Sayıştay 2. Dairesi 41346 Kararı - Yüksek Öğretim İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2013

• Daire: 2

• Dosya No: 41346

• Tutanak No: 46592

• Tutanak Tarihi: 11.09.2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İkmal inşaatı kapsamındaki yapım işinde; ikmal inşaatı öncesindeki inşaat işi kapsamında büyük bir kısmı yapılmış olmasına rağmen elektrik kablo kanalları yapımı (elektrik tava) imalatı bedelinin, ikmal inşaatı kapsamında olmak üzere ikmal ihalesi başında yükleniciye verilen elektrik uygulama projesi içerisinde yer almasına rağmen söz konusu projede yer almadığı gerekçesiyle ikmal inşaatının tamamı için yeni birim fiyat düzenlenerek iş artışına gidilmek suretiyle ödeme yapılması;

287 sayılı İlamın 1. maddesiyle; … yüklenimindeki “… Üniversitesi … İkmal İnşaatı İşi”nde; yükleniciye verilen elektrik uygulama projesi içinde Galeri ve Teshin Merkezi hariç elektrik kablo kanalları yapımı imalatının bulunmasına rağmen bu imalatın tamamına yeni birim fiyat düzenlenerek iş artışı yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlamda münferiden sorumluluk yüklenen Sorumlu (Hakedişi Düzenleyen sıfatıyla temyiz talep eden Elektrik Mühendisi …), (aynı zamanda Ahiz .. adına (Yüklenicinin Vekili) Fer’i Müdahil sıfatıyla temyiz duruşmasına katılma talebinde bulunan Av. …’ın gönderdiği olayın teknik boyutu yönünden tamamen aynı nitelikte olan) temyiz dilekçesinde özetle; Denetçi tarafından düzenlettirilen ve tazmine esas tutulan bilirkişi raporunun Sayıştay'ca seçilen bilirkişiler tarafından düzenlenmiş ve imzalanmış gibi gözükmesine rağmen, bilirkişilerin Sayıştay'ca kendilerine görev verilmeyen kişilerce hazırlanan ataşmanlar sonucu ulaşılan hesaplama ve düzenlenen (… Firmasının) 66 nolu hakediş raporlarına dayanarak sonuca vardıklarının görüldüğünü, asıl olanın; bilirkişi raporunun Sayıştay'ın görevlendirdiği kişilerce düzenlenmesi olduğunu, mahallindeki inceleme ve hesaplamalar ve sair değerlendirmelerin de aynı kişilerce yapılıp Sayıştay'a sunulması olduğunu, başkalarının yaptığı inceleme Sayıştay denetiminden geçmediğinden bu belgelere dayalı bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının da mümkün olmadığını, işin doğrusunun; yapılacak inceleme görev verilen bilirkişilerin ihtisası dışında ise bilirkişilerce bu hususun Sayıştay'a bildirilmesi ve Sayıştay'ın işin ehli olan kişiyi tayin ederek adil karara varılmasının sağlaması olduğunu, kaldı ki; verilen raporda da önemli derecede hataların mevcut olduğunu;

• İlamın karar kısmında ihale kapsamında olan elektrik kablo tavası imalatlarının tamamına yeni birim fiyat düzenlenerek iş artışı yapıldığının ifade edildiğini, bu savın doğru olmadığını, sorgu aşamasındaki savunmada belirttiği gibi ilave iş miktarının; ya ihale kapsamında olmayan, Y Blok, Galeri, Teshin Merkezi gibi yeni mahallerden, ya da İhale kapsamında olup ihale sonrası yapılan mimari, mekanik ve elektrik revizyonlarından oluşan iş miktarı artışlarından meydana geldiğini,

• Elektrik kablo tavası imalatlarının ihalenin yaklaşık maliyetinde yer almadığını, ancak Y Blok, Teshin Merkezi, Galeri, vb. dışında yer alan mahallerde elektrik kablo tavası imalatlarının projede gösterildiğini, daha önceki yüklenici tarafından yapılmış elektrik kablo tavalarının da herhangi bir sorumluluk tespiti olmadan aynı projede yer aldığını, nerelerin eski yüklenici tarafından yapıldığı ve yapılan eski imalatlarının sorumluluğunun kime ait olduğunun belirtilmediğini, bunun yaşamın doğal akışına uygun olmadığını, bu konunun neden araştırılmadığının sorgulanması gerektiğini,

• İhalenin elektrik kablo tavası projesinde gösterilen mahallerin yine aynı ihalenin eki olan mimari projede gösterilen mahalle de uyumlu olmadığını, birçok mahallin fonksiyon değiştirdiğini, (bkz. mimari ile uyumsuz tava projeleri), eski yüklenicinin on seneyi aşan bir sürede imalat yaptığını, yapılan imalatların proje revizyonlarına ve ihtiyaçlarına cevap veremediğini, ikmal inşaatı ihalesinden sonra da ciddi mahal ve fonksiyon revizyonları yapıldığını, bu revizyonlar sonucu oluşan tava imalatların neden ilave iş kapsamında değerlendirilmediğinin anlaşılamadığını,

• İlave iş kapsamında yapılan tava imalatlarında yeni birim fiyat olarak “782.100 Galvaniz saç kablo kanalları yapımı” pozunun kullanıldığını, poz tarifinde saç kablo taşıyıcıları bedelinin Birim Fiyat No 743-601'den ayrıca ödeneceği ifade edilmesine rağmen …'ın yaptığı ilave işte saç kablo taşıyıcılarının bedelinin ilave iş tutarına dâhil edilmediğini,

• Y Blok, ihale elektrik kablo tavası projelerinde yer almadığı ve dolayısı ile ihale kapsamında olmadığı halde bu blokta yapılan ek tava imalatlarının neden ilave iş kapsamında değerlendirilmediğinin ayrıca sorgulanması gerektiğini, Y Blok’un, ihale kapsamında olmayan bloklar gibi ihale sonrasında yeni birim fiyat ile ilave iş kapsamında yapılmasının istendiğini, Y Blokta ihale öncesi yapılan kablo tavaları ile tespit tutanağının bulunmadığını, ihale öncesi iş yeri ziyaretinde yatak katları dışında herhangi bir tava imalatına rastlanmadığını, yatak katların bazılarında yatak odaları keserek geçen kısmi tava imalatlarının görüldüğünü, ancak bu inşaatı yüklenicisine yeni fiyat kapsamında verdiğini, buna rağmen Y Blok tava imalatlarının (sebebi anlaşılamayacak şekilde) ilave iş kapsamında değerlendirilmediğini,

• Teshin Merkezi ve Galerinin elektrik tavası projelerinde yer almadığı ve ihale kapsamında olmadığının kabul gördüğünü ancak yapılan imalatların iddiaya esas miktarın metrajlarıyla, savunmanın metrajları arasında ciddi fark olmasına rağmen bu farkların araştırılmadığını, iddia edilen metraja esas As Build (Yapıldığı Gibi) çizimlerin kanıt olarak sunulmadığını, bütün bunlar araştırılmadan neden yapılan işin çok azının iş artışı olarak verildiğinin sebeplerinin de anlaşılamadığını,

• Sayıştay tarafından oluşturulan bilirkişinin hazırladığı 18.05.2015 tarihli bilirkişi raporu sonucunda Sayıştay tarafından suç duyurusunda bulunulduğunu ve bu konunun … Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirildiğini, Cumhuriyet Savcılığının açılan soruşturma dosyası kapsamında konuyu bilirkişiye intikal ettirdiğini, … Cumhuriyet Savcılığının teşkil ettirdiği bilirkişi kurulu raporunu düzenleyerek Savcılığa teslim etmiş olup, bu raporun dilekçe ekinde sunulduğunu, raporun 93. sahifesinde konu ele alınmış olup metnin aşağıda olduğunu;

“- Elektrik tava imalatı Yapılması

Tarafımdan …+… İnşaat tava projesi ve nihai tava projeleri ozalitleri çekilerek yerinde sondaj usulü ile ölçüm yapıldı (…nin faal olması ve asma tavanların bulunması nedeniyle tamamının ölçümü mümkün olmadı. Yapılan ölçümler ve hesaplamalarda … genelinde 318.237,51 kg tava mevcut olduğu belirlendi.”

“İşlerin bedelinin de usulüne uygun olarak ödenmesi esastır." kuralına göre, ödenmesi gerektiği kanaatine varıldığını,

• Dilekçe ekinde bulunan … Üniversitesi bilirkişiler kurulunun hazırladığı raporun da konunun ayrıca incelendiğini ve bu raporda yer alan;

“Bilirkişi Heyetimizin Kablo Tava İmalatı Konusunda Yapmış Olduğu Çalışma:

Sayıştay incelemesinde sadece Galeri ve Teshin Merkezinin ek iş olarak yapıldığından söz edilmekte ancak, bu kısımlarda da metrajlar düşük alınmıştır. G Blok ve G Blok yapılan ek işler hesaba katılmamıştır. Ayrıca, tadilat yapılmış olan; çatı makine daireleri, B Blok ve D Blok ise hiç hesaba katılmamıştır.

Mahallinde ve ihale dokümanları üzerinde yapılan incelemelerde, ihale dokümanı ekindeki Elektrik Projeleri içerisinde A1, A4, B1, B2, B3, B4, D1, D2, D3, D4, D5, G1 ve G2 bloklarının çatılarına ait kablo tava projesi bulunduğu,

Ancak bu blokların çatılarına, daha sonra yapılan proje tadilatları ile, ilave olarak konulan klima santralleri ve bu klima santrallerin elektrik beslemeleri (kuvvetli akım) kabloları ile otomasyon sisteminin haberleşme ve görüntüleme (zayıf akım) kablolarının çekilmesi gerektiği ve bu kabloların çekilmiş olduğu tespit edilmiştir.

İşin tekniği açısından, kuvvetli ve zayıf akım kablolarının ayrı ayrı taşınması gerektiğinden, burada bir kuvvetli akım kabloları ve diğeri de zayıf akım kabloları için olmak üzere, iki ayrı kablo tavası imalatının, ilave olarak, yapılmış olduğu tespit edilmiştir. …sında yapılan incelemede, bu tava imalatları yerinde görülmüştür.

İhale kapsamında olmayıp, proje tadilatı veya işveren tarafından istendiği için yapılan ilave işlerin bedelinin de usulüne uygun olarak ödenmesi esas olup, ihaleye ek olarak yapılan bu kablo tavalarına ait metrajlar Ek 1’de verilmiştir.

Ayrıca, ihale kapsamında olmayan 47 (kırk yedi) adet hemşire deski (masası) ve alımı … yönetimi tarafından yapılan, 153 (yüz elli üç) adet Pendant (avize) için de elektrik kuvvetli akım tesisatı, internet tesisatı, telefon tesisatı, kamera tesisatı, ses sistemi tesisatı, yangın ihbar tesisatı ve otomasyon tesisatı kabloları için de, kuvvetli ve zayıf akım kablolarını taşımak üzere, iki ayrı kablo tavasının, ilave olarak, yapılmış olduğu görülmüş olup, bu kablo tavalarına ait metrajlar da Ek 1’de verilmiştir.

Diğer yandan projesinde, … koridorlarında 30 cm'lik olarak görülen kablo tavalarının, kablo yoğunluğu (kablo sayısının fazla olması) nedeni ile, tekniğine uygun olarak, 30 cm'lik tava yerine 60 cm'lik tava yapılmış olduğu görülmüştür. Bu tavaların metrajları da Ek 1’de verilmiştir.

Burada ihale dokümanlarında olmayıp, daha sonra yapılan proje tadilatları ve işveren isteklerine göre yapılmış ve geçici kabulü yapılmış olup, … tarihinden beri işletmeye alınmış olan …sında hizmet veren bu imalatların, ek iş kapsamında değerlendirilmesi ve taraflarca belirlenen birim fiyatlara ve çıkarılacak metraja göre hesaplanacak bedelinin yüklenici …'a, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesine göre, ihale kapsamında olmayıp, proje tadilatı veya işveren tarafından istendiği için yapılan ilave …”

Hususlarının denetime elverişli biçimde açıklanmadığını, elektrik tavası kalemi iş artışına dair savunmaların da yeterince araştırılmadığını, açıklanan bu hususlar ve raporun düzenlenmesinde Sayıştay’ın görev vermediği kişilerin yer almış olmaları nedeniyle adalete güven açısından Denetçi tarafından düzenlettirilen bilirkişi raporunun karara esas alınmasının isabetli olmadığını, öte yandan davaların konusu … Üniversitesi … yapımından kaynaklanmakta ve tüm davalarda davalı olarak Üniversitenin Yapım İşleri Elektrik Müh. gösterilmiş ise de; her davanın sözleşmesi ayrı olup davacıların yapacakları inşaatların gerek mahal ve proje olarak farklı bulunmaları ve her bir inşaatın ayrı ayrı incelenip değerlendirilmesi, hem inceleme ve hem de yargılamada yapılan işlerin denetimi açısından kolaylık sağlayabileceğinden davalar arasında benzerlik olmakla beraber davaların birlikte görülmesi mümkün bulunmadığından HUMK 46 ve devamı maddeleri gereğince davaların ayrılıp ayrı esaslara kaydı yapılıp sonuçlandırılması gerektiğini, bu nedenlerle yapılan yargılama ve varılan sonuç hüküm tesisi, Sayıştay denetimine uygun bulunmadığından mahkemece yapılacak işin; açılan davaların ayrılıp yeni esaslara kaydının yapılması, … Üniversitesi Elektrik Fakültesinden seçilecek ihale uygulama projesi ve yapılan değişim nedeniyle götürü bedelli inşaat sözleşmesinde iş artışı ve metraj hesabından anlayan bir elektrik (öğretim üyesi) ile aynı Üniversitenin İnşaat Fakültesinden (öğretim üyesi) inşaat mühendisi ve hukuki yorum ve nitelendirmede yardımcı olmak üzere … Üniversitesi Hukuk Fakültesi Borçlar Hukuku kürsüsünden (öğretim üyesi) bir hukukçudan oluşacak bilirkişilere inceleme yaptırılıp ihale projesi ile değişiklik uygulama projesi arasında iş artışına neden olabilecek bir değişiklik meydana gelip gelmediği, sözleşme ve ekleri dikkate alınarak sözleşmede gösterilmeyen ve davacılar tarafından yapılan işlerin neler olduğu, yapıldıkları tarih itibariyle fiyatları, bu işlere karşılık varsa davacılara yapılan ödemelerin tutarlarının belirlenip sonuçlandırılması olduğunu ifade ettikten sonra,

1. Y Blok’un, ihale elektrik tava projelerinde yer almadığı ve dolayısıyla ihale kapsamında olmadığı halde bu blokta yapılan tava imalatlarının neden ilave iş kapsamında değerlendirilmediği? hususunda;

İhale projesi resimlerinden Mimari +22.20 Kat planının sol, Elektrik Kablo Tavası planının ise sağ tarafta gösterildiğini, açıkça görüldüğü gibi solda mimari planda üstte yer alan Y Blok’un sağda elektrik Kablo Tavası planında üstte yer almadığını, aynı şekilde +0.00 Kotunda da ve diğer tüm katlarda Y Blok’un elektrik kablo tavası projelerinde yer almadığını, bu sebepten dolayı Y Blok elektrik kablo tavasının, …’ın taraf olduğu … İkmal İnşaatı kapsamında olmadığını, Y Blok’un (12345) çatı dahil 11 kattan oluşmakta olduğunu ve yaklaşık 40.000 m2 olduğunu, yani mevcut işin % 40’ına tekabül etmekte olduğunu, ancak eski ihale kapsamında … İnşaat’ın Y Blok Elektrik Kablo tavalarının tamamını eksiksiz olarak ve yapılacak tüm proje değişikliklerine uygun olarak yaptığının söylenebileceğini ki bu tezin de doğru olamayacağını, çünkü;

a- İhale elektik kablo tavalarının hangi bloklarda ne kadarının eski ihale kapsamında ve ne şekilde yapıldığına dair bir tespit belgesi bulunmadığını,

