultuda; Gerçekleştirme Görevlisi olarak da kendisinin Harcama Yetkilisinin talimatıyla; kanun gereği “giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin” hazırlanması ile sorumlu olduğundan, karar sonrası düzenlenmesi gereken ödeme belgelerini, kararda yer alan miktarı dikkate alarak düzenlediğini ve Harcama Yetkilisinin onayına sunduğunu, düzenlediği belgeler ile Yönetim Kurulu Kararı ile belirlenmiş dağıtılacak miktar, kişi sayısı veya yapılacak kesintilerde hiçbir farklılık olmadığı gibi şahsına da hiçbir ödeme yapılmadığını, düzenlediği ve sorumluluğunda olan belgeler ile ilgili olarak dahi ödemenin yapılabilmesi için karar verme yetkisinin de yine Harcama Yetkilisine ait olduğunu, Maliye Dergisi Sayı 154’te yayımlanmış mali sorumluluk ile ilgili bilimsel yazıda da gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarının, Derginin 17 nci sayfasında … tarafından “Mali işlemlerin yürütülmesi ve belgelendirilmesi” başlığı ile açıklandığını, bu yazıda da;

“Gerçekleştirme görevlileri, adı üstünde, yetki kullanan kimseler olmayıp, üzerlerine düşen görevleri mevzuat, emir ve talimatlar çerçevesinde ve amirlerinin yönetiminde yürütmek durumunda olan memurlardır. Bunların sorumlulukları da yaptıkları veya yapmak durumunda oldukları iş ve işlemlerle sınırlıdır. Bunun dışında, kimsenin yaptığı işlerin sorumluluğunu üstlenemezler. Bunların hesap verme sorumluluğu da doğrudan ve tek başlarına değildir. Bunlar harcama yetkilisi için saptanan sorumluluğa, hatası ile ilişkili olarak, katılırlar. Bir başka deyişle, doğrudan ve tek başlarına Sayıştay'a muhatap kabul edilemezler.”

