Sayıştay 2. Dairesi 41294 Kararı - Yüksek Öğretim Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2012

• Daire: 2

• Dosya No: 41294

• Tutanak No: 43998

• Tutanak Tarihi: 24.01.2018

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yüksek lisans başvuru ücretlerinin bütçeye gelir kaydedilmemesi ve elde edilen gelirin bütçe dışında harcanması.

419 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile; ... Anabilim Dalı bünyesinde açılan Tezli ve Tezsiz Yüksek Lisans programları için öğrencilerden alınan başvuru ücretlerinin kurum bütçesine gelir kaydedilmemesi ve elde edilen bu gelirin bütçe dışında harcanması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu … (Enstitü Müdürü) dilekçesinde özetle; ...Üniversitesi … Anabilim Dalı Yüksek Lisans Programına müracaat eden adaylardan rektörlük onayı ile 50’er lira bağış tutarının ilan metnine bir madde olarak konulup üniversitenin resmi sayfasında ilan edildiğini, bölümün yeni kurulan bir bölüm oluşu, bütçesinin olmayışı, harcamalarının çok oluşu, toplanan meblağın döner sermayeye yatırılması gerektiğine dair döner sermaye yönetmeliğinde bir maddenin olmayışı, rektörlüğün sözlü onayı, mevzuat bilgi eksikliği gibi nedenlerle ilgi yazınızda belirtilen tarihlerde toplanan meblağın döner sermaye hesabına yatırılmadığını ancak kurum için harcandığını ve belgelendirildiğini,

Bu bağlamda kamu zararından bahsedilmesi için kamu kaynaklarında azalmaya yol açan bir tasarrufun söz konusu olması gerektiğini oysa toplanan meblağın Enstitü Sekreterliği tarafından bizzat kurumun aşağıdaki giderlerinde kullanıldığını ve belgelendirildiğini;

1. Test Sınavı giderleri (evrak, gözetmen, kurye, salon başkanı, bina sınav sorumlusu, gözetmen vs),

2. Mezuniyet töreni giderleri (yurt içi ve yurt dışı konukların barınma ve yiyecek giderleri vs),

3. Yurt içinden ve dışından satın alınan kitaplar ve arşivler (kütüphane oluşturma),

4. Milli Eğitim Bakanlığı için hazırlanan 5, 6, 7 ve 8. sınıflara ait Kürtçe ders kitaplarının tüm masrafları,

5. Diğer harcamalar.

Ancak toplanan bağış miktarı döner sermayeye yatırılmadan harcandığı gerekçesiyle bu belgeli masrafların hiçbiri dikkate alınmayıp aşağıda belirtildiği şekilde bu meblağlar ödenmek üzere kendisine ve Enstitü Sekreterine borç çıkarıldığını,

1. … TL (Prof. Dr. … münferiden)

2)… TL (kendisi ve Enstitü Sekreteri … müteselsilen)

3)… TL (kendisi ve Enstitü Sekreteri … müteselsilen)

Döner sermaye mevzuatına göre söz konusu tutar döner sermayeye yatırılmış olsaydı da % 64 kadarının yukarıda belirtilen gider ve masraflar için çekilecek olduğunu; % 1 hazine; % 5 BAP; % 30 da üniversite olmak üzere toplam % 36 kadarının üniversiteye kalacağını,

Dolayısıyla mağduriyetinin giderilmesi için aşağıdaki seçeneklerden birisinin uygulanmasını,

1. Yapılan ve belgelendirilen harcamaların geçerli sayılarak borçtan muaf tutulmasını,

2. Sadece Üniversitede kalması gereken % 36 kadarının borç olarak tahsili ve Rektörlük makamının da müteselsilen bu ödemeye dâhil edilmesini istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Tezsiz Yüksek Lisans Programında öğrenim gören öğrencilerden alınan sınav ücretlerinin harcanması sonucunda kamu zararı oluşmadığı gibi kamu zararı oluşsa dahi bunun münferiden değil harcamaların Rektörlük makamının talimatı dahilinde yapılması nedeniyle sorumluluğa bu makamın da dahil edilmesinin gerektiği, ayrıca öğrencilerden alınan paralardan harcamaların yapılmadığı yönünde bir tespit de bulunmadığı belirtilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar karşısında adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile kamu zararının ve sorumluların yeniden tespiti maksadıyla, Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Duruşma talep eden sorumlu ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; ...Üniversitesi … Anabilim Dalı bünyesinde yüksek lisans programı için alınacak öğrencilere ilişkin başvuru koşullarının “duyuru” şeklinde ilan edildiği,

2012-2013 Eğitim Öğretim Yılında açılan tezli ve tezsiz yüksek lisans programına başvuru yapan toplam 2512 öğrenciden kişi başı makbuz karşılığı elden 50 TL başvuru ücreti alındığı ancak alınan başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine kaydedilmeyerek çeşitli harcamalarda bulunulduğu,

Toplanan paraların harcanmasına ilişkin “Teslim eden”, “Teslim alan”, “Uygundur” ifadeli tutanaklar kullanıldığı,

2013 ve 2014 yıllarında “Teslim eden” bölümlerinde … (… Ens.Sek.), “Uygundur” bölümünde …’ın (… Ens.Müd.), “Teslim alan” bölümünde de kendisine ödeme yapılanların adı soyadı ve imza bilgilerinin yer aldığı,

Bu şekilde 2012 yılında … TL, 2013 yılında … TL ve 2014 yılında … TL toplandığı,

Sorumlu tarafından bu hususa ilişkin olarak dilekçe ekinde üniversite adına kesilmiş faturaların ibraz edildiği ve meblağların yüksek lisans sınav komisyonlarında görev yapan öğretim elemanlarına soru hazırlama, cevap kağıtlarını okuma, mülakat sınavı yapma, itirazları değerlendirme vb. çalışmaları karşılığında ödenen ücretler, kırtasiye malzemesi bedelleri, temsil ağırlama, Enstitüde oluşturulacak kütüphane için satın alınan kitap bedelleri gibi idare ihtiyaçları doğrultusunda harcandığının ileri sürüldüğü görülmüştür.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde; “Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;

a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.” denilerek sıralanmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde kamu geliri, kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler olarak; kamu gideri ise kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler olarak tarif edilmiş;

“Bütçe İlkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinin (e) bendinde bütçenin kamu mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlayacağı; (f) bendinde tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak kamu idaresi bütçesinde gösterilmesi gerektiği; (g) bendinde belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesinin esas olduğu; (m) bendinde kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği; (n) bendinde ise kamu hizmetlerinin bütçelere konulacak ödeneklerle mevzuatla belirlenmiş yöntem, ilke ve amaçlarına uygun olarak gerçekleştirileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereği kurumun geliri niteliğinde bulunan yüksek lisans başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine gelir kaydedilmesi, Enstitü ihtiyacı olan harcamaların da ilgili mevzuatına göre yine Üniversite bütçesinden yapılması gerekmektedir.

İlamda, idare gelirlerinin tahsil işlemlerinin mevzuata uygun şekilde bütçeye kaydedilmemesi kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Ancak 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile kurumun öz geliri mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinin usulüne göre gelir kaydının yapılmaması, usule ilişkin eksikliği göstermekte ancak kamu zararını ortaya koymamaktadır.

Kamu zararından bahsedebilmek için tahsil edilen fakat usulüne göre kayıt altına alınmayan tutarların ne kadarının üniversite ihtiyaçları için harcandığının, harcama tutarı karşılığında mal veya hizmetin edinilip edinilmediğinin, özel harcamalarla üniversite için yapılmış harcamaların ayırımının tespiti gerekmektedir.

Bu nedenle 419 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine,

(Üye … aşağıda yazılı ilave görüşü ve

Üye … aşağıda yazılı farklı gerekçeli görüşü ile,

Temyiz Kurulu ve 8.Daire Başkanı … ile Üyeler …, …, …, …, … ve …’nın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 24.01.2018 tarih ve 43998 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(İLAVE GÖRÜŞ:

Üye …; çoğunluk kararına ilave olarak;

İlamda; idare gelirlerinin tahsil işlemlerinin mevzuata uygun olarak bütçeye gelir kaydedilmemiş olması kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Ancak; 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesine göre kurumun öz geliri mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinin gelir kaydedilmemiş olması mevzuata aykırı olmakla birlikte, tek başına kamu zararı oluşturmaz. Tahsil edilen fakat gelir kaydedilmeyen tutarlar nedeniyle kamu zararından bahsedebilmek için, söz konusu gelirin üniversitenin ihtiyaçları için harcanmaması da gerekir.