b- Y Blok çatı katında klima santrallerinin bulunduğunu, bunlar monte edilmeden kablo tavaların monte edilemeyeceğini, ayrıca klima santrallerinde ihaleden sonra çok ciddi mimari revizyonlar olduğunu, yatak katları dışında kalan katlarda ana mutfak ve yemekhanenin +22.20 kotuna taşınacağını, çamaşırhanede revizyonlar bulunduğunu,

c- Y Blok tava imalat projelerinin … ihale kapsamında ihale edilmediğini, ayrıca … tarafından yapıldığı iddia edilen kısımlarda ise … 'un imalat mimarisi ile son yerindeki mimari arasında farklılıkların bariz biçimde görülmekte olduğunu, özellikle bu mimari farklılıkların resimlerde detayı verilen -11,60, -3,70, +0,00,+22,20 kotlarında net olarak anlatıldığını,

d- Y Blok -11,60 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen Çamaşırhane bloğunda elektrik hatları için çamaşırhane makinelerinin bulunduğu kısımlarda tava imalatı hiç bulunmamaktayken yeni tadilat projelerinde elektrik hatları için 200 mm ve 300 mm tava imalatı uygulandığını,

e- Ayrıca Y Blok -11,60 Kotu Sığınak kısmında hem ZAYIF AKIM tesisatları için hem de KUVVETLİ AKIM tesisatları için tava imalatı bulunmamaktayken 100 mm tava imalatlarının yerinde uygulandığını,

f- Y Blok -7,40 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde bu kat komple YEMEKHANE görünürken son mimari projelerde KAFETERYA ve MUTFAK bölümlerinin yer almakta olduğunu, YEMEKHANE katının ise son mimari projelerde +22,20 kotunda yer almakta olduğunu, dolayısıyla -7,40 Kotu tava imalatlarının son mimari projeye göre yeniden tadilata uğradığını ve buna göre yerinde uygulamasının yapıldığını,

g- Y Blok -3,70 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde bu kat komple DOĞUMHANE VE KORİDOR olarak görünürken son mimari projelerde doğumhanenin yanına SANCI ODALARI, HEMŞİRE ODALARI, BEBEK İZLEME ODALARI’nın eklendiğini ve aynı zamanda 2 ADET YENİDOĞAN YOĞUN BAKIM BÖLÜMLERİ eklendiğini, ayrıca KAT MUTFAĞI bölümünün komple görünmemekte ve yerlerinde HEMŞİRE odalarının yer almakta olduğunu, mimari değişiklikleri dolayısıyla -3,70 kotu tava imalatlarının son mimari projeye göre yeniden tadilata uğradığını ve buna göre yerinde uygulamasının yapıldığını,

h- Y Blok +0,00 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde mevcut tava imalatlarının yerinde yapılmış olan son tadilat projeleri ile uyumsuz olduğunun görülmekte olduğunu,

i- Y Blok +3,70 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde mevcut tava imalatlarının yerinde yapılmış olan son tadilat projeleri ile uyumsuz olduğunun görülmekte olduğunu,

j- Y Blok +7,40 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde mevcut tava imalatlarının yerinde yapılmış olan son tadilat projeleri ile uyumsuz olduğunun görülmekte olduğunu,

k- Y Blok +11,10 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde mevcut tava imalatlarının yerinde yapılmış olan son tadilat projeleri ile uyumsuz olduğunun görülmekte olduğunu,

l- Y Blok +14,80 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde mevcut tava imalatlarının yerinde yapılmış olan son tadilat projeleri ile uyumsuz olduğunun görülmekte olduğunu,

m- Y Blok +18,50 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde mevcut tava imalatlarının yerinde yapılmış olan son tadilat projeleri ile uyumsuz olduğunun görülmekte olduğunu,

n- Y Blok +22,20 Kotu projelerinde …’un yaptığı iddia edilen projelerde bu kat komple HASTA YATAK ODALARI olarak görünürken son mimari projelerde bu katın komple YEMEKHANE olarak yer almakta olduğunu, +22,20 kotu tava imalatlarının son mimari projeye göre yerinde uygulamaya tabi tutulduğunu,

2. K BLOK (KORİDOR) TÜM KOTLARIN TAVA İMALATI hususunda;

Kablo tavalarına ait ihale dokümanları incelendiğinde (Resim-1) Kuvvetli Akım ve Zayıf Akım tesisatlarının bulunduğu ve ana hat beslemelerinin geçtiği koridor mahallerinde (K Bloklar), tava imalatı bulunmadığını, ana hatların ve Kuvvetli Akım ile Zayıf Akım tesisatlarının bulunduğu bu mahalde yapılan imalatların ihale kapsamında olmadığını, dolayısıyla yapılan uygulama imalatlarının keşif artışı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Resim-3),

3. KONFERANS BLOĞU TÜM KOTLARIN TAVA İMALATI hususunda;

Kablo tavalarına ait ihale dokümanları incelendiğinde (Resim-1), Kuvvetli Akım ve Zayıf Akım hatlarının bulunduğu Konferans Salonu mahallinde tava imalatlarının bulunmadığını, Kuvvetli Akım ile Zayıf Akım tesisatlarının bulunduğu bu mahalde yapılan imalatların ihale kapsamında olmadığını, dolayısıyla yapılan uygulama imalatlarının keşif artışı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Resim-4),

4. GALERİ MAHALLİ KABLO TAVA İMALATI hususunda;

Kablo tavalarına ait ihale dokümanları incelendiğinde (Resim-1) Kuvvetli Akım ve Zayıf Akım tesisatlarının bulunduğu ve ana hat beslemelerinin geçtiği koridor mahallerinde (K Bloklar), tava imalatının bulunmadığını, ana hatların ve Kuvvetli Akım ile Zayıf Akım tesisatlarının bulunduğu bu mahalde yapılan imalatların ihale kapsamında olmadığını, dolayısıyla yapılan uygulama imalatlarının keşif artışı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu)

5. TESHİN MERKEZİ TAVA İMALATI hususunda;

Kablo tavalarına ait ihale dokümanları incelendiğinde (Resim-1) …nin tüm mekanik sistemlerinin bulunduğu, aynı zamanda üniversitenin elektrik ana sistemlerinin bulunduğu ve Kuvvetli Akım ve Zayıf Akım tesisatlarının yapılacağı ve ana hat beslemelerinin geldiği merkez olan Teshin Merkezine ait tava imalatının bulunmadığını, dolayısıyla yapılan uygulama imalatlarının keşif artışı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Resim-6 ve Resim-7)

B- İHALE CD’SİNDE YER ALAN ANCAK TADİLATA UĞRAYAN İMALATLAR ile ilgili olarak;

1. B BLOK TÜM KOTLARIN TAVA İMALATI hususunda;

A) Kablo tavalarına ait ihale dokümanlarında kablo tava imalatı bulunmasına rağmen, B Blok’ta -7,40 Kotu’nda mevcut mimari plan içinde tadilat yapılarak “Muayene Ofisleri, Yanık bölümleri, Personel Soyunma Mahalleri”nin değiştirildiğini, “Ameliyathane, Yoğun Bakım Üniteleri ve Hasta Yatak Odaları”nın yapıldığını (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Örnek: Resim-9: - 7,40 Kotu B Blok tava ihale ve uygulama projeleri),

B) B Blok’ta -3,70 Kotu’nda mevcut mimari plan içinde tadilat yapılarak “Arşiv, Kitaplık, Bilgisayar, Ana Server ve Haberleşme Odaları”nın değiştiridiğini, komple “Laboratuvar Katı” yapıldığını (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Örnek: Resim-10: -3,70 Kotu B Blok tava ihale ve uygulama projeleri),

C) B Blok’ta diğer kotlarda da yine revizyonlar olduğunu ve elektrik tava imalatlarının tadilatlı projelere göre revize edildiğini (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu),

2. D BLOK TÜM KOTLARIN TAVA İMALATI hususunda;

A) Kablo tavalarına ait ihale dokümanlarında kablo tava imalatı bulunmasına rağmen, D Blok’ta -11,60 Kotu’nda mevcut tava projelerinin elektrik imalatlarında kablo uygulamalarında yetersiz kalması sebebi ile ihale projelerinin tadilata uğradığını, -11,60 kotunda ayrıca ana panoların bulunduğunu, bu nedenle ana besleme kablolarının tamamının burada toplandığını (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Örnek: Resim-11 ve Resim-12 :-11,60 Kotu B Blok tava ihale ve uygulama projeleri),