Denildiğini, gerçekleştirme görevlisi ile ilgili sorumluluğu tanımlayan Kanundaki tanımlama ile birebir örtüştüğünü, özetle; ödemeye ilişkin düzenlemeye bakıldığında, elbette 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde genel hükümlerin olduğunu ve uyulması gerektiğini, ancak Kanun hükmünde ve Kanunu açıklayıcı Yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki; “(1) Döner sermaye gelirlerinden öğretim elemanları ve diğer personele dağıtılacak ek ödemeler, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara ve oranlara uygun olarak yetkili kurullara tanınan yetki çerçevesinde birimler veya alt birimler bazında yapılır.” hükmü ve 4/4 üncü maddesindeki “ek ödeme oranlarının belirlenmesi” konularındaki yetki hükmüne dayalı olarak, dağıtılacak miktar ve oranların belirlenmesinde yönetim kuruluna yetki verildiğini, Yönetim Kurulunun, Yönetmelikteki yetkiye istinaden örneğin, 5.2.2015 tarih ve 1, 2, 3 sayılı Karardan 2 nolu olan Kararında 2015 Ocak dönemi ek ödeme dağılımını; 62 kişi için tek tek brüt olarak belirlenmiş miktarların brüt olarak ödeneceğine yönelik karar verdiğini, “giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin” düzenlenmesi şeklindeki görevinin, Yönetim Kurulu Kararını uygulamak olduğundan, gerçekleştirme belgelerinin, şahsına yasal yazılı talimat olduğu gerçeği ile uygulanması zorunlu olduğundan, Kararda belirlenen miktarlarda, yasal kesintilerinin hesaplandığını ve Kararda belirlenen miktarı da aşmamak üzere hazırlanan belgelerin Harcama Yetkilisinin onayına sunulduğunu, Anayasanın 38 nci maddesinde ceza sorumluluğunun şahsiliğinden bahsedildiğini ve söz konusu işlemlerin karar aşamasına hiçbir dahli bulunmadığından kişisel bir sorumluluğunun da bulunmadığını, ek ödeme konusundaki Sayıştay İlamında, ilgilileri de belli olduğu ve ilgilileri hakkında, daha önceden düzenlenmiş İç Denetçi Raporuna dayalı olarak, … 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2016/234 Esas No ile … hakkında … TL alacak davası açıldığını ve sürecin devam ettiğini, ek ödeme konusundaki Sayıştay İlamında, ilgilileri de belli olduğu ve ilgilileri hakkında, daha önceden düzenlenmiş İç Denetçi Raporuna dayalı olarak, … 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde … hakkında … TL alacak davası açıldığını ve sürecin devam ettiğini, …’ın ise … TL olan kişi borcunun, … TL olarak … Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlığı hesabına gelir kaydının gerçekleştirildiğini (EK-5), eğer Yönetim Kurulu Kararı yanlış ise bu sorumluluğun Yönetim Kuruluna ait olduğunu ve böyle olması halinde de; Danıştay 8. Daire 2004/991 sayılı, Danıştay 10. Daire 1997/3567 E sayılı Kararlarında da idarenin yanlış mevzuatı uygulayarak yapmış olduğu hukuki hatanın hizmet kusuru teşkil etmeyeceğine değinildiğini belirterek sorumluluğunun kaldırılmasını istemiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin 42898 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen Dekan Yardımcısı … temyiz dilekçesinde özetle; İlam hükmünde; “Sorumlular savunmalarında her ne kadar Eğitim Fakültesi Yöneticilerine Pedagojik Formasyon Sertifika Programından elde edilen gelirlerinden yapılan ek ödemelerin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (e) bendinde yer alan “Yükseköğretim kurumlanma (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına ödenir.” hükmüne göre hesaplandığını, bu programın düzenli olarak açılmaması nedeniyle elde edilen gelirin sürekli gelir niteliğinde bulunmadığını ve maddenin (d) bendi kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulamış olsalar da burada söz konusu edilen husus, yöneticilere yapılan ek ödemenin kanunun 58 maddesinin hangi fıkrasına göre yapıldığı olmayıp 08.07.2014 tarih ve 29054 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve Yüksek Öğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte değişiklik yapan Yönetmeliğin 4 üncü maddesi ile getirilen Yöneticilere ek ödeme tavan tutarı uygulamasıdır. Söz konusu değişiklik ile yöneticilerin mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması halinde, bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında, on altıncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esasların dikkate alınacağı ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödeme de dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarının, ilgisine göre kanunun 58 inci maddesinin c ve d fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde bin altı yüzünü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm de sadece Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 16 inci fıkrası hariç tutulmuş olduğundan yöneticiler için diğer fıkralarda hesaplanan ek ödeme tutarlarında bu tavan tutarının dikkate alınması gerekmektedir. Dolayısıyla pedagojik formasyon eğitimi sertifika programında elde edilen gelirler 58 inci maddenin (e) bendi kapsamında olsa da yöneticilere yapılan ek ödemede ek ödeme matrahının % 1600’ünün geçmemesi gerekmektedir.” denildiğini, İlamın gerekçesinde belirtildiği gibi; Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programının, düzenlilik arz etmeyen ve düzenli gelir getirmeyen bir eğitim olduğunu, Öğretmen Adaylarının Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim-Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına ilişkin Yönerge ve Bu Yönergeye Dayanılarak Milli Eğitim Bakanlığı ile Yüksek Öğretim Kurulu arasında 28.07.1998 tarihinde Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Koordinasyon ve İşbirliği Protokolünün imzalandığını, bu protokol kapsamında üniversitelerde pedagojik formasyon eğitimi sertifika programının açılmasının Milli Eğitim Bakanlığının o yıl veya takip eden yılda hangi branşlarda kaç kontenjana ihtiyaç olduğunu Yüksek Öğretim Kurumuna (YÖK) bildirildiğini, bu bildirimler neticesinde YÖK’ün yaptığı toplantılarda, formasyon programı açılmasının alınan kararlara bağlı olduğunu belirtmiş, bu protokole bağlı olarak bu eğitim 2007-2009 yılları arasında tezsiz yüksek lisans eğitimi olarak Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde gerçekleştirilmiş, eğitim fakültesi koordinatörlüğünde pedagojik formasyon sertifika eğitimlerine ilk kez 2011 yılında başlanmış ve 2012 yılında da devam etmiş olduğunu ancak 2013 mali yılı içinde hiç kayıt yapılmadığını, 2014 ve 2015 mali yıl içinde öğretmen ihtiyacının fazla olması sebebiyle Bahar, Yaz ve Güz dönemi olmak üzere üç dönem formasyon kaydı yapıldığını, 9 Haziran 2015 tarihinde YÖK Başkanlığında Milli Eğitim Bakanlığı Temsilcisi YÖK’ten sorumlu Genel Müdürün de katıldığı toplantıda artık bu formatta pedagojik formasyon eğitimi yapılmayacağı kararının alındığı ve yeni formatın kesin karar olmamakla birlikte 2009 yılında yapıldığı gibi tezsiz yüksek lisans eğitimi şekline dönüştürülmesine ilişkin İLKE KARARI alındığının açıklandığını (süreçten anlaşılacağı üzere Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı düzenlilik arz etmemekle birlikte düzenli gelir getiren eğitim de olmadığını, arızi olduğunu), kaldı ki 10.03.2016 Karar tarihli 35385 Karar No'lu 162 Nolu Sayıştay İlamında da yer aldığı üzere; “... … Üniversitesindeki Pedagojik formasyon sertifika eğitim programlarının 2007- 2009 yılları arasında tezsiz yüksek lisans eğitimi olarak Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde gerçekleştirildiği, Eğitim Fakültesi'nde ilk defa 2011 yılında açıldığı, 2012 yılında bir kez kayıt yapıldığı, 2013 yılı içerisinde hiç kayıt yapılmadığı, 2014 yılı içerisinde bahar, yaz ve güz dönem kayıt yapıldığı, bu durum pedagojik formasyon eğitimleri karşılığında elde edilen gelirlerin düzenlilik arz etmediği anlaşıldığından, Eğitim Fakültesinin düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumu olarak değerlendirerek 58'inci maddenin (d) fıkrası kapsamında mütalaa etmek mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla pedagojik formasyon eğitimleri karşılığında elde edilen döner sermaye gelirlerinin dağıtılmasında 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 58 inci maddesinin (e) fıkrası hükümlerinin uygulanmasında ve dolayısıyla anılan fıkraya göre dağıtım yapılan ödemelerde ilişilecek bir husus bulunmadığına oyçokluğumla karar verildi.” denildiğini, 58 inci maddenin (e) fıkrası arızi gelire sahip fakülteler için sınır koymazken söz konusu yeni getirilen Yönetmeliğin Eğitim Fakültesine uygulanmasının şahsı ve … için adil olmayan bir durum ortaya çıkardığını, şöyle ki diğer (a, b, c, d ve f) maddeleri kapsamındaki birim yöneticilerinin alacakları ücret yükselirken kendilerinin alacağı ek ödemenin yaptıkları işe göre değil de Yönetmelik maddesindeki sınırlamaya göre yapılması durumunda azalacağını; dolayısıyla adaletsiz bir durumun ortaya çıktığını, kendilerinin bu Kurulda görevlendirilmesinin, Ek 1, Sayfa 4’den de görüleceği üzere YÖK’ün hazırladığı usul ve esasların 9 uncu maddesi uyarınca olduğunu (Ek 1: görevlendirmeler, sürekli yapılması ve takip edilmesi gereken işlere örnekler Ek 1 a’daki CD de yer aldığını), YÖK tarafından hazırlanan Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı Usul ve Esaslarında ödemelerin formasyona katkı