Sayıştay 2. Dairesi 41083 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2014

• Daire: 2

• Dosya No: 41083

• Tutanak No: 42589

• Tutanak Tarihi: 11.01.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yabancı uyruklu öğrenci sınav ücretinin döner sermaye işletmesine gelir kaydedilmesi ve bu gelirlerden döner sermaye ek ödemesi yapılması.

3. 116 sayılı ilamın 6 ncı maddesi ile; yabancı uyruklu öğrencilerden alınan sınav ücretlerinin döner sermaye işletmesi bütçesine gelir kaydedilmesi ve bu gelirlerden sınavlarda görev alan öğretim elemanlarına ek ödeme yapılması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 55 nci maddesinde;

“Yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;

a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.” hükmünün bulunduğunu,

Bu hükme göre, yabancı uyruklu öğrenci sınavı ücretlerinin Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesi bütçesine gelir kaydedilmesinin de, Üniversitenin bütçesine gelir kaydedilmesi anlamına geldiğini,

... Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanına giren iş ve hizmetler açıklanırken, 2 nci maddenin e fıkrasında; “Üniversite birimlerinin görev, yetki ve ilgi alanlarına giren danışmanlık, uygulama, plan, deney raporları, fizibilite etüdü, model deneyleri, bilgi işlem, iş değerlendirmesi, ölçme, ölçü ayan hizmetleri yapmak ve bunlara ilişkin raporlar hazırlamak” denildiğini,

Yabancı uyruklu öğrenci sınavının, yurtdışında lise öğrenimi gören öğrencilerin temel bilgi ve becerilerinin Türkiye’de öğrenim gören öğrencilere göre seviyesinin ölçülmesi işlemi olduğundan, yapılan yabancı uyruklu öğrenci sınavının da ... Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 2/e maddesinde belirtilen ölçme hizmet işi olarak kabul edilmesi gerektiğini,

Nitekim, Türkiye’de Yükseköğretime Giriş için sınavları yapmak üzere yetkilendirilen Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezinin (ÖSYM) adından da anlaşıldığı gibi, yükseköğretime giriş sınavlarının amacının lise öğrenimini tamamlayan öğrencilerin temel bilgi ve becerilerinin ölçülmesi olduğunu, ÖSYM’nin yapmış olduğu bu sınav hizmeti için maliyetlerini karşılamak için ölçme sınavına giren öğrencilerden ücret aldığını, bu nedenle, yabancı uyruklu öğrencilerin bilgi ve becerisini ölçme amaçlı yapılan bu sınavdan ücret alınması ve bu ücretlerin döner sermaye işletmesi hesabına yatırılmasının yasal olduğunu,

Yükseköğretim Genel Kurulunun 21.01.2010 tarihli toplantısında; 2010-2011 Eğim-öğretim yılından itibaren ÖSYM tarafından yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavının (YÖS) kaldırılmasına karar verdiğini, her üniversite tarafından belirlenen ve YÖK Başkanlığınca da uygun görülen sınav ve puanlara sahip öğrencilerin üniversitenin talep edeceği diğer belgeler ile doğrudan üniversiteye başvurması ve üniversite tarafından değerlendirmeye alınması kararının verildiğini,

Bu karar sonrasında ... Senatosunun da 12.02.2014 tarihli “... Yurtdışından Öğrenci Başvuru, Kabul ve Kayıt Genel Koşulları” kararında diğer ülkelerde yapılan güvenilir sınavlarla birlikte “...... ve Türkiye'deki Üniversiteler tarafından yapılan Yabancı Öğrenci Kabul Sınavı” ile de öğrenci kabul edeceğini Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının onayına sunduğunu ve Başkanlık onayı sonrasında Yükseköğretimde uluslararasılaşma stratejik hedefi doğrultusunda ...nin Yabancı Öğrenci Kabul Sınavını yapmaya karar verdiğini,

Güvenilir bir sınav organizasyonu için de Üniversitenin tüm akademik birimlerini görevlendirme yetkisine sahip olması nedeniyle ... Yabancı Öğrenci Kabul Sınavını yürütmek üzere Döner Sermaye işletmesinin alt birimi olan Sürekli Eğim Merkezinin görevlendirildiğini,

Bakanlar Kurulunun 18/01/2012 Tarih ve 2012/2723 sayılı Kararı ile yayımlanan Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 1 inci maddesinde bu esasların amacı “Millî Eğim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan merkezî sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları ve kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavlarda; soruların hazırlanmasında görevlendirilenlere, sınav soru havuzunda yer alacak soruların hazırlanmasında katkısı olanlara, sınav koordinatörlüklerinin koordinatörüne ve diğer personeline, bina sınav sorumluları ile bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, sınav güvenliğini sağlayan kolluk kuvvetlerine, kapalı dönem çalışanlara ve sınav sürecinde görev alan diğer personele ödenecek sınav ücretleri ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.” şeklinde yapılacak sınavlarda görev alacaklara ödenecek ücretlerin belirlendiğini,

2010-2011 öğretim yılından önce Yabancı Uyruklu Kabul Sınavını ÖSYM yaparken, Yükseköğretim Kurulunun almış olduğu karar sonrasında ise bu kararın bir kamu kurumu talebi kabul edilerek ...nce sınavın yapılmasına karar verildiğini,

Sürekli Eğim Merkezi döner sermaye hesabına yatırılan sınav ücretlerinden yasal kesintiler yapıldıktan ve giderler düşüldükten sonra da, sınavda görev yapan öğretim elemanlarına sınavdaki katkıları oranında katkı payı (ek ödeme) yapıldığını,

Yabancı Uyruklu Öğrenci Kabul sınavında görev yapan öğretim elemanlarına ödenen net katkı paylarının, Bakanlar Kurulunun 18/01/2012 tarih ve 2012/2723 sayılı Kararı ile yayımlanan Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslarda açıklanan ödenmesi gereken ücretlere göre oldukça düşük kaldığını,

EK-1 de Bakanlar Kurulunun 18/01/2012 tarih ve 2012/2723 sayılı Kararı ile yayımlanan “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar Dikkate Alındığında Yükseköğretim Kurumlarının Yurtiçi ve Yurtdışı Sınavlarında Görev Alan Öğretim Elemanları ve Diğer Görevlilere İlgili Yılın Maaş Katsayısı İle Çarpılarak Ödenmesi Gereken Ücretlere İlişkin Göstergeler” dikkate alınarak hesaplanan EK-2’deki “Ödenmesi Gereken Ücretler ile Ödenen Katkı Payları Arasındaki Farklar” incelendiğinde de görüleceği gibi, dağıtılan katkı payları nedeniyle kamunun zararı olmadığını,

...nin ve diğer üniversitelerin yabancı uyruklu öğrenci kabulünde de geçerli olabilecek ... Yabancı Öğrenci Kabul Sınavını gerçekleştirmek için, yurtiçi ve yurtdışı organizasyonunda görev alacak öğretim elemanlarının görev ücretlerinin, kırtasiye, baskı, yolluk ve yevmiye giderlerinin karşılanabilmesi için de sınava katılacak öğrencilerden ücret alınmasına karar verildiğini,

Nitekim, ... Yabancı Öğrenci Kabul Sınavına 1500 civarında öğrenci katılmışken, ... Fakülte, Bölüm ve Programlarına 150 civarında öğrencinin kayıt yaptırdığını,

Yapılan sınavın doğrudan ...ne dönük olmayan, Türkiye’de diğer Üniversitelere kabulde de geçerli bir ölçme sınavı olduğunu,

Sonuç olarak ilamın 6 ncı maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık;

Daire kararının onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı şeklinde görüş bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 nci maddesinde;

“Yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;

a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.”

hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükme göre yabancı uyruklu öğrenci sınavı ücretlerinin Üniversitenin bütçesine gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Söz konusu sınavın Sürekli Eğim Merkezi aracılığıyla yaptırılmış olması sınav ücretlerinin döner sermaye işletmesi bütçesinin geliri olduğu anlamına gelmemektedir.

Öte yandan ... Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanına giren iş ve hizmetler;

“a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından istenecek bilimsel görüş vermek, proje, araştırma ve benzeri hizmetler yapmak, her seviyede bilim, meslek ve dil kursları açmak,

b) Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak,

c) Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuvarlarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, tedavi, ameliyat, bakım ve üretimle ilgili iş ve benzeri hizmetleri yapmak,

d) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak değişik mal ve hizmetleri üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni alınmak şartıyla pazarlamak ve satmak,

e) Üniversite birimlerinin görev, yetki ve ilgi alanlarına giren danışmanlık, uygulama, plan, deney raporları, fizibilite etüdü, model deneyleri, bilgi işlem, iş değerlendirilmesi, ölçme, ölçü ayarı hizmetleri yapmak ve bunlara ilişkin raporlar hazırlamak.” şeklinde sıralanmıştır.

Buna göre Eğim öğretim hizmetlerinin asli unsurlarından biri olarak yapılan yabancı uyruklu öğrenci sınavı, Döner Sermaye İşletmesinin bahsi geçen Yönetmelikte belirtilen faaliyet alanı içerisinde bulunmamaktadır.

Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 13.02.2013 tarihli toplantısında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 6287 sayılı Kanunla (14/f maddesi ile) değişik 45/f maddesinde yer alan; “Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.” maddesi uyarınca “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar”ın belirlenmesi ile ilgili olarak 01.02.2013 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında alınan yetkiye dayanılarak Yükseköğretim Genel Kurulunun 21.01.2010 toplantısında kabul edilen ve çeşitli tarihlerde yapılan Genel Kurul toplantılarında bazı maddeleri değiştirilen “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar”a dayanılarak 12.02.2014 tarih ve 11168907-06 karar nolu ... Senato kararı ile “... Yurt Dışından Öğrenci Başvuru, Kabul Ve Kayıt Yönergesi” kabul edilmiştir.

Söz konusu yönergenin amacı; … Üniversitesinin fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarının bölüm ve/veya programlarına yurt dışından öğrenci adaylarının başvuruları ile öğrenci kabul kayıt koşullarını belirlemektir.

Yükseköğretim Genel Kurulunca kabul edilen “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar” ve ilgili Üniversite senatosunca buna uygun olarak düzenlenen yönerge, yurt dışından öğrenci kabul etmek isteyen üniversitelerin Yükseköğretim Kurulu onayı ile yurt dışından öğrenci kabul etmesi ve buna ilişkin koşulların düzenlenmesini içermektedir. Ancak bahsedilen Esaslar ve Yönergede yabancı uyruklu öğrenci sınavından elde edilen gelirlerin dağılımına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

18.01.2012 tarihli 2012/2723 sayılı BKK eki “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul Ve Esaslar” ise amaç ve kapsama ilişkin 1 inci maddesinde belirtildiği üzere; Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan merkezî sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları ve kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavlarda; soruların hazırlanmasında görevlendirilenlere, sınav soru havuzunda yer alacak soruların hazırlanmasında katkısı olanlara, sınav koordinatörlüklerinin koordinatörüne ve diğer personeline, bina sınav sorumluları ile bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, sınav güvenliğini sağlayan kolluk kuvvetlerine, kapalı dönem çalışanlara ve sınav sürecinde görev alan diğer personele ödenecek sınav ücretleri ile ilgili usûl ve esasları belirlemek amacıyla çıkarılmış olup, üniversitelerin yabancı öğrencilerin alımına yönelik yaptıkları sınavları kapsamamaktadır.

Kaldı ki savunmada ileri sürülen “... Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanına giren iş ve hizmetler açıklanırken 2 nci maddenin e fıkrasında yer alan; “Üniversite birimlerinin görev, yetki ilgi alanlarına giren danışmanlık, uygulama, plan, deney raporları, fizibilite etüdü, model deneyleri, bilgi işlem, iş değerlendirmesi, ölçme, ölçü ayar hizmetleri yapmak ve bunlara ilişkin raporlar hazırlamak” ” şeklindeki düzenleme, üniversite birimlerinin (fakülte, yüksekokul vs.) kendi görev ve uzmanlık alanlarına giren konulara ilişkin çeşitli faaliyetleri veya piyasadaki müşterilere bu nitelikte sunmuş oldukları çeşitli hizmetleri kastetmektedir ki, yabancı öğrencilere yönelik sınav bu madde de ifade edilen nitelikte bir hizmet veya görev değildir.

Sonuç olarak; yabancı uyruklu öğrenci sınavında alınan ücretler Döner Sermaye İşletmesinin değil Üniversitenin geliri olduğundan bu gelirin ek ödeme olarak dağıtılması 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesine uygun değildir.

Bu nedenle 116 sayılı ilamın 6 ncı maddesi ile … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Oy çokluğu ile,

(Üyeler …, … ve …’nın;

Yükseköğretim Genel Kurulunun 21.01.2010 tarihli toplantısında; 2010-2011 Eğitim-öğretim yılından itibaren ÖSYM tarafından yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavının (YÖS) kaldırılmasına, her üniversite tarafından belirlenen ve YÖK Başkanlığınca da uygun görülen sınav ve puanlara sahip öğrencilerin üniversitenin talep edeceği diğer belgeler ile doğrudan üniversiteye başvurması ve üniversite tarafından değerlendirmeye alınmasına karar verilmiştir. Bu doğrultuda Yükseköğretim Yürütme Kurulunun çıkarmış olduğu “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar”a dayanılarak 12.02.2014 tarihli ... Senato kararı ile “... Yurt Dışından Öğrenci Başvuru, Kabul Ve Kayıt Yönergesi” kabul edilmiştir. Yönergenin amacı; … Üniversitesinin fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarının bölüm ve/veya programlarına yurt dışından öğrenci adaylarının başvuruları ile öğrenci kabul kayıt koşullarını belirlemektir.

Diğer taraftan ... Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde ise Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanına giren iş ve hizmetler sıralanmış olup (e) bendinde “Üniversite birimlerinin görev, yetki ve ilgi alanlarına giren danışmanlık, uygulama, plan, deney raporları, fizibilite etüdü, model deneyleri, bilgi işlem, iş değerlendirilmesi, ölçme, ölçü ayarı hizmetleri yapmak ve bunlara ilişkin raporlar hazırlamak.” denilmiştir. Bu kapsamda Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan merkezi sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları ve kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavlarda; soruların hazırlanmasında görevlendirilenlere, sınav soru havuzunda yer alacak soruların hazırlanmasında katkısı olanlara, sınav koordinatörlüklerinin koordinatörüne ve diğer personeline, bina sınav sorumluları ile bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, sınav güvenliğini sağlayan kolluk kuvvetlerine, kapalı dönem çalışanlara ve sınav sürecinde görev alan diğer personele ödenecek sınav ücretleri ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla 18.01.2012 tarih ve 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul Ve Esaslar”ın çıkarıldığı görülmektedir.

Bahsedilen Usul Ve Esaslar ile gerçekleştirilmek istenilen amaç ve uygulamanın üniversite tarafından döner sermaye aracılığı (Sürekli Eğitim Merkezi) ile yapılan uygulama ile benzerlik gösterdiği, Yükseköğretime Giriş sınavlarını yapmak üzere yetkilendirilen Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezinin (ÖSYM), yükseköğretime giriş sınavlarını lise öğrenimini tamamlayan öğrencilerin temel bilgi ve becerilerinin ölçülmesi amacıyla yaptığı ve ÖSYM’nin yapmış olduğu bu sınav hizmetinin maliyetlerini karşılamak için ölçme sınavına giren öğrencilerden ücret aldığı düşünüldüğünde, yabancı uyruklu öğrenci sınavının da, yurtdışında lise öğrenimi gören öğrencilerin temel bilgi ve becerilerinin Türkiye’de öğrenim gören öğrencilere göre seviyesinin ölçülmesi işlemi olduğu, yapılan sınavın ... Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 2/e maddesinde belirtilen ölçme hizmeti kapsamında değerlendirileceği dolayısıyla üniversitenin yabancı uyruklu öğrencilerin bilgi ve becerisini ölçme amacıyla yaptığı söz konusu sınavdan ücret alması ve bu ücretlerin döner sermaye işletmesi hesabına yatırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)

Karar verildiği 11.01.2017 tarih ve 42589 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.