B) Kablo tavalarına ait ihale dokümanlarında kablo tava imalatı bulunmasına rağmen, D Blok’ta -7,40 Kotu’nda mevcut tava projelerinin elektrik imalatlarında kablo uygulamalarında yetersiz kalması sebebi ile ihale projelerinin tadilata uğradığını, -11,60 kotunda ayrıca ana panoların bulunduğunu, bu nedenle ana besleme kablolarının tamamının burada toplandığını (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Örnek: Resim-13 ve Resim-14 :-7,40 Kotu B Blok tava ihale ve uygulama projeleri) ,

C) D Blok’ta diğer kotlarda da yine revizyonlar olduğunu ve elektrik tava imalatlarının tadilatlı projelere göre revize edildiğini (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu),

3. ÇATI MEKANİK DAİRELER TÜM KOTLARIN TAVA İMALATI hususunda;

Kablo tavalarına ait ihale dokümanlarında kablo tava imalatı bulunmasına rağmen, Çatı Katları Mekanik Dairelerdeki mevcut tavaların yapılan otomasyon sistemi için yetersiz kaldığını, ayrıca klima santrallerinin sayısının yüzde 30’lara yakın artması sebebi ile tüm Çatı Mekanik Dairelerin kablo tavası projelerinin tadilata uğradığını, ayrıca bazı mahallerde Çatı Mekanik Dairelerle ilgili projelerin ihalede verilmediğini (Konferans Bloğu, D-5/D-6 Blok, Y Blok), revizyona uğrayan mahallerin ise A Bloklar, D1234 Blok, B Blok mahalleri olduğunu, (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu) (Örnek: B3-B4 Blok Resim-15 ve Resim-16: B3-B4 Blok Çatı Otomasyon ve Klima santralleri tava ihale ve uygulama projeleri)

D- Çatı Mekanik Otomasyon ve Klima Santrali katlarında diğer kotlarda da yine revizyonlar olduğunu ve elektrik tava imalatlarının tadilatlı projelere göre revize edildiğini (tüm revizyon projeleri ve hesap tablolarının dilekçe ekinde sunulduğunu),

Kablo tava imalatlarında tadilat yapılmasına esas ana hususların;

a) Klima Santral sayılarının ve otomasyon imalatlarının artması,

b) Laboratuvar sayısının artması,

c) Çatı katları soğutma sistemlerinin kapasite ve sayı olarak artması

d) Yatak sayılarının 600’den 700lere çıkması,

e) Yoğun bakım odalarının artması

f) Öğretim odalarının yer değişimleri,

g) Pnomatik sistemin kurulması,

h) Konferans bloğunun gelmesi,

i) Aydınlatma armatür sayılarının artması,

j) Binayı besleyen ana hat sayısının 5’den 6 ya çıkması,

k) Zayıf akım sistemlerinin imalatlarındaki artışlar

l) Kuvvetli akımda sorti sayılarının artması vb ...

Olduğunu,

• …+… ADİ ORTAKLIĞI TARAFINDAN BİR ÖNCEKİ İHALE KAPSAMINDA YAPILAN İMALATLAR hususunda:

Bir önceki ihale kapsamında (… + … Adi Ortaklığının yaptığı) imalatların ikmal ihalesi projelerinde gösterilmediğini,

Hakediş raporlarında;

1. İhalede bulunmayan iş artış imalatları (Teshin, Galeri, Y Bloklar, K Bloklar, Konferans Bloğu),

2. Götürü bedele dâhil olduğu halde tadilattan kaynaklı (D Bloklar, B Bloklar ve Çatı Mekanik Klima ve Otomasyon İmalatları) fark imalatların yer aldığını, özel bilirkişi raporunda …’a yapılan fazla ödeme tutarı hesabının; tüm ihale projesinde olması gerektiği belirtilen (1,5 mm Kablo Tava 150.269,69. KG + 2 mm Kablo Tava 11.832,91. KG + 1,5mm Kablo Tava (İş artışı) 1.071,40. KG + 2 mm Kablo Tava (İş artışı) 18.468,60. KG;) tava imalatı miktarından …. … tarafından 2010 yılında teklif birim fiyat usulü sözleşme ile yapılan imalat miktarının (115.000. KG) düşülmesi suretiyle hesap edildiğini, böyle bir hesap yönteminin kabul edilemeyeceğini, 2000 yılında akdedilen teklif birim fiyat usulü sözleşme ile iş yapan …+… imalat miktarı ile 2010 yılında anahtar teslimi götürü bedel sözleşme ile iş yapan … firmasının imalat miktarının mukayese edilemeyeceğini, … tarafından ihale dosyasındaki proje ve mahal listelerine göre işin tamamı için anahtar teslimi götürü bedel teklif verildiğini, götürü bedel olarak yapılan işte esas olanın imalatların ihale dosyasındaki projelere, mahal listelerine ve teknik şartnamelere uygun olarak yapılıp yapılmadığı hususu olduğunu, imalat artış ve/veya azalış hesapları (mukayese) ancak ihale dosyasındaki projelere göre yapılan veya yapılmayan imalatlar ile ilgili yapılabileceğini, tava imalatları işinde … tarafından yapılan imalatların mukayesesinde de bunun esas alındığını (ihale dosyasındaki projelerde olmayan tava imalatlarının ödendiğini, olup da yapılmayan/değiştirilen tava imalatlarının ise düşülerek iş artışı tutarının hesaplandığını),

ÖNCEKİ İHALE KAPSAMINDA YAPILMAYAN TAVA İMALAT RESİMLERİ hususunda;

İhale dosyasındaki projelerde olup da … + … tarafından yapılmayan tava imalatlarının resimlerinin gösterildiğini,

A- K1-K2-K3-K4-K5 BLOĞU

B- Y1-Y2-Y3-Y4-Y5 BLOĞU

C-B1-B2-B3-B4 BLOĞU

D-

SONUÇ olarak;

Sayıştay İlamında elektrik kablo kanalları için bilirkişiler tarafından Kurum yetkilileri ile birlikte iş mahallinde yapılan tespitte iş artışı dâhil toplam 181.642.60 kg kablo imalatı olduğunun iddia edildiğini, ayrıca başka bir sözleşmenin yüklenicisi olan … + … Firmasının ikmal inşaatı götürü bedel sözleşmesi dışında yapılan birim usulüne yapılan sözleşmenin 68 nolu son hakedişinde 115.000 kg kablo tavasının 2010 yılında ödendiği gerekçesi ile … Firmasının 19.540 kg iş artışı yaptığının hesaplandığını ve … TL kamu zararı olduğuna karar verildiğini,

Bu sava katılmadığını aşağıdaki gerekçelerle katılmadığını;

1. İkmal inşaatı işinde iş artışı dahil 181.642,60 kg kablo tavası imalatı olduğu hesabının yanlış olduğunu, bu hesap hangi As Built çizimleri ve hangi metraj dökümü ile yapılmış ise onun gösterilmesi gerektiğini,

2. Bir sözleşmede, başka bir sözleşmede yapılan ödemeye göre nasıl iş artışı tespiti yapıldığının açıklanması gerektiğini,

3. 2010 yılından önce % 75 yapıldığı iddia edilen kablo tava imalatlarının nasıl olup da 2013’te biten bir işin tüm proje revizyonlarının ihtiyaçlarını karşıladığı varsayımının doğruluğunun incelenmesi gerektiğini,

4. Y Blok’un ihale elektrik kablo tavaları projelerinde yer almadığını, bu sebeple ikmal inşaatında yapılan her imalatın ilave iş kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini,

5. İlave işlerde sac kablo taşıyıcıların ağırlıklarının hesaba dâhil edilmediğini,

6. Yapım İşleri Genel Şartnamesi Md. 22’ye göre yeni yeni birim fiyatın yüklenici ile birlikte belirtilen usullerden biri ile tespit edileceğini,