sağlayanların katkı sağladıkları oranında Döner Sermaye Yönetmeliğine göre ödeneceğinin ifade edildiğini, yapılan bu ödemelerin, YÖK, Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı Usul ve Esasları ile Üniversite ve Fakültenin Yönetim Kurulu kararlarına uygun olarak ve Üniversite Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün denetim, gözetim ve onayıyla, Üniversitenin aldığı kararları uygulamak suretiyle gerçekleştirildiğini (NOT: 2014 Sayıştay sorgusuna ilişkin cevapta bu belgelerin hepsinin sunulduğunu), Sayıştay’ın 13.04.2017 tarihli İlamında yer alan; “... yapılan ek ödemede ek ödeme matrahının % 1600’ünün geçmemesi gerekmektedir.” ifadesine göre ek ödeme yapılması durumunda kendilerinin mesai saatleri dışında ve hafta sonu ile resmi tatil günlerinde vermiş oldukları hizmetler karşılıksız kalacağını ve angaryaya dönüşeceğini, oysa 2709 sayılı Anayasamızın 18 inci maddesi hükmüne göre; “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.” denildiğini, sonuç olarak Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programına ilişkin elde edilen döner sermaye gelirleri arızi olduğundan ödemelerin de 58/(e) maddesine göre yapılması ve 08.07.2014 tarih ve 29054 sayılı bu Yönetmeliğin 58 inci maddenin diğer fıkraları ile ilişkili olması gerektiğini, aksi halde “yapılan işe göre ödeme yapılır” ilkesine aykırı bir durumun ortaya çıkacağını, yani daha çok iş yapan kendilerinin daha az ek ödeme almak durumunda kalacaklarını, taraflarına yapılan ek ödemelerin, yönetici oldukları için değil, Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programı Usul ve Esaslarına göre kurulan Pedagojik Formasyon Biriminde yapmış oldukları görevler nedeniyle olduğunu, ayrıca Rektörlüğün, hem şahsı hem de …’a yapılan 2014 - 2015 ödemeleri ile ilgili bu konuyu mahkemeye taşıdığını, bu davaların … Asliye Hukuk Mahkemelerinde görüldüğünü, 9 Nolu Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan 2016/203 Esas Nolu dava ile ilgili gelen bilirkişi raporunda da ödemelerin 58/(e)’ye göre yapılmasının uygun olduğunun ifade edildiğini (EK 2 - Bilirkişi Raporu), ayrıca, …’ın Rektörlüğün talimatı doğrultusunda geri ödeme yapmasına rağmen, “Belgenin banka dekontu olduğu muhasebe kayıtlarında gelir hesaplarına alındığına dair bir belge gönderilmemiş olduğu; bu nedenle de gönderilen belgenin tahsilat olarak kabulü mümkün değildir” denildiğini, muhasebe kaydının, Üniversite Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından yapılıp Sayıştay’ın bu konuda bilgilendirilmesi gerektiğini, bu süreçlerin işleyişi konusunda uzmanlıklarının olmadığını, ödenen paranın muhasebe kaydının alınması ve bu kaydın Sayıştay’a bildirilmesine ilişkin yetki ve sorumluluğun Üniversite Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne ait olduğunu, Rektörlüğün, bir önceki Sayıştay İlamı yayınlanmadan, yani Sayıştay Kararını beklemeden, kendi İç Denetim Birimini harekete geçirerek …’a yaklaşık … TL geri ödeme çıkarttığını, bu paranın bir ay içinde ödenmesini istediğini, …’ın da, 2016 Mart ayında bu ödemeyi yaptığını, 2014 ödemelerine ilişkin Sayıştay İlamında; “58/(e)’ye göre ödemelerin yapılmasında ilişilecek bir husus bulunmamaktadır” kararından hemen sonra …’ın yaptığı ödemeyi geri alabilmek için bu konuyu … Asliye Hukuk Mahkemesine taşıdığını belirterek, yukarıda açıklanan nedenlerle İlam maddesi ile verilen; “... Bu itibarla, Eğitim Fakültesi Pedagojik Formasyon Sertifika Programından elde edilen gelirlerin dağıtımında yöneticiler için mevzuatta öngörülen % 1600 üst limitinin aşılması neticesinde ortaya çıkan … TL kamu zararının Gerçekleştirme Görevlisi (Fakülte Sekreteri) … ile Harcama Yetkilisi (Dekan Yardımcısı). …’e müştereken ve müteselsilen 6085 Sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizi ile birlikte ödettirilmesine" şeklindeki tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Bu itirazlar üzerine Temyiz Kurulunun 27.06.2018 tarihli ve 44741 tutanak (29028 ilam) sayılı Kararında özetle; “Pedagojik Formasyon Sertifika Programında elde edilen gelirler 58 inci maddenin (e) bendi kapsamında olsa da, yöneticilere yapılan ek ödemede ek ödeme matrahının % 1600’ünün geçilmemesi gerektiği ancak bu oranın geçildiği” belirtilerek (her ne kadar kararda belirtilmese de) tazmin hükmünün konunun esası yönünden TASDİKİNE, yapılan tahsilat yönünden DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, oy birliğiyle karar verilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), bu defa karar düzeltilmesi kanun yoluna başvurarak gönderdiği dilekçede özetle;

