Sayıştay 2. Dairesi 40343 Kararı - Yüksek Öğretim Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2013

• Daire: 2

• Dosya No: 40343

• Tutanak No: 43076

• Tutanak Tarihi: 10.05.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Elektrik faturalarının ödenmesinde, ikinci kez düzenlenen faturalarda elektrik firmasınca sonradan eklenen “ilave tüketim” adı altındaki kaleme itiraz edilmeyerek ilk faturalardan da daha yüksek bedelde faturalar ödenmesi;

2. 187 sayılı İlamın 12. maddesiyle; … Üniversitenin geçmiş dönem bazı elektrik faturalarının ödenmesinde, tüketilmeyen enerji miktarları için ilave tüketim adı altında elektrik firmasınca ücret talep edilmesi sonucunda oluşan nihai faturaya, üniversitece itiraz edilmeyerek tamamının doğrudan ödenmesi neticesinde faturaların tüketilenden çok daha yüksek bedeller ile ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlulardan (yalnızca kendisini ilgilendirdiği için) sadece …, ilamın bu maddesine ilişkin olarak gönderdiği temyiz dilekçesinde özetle; ilama esas teşkil eden Denetçi mütalaasında özetle;

1. …’ın özelleştirilmeden önce bir kamu kurum veya kuruluşu niteliğine haiz bir kurum olmadığı, özelleştirmenin 28.05.2013 tarihinde yapıldığı ödemenin 2,5 ay sonra yapıldığı; dolayısıyla, kamu ile ilgisi olmayan bir şirkete yapıldığından bahsedildiğini, buna cevap olarak;

…’ın (Eski adıyla Boğaziçi Elektrik Dağıtım Müessesesinin) 18.06.1984 tarihinde 18435 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Kanun Hükmünde Kararname ile Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığına bağlı bir KİT olarak yapılandığını, 28.05.2013 tarihinde özelleştiğini, ödemenin özelleştirmeden 2,5 ay sonra yapıldığını; ancak borcun eski döneme ait olduğunu,

2. Sayıştay sorgusunda konu edilen hususun reaktif enerji bedeli ile ilgisinin bulunmadığı, tüketilmediği halde ilave tüketim bedellerinin ödenmesi ile ilgili olduğu, ilk faturalarda reaktif enerji bedellerinin görüldüğü, ancak itiraz sonucu 20 ay sonra gelen faturalarda reaktif enerji yerine ilave tüketim bedeli konduğu, kamu zararının ilave tüketimin kendisinden değil onun reaktif enerji bedelini aşan kısmından hesaplandığı, reaktif enerji bedellerinden daha yüksek yeni bedellerin tahakkuk ettirildiğinden bahsedildiğini, buna cevap olarak ise;

23.06.2005 tarihli sözleşme ile Üniversitece bütün kampüsler için kompanzasyon ihalesi yapılmasına rağmen …’a ait 2012 faturalarında reaktif enerji bedelleri görüldüğünden ödeme yapılmadığını ve …’a itiraz edildiğini, …’ın 20 ay cevap vermediğini, elektriği kesme ihbarı gönderdiğini, Denetçinin sorguda belirtilen hususun reaktifle ilgisi olmadığını; ancak “reaktif enerji bedellerinden daha yüksek yeni bedellerin tahakkuk ettiğini” belirterek reaktifle ilgisini kabul etmekte olduğunu, Sayıştay sorgusunda ve nihai faturalarda bahsi geçen “ilave tüketim bedeli”ne yapacakları itirazların yine cevapsız kalabileceğini düşünerek ilave tüketim bedelinin Maliye Bakanlığı’nın 20.11.2008 tarih ve 18740 sayılı yazısında geçen “gecikme zammı, gecikme cezası, gecikme faizi ve benzeri adlar altında tahakkuk ettirilen ödemeler” kapsamında değerlendirildiğini ve idarenin de sözlü talimatıyla ödenmek zorunda kalındığını, konu ile ilgili …’a gönderilen (özelleştikten sonraki adı; … Elektrik Perakende A.Ş.) dilekçeye ekli … tarihli yazıda; ödenmeyen reaktifli faturalarla onların yerine ödenen faturalar arasındaki farkların nelerden kaynaklandığının yazı ile bildirilmesinin istendiğini, … Elek. Per. Satış A.Ş.’nin … tarihli ekli yazısında “son ödeme tarihi geçmiş ödenmeyen faturaların 05.08.2013 tarihinde reaktif bedellerin aktif bedelle tekrar tahakkuk edildiğini, tanzim edilen yeni faturalarda son ödeme tarihi 16.08.2013 olarak verilmiş olup, oluşan farkın eski faturalarla tanzim edilen yeni faturalar arasındaki son ödeme tarihlerindeki farklılık ve buna bağlı oluşan gecikme zammına esas tutarın yeni faturalara yansıtılması sonucunda oluştuğunu” belirtmekte olduğunu, Sayıştay Temyiz Kurulu kararlarında görüldüğü gibi kompanzasyon sisteminin gereği gibi işletilmesinde etkisi olmayan ve elektrik faturalarının tahakkuk ve ödemesi ile görevli olan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını arz etmiştir.