7. Kesin hesap yapılmadan, metrajlar ve yeni fiyat taraflar ile birlikte tespit edilmeden yapılacak kamu zararı. yararı hesabında ciddi hataların kaçınılmaz olacağını,

Son olarak,

a) … Üniversitesi bilirkişiler kurulunun hazırladığı raporda konunun ayrıca incelendiğini ve bilirkişi heyetinin kablo tava imalatı konusunda yapmış olduğu çalışmada;

EK 1’e ait Kablo Tavaları Metraj Cetvellerinde

Götürü Bedele dâhil ihale elektrik kablo tavası miktarı 99.800,79 Kg

Toplam ilave iş kapsamında yapılan elektrik kablo tavası miktarı 279,823,79 Kg

İkmal inşaatında İlave iş + ihale elektrik kablo tavası miktarı

TOPLAM 379.623,79 Kg

Olduğunu,

b)-… Cumhuriyet Savcılığının teşkil ettiği bilirkişi raporuna göre de;

Raporun 93. sahifesinde konu ele alınmış olup

“-Elektrik tava imalatı yapılması imalatı için yapılan (sondaj usulü yapılan) ölçümler ve hesaplamalarda H… genelinde 318.237,51 kg tavanın mevcut olduğu belirlendiğini,

Her iki bilirkişi raporuna göre … Firmasının en fazla 279.823,79 en az 218.436,76 kg ilave iş yapmış olduğunun kesinleştiğini,

23 nolu hakedişte firmaya

782-101 Pozu … içi sıcak daldırma kablo kanalları (1,5 mm.) … TL

782-102 Pozu … içi sıcak daldırma kablo kanalları (2,0 mm.) … TL

782-102 Pozu … içi sıcak daldırma kablo kanalları (2,0 mm.) … TL

TOPLAM … TL

Ödendiğini,

2011 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 782-101 Birim fiyatı 1.288.407,75/8,53 = 151.044,19 Kg

2011 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 782-102 Birim fiyatı 718.084,38/8,11 = 88.543,08 Kg

2011 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 743-601 Birim fiyatı 106.400,00/3,19 = 33.354,23 Kg

TOPLAM 272.941,15 Kg

23 Nolu hakedişte ödenen kablo tavası ve demir travers toplam ağırlığı 272.941,15 Kg’dır.

Bu itibarla, Savcılık bilirkişisine göre 272.941,15 - 218.436,76 Kg = 54.504,39 Kg fazla ödenmiş olup, kesin hesapta kesileceğini, … bilirkişi hesabına göre ise 279.823,79 - 272.941,15 kg = 6.882,64 kg az ödendiğini ve kesin hesapta ilave edileceğini

İfade ederek, kamu zararı bulunmadığı gerekçesiyle tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini bilgilerimize arz etmiştir.

Ayrıca yukarıda adı geçen fer’i müdahale talepli yüklenicinin vekili, teknik yönden yaptığı açıklamalardan önce İlam ve (Ek) İlamla kamu zararına konu edilen hususlarla ilgili genel olarak;

a) … (müvekkil şirket)’nin, 1981 yılında ticari faaliyete geçmiş ulusal ve uluslararası birçok projeye imza atmış ve bugüne kadar elliyi aşkın anahtar teslimi inşaat projesini başarı ile tamamlamış bir inşaat, taahhüt ve gayrimenkul yatırım şirketi olduğunu, müvekkil şirketin, …’in taahhüt ve gayrimenkul yatırımları konusundaki ana şirketi olduğunu, müvekkil şirketin; 15.07.2011 tarihinde, diğer tarafta … Üniversitesi Rektörlüğü adına Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının (İdare) bulunduğu, … Üniversitesi … İkmal İnşaatı işine ait anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeyi imzaladığını, müvekkil şirketin, sözleşmeden önceki tarihlerde binada kalan eksiklikleri de tamamlayarak uhdesindeki işi sözleşmeye ve şartnameye uygun olarak eksiksiz ve kusursuz şekilde tamamladığını, …sının, halihazırda çalışmakta olup kamuya yararlı modern bir kompleks olduğunu, … Üniversitesi … İkmal İnşaatı İşinin 15.07.2011 tarihinde sözleşmesinin yapıldığını ve müvekkil şirket tarafından ilave iş artışları ile birlikte 05.12.2013 tarihinde eksiksiz olarak kamu yararı saikiyle tamamlandığını, bunun üzerine 06.12.2013 tarihinde geçici kabulü yapılarak İdareye teslim edildiğini, …sının 20.05.2014 tarihinde kullanıma açılarak hizmet vermeye başladığını, ne var ki, Sayıştay tarafından hazırlatılan(18.05.2015 düzenlenme tarihli) bilirkişi raporuna istinaden kamu zararının oluştuğuna kanaat getirildiğini, mezkur rapora göre müvekkil şirkete fazla ödemenin gerçekleştiği ve ortada kamu zararının olduğunun belirtilmekte olduğunu, müvekkilin şirketin anahtar teslim götürü bedel üzerinden inşaatı yaptığını önemle belirtmek gerektiğini, ihale dosyasından ve Sayıştay’ın bilirkişi raporunda suçlanan görevlilerinin Sayıştay savunmalarından da görüleceği üzere, anılan raporda anahtar teslim götürü bedel sözleşmesine uygun ve o esasta hesaplama bulunmadığını,

b) 18.05.2015 tarihli bilirkişi raporunun hatalı olduğunu; Sayıştay tarafından düzenlettirilen 18.05.2015 tarihli bilirkişi raporunda aşağıda yazılı konuların üzerinde düzenlendiğini;

-İnşaat işleriyle ilgili olarak;

İmalat Kalemi (10 konu)

-Makine-Tesisat işleriyle ilgili olarak;

Sıhhi Tesisat, Müşterek Tesisat (23 konu), Havalandırma Tesisatı (11 konu), Otomatik Kontrol Tesisatı (1 konu), … Tesisatı (6 konu), Yangın Tesisatı (7 konu), Mutfak Tesisatı (9 konu), Bina Otomasyonu (1 konu),

Kalorifer Tesisatı (4 konu)

-Elektrik işleriyle ilgili olarak;

Busbar Tesisatı, Elektrik Tava Kanalları, Kablo İmalatı Minhası, 4x18 Armatür İmalatı

Sayıştay tarafından hazırlatılan ve hesap yargılamasına dayanak teşkil eden bilirkişi raporunun hukuka aykırı, eksik ve hatalı olduğunu, müvekkil şirketin kamu zararını doğuracak fiil ve işlemde bulunmak bir yana, İdareden alacaklı durumda olduğunu, … Üniversitesi … İkmal İnşaatı İşinin geçici kabulünün yapıldığını, geçici kabulden sonra sözleşme ve şartname gereği kesin hesap yapılması gerektiğini, ancak İdare tarafından tüm hukuki çabalara rağmen kesin hesap yapılmadığını, müvekkil şirketin 16.03.2015 tarihinde İdareye hitaben yazdığı yazıda, sözleşme ve şartname gereği kesin hesabın müvekkil şirket tarafından yapıldığının bildirildiğini, İdarenin, tüm resmi ödeme taleplerine ve müşterek eylemlere rağmen ödeme yapmadığını, müvekkil şirketin halihazırda resmi olarak alacaklı olduğunu, bu hususun ihale dosyasından da anlaşılmakta olduğunu, bununla beraber, … TL’lik kamu zararı tespiti ve iddiasının taraflarınca kabul edilemez bir husus olduğunu, ihale bedeli …TL olan bir işin yaklaşık % 20’sinin kamu zararı olmasının; ilk olarak aynı miktarda eksik yapılan işin olduğu veya ikinci olarak bu miktarda fazla ödemenin olduğu konusunu gündeme getireceğini, anılan işin … TL’lik kısmı eksik yapılmış olduğu düşünüldüğünde, …nın çalışır durumda olmaması gerektiğini, ihale bedelinin %20’sine eşit olan eksik iş sonucunda, ortaya halihazırda modern bir şekilde faaliyet gösteren ve kamuya yararlı bir … inşa edilemeyeceğini, müvekkil şirketin alacaklı olduğu bir ihale dosyasında, alacaklarını alamadığı gibi bir de kamuyu zarara uğratmasının ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmamakla birlikte, hukuken de mümkün olmadığını, müvekkil şirketin alacaklarını alamadığı halde kamuya yararlı olma bilinci ve saikiyle hareket ettiğini, …sını tamamladığını, ikinci olarak; … TL’lik kamu zararının oluşması için fazla ödeme yapılması gerektiğini, halen alacaklarının tamamını alamamış ve mağdur durumda bulunan bir şirketin fazla ödeme aldığı iddiasının ne hukuken ne de ticari olarak mümkün olduğunu, bu konuda müvekkil şirketin, müvekkil şirket yetkililerinin ve çalışanlarının tüm ticari kayıtlarının incelenebileceğini, bilirkişi raporunun gerçeği yansıtmadığını,