A- HARCAMA YETKİLİSİNİN SORUMLULUĞU:

5018 sayılı Kanunun 31 inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğunun ifade edildiğini, 32 nci maddesinde ise; bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlandığını, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağının, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu olduklarının belirtildiğini, kanun maddesi açık olduğu üzere, harcama talimatının verilmesinden sonrasına kadar ve dolayısıyla mevzuattan kaynaklanan hatalardan harcama yetkilisinin sorumluluğunun açık ve net olduğunu ve Sayıştay Genel Kurul Kararında da bu hususun Kanunda yer aldığı şekliyle izah edildiğini,

B- GERÇEKLEŞTİRME GÖREVLİSİNİN SORUMLULUĞU:

Gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarının 5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde düzenlendiğini, buna göre; “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine: İşin yaptırılması mal veya hizmetin alınması, teslim almaya İlişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. Gerçekleştirme görevlileri, bu kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. Giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri, Yönetmelikle belirlenir.” denildiğini ve Kanunda yer aldığı üzere; kanun, tebliğ, yönetmelik, yönerge, yönetim kurulu kararı vs. gibi hususlardaki mevzuat değerlendirmesi yapma görevinin gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu kapsamında olmadığını, sorumluluğunun; “giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin” düzenlenmesi sırasındaki hatalar ile sınırlı tutulduğunu,

C- SAYIŞTAY GENEL KURUL KARARINA GÖRE SORUMLULUK TANIMI:

14.6.2007 tarih ve 5189/1 Sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı’nda; harcama yetkililerinin sorumluluğu mevzuatta hata olması hali dahil olmak üzere belirlenmiş iken; gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunun özetle;

“Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. Amir tarafından görevlendirilmiş olması gerekmektedir. Bu anlamda gerçekleştirme belgelerinin hazırlanması, taslak metinlerin yazılması, temize çekilmesi, kaydedilmesi, bilgisayara giriş yapılması gibi yardımcı hizmetlerin gerçekleştirme görevi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Ödeme emri belgesi tek başına mali bir işlem sayılmamakla birlikte taahhüt ve tahakkuk aşamalarından sonra ödeme aşamasına geçilmesine esas teşkil etmektedir.

31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön mali kontrol kapsamında ele alınmakta ve “kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür’ şerhi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yaptığı işlemler nedeniyle sorumluluk üstlenmesi tabiidir

Yapılan bu açıklamalara göre, aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine, bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, bu görevlilerin yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevlilerce düzenlenen belgeye dayanıyor olması hususlarına bakılması gerekmekledir. Yani mali işlemin gerçekleştirilmesinde, görevli olanların imzası olmadan ödeme belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir.

Bu nedenle, ödeme emri belgesine eklenmesi gereken taahhüt ve tahakkuk işlemlerine ilişkin fatura, beyanname, tutanak gibi gerçekleştirme belgelerini düzenleyen veya bu belgeleri kabul eden gerçekleştirme görevlilerinin, bu görevleriyle ilgili olarak yapmaları gereken iş ve işlemlerle sınırlı olarak harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine”

Şeklinde karara bağlandığını ve 5018 Sayılı Kanunda 33 üncü maddede yer aldığı gibi Sayıştay Genel Kurul Kararında da gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunun düzenlenen belgelerin doğruluğuyla sınırlı tutulduğunu ve kabul edildiğini, kanun, tebliğ, yönetmelik, yönerge, yönetim kurulu kararı vs. gibi, kanunda yer aldığı gibi, mevzuat değerlendirmesi yapma görevi gerçekleştirme görevlisinin sorumluluk kapsamında olmaması nedeniyle, mevzuatta meydana gelmiş olan herhangi bir hatadan gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulmasının düzenlemelere aykırı olduğunu, sorumluluğun; “giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin” doğruluğu ile sınırlı tutulduğunu,

D- KONU İLE İLGİLİ BİLİMSEL GÖRÜŞ, KANUN VE SAYIŞTAY GENEL KURUL KARARININ ÖRTÜŞMESİ:

Uygulamaya yön vermiş olan Maliye Dergisi sayı 154’te yayımlanmış mali sorumluluk ile ilgili bilimsel yazıda da gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarının, Derginin 17 nci sayfasında Doğan BAYAR tarafından “Mali işlemlerin yürütülmesi ve belgelendirilmesi” başlığı ile açıklanmış olup bu yazıda da; “Gerçekleştirme görevlileri, adı üstünde, yetki kullanan kimseler olmayıp, üzerlerine düşen görevleri mevzuat, emir ve talimatlar çerçevesinde ve amirlerinin yönetiminde yürütmek durumunda olan memurlardır. Bunların sorumlulukları da yaptıkları veya yapmak durumunda oldukları iş ve işlemlerle sınırlıdır. Bunun dışında, kimsenin yaptığı işlerin sorumluluğunu üstlenemezler. Bunların hesap verme sorumluluğu da doğrudan ve tek başlarına değildir. Bunlar harcama yetkilisi için saptanan sorumluluğa, hatası ile ilişkili olarak, katılırlar. Bir başka deyişle, doğrudan ve tek başlarına Sayıştay’a muhatap kabul edilemezler. ” denildiğini ve bu kanaatin de Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı ile birebir örtüştüğünü,