Sorumlu, ilk dilekçesine ek savunma niteliğinde sonradan gönderdiği dilekçede ise özetle; sorgu aşamasında vermiş oldukları cevapların yeterli zaman olmaması nedeniyle tam olarak araştırma yapılmadan yazıldığını, daha sonra yapılan araştırmada dilekçeye ekli 23.06.2005 tarihli sözleşmede görüldüğü gibi Üniversitenin bütün kampüsleri için Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından kompanzasyon ihalesi yapıldığını; buna rağmen yine ekli …’a ait 2012 yılı faturalarında reaktif (kapasitif ve endüktif) enerji bedelleri görüldüğünden taraflarınca ödeme yapılmadığını, konu ile ilgili Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığına yazılar yazıldığını, ilgili Daire Başkanlığının da …'a itiraz ettiğini, …’tan gelen elektriği keseriz tehditleri ve Maliye Bakanlığının 26.07.2010 tarih, 11294 sayılı yazısı ile Sayıştay Temyiz Kurulu tutanaklarında da belirtildiği üzere yeni düzenlenen elektrik faturaları içeriğine bakılmadan sırf üniversitenin elektriğinin kesilmemesi, dolayısıyla eğitim-öğretimin aksamaması için 2013 yılında ödeme yapıldığını, Üniversitenin, Maliye Bakanlığınca gönderilen yazının I/11 maddesinde belirtildiği gibi alınması gereken önlemleri yerine getirdiğini ve kompanzasyon ihalesini yaparak 23.06.2005 tarihinde sözleşmesini imzaladığını, ayrıca 14.09.2012 tarihinde de kompanzasyon panolarına ait arızalı kondanstör, filtre ve tristörlerin değiştirilmesi işini de yaparak gerekli hassasiyeti gösterdiğini, dönemin Maliye Bakanı imzalı 20.11.2008 tarih ve 18740 sayılı yazısında “Merkezi Yönetim kapsamındaki Kamu İdarelerinin, ilgili mevzuatı ve/veya abonelik sözleşmesinde yer alan hükümlere göre gecikme zammı, gecikme cezası, gecikme faizi ve benzeri adlar altında tahakkuk ettirilen ödemeler ile Enerji Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre elektrik faturalarında yer verilen Reaktif Enerji bedellerini ana paraları ile birlikte ana paranın ödeneceği bütçe tertiplerinden ödemeleri gerektiği”nin belirtilmekte olduğunu, dilekçeye ekli Sayıştay Temyiz Kurulunun 25.06.2013 tarihli 37429 nolu tutanağın son iki paragrafı, 10.07.2012 tarihli 35409 nolu tutanağın 1. ve 2. maddelerinin son paragrafları, 19.10.2010 tarihli 31709 nolu tutanağın 1. ve 2. maddelerinin son paragrafları ve 10.07.2012 tarihli 35403 nolu tutanağın 2. maddesinin son paragraflarında da belirtildiği gibi Üniversitece 23.06.2005 tarihinde kompanzasyon sistemi kurulmuş olmasına rağmen söz konusu tesisin gereği gibi işletilmesi idarenin yükümlülüğünde bir işlem olduğundan bu tesisin gereği gibi işletilmesinde etkisi olmayan ve elektrik faturalarının tahakkuk ve ödemesi ile görevli olanların ilişkilendirilmemesinin gerektiğini, tahakkuk etmiş ve süreç tamamlanmış olup tamamen yetki ve sorumlulukları dışında gerçekleşen işlemle ilgili sorumluluklarının kaldırılmasını arz etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; temyiz dilekçesinde; …’ın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı bir KİT olarak faaliyet gösterirken özelleştirildiği, reaktif enerji bedeli ödenmesinin mevzuatına aykırı olmadığı, tazmin konusu ödemelerin eski faturalarla yeni faturalarda yer alan bedeller arasındaki fark olduğu belirtilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra, ortaya konulanların yargılama öncesinde de ortaya konulmuş olup, yargılama sırasında değerlendirildiği; bu itibarla, temyiz dilekçesinde adı geçenlerin temyiz taleplerinin reddi ile Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak ilamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumluluğu bulunan ve buna ilişkin 40342 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen …, Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği ikinci temyiz dilekçesinde farklı olarak özetle; dilekçelerinde yargılama öncesi sundukları savunmaya ilaveten … Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü’ne yazdıkları … tarihli yazıyla 2011 ve 2012 yıllarına ait ödemedikleri reaktifli faturalarla, onların yerine ödedikleri faturalar arasındaki farkların nelerden kaynaklandığının sorulduğunu, alınan cevabi yazıda ödemedikleri faturalar için “Reaktif bedeller aktif bedelle dahil edilerek 05.08.2013 tarihinde tekrar tahakkuk edilmiş oluşan fark eski faturalarla tanzim edilen yeni faturalar arasındaki son ödeme tarihlerindeki farklılık ve buna bağlı olarak oluşan gecikme zammına esas tutarın yeni faturalara yansıtılması sonucunda oluşmaktadır.” denildiğini, hükme tesir edebilecek bu belgenin Maliye Bakanlığının 20.11.2008 tarih ve 18740 sayılı yazısı doğrultusunda değerlendirilerek karar verilmesini arz etmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak ilamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumluluğu bulunan ve buna ilişkin 40342 sayılı dosyası kendi gündem sırasında görüşülen …’a yönelik Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede adı geçen tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir nitelik taşımaması hasebiyle yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde … ve aynı ilam maddesinde sorumluluğu bulunan ve 40342 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Öncelikli olarak, ilamdaki tazmin hükmü gerekçesinin, reaktif enerji bedellerinin faturalara yansıtılmış olması ile hiçbir ilgisinin bulunmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Şöyle ki; Sayıştay tarafından, sorgu aşamasında; kompanzasyon sistemlerinin kurulu olması nedeniyle itiraz edilen reaktif enerji bedelini içeren elektrik faturaları yerine ödemesi yapılan elektrik faturalarında … (özelleştikten sonraki adı; … Elektrik Perakende A.Ş.) tarafından tahakkuk ettirilen “ilave tüketim” adı altındaki kalem üzerinden hiçbir itirazda bulunulmayarak niçin ödeme yapıldığı hususu sorgulanmış, sorumlularca yapılan savunmada sadece reaktif enerji bedellerinin hukukiliği üzerinde durularak ilave tüketim adı altındaki ödemenin nereden kaynaklandığına hiç değinilmemiş, bunun üzerine söz konusu ödeme dolayısıyla ilk faturalarla oluşan farklar toplamının tazminine hükmedilmek suretiyle ilama dönüşmüştür.