c) Müvekkil şirket ile İdare arasındaki sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel sözleşme tipinde olduğunu, Sayıştay denetimine ve Savcılık soruşturmasına konu olan işin geçici kabulünün yapıldığını ve sözleşmede akdedilen … TL’lik anahtar teslimi götürü bedelli işin tamamlandığını, her şeyden önce bu sözleşme tipinin tanımlanması ve açıklanması gerektiğini,

i) Tanım olarak; Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 6/a maddesinde anahtar teslimi götürü bedel sözleşmenin çerçevesinin çizildiğini, bu hükme göre, yapım işlerinde uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme yapılabilmekte olduğunu, bu tanımın aynı zamanda Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 4 üncü maddesinde de yer almakta olduğunu, uygulamada yaşanan sorunlar nedeniyle, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeler açısından uygulama projeleri ile ilgili esasları belirlemek gerektiğini, Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre uygulama projelerinin yüklenici tarafından hazırlanmasının istenebileceğini fakat ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılması zorunlu olan anahtar teslimi götürü bedel işlerinde uygulama projelerinin idare tarafından hazırlanmasının ve hazırlatılmasının kaçınılmaz olduğunu, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde, uygulama projeleri ve mahal listelerinin vazgeçilmez unsurlar olmakla birlikte bir birleriyle uyumlu olmasının da şart olduğunu, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmeli ihalelerde, isteklinin teklifini işin toplam bedeli üzerinden verdiğini, birim fiyat ihalelerden farklı olduğunu, bu nedenle anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde yaklaşık maliyetin çok titiz şekilde hazırlandığını, bu sözleşmelerde yaklaşık maliyet dışında ilave işler çıktığında telafisinin mümkün olduğunu; fakat yaklaşık maliyet yanlış hesaplanıp, yapılması gerekmeyen işler önceden yaklaşık maliyete dâhil edilmiş fakat sonradan çıkarıldıysa, durumun özellik arz edeceğini, yaklaşık maliyetin eksik veya yanlış hesaplanmasından idarenin sorumlu olduğunu fakat proje değişikliği gerekiyorsa, bu değişikliğe yüklenicinin uymak zorunda olduğunu, bu durumun Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 13 üncü maddesinde; “İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje vb. teknik belgelerde gerekli göreceği her türlü değişikliği yapmaya yetkilidir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.” şeklinde belirtilmekte olduğunu,

ii) Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ilave iş bedelinin ödenmesi hususuna gelince; Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24 üncü maddesinde; “(Değişik: 30/ 7/2003-4964/46 md.) Mal ve hizmet atımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet atımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. …” denilmekte olduğunu, birim fiyat sözleşmelerde, sözleşme hükümlerini uygulamanın nispeten kolay olduğunu, çünkü ihale indirimindeki oranın, ilave işe oranlanarak bir hesaplama yapılabileceğini, bu oranlamanın, (yaklaşık maliyet miktarı ile sözleşmeye esas teklif fiyatı arasında oranlama yapılması) anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde yapılmasının kanuna ve yetkili mercii kararlarına aykırı olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti” başlıklı 23 üncü maddesinde ilave iş bedellerinin yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden hesaplanmasının öngörüldüğünü, şartnamede belirtilen usullerden biri ile yeni fiyat belirlenmesi ve bunun bir tutanakla düzenlenip, idarenin onayına sunulması gerektiğini, kısacası, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde bir tenzilat söz konusu olmadığı için sözleşmeyle belirlenen tenzilatın yeni fiyata uygulanmasının da söz konusu olmadığını (Yüksek Fen Kurulunun 09.04.2010 tarihli ve 2014/28 Sayılı Kararı),

iii) Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde eksik iş bedelinin ödenmesi konusu ile ilgili olarak ise; Kamu İhale Sözleşmeleri 24 üncü maddesinin, ilave işlerin ödenmesi ile beraber eksik iş bedelinin ödenmesi konusunu son fıkrada düzenlediğini ve bu fıkrada; “... Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutan arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” denilmekte olduğunu, fıkrada, anahtar teslimi götürü bedel tipindeki sözleşmeler-işler değil, birim fiyat tipindeki sözleşmelerin kapsama alındığını, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde işin toplam bedeli üzerinden sözleşme yapıldığını, bu nedenle sözleşme fiyatlarıyla yapılan iş tutarı arasındaki bedel farkının hesabının imkânsız olduğunu, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde sözleşme yapılmasına esas olan icap ve kabulün, toplam iş bedeli üzerinden kurulduğunu, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde iş eksikliği olmasının, idarenin yaklaşık maliyeti ve onun dayanağı olan keşif işlemlerini eksik ve/veya yanlış belirlemesi ve hesaplamasından kaynaklanabileceğini, Yüksek Fen Kurulunun yukarıda belirtilen Kararına göre de zaten “ihale öncesi yapılan metraj ve pursantaj hesaplamalarında yapılan hatalardan dolayı uygulama esnasında sözleşme bedeli üzerinde herhangi bir değişikliğin yapılamayacağı” hususunun netlik kazandığını, bu karara benzer nitelikte Kamu İhale Kurulu kararlarının da mevcut olduğunu

İfade etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; sorumlunun dilekçesinde İlamın 1. maddesine ilişkin olarak; … Üniversitesi … İkmal İnşaatı İşinde elektrik kablo kanalları imalatının mevzuatına uygun olarak gerçekleştirildiği, konu hakkında düzenlenen bilirkişi incelemesinin hatalı olduğu, bu işlemde bir kamu zararı bulunmadığı hususlarının iddia edildiği ve bu iddiaları teyit eder mahiyette düzenlenmiş bilirkişi raporları ibraz edilerek Daire tarafından verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiği ifade edildikten sonra; belirtilen durumlar karşısında adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile iddiaların araştırılması maksadıyla Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu …, fer’i müdahale talebi üzerine duruşmaya katılmasına izin verilen ahiz …’yi temsilen …ve … ve sorumlu ve ahiz vekili olarak Av. .. ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

Kamu Zararı ile ilgili olarak verilen Sayıştay Genel Kurulunun 14.6.2007 tarih 5189/1 sayılı Kararında sorumluluk hukuku bakımından kamu görevlileri için 5018 sayılı Kanundan önce kusursuz sorumluluk (objektif) ilkesinin geçerli olduğu, 5018 sayılı kanunla bu ilkeden vazgeçilip kusur sorumluluğu (sübjektif) ilkesinin benimsendiği, işlemlerin tek başına mevzuata aykırı olmasının, bu işlemleri yapan kamu görevlilerinin sorumlu tutulmaları için yeterli olmadığı belirtilmiştir. Başka bir ifadeyle, eskiden bir işlemin mevzuata aykırı olması tazmin hükmü vermek için yeterli iken, 5018 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra, mevzuata aykırılığın yanı sıra kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinin varlığının da ispatlanmasının gerekli olacağı ifade edilmiştir.

Bu doğrultuda, 5018 sayılı Kanuna göre mali sorumluluğun oluşabilmesi için;

• Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem bulunmalıdır.

• Ortada bir kamu zararı olmalıdır.

• Mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında bir illiyet olmalıdır.

