Sayıştay 2. Dairesi 40922 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2014

• Daire: 2

• Dosya No: 40922

• Tutanak No: 45035

• Tutanak Tarihi: 19.09.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Döner sermaye gelirlerinden ayrılan kurum payı kesintisinin % 30 yerine % 15 olarak uygulanması nedeniyle gelirlere katkısı olan personele dağıtılan ek ödemelerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine aykırı olarak artış sağlanması sonucu kamu zararına neden olunması.

2. 117 sayılı ilamın 27 nci maddesi ile; ... Üniversitesi ... Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinde (...) kurs ve eğitim faaliyetleri kapsamında elde edilen döner sermaye gelirlerinden ayrılan kurum payı kesintisinin % 30 yerine % 15 olarak uygulanması nedeniyle gelirlere katkısı olan personele dağıtılan ek ödemelerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine aykırı olarak artış sağlanması sonucu kamu zararı oluştuğu gerekçesi ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle;

Tazminine karar verilen 27, 31, 32 ve 34 nolu maddeleri temyiz ettiğini,

27 nci maddeye ilişkin olarak; ... Üniversitesi ... Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinde (...) kurs ve eğitim faaliyetleri kapsamında elde edilen döner sermaye gelirlerinden ayrılan kurum payı kesintisinin %30 yerine %15 olarak uygulanması nedeniyle; gelirlere katkısı olan personele dağıtılan ek ödemelerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine aykırı olarak artış sağlandığının ifade edildiğini,

Yargılama Heyeti Başkanı ... ve üye ...’ın karşı oy gerekçelerinde de açıklandığı gibi;

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (b) fıkrasında;

“Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezi ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35’inin, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’unun, diğer yükseköğretim kurumları için ise; asgari yüzde 15’inin, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı”nın belirtildiğini,

...’in, bu fıkralarda sayılan %35 ve %30 pay ayrılacak yükseköğretim kuramları arasında yer almadığını,

Aynı Kanununun 58 inci maddesinin (d) fıkrasında;

“Ziraat ve Veteriner Fakülteleri, Sivil Havacılık Yüksekokulu ve bünyesinde atölye ve laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” denilerek; ek ödemeler bakımından bu fıkra kapsamındaki kurumlar için (c) fıkrasında öngörülen oranların uygulanmasının öngörüldüğünü,

...’in (d) fıkrasında sayılan kurumlar arasında yer almadığı gibi, faaliyetleri incelendiğinde, düzenli bir döner sermaye gelirinin de bulunmadığının görüleceğini, örneğin; 2014 yılı içerisinde düzenlemiş olduğu kurs faaliyetlerine ilişkin çizelge değerlendirildiğinde yılın sadece 4 ayına tekabül eden 6 ayrı kurs olduğunun görüleceğini (Ek-1),

Diğer taraftan, aynı maddenin (e) fıkrasında; yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabında yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden, kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutarın, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek, hizmeti veren öğretim elemanlarına ödeneceğinin belirtildiğini,

Bu hükümlere göre; ...’de elde edilen gelirlerden asgari %15 oranında kurum payı ayrılması ve öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemelerde (d) fıkrası hükmünün değil, (e) fıkrası hükmünün uygulanması gerektiğinden, bahse konu ödemeler için ilişik bulunmadığına karar verilmesini istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Adı geçenin dilekçesinde ilamın 27 nci maddesine ilişkin olarak; ... Üniversitesi ... Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinde (...) kurs ve eğitim faaliyetleri kapsamında elde edilen döner sermaye gelirlerinden dağıtılan ek ödemelerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine uygun olarak dağıtıldığı, yapılan ödemelerde mevzuatına aykırı bir cihetin bulunmadığı belirtilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir. Ortaya konulanlar karşısında adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Döner sermaye” başlıklı 58 inci maddesinde;

“b)Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri, sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35'i, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’u, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15'i, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılır. Bu oranları yüzde 75'ine kadar artırmaya üniversite yönetim kurulu yetkilidir.

c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1. Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,

2. Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, … geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır…

Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.

…

d) Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.

e) Yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde, veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanına ödenir.

Tıp ve diş hekimliği fakültelerindeki öğretim elemanlarının sağlık hizmeti dışında verdikleri hizmetler karşılığında döner sermaye hesabına tahsil edilen paradan pay alma hususunda bu fıkra hükümleri uygulanır. Bu kapsamda bulunan hizmetler ile öğretim elemanlarının yükseköğretim kurumlarının imkânlarını kullanmaksızın verdikleri hizmetler karşılığında elde edilen gelirlerden (b) fıkrasının birinci bendi uyarınca yapılacak kesintilerin uygulanmasında asgari yüzde 15 oranı uygulanır.” hükümleri bulunmaktadır.

Yukarıda yer alan hükümlere göre döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’u, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15'i kurum payı olarak ayrılıp, kalan kısım gelire katkısı olan personele dağıtılacaktır. Bu maddenin istisnası sayılabilecek olan uygulama maddenin (e) fıkrasında belirtilmiştir. Maddede her ne kadar sürekli eğitim merkezleri için % 30 oranı belirlenmiş, ... eğitim uygulama ve araştırma merkezleri için ayrıca bir belirleme yapılmamış olsa da ... eğitim uygulama ve araştırma merkezlerinin verdikleri hizmetler, amaç ve kapsam bakımından sürekli eğitim merkezlerinden nitelik olarak farklı olmaması nedeni ile bu merkezlerden de sürekli eğitim merkezleri gibi % 30 kurum payı ayrılması, kalanın maddenin (c) fıkrası hükümlerine göre dağıtılması gerekmektedir.