Bu defa temyiz aşamasında; -reaktif enerji bedelleri ile ilgili hususlar bir kez daha tekrar edilerek- ancak, itirazi kayıtla ödemesi yapılmayan faturalar ile yukarıda adı geçen elektrik idaresince yeniden tahakkuk ettirilen ve ödenmek zorunda kalınan faturalar arasındaki farkın sebebi de açıklanarak temyiz talebinde bulunulmuştur.

Bu bağlamda, konu ile ilgili yukarıda bahsi geçen elektrik idaresine gönderilen ve temyiz dilekçesine ekli … tarihli yazıda; ödenmeyen reaktifli faturalarla, yerine ödenen faturalar arasındaki farkların nelerden kaynaklandığının yazı ile bildirilmesinin istenmesi üzerine … Elek. Per. Satış A.Ş.’nin gönderdiği (yine temyiz dilekçesine ekli) … tarih, … sayı (… kayıt numarası ile üniversite kayıtlarına giren) ve ‘Geçmiş Dönem Elektrik Faturaları Hk.’ konulu cevabi yazısında aynen:

“İlgide kayıtlı yazınızda, 2013 yılında girmiş olduğunuz denetim sonucunda 2011 ve 2012 yıllarına ait reaktif çıkan faturalarınız ile onların yerine tahakkuk eden faturalar arasındaki farkın nereden kaynaklandığına dair bilgi talep etmektesiniz.

Yapılan inceleme sonucunda, 2320389 nolu tesisatınıza ait 09.12.2011 tarih 2011/12 dönem … tutarındaki 16.01.2012 son ödeme tarihli faturanız, 2172178 nolu tesisatınıza ait 29.12.2012 tarihli 2012/12 dönem … tutarındaki 11.02.2013 son ödeme tarihli faturanız, 2320531 nolu tesisatınıza ait 31.08.2012 tarihli 2012/08 dönem … tutarındaki 15.10.2012 son ödeme tarihli faturanız, 2320531 nolu tesisatınıza ait 2012/07 dönem … tutarındaki 10.09.2012 son ödeme tarihli faturanız ve 2320531 nolu tesisatınıza ait 2012/10 dönem … tutarındaki 20.11.2012 son ödeme tarihli faturanız 05.08.2013 tarihinde reaktif bedeller aktif bedelle dahil edilerek tekrar tahakkuk edilmiştir. Tanzim edilen yeni faturalarda son ödeme tarihi 16.08.2013 olarak verilmiş olup, oluşan fark eski faturalarla tanzim edilen yeni faturalar arasındaki son ödeme tarihlerindeki farklılık ve buna bağlı olarak oluşan gecikme zammına esas tutarın yeni faturalara yansıtılması sonucunda oluşmaktadır.”