Bu bağlamda, yüklenicinin elektrik işleriyle ilgili bir taahhüdünü yerine getirmemesi üzerine illiyet bağı kurulan kamu zararından dolayı elektrik mühendisi unvanlı bir teknik personele kontrol mühendisi sıfatıyla sorumluluk yüklenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

İlamda tazmin hükmü, İlama konu (… yüklenimindeki) ikmal inşaatı öncesindeki (…+… Adi Ortaklığı yüklenimindeki) inşaat işi kapsamında büyük bir kısmı yapılmış olmasına rağmen elektrik kablo kanalları yapımı (elektrik tava) imalatı bedelinin, ikmal inşaatı kapsamında Galeri ve Teshin Merkezi hariç olmak üzere ikmal ihalesi başında yükleniciye verilen elektrik uygulama projesi içerisinde yer almasına rağmen söz konusu projede yer almadığı gerekçesiyle ikmal inşaatının tamamı için yeni birim fiyat düzenlenerek iş artışına gidilmek suretiyle ödendiği gerekçesiyle verilmiştir.

Bu gerekçe karşısında sorumlunun ve ahiz vekilinin temyiz dilekçelerindeki iddialarından, tazmin hükmüne esas kamu zararı hesabında;

1. (… yüklenimindeki) ikmal inşaatı öncesindeki (…+… Adi Ortaklığı yüklenimindeki) inşaat işi kapsamında yapılan imalatların ikmal inşaatı kapsamında birebir şekilde zaten yer alıp yer almadığı,

2. İkmal inşaatı kapsamında yapılan imalatların hangilerinin uygulama projesinde mevcut olması sebebiyle sözleşme bedeli içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, hangilerinin uygulama projesinde mevcut olmaması veya proje revizyonu sebebiyle iş artışına konu edilmesi gerektiği,

3. Fiilen yapılan imalat miktarı üzerinden iş artışı olarak ödenebilecek miktarın doğru olarak tespit edilip edilmediği,

4. Hakedişlerde ödemesi yapılan ve kamu zararı hesabında mukayese edilen toplam imalat miktarının hesabı

Hususlarının ihtilafa konu oldukları anlaşılmaktadır.

Birinci husus açısından değerlendirme yapılacak olursa; İlamda; (… yüklenimindeki) ikmal inşaatı öncesindeki (…+… Adi Ortaklığı yüklenimindeki) inşaat işi kapsamında 782.101 poz numaralı 1,5 mm Kalınlığında Galvanizli Saç Kablo Kanalları Yapımı İmalatı metrajının 115.000 kg olduğu tespiti yapılmış ve bu tespit üzerinden aynı imalatlar için ikmal inşaatı kapsamında bir kez daha ödeme yapılmasının mükerrerlik oluşturacağı ifade edilmiştir. Ancak İlamda temyiz dilekçesinde ifade edildiği gibi elektik kablo tavalarının hangi bloklarda ne kadarının eski ihale kapsamında ve ne şekilde yapıldığına dair herhangi bir tespit belgesi bulunmamaktadır. Kaldı ki, bu hususta temyiz dilekçesinde binanın çeşitli bölümleri açısından proje revizyonlarının yapılmasından dolayı önceki ihale kapsamında yapılan imalatların mimarisi ile ikmal ihalesi kapsamında yapılan imalatların mimarisi arasında bariz farklılıklar olduğuna; kısacası önceki ihale kapsamında yapılan imalatlar ile ikmal ihalesi kapsamında yapılan imalatların aynı imalatlar olmadıklarına ilişkin iddialar İlamda hiçbir şekilde karşılanmamıştır. Olayın bu yönüyle, her iki ihale kapsamında yapılan imalatların aynı oldukları boyutu tam olarak ortaya konulmadan önceki ihale kapsamında yapılan imalatların İlamda fiilen yapıldığı belirtilen miktardan düşülmesi gerektiği düşüncesi üzerine kurulan tazmin hükmü hukuken isabetli görülmemektedir.

İkinci husus açısından değerlendirme yapılacak olursa; İlamda Galeri ve Teshin Merkezi hariç tüm imalatlar elektrik uygulama projesi kapsamında görülmesine rağmen temyiz dilekçesinde sorumlu ve ahiz vekili tarafından ileri sürülen Y Blok’un da elektrik kablo tavası projelerinde yer almaması sebebiyle ilave iş kapsamında değerlendirilmesi gerekirken bunun dikkate alınmadığı, Kuvvetli Akım ve Zayıf Akım tesisatlarının bulunduğu ve ana hat beslemelerinin geçtiği koridor mahallerindeki (K Bloklar) tava imalatının ihale kapsamında olmadığı; dolayısıyla burada yapılan imalatların iş artışı olarak değerlendirilmesi gerektiği, aynı şekilde Kuvvetli Akım ve Zayıf Akım hatlarının bulunduğu Konferans Salonu mahallindeki tava imalatlarının da iş artışı olarak değerlendirilmesi gerektiği, Galeri ve Teshin Merkezindeki metrajların olması gerekenden oldukça düşük gösterildiği, G Blokta yapılan ek işlerin hesaba katılmadığı, ayrıca, tadilat yapılmış olan; çatı makine dairelerinin, B Blok ve D Blok’un ise hiç hesaba katılmadığı, ihale dokümanı ekindeki Elektrik Projeleri içerisinde yer alan A1, A4, B1, B2, B3, B4, D1, D2, D3, D4, D5, G1 ve G2 bloklarının çatılarına ait kablo tava projesinde bu blokların çatılarına daha sonra yapılan proje tadilatları ile ilave olarak konulan klima santralleri ve bu klima santrallerin elektrik beslemeleri (kuvvetli akım) kabloları ile otomasyon sisteminin haberleşme ve görüntüleme (zayıf akım) kablolarının çekilmesi gerektiğinin belirtilmesi nedeniyle bu kabloların çekildiği ve işin tekniği açısından bu kablolar için iki ayrı kablo tavası imalatının yapıldığı, ayrıca, ihale kapsamında olmayan 47 (kırk yedi) adet hemşire deski (masası) ve alımı … yönetimi tarafından yapılan 153 (yüz elli üç) adet Pendant (avize) için de elektrik kuvvetli akım tesisatı, internet tesisatı, telefon tesisatı, kamera tesisatı, ses sistemi tesisatı, yangın ihbar tesisatı ve otomasyon tesisatı kabloları için de, kuvvetli ve zayıf akım kablolarını taşımak üzere iki ayrı kablo tavasının ilave olarak yapılmış olduğu, diğer yandan projesinde, … koridorlarında 30 cm'lik olarak görülen kablo tavalarının, kablo yoğunluğu (kablo sayısının fazla olması) nedeniyle tekniğine uygun olarak 30 cm'lik tava yerine 60 cm'lik tava yapılmış olduğu, kısacası; ilave iş miktarının ya ihale kapsamında olmayan yeni mahallerden, ya da ihale kapsamında olup ihale sonrası yapılan mimari, mekanik ve elektrik revizyonlarından oluşan iş miktarı artışlarından meydana geldiği yönündeki iddialar da İlamda hiçbir şekilde karşılanmamıştır. Olayın bu yönüyle de, ikmal ihalesi kapsamında yapılan ve iş artışı olarak değerlendirilmesi gereken imalat miktarını doğrudan etkileyecek olan bu iddialar açıklığa kavuşturulmadan tazmin hükmü verilmesi de hukuken mümkün görülmemektedir.

İhtilafa konu olan üçüncü husus olarak fiilen yapılan elektrik tavası imalatları üzerinden ödeme yapılabilecek maksimum iş artışı miktarına gelince; İlamda Sayıştay Başkanlığının 16.04.2015 tarihli Onayına istinaden Sayıştayca Bilirkişi ve Uzman Görevlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Bilirkişi görevlendirilmesi” başlıklı ikinci bölümünde yer alan düzenlemeler kapsamında çalıştırılan 3 kişilik bilirkişi heyetince hazırlanan “18.05.2015 tarihli Bilirkişi Raporu”nda yer alan ve Kurum yetkilileri ile birlikte yapılan tespitler doğrultusunda iş artışı dâhil 1,5 mm’lik kablo kanallarının 151.341,09 kg ve 2,00 mm’lik kablo kanallarının 30.301,51 kg olmak üzere toplam 181.642,60 kg’lık kablo kanalları imalatının olduğu, bunun 115.000 kg’sinin ikmal inşaatı öncesindeki (…+… Adi Ortaklığı yüklenimindeki) inşaat işi kapsamında yapıldığı (ve ödemesinin zaten ilgili firmaya gerçekleştirilmiş olduğu), geriye kalan 66.642,60 kg’den 36.341,09 kg’nin 1,5 mm’lik kablo kanallarından, 30.301,51 kg’nin ise 2,00 mm’lik kablo kanallarından oluştuğu ifade edilmiş ve miktarların tutarı yükleniciye kablo kanalları için ikmal ihale kapsamında tamamı iş artışı olarak ödendiği belirtilen tutarla kıyaslanmak suretiyle kamu zararı hesabı çıkarılmıştır. Buradan görüleceği üzere, fiilen yapılan imalat miktarının doğru bir şekilde tespit edilmiş olması da kamu zararı hesabında çok önemli bir yer tutmaktadır. Ancak bu miktarın tespit edilişi noktasında da Sayıştay tarafından görevlendirilen bilirkişi heyetinin tespiti (iş artışı olarak ödeme yapılması gereken max. miktar 181.642,60 kg) ile bu heyetin düzenlediği rapor sonucunda Sayıştay tarafından suç duyurusunda bulunulması üzerine … Cumhuriyet Başsavcılığının teşkil ettirdiği bilirkişi heyetinin tespiti (…nin faal olması ve asma tavanların bulunması nedeniyle tamamının ölçümünün mümkün olmamasına rağmen 318.237,51 kg, götürü bedele dâhil olduğu için minha edilenlerle iş artışı alarak ödeme yapılması gereken max. miktar 218.436,76 kg) ve yüklenicinin talebi üzerine … Üniversitesinden görevlendirilen bilirkişi heyetinin tespiti (İkmal inşaatında ilave iş + ihale (proje tadilatı) elektrik kablo tavası miktarı 379.623,79 kg, götürü bedele dâhil olduğu için minha edilenlerle iş artışı olarak ödeme yapılması gereken max. miktar. 279.823,79 kg) aralarında ciddi tutarsızlıklar olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, fiilen yapılan imalat miktarının sağlıklı bir tespiti yapılmadan tazmin hükmü verilmesinin de hukuken isabetli olmayacağı sonucu ortaya çıkmaktadır.

Son olarak, fiilen yapılan imalat miktarı üzerinden iş artışı olarak ödenebilecek miktarın mukayesesinin yapıldığı ve buna göre kamu zararı hesabının çıkarıldığı dördüncü ve son husus olan hakedişlerde ödemesi yapılan imalat miktarı hesabı değerlendirilecek olursa; İlamda bu miktar, İdare ile Yüklenici arasında yapılan anlaşma gereği 1,5 mm’lik ve 2 mm’lik kablo kanalları için belirlenen yeni birim fiyatlar (sırası ile … TL/kg ve … TL/kg) üzerinden 1,5 mm’lik kablo kanallarından (201.392,38 kg*… TL/kg) ve 2,0 mm’lik kablo kanallarından (135.557,44 kg*… TL/kg) olmak üzere toplam 336.949,82 kg olarak hesaplanmıştır. Sorumlu ve ahiz vekilince bu miktara da (tenzilatsız) 2011 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları üzerinden 272.941,15 kg olarak tespit edilmesi gerektiğinden bahisle itiraz edilmekte ise de; yargılamaya esas rapor ve eklerine göre tarafların fiyatlar konusunda belirlenen oran dâhilindeki tenzilatlı fiyatlar üzerinden karşılıklı olarak anlaşma yapmış olduklarının anlaşılması karşısında bu itirazın kabulü mümkün görülmemektedir. (*Kaldı ki, … TL/kg üzerinden miktarı hesaplanan 782-102 2,0 mm’lik kablo kanallarının yapılan işler listesindeki … TL’lik kısmı, sorumlu ve ahiz vekilince iddia edildiği gibi 743-601 demir travers fiyatı üzerinden hesaplanacak olursa İlamda belirtilen hakedişlerde ödeme yapılan imalat miktarı 336.949,82 kg’den de fazla olacaktır.)

Bu hususların yanı sıra, duruşma sırasında … Cumhuriyet Başsavcılığında devam etmekte olan soruşturmaya eklenen yeni bir bilirkişi raporu ve kesin hesap dosyasına esas imalat miktarlarını gösterdiği belirtilen belgeler Kurulumuzun bilgisine arz edilmiştir. Elektrik tava miktarının tespitinde söz konusu bu rapor ve belgelerin de dikkate alınması gerekmektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, 287 sayılı İlamın 1. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen tüm hususları karşılayacak şekilde tekrar değerlendirme yapılmasını (gerekirse yeniden bir bilirkişi heyeti görevlendirilmesini) ve bu değerlendirmeye göre kamu zararı olduğu kanaatine varılırsa tutarının yeniden hesaplanmasını teminen dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı … ve …. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’ün aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 11.09.2019 tarih ve 46592 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı … ile Üye …:

4735 sayılı Kanunda belirtilen haller dışında sözleşmede değişiklik yapılamayacağından ve ek sözleşme yapılamayacağından ve sorumlu tarafından ileri sürülen hususlar bu hallere girmediğinden; elektrik projesinde değişiklik yapıldığı gerekçesiyle yapılmış olan imalatlar için yeni bir firma ile yeni bir sözleşme yapılmasından bahsedilemez.

Kaldı ki, kamu zararı tespiti, Başkanlığımızın 16.04.2015 tarihli Onayına istinaden Sayıştayca Bilirkişi ve Uzman Görevlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Bilirkişi görevlendirilmesi” başlıklı ikinci bölümünde yer alan düzenlemeler kapsamında çalıştırılan 3 kişilik bilirkişi heyetince hazırlanan “18.05.2015 tarihli Bilirkişi Raporu”na dayanmakta olup, bu raporda belirtilen hususların hepsi tutanağa bağlanmış ve resmi belgelerle kanıtlanmış durumdadır. Ancak sorumluların temyiz dilekçelerinin dayandırıldığı … Üniversitesi Deprem Mühendisliği ve Afet Yönetim Enstitüsü Müdürlüğünde görevli öğretim üyelerine düzenlettirilen 03.12.2015 tarihli “… İçin Sayıştay’ın Düzenlettirdiği Bilirkişi Raporu ile Sayıştay Sorgulamasının Değerlendirilmesi Hakkında Teknik Rapor” ve Sayıştay Başkanlığınca yapılan suç duyurusu üzerine ilgili soruşturmayı yapan … Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından konuları genişletilerek düzenlettirilen … raporunun aynısı olan 20.06.2016 tarihli Bilirkişi Raporunda belirtilen hususlarda böyle bir durumdan bahsetmek mümkün görülmemektedir.

Bu nedenle, yapılan ölçümlere itibar edilerek temyiz dilekçesindeki iddiaların reddedilerek tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

…. Daire Başkanı .. ile Üye ..:

Gerek … Üniversitesi Deprem Mühendisliği ve Afet Yönetim Enstitüsü Müdürlüğünde görevli öğretim üyelerine düzenlettirilen 03.12.2015 tarihli “… … İçin Sayıştay’ın Düzenlettirdiği Bilirkişi Raporu ile Sayıştay Sorgulamasının Değerlendirilmesi Hakkında Teknik Rapor” gerekse Sayıştay Başkanlığınca yapılan suç duyurusu üzerine ilgili soruşturmayı yapan … Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından konuları genişletilerek düzenlettirilen … raporu gerekse de duruşma sırasında Kurulumuzun bilgisine sunulan bilirkişi raporundan ve rapordaki ölçümlerden; (… yüklenimindeki) ikmal inşaatı öncesindeki (…+… Adi Ortaklığı yüklenimindeki) inşaat işi kapsamında yapılan imalatların, ikmal inşaatı kapsamında yapılan imalatlar olmadığı açık bir şekilde anlaşılmakta olup; bu bağlamda yapılan yeni imalatlar için gerçekleştirilen ödemelerde kamu zararından söz etmek mümkün görülmemektedir.

Bu itibarla, temyiz dilekçesindeki iddiaların kabulüyle tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.