Sorumlular savunmalarında, gelir kaydedilmeyen tutarların üniversitenin ihtiyaçları için harcandığını iddia etmişler ve savunmaları ekinde bu harcamalara ait belgeler ibraz etmişlerdir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, gelir kaydedilmeyen ancak üniversitenin ihtiyacı için harcanan sınav ücretlerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından, sorumluların ibraz ettikleri belgeler ve resen yapılacak incelemelere göre, üniversite ihtiyaçları için harcanan tutarların tespit edilip kamu zararından düşülmesi gerekir.

Bu itibarla verilen tazmin hükmünün Bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesi gerekir.

Ayrıca; aynı konu ile ilgili 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin ilamlara bakıldığında 2013 ve 2014 yıllarında enstitü müdürü ile enstitü sekreterine birlikte sorumluluk tevcih edilirken, 2012 yılında sadece enstitü müdürüne sorumluluk yüklendiği görülmektedir. İlamların konu olarak aynı olması nedeniyle kamu zararına karar verilmesi halinde, 2012 yılında sorumluluk yüklenecek görevlilerin de 2013 ve 2014 yıllarında olduğu gibi enstitü müdürü ve enstitü sekreteri olarak tespit edilmesi gerekir.

FARKLI GEREKÇE:

Üye …’in;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanununun 72 nci maddesinde “yetkisiz tahsil ve ödeme” hususu düzenlenmiş olup maddede;

“Kanunların öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz.

Yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir. Ayrıca, bunlar hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılır.” denilmiştir.

Yüksek lisansa giriş için toplanan başvuru ücretlerinin bütçeye gelir kaydı yapılmadığı gibi yapılan harcamalarda muhasebe usulüne ve harcama belgeleri yönetmeliği hükümlerine uyulmadığı dolayısıyla yetkisiz tahsilatla birlikte usulsüz gelir kaydı ve usulsüz harcama yapıldığı görülmektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesine göre bütçe geliri kapsamında kabul edilmesi gerektiği ve bütçe gelirinin harcanmasına ilişkin usul ve esaslara tabi olduğu anlaşılan sınav başvuru ücretlerinin, üniversite ihtiyaçları için harcanması ve bunun da belgelerle kanıtlanması zorunludur.

Ayrıca 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin ilamlara bakıldığında 2013 ve 2014 yıllarında enstitü müdürü ile enstitü sekreterine birlikte sorumluluk tevcih edilirken konumuza ilişkin 2012 yılında ise sadece enstitü müdürüne sorumluluk yüklendiği görülmektedir. Konu ile ilgili YÖK soruşturma raporunda;

“… eski sekreteri halen … Müftülüğünde görev yapan … konu ile ilgili ifadesinde; “… Üniversitesinde 2012-2013 yılları arasında görev yaptım. Şu an … Müftülüğünde görev yapıyorum. … Enstitüsünde sınava girecek öğrencilerden 50 şer TL para toplanması talimatını bana Enstitü Müdürü … verdi. Ben de bu talimatı memurlarımıza bildirdim, öğrencilerden toplanan paraları…”

Denildiği, buradan … Enstitüsü sekreterinin 2012 yılında … olduğunun anlaşıldığı, aynı idare ve aynı konu olması bakımından; yapılacak inceleme neticesinde özel harcamalar ile üniversite için yapılmış harcamalar tespit edildiğinde eğer tazmin hükmü verilecekse, öncelikle sorumluluk konusunda 2013 ve 2014 yıllarında olduğu gibi enstitü sekreterinin de enstitü müdürü ile birlikte sorumluluğa dahil edilmesi ve ilgilinin savunması alındıktan sonra konunun esas yönünden değerlendirilmesi ve bu gerekçeyle hükmün bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.

KARŞI OY GEREKÇESİ:

Temyiz Kurulu ve 8.Daire Başkanı … ile Üyeler …, …, …, …, … ve … ‘nın;

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde;

"Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;

a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir." denilerek gelir kaynakları sıralanmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda;

“Madde 13-Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur:

……

f) Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir.

…….

m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir.” denilmiş,

Belirtilen madde hükümlerine göre, başvuru ücretlerinin 2547 sayılı Kanunun 55. maddesine göre üniversite bütçesine girmesi gerekmektedir. Ancak, tahsil edilen bu bedeller kurum bütçesine gelir olarak kaydedilmemekle birlikte, yapılan harcamaların eğitim-öğretimdeki ihtiyaçları, kültürel faaliyetleri ile yeni kurulan bir üniversite olması nedeniyle enstitünün kütüphane yapılanmasında ihtiyaç duyulan giderler doğrultusunda harcandığı ve harcamalara ilişkin belgelerin mevcut olduğu anlaşıldığından verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.)