E- TEMYİZ KONUSU KATKI PAYI ÖDEMELERİ İLE İLGİLİ ADLİ MAHKEMELERCE VERİLMİŞ KARAR BULUNMASI:

Kamu Zararı Tablosunda ismi geçen …’a karşı … Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 2014 ve 2015 yık Pedagojik Formasyon Sertifika Programı kapsamında dağıtılan katkı payı ödemelerinin tazmin konusu olan … TL dahil olmak üzere toplam … TL'nin, 24.03.2016 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte adı geçenden tahsili için … 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/203 Esasına kayden dava açıldığını, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda verilen 2018/83 K. sayılı Karar ile sertifika eğitiminin düzenlilik arz etmediği sonucuna varılarak, davanın reddine karar verildiğini, (EK :1)

F- CEZADA ŞAHSİLİK İLKESİ:

T.C. Anayasasının 38 inci maddesine göre “ceza sorumluluğu”nun şahsi olduğunu, bu yönü ile de 5018 Sayılı Kanunda yer alan sorumluluk tanımlarının Sayıştay Genel Kurul Kararındaki değerlendirmeye uymakta ve örtüşmekte olduğunu

SONUÇ:

Yukarıda yer aldığı üzere, yasal düzenlemeler Sayıştay Genel Kurulu Kararı, bilimsel görüş ve Anayasanın 38 inci maddesi hükmü bir arada değerlendirildiğinde, anılan işlemde mevzuat yönüyle oluşmuş herhangi bir hatadan Gerçekleştirme Görevlisinin sorumlu olmayacağı inancıyla tazmin hükmünün ahizlere yöneltilmesi isteminde bulunduğunu, Sayıştay Temyiz Kurulunun 27.6.2018 tarihli ve 44741 sayılı Kararında; Eğitim Fakültesi Pedagojik Formasyon Sertifika Programından elde edilen gelirlerin dağıtımına ilişkin değerlendirme sonucunda, 23 Haziran 2017 tarih ve 230 sayılı İlamın 3. maddesiyle verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak sorumluluğunun Harcama Yetkilisine ve ahizlere ait olduğunu, Gerçekleştirme Görevlisi olarak kendisinin mevzuattan kaynaklı hatalardan sorumlu olmadığını, Anayasanın 38 inci maddesi, 5018 Sayılı Kanunun 33 üncü maddesi ile 5189/1 Sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı, bilimsel görüş ve de dilekçe ekinde sunulan … 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/203 E. 2018/83 K. sayılı Kararı göz önüne alınarak Temyiz Kurulu Kararının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek şahsının sorumlu tutulduğu tazmin hükmünün, duruşmalı incelenerek karar düzeltme yoluyla kaldırılması hususunu Kurulumuzun bilgisine arz etmiştir.

(Karar düzeltilmesine ilişkin) Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumlunun dilekçesinde; Temyiz Kurulunca iddialarının karşılanmadığı, pedagojik formasyon eğitimi ile ilgili olarak döner sermaye gelirlerinden yapılan ödemelerin mevzuatına uygun olduğu, şayet tazmin hükmü verilecekse bunun ahizlere yönelik olarak düzenlenmesinin gerektiği hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda verilen tazmin hükmünün karar düzeltmesi yoluyla kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiği ifade edildikten sonra; ortaya konulanların gerek Daire hükmü öncesinde gerekse Temyiz başvurusunda dile getirilmiş olup, yargılama ve temyiz görüşmeleri sırasında dikkate alındığını; bu itibarla, sorumlunun karar düzeltme talebinin reddine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Önceki (27.06.2018 tarihli ve 44741 tutanak sayılı) Temyiz Kurulu Kararımızda yapılan değerlendirmeye göre;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 32 nci maddesinde:

“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

Aynı Kanunun 33 üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. …

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. …”

Hükümleri yer almaktadır.

Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar No’lu Sayıştay Genel Kurul Kararında da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Bu kapsamda; … Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yönetim Kurulu tarafından alınan Yönetim Kurulu Kararlarında; “2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi uyarınca, Fakültemiz Pedagojik Formasyon … ayı-2015 Döner Sermaye Ek Ödeme Dağılımı Cetvelinin ekteki şekliyle kabulüne” denilmiştir.

Söz konusu ekte yer alan … Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü 2547/58 inci mad. (e) fıkrası kapsamındaki işlere ait Döner Sermaye Ek Ödeme Dağıtım Cetveli, Fakülte Sekreteri … ile Dekan Yardımcısı … tarafından imzalanmıştır.

İlamın konusu ise, yapılan ek ödeme olmayıp 08.07.2014 tarih ve 29054 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte değişiklik yapan Yönetmeliğin 4 üncü maddesi ile getirilen yöneticilere ek ödeme tavan tutarı uygulanmasına ilişkindir.

Bu nedenle döner sermayeden yapılan ek ödemelerde yönetmelikle getirilen sınırlamaya riayet edilmemesi nedeniyle oluşan kamu zararında, gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumluluğuna gidilecektir.

Görüleceği üzere, önceki Temyiz Kurulu Kararımızda sorumluluk itirazında bulunan Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluğuna … Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü 2547/58 inci mad. (e) fıkrası kapsamındaki işlere ait Döner Sermaye Ek Ödeme Dağıtım Cetvelini imzalaması nedeniyle gidildiği ifade edilmiş olup, bu değerlendirme bu defa karar düzeltilmesi dilekçesinde birebir aynı gerekçelerle yapılan sorumluluk itirazı için de geçerlidir.

Dolayısıyla, önceki Temyiz Kurulu Kararımızda, Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluğu yönünden herhangi bir isabetsizlik bulunmamaktadır. (Aynı durum Harcama Yetkilisi için de geçerlidir.)

Öte yandan, 5018 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin 3 üncü fıkrası kanunun verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisi ve bu yetkiden doğan sorumluluğun, kurul, komite veya komisyona ait olacağını düzenlenmektedir.

Ayrıca, yukarıda sözü edilen Sayıştay Genel Kurul Kararı’nın “SORUMLULAR” başlıklı 3 üncü Bölümünün "Harcama Yetkilileri" başlıklı 3 üncü maddesinin "Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu" başlıklı (b) fıkrasında da:

“Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31 'inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda;

• Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme seklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına"

Şeklinde karar verilmiştir.

Yine aynı Kararın “Gerçekleştirme Görevlileri” başlıklı 4üncü maddesinin “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) fıkrasında da:

“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.

Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine çoğunlukla,”

Denilerek kurul, komisyon veya benzeri bir organca düzenlenen gerçekleştirme belgelerindeki sorumluluk durumu açıklığa kavuşturulmuştur.

Yukarıdaki mevzuat hükümleri karşısında kamu zararına oluşturduğuna hükmedilen harcamaya öncelikli olarak (doğrudan Pedagojik Formasyon Programında görev alan kişilere yapılacak aylık ödeme tutarlarını Ek Ödeme Dağılımı Cetveli adı altında gösteren) anılan Fakülte Yönetim Kurulu Kararları vasıtasıyla sebebiyet verildiği dikkate alınacak olursa bu Kararları alan (Harcama Yetkilisi olarak zaten sorumluluk yüklenmiş olan …’ü de içeren) Kurul Üyelerinin de sorumluluğa dâhil edilmesi (sorumluluğun genişletilmesi) gerekmektedir.

Dolayısıyla, sorumluluk yönüyle sadece (Asıl) İlamda mevcut olan kişiler açısından tazmin hükmü verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, -konunun esasına girilmeden- temyiz dilekçesindeki sorumluluğa ilişkin iddiaların kısmen kabulüyle, söz konusu 27.06.2018 tarihli ve 44741 tutanak (29028 ilam) sayılı Temyiz Kurulu Kararında KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA ve 230 sayılı İlamın 3. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün sorumluluk yönünden 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve Fakülte Yönetim Kurulu üyelerinin de sorumluluğa dâhil edilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, oy birliğiyle,

Karar verildiği 12.02.2020 tarih ve 47210 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.