Denilmiştir.

Buna göre reaktif enerji bedelleri silinmek suretiyle sadece aktif enerji bedelleri esas alınarak düzenlenen yeni elektrik faturaları ile eski elektrik faturaları arasındaki “ilave tüketim” adı altındaki farklar, bu faturaların son ödeme tarihlerindeki değişikliğe bağlı olarak oluşan gecikme zammından kaynaklanmaktadır.

Söz konusu “ilave tüketim” adı altındaki gecikme zammı ödemeleri de sorumluların ifade ettiği şekliyle; gecikme zammı olduğu bilinmeden, kendilerince yapılacak itirazların yine cevapsız kalabileceği düşünülerek üniversitenin elektriğinin kesilmemesi; dolayısıyla eğitim-öğretimin aksamaması için Maliye Bakanlığının (20/11/2008 tarihli ve B.07.0.BMK.0.06.12.390-18740 sayılı genel yazısına binaen) 26.07.2010 tarih ve 11294 sayılı yazsında geçen “gecikme zammı, gecikme cezası, gecikme faizi ve benzeri adlar altında tahakkuk ettirilen ödemeler” kapsamında değerlendirilmek suretiyle İdarenin de sözlü talimatıyla ödenmek zorunda kalınmıştır.

Bu nedenle, -her ne kadar tazmin hükmü ilk faturalara yansıtılan reaktif enerji bedelleri ile ilgili olmayıp, ilk ve sonradan düzenlenen faturalar arsındaki farklar ile ilgili olsa da- reaktif enerji bedellerini içeren ilk faturalara haklı gördüğü bir gerekçeyle itiraz ederek yükümlülüğünü yerine getiren üniversite idaresince yapılan itirazlara yeniden fatura düzenlenmek suretiyle yaklaşık 20 (yirmi) ay gibi bir süre sonunda elektrik idaresince cevap verilmiş olması karşısında; ödeme emri belgelerini düzenleyerek ödemesini gerçekleştiren kamu görevlilerine (gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisine) yeni düzenlenen faturalara yansıtılan gecikme zammından dolayı idareyi zarara uğratıcı kasıt, ihmal veya kusurları bulundukları gerekçesiyle sorumluluk yüklenmesi mümkün görünmemektedir.

Sonuç olarak, yapılan ödemede mevzuata aykırı bir husus bulunmadığından; 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca 187 sayılı İlamın 12. maddesi ile verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE; oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, …, …, …, …, … ve …’ın karşı oy gerekçesi:

Öncelikle, Sayıştay tarafından, reaktif enerji bedellerinin niçin ödendiği hususu değil; kompanzasyon sistemlerinin kurulu olması nedeniyle itiraz edilen reaktif enerji bedelini içeren elektrik faturaları yerine ödemesi yapılan elektrik faturalarında … (özelleştikten sonraki adı; … Elektrik Perakende A.Ş.) tarafından tahakkuk ettirilen “ilave tüketim” adı altındaki kalem üzerinden hiçbir itirazda bulunulmayarak niçin ödeme yapıldığı hususu sorgulanmıştır.

Her ne kadar sonradan, “ilave tüketim” adı altında yapılan ödemelerin gecikme zammı olduğu anlaşılmış olsa da; elektrik idaresinin reaktif enerji bedellerini içeren faturalardaki kusurundan kaynaklanan bir gecikmeden dolayı üniversite idaresince gecikme zammı ödenmiş olması kabul edilemez.

Bu anlamda, sorumlularca reaktif enerji bedeli içeren faturalarda işletilen itiraz mekanizmasının gecikme zammı içeren faturalar için de işletilmesi ve söz konusu gecikme zamlarının ödenmemesi gerekirdi.

Dolayısıyla, elektrik faturalarını ödemeye yetkili olan kişilerin sorumluluklarını yerine getirdikleri söylenemeyecek olup, bu şekilde gecikme zammı ödenmesi mevzuata uygun olmadığından; temyiz dilekçesindeki iddiaların reddi ile tazmin hükmünün tasdiki gerekir.

Karar verildiği 10.05.2017 tarih ve 43076 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.