Sorumlu, dilekçede ... Üniversitesi ... Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında sayılan birimlerden olmadığını; verilen eğitimlerin süreklilik göstermemesi nedeni ile de sürekli eğitim merkezi de sayılamayacağını; dolayısıyla bu birimde yapılan faaliyetlerin (e) fıkrası kapsamında değerlendirilmesi nedeniyle yukarıda belirlenen oranlar esas alınmadan ödeme yapıldığını belirtmiş olsa da, 2547 sayılı Kanunda tanımı yapılmayan “sürekli eğitim merkezi” ifadesi, üniversitelerde, gerek üniversitenin kendi personeli ile öğrencilerinin, gerekse kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin ihtiyaçlarına yönelik olarak kurs, seminer, konferans, eğitim ve sertifika programları düzenlemek, danışmanlık, yayın, araştırma-geliştirme ve proje hizmetleri yapmak gibi gelir getirici faaliyetlerin düzenlendiği birimler için genel bir ifade olarak kullanılmaktadır. Bu amaçla kurulan birimlerin sürekli eğitim merkezi veya ... eğitim merkezi adıyla veya daha başka adlarla kurulmuş olması, bu birimlerin niteliğini değiştirmeyeceğinden, Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde yükseköğretim kurumları arasında sayılmayan ve eğitim, danışmanlık, proje hizmetleri gibi gelir getirici faaliyetlerde bulunması amacıyla kurulan söz konusu birimlerin “sürekli eğitim merkezi” olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kaldı ki, 22.09.2008 tarih ve 27005 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ... Üniversitesi ... Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliğinin “Merkezin amaçları” başlıklı 5 inci maddesinde aynen;

“(1) Merkezin amacı; Üniversitede örgün önlisans, lisans ve lisansüstü öğretim programları dışında eğitim ve sosyal etkinlik programları düzenleyerek ve bu doğrultuda danışmanlık ve proje hizmetleri vererek Üniversitenin resmi veya özel sektör kurum veya kuruluşları ile işbirliğinin gelişmesine katkıda bulunmaktır.”

“Merkezin faaliyet alanları” başlıklı 6 ncı maddesinde ise;

“(1) Merkez; bu Yönetmeliğin 5 inci maddesindeki amacı doğrultusunda Üniversite öğrencilerine, Üniversite personeline, resmi veya özel sektör kurum ve kuruluşlarına ihtiyaç duydukları alanlarda eğitim, danışmanlık ve proje hizmeti verir. Yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde eğitim programları, kurslar, seminerler, konferanslar düzenler. Bu faaliyetlerin koordinasyonunu sağlar ve bu alanlarda Üniversite imkânlarının tanıtımını yapar.

(2) Merkez; ayrıca düzenlediği konferans, seminer ve kurs programları ile diğer eğitim programları sonunda katılım belgesi, başarı belgesi, sertifika ve benzeri belgeleri verebilir. Bunların verilme koşulları Senato tarafından belirlenir.” hükümleri bulunmaktadır.

Söz konusu Yönetmelik hükümleri değerlendirildiğinde Merkezin eğitim, danışmanlık, proje hizmetleri vermek üzere kurulduğu, dolayısıyla amacı bakımından diğer üniversitelerde sürekli eğitim merkezi adıyla kurulan diğer birimlerden farklı bir nitelik göstermediği anlaşılmaktadır.

... Üniversitesi ... Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde yapılan gelir getirici faaliyetleri ile tahsil edilen kısmın yüzde 30’unun ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılması amacıyla ayrılıp bakiyesinin öğretim elemanı ile diğer personele dağıtımında (c) fıkrası hükümlerine göre dağıtılması gerekirken, kurum payının % 15 olarak belirlendiği ve kalanın ilgili personele dağıtıldığı, kurum payının eksik ayrılması nedeniyle kişilere ödenen ek ödeme tutarında artış sağlandığı görülmüştür. ... Eğitim Merkezinde kurs ve eğitim faaliyetleri kapsamında elde edilen döner sermaye gelirlerinden ayrılan kurum payı kesintisinin % 30 yerine % 15 olarak uygulanması nedeniyle gelirlere katkısı olan personele dağıtılan ek ödemelerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesine aykırı uygulama yapılmıştır.

Bu nedenle 117 sayılı ilamın 27 nci maddesi ile ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(… Daire Başkanı ... ile üyeler ..., ..., ..., ..., ... ve ...’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

KARŞI OY GEREKÇESİ:

(… Daire Başkanı ... ile üyeler ..., ..., ..., ..., ... ve ...’ın;

“2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (b) fıkrasında, Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35'inin, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’unun, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15'inin, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı belirtilmiştir. ..., bu fıkrada sayılan % 35 ve % 30 pay ayrılacak yükseköğretim kurumları arasında yer almamaktadır.

58 inci maddenin (d) fıkrasında da; “Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.” denilerek ek ödemeler bakımından bu fıkra kapsamındaki kurumlar için (c) fıkrasında belirtilen oranların uygulanması öngörülmüştür.

... (d) fıkrasında sayılan kurumlar arasında yer almadığı gibi faaliyetleri incelendiğinde, düzenli bir döner sermaye gelirinin de bulunmadığı görülmektedir.

Diğer taraftan aynı maddenin (e) fıkrasında, yükseköğretim kurumlarının (c) ve (d) fıkraları kapsamına girenler haricindeki diğer birimlerinde döner sermaye işletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutarın, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanına ödeneceği belirtilmiştir.

Bu hükümlere göre, ...’de elde edilen gelirlerden asgari % 15 oranında kurum payı ayrılması ve öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemelerde (d) fıkrası hükmünün değil (e) fıkrası hükmünün uygulanması mevzuata aykırı olmadığından ilam maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.”)