Sayıştay 2. Dairesi 40343 Kararı - Yüksek Öğretim Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2013

• Daire: 2

• Dosya No: 40343

• Tutanak No: 43076

• Tutanak Tarihi: 10.05.2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Sosyal tesislere ilişkin elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin üniversite bütçesinden karşılanması;

1. 187 sayılı İlamın 10. maddesiyle; sosyal tesislere ilişkin elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin bütçeden karşılandığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular (Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Daire Başkanı … ile Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Şube Müdürü …), ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı bünyesinde bulunan Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce işletilen açık/kapalı havuz ve diğer spor alanlarının aynı zamanda öğrencilerin ders programı dahilinde aldıkları dersleri için, sutopu, yüzme ve sualtı takımlarının ve spor kulüplerinin çalışmalarında ücretsiz olarak kullandırılmakta olduğunu, haftanın belirli gün ve saatlerinin tamamen bu etkinlik ve çalışmalar için ayrılmakta olduğunu, dilekçe ekinde bulunan ders programından anlaşılacağı üzere sosyal tesislerin kullanıma bırakıldığı zaman diliminin öğrencilere ayrılan zamandan çok daha az olduğunu, buna rağmen doğalgaz tüketim bedellerinin bütçeden değil İşletme Müdürlüğü bütçesinden karşılanmakta olduğunu, Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce işletilen Öğretim Üyeleri Merkezi (…) binasının bahçe katı ve 1. katında hafta arasında saat 12.00-14.30 arasında öğle yemeği hizmeti verilmekte; bu hizmetten sadece üniversitenin akademik ve idari personelinin yararlanmakta olduğunu, geriye kalan gün ve saatlerde ise akademik ve idari birimlerin toplantıları ve organizasyonları için kullanılmakta olduğunu, diğer katlarda ise, yurt dışından ve içinden üniversitede düzenlenen etkinlikler için gelen misafirlerin konaklamakta ve bunlardan tahsil edilen konaklama ücretinin üniversite bütçesine gelir kaydedilmek üzere ilgili birimin hesabına yatırılmakta olduğunu, Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü hizmet birimlerinden olan Okul Öncesi Eğitim Biriminin (Yuvanın), Üniversitenin Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okulöncesi Öğretmenliği Lisans Programının zorunlu dersleri kapsamında gereken gözlem, uygulama ve araştırma yükümlülüklerinin önemli bir kısmının yerine getirildiği birim olduğunu, bu bölümde okuyan öğrencilerin mezun olmadan son sınıfta stajlarını (ki bu sayının her yıl 45 kadar öğrenci demek olduğunu) bu birimde yapmakta olduklarını, bu konuda Eğitim Fakültesi Dekanlığının yazısının dilekçe ekinde sunulduğunu, ayrıca Psikoloji ve Eğitim Bilimleri Bölümlerinin de dönem dönem birim bünyesinde araştırma ve gözlemler yapmakta olduklarını, Okul Öncesi Eğitim Biriminde akademik ve idari personelin çocuklarının sabah 9.00 ile akşam 17.00 arası barındırıldığını ve eğitim verildiğini, bu birimde verilen hizmetin ücretlerinin her sene Maliye Bakanlığınca belirlenerek ilan edilen Sosyal Tesislere İlişkin Tebliğ Esaslarına göre belirlenen tutarda personelin maaşlarından kesilerek bütçesinin oluşturulduğunu, planlanarak oluşturulan yıllık bütçeden; okul öncesi eğitim gören çocukların sabah, öğle yemeği ve ikindi kahvaltısı gibi beslenme ihtiyaçları, oyuncak, eğitim araç gereçleri, temizlik ve kırtasiye giderleri, mobilya, mefruşat ve diğer demirbaş alınılan, eğitsel gezi masrafları, özel gün ve kutlamaları, beceri kazandırma geliştirme programları, personel eğitim giderleri ve diğer giderlerinin karşılanmakta olduğunu, bu nedenle üniversite personelinden toplanan ücretlerden oluşturulan yıllık bütçesinden belirtilen giderler karşılanmakta olup enerji bedellerini karşılamanın mümkün olmadığını, ancak diğer sosyal tesis niteliğindeki birimler ile birlikte bu birimin de enerji tüketimlerini ayırabilmek için gereken işlemlerin Rektörlük oluru ile başladığını, her ne kadar bu alanlar Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce işletilse de aslında üniversitenin asli faaliyet alanları içinde kullanılmakta olduğunu, buna rağmen bu birimlerde görev yapan personelin ne üniversitenin kadrolu personeli ne de ihale yapılarak hizmet alım suretiyle üniversitede çalıştırılmakta olduğunu, bu personelin tüm özlük haklarının Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce karşılanmak üzere üniversitede istihdamlarının sağlanmakta olduğunu, Boğaziçi Üniversitesinin bir birimi olan Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünün de; bütçe dışında takip edilmesine rağmen varoluş amacının yine üniversitenin akademik, kültürel ve sosyal amaç ve etkinliklerini desteklemek olan ve bu doğrultuda yasal mevzuata göre gelir ve giderleri gerçekleştirilen bir birim olduğunu, Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğüne bağlı işletmelerin … Üniversitesi kampüsleri içinde yer alıp sadece personel ve öğrenciye hizmet etmekte ve kar amacı güdülmemekte olduğunu, bundan dolayı da Maliye Bakanlığı izni ile Kurumlar Vergisi ve Katma Değer Vergisinden muaf olduklarını ve yıl sonlarında yapılan kar/zarar değerlendirmesinde kar elde edilmesi durumunda bütçeye gelir olarak aktarılacağından; Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünden ödenmesi gereken bir giderin yıllık bütçeden ödenmesinin bir kamu zararına neden olduğunun düşünülmediğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Başsavcılık mütaalasında özetle; temyiz dilekçesinde; üniversitenin sosyal tesislerine ait elektrik, su ve gaz ödemelerinin sözü edilen tesisin hem üniversite personelinin sosyal ihtiyaçlarına hem da sosyal amaçlı ihtiyaçlara yönelik olarak kullanıldığı, bu sebeple belirtilen tesislerin giderlerinin üniversite bütçesinden karşılanmasında mevzuatına uymayan bir durum olmadığı belirtilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra, ortaya konulanların yargılama öncesinde de ortaya konulmuş olup, yargılama sırasında değerlendirildiği; bu itibarla, temyiz dilekçesinde adı geçenlerin temyiz taleplerinin reddi ile Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlular, Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdikleri ikinci temyiz dilekçesinde özetle; Açık/Kapalı Havuz, Öğretim Üyeleri Merkezi ve Okul Öncesi Eğitim Biriminin (Yuvanın) Sağlık Kültür Daire Başkanlığı bünyesinde Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü’nce işletilmekte olduğunu, Açık/Kapalı Havuzun kullanımının öğrencilere ayrılan zamandan çok daha az olduğunu, öğrencilerin ders programı dahilinde aldıkları ders saatlerinin dilekçe ekinde sunulduğunu, Havuzda kullanılan doğalgaz bedellerinin Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce ödendiğine dair faturaların yine dilekçe ekinde ibraz edildiğini, Öğretim Üyeleri Merkezinin Zemin Katı ve I. Katının hafta için saat 12-14 saatleri arasında akademik ve idari Personele öğle yemeği verilmek; geri kalan saatlerde toplantı için kullanılmakta olduğunu, 2. ve 3. katların ise misafirhane olarak kullanılmakta; bunların gelirlerinin de üniversite bütçesine sosyal tesis geliri olarak kaydedilmekte olduğunu, Okul Öncesi Eğitim Biriminde akademik ve idari personelin çocuklarının sabah 09:00-17:00 arası barındırıldığını ve Üniversitenin Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okulöncesi Öğretmenliği Lisans Programının zorunlu dersleri kapsamında gereken gözlem, uygulama ve araştırma yükümlülüklerinin önemli bir kısmının yerine getirildiği birim olduğunu, bu konu ile ilgili Eğitim Fakültesi Dekanlığının yazısının dilekçe ekinde sunulduğunu, bütün bunlara rağmen Sayıştay Denetçileri uyarısıyla Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü birimlerine Rektörlüğün talimatı sonucunda süzme sayaçlar takılarak Şubat 2015 tarihinde tüketim bedellerinin çıkarıldığını, Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğüne bağlı işletmelerin … Üniversitesi kampüsleri içinde yer alıp sadece personel ve öğrenciye hizmet etmekte ve kar amacı güdülmemekte olduğunu; bundan dolayı da Maliye Bakanlığı izni ile Kurumlar Vergisi ve Katma Değer Vergisinden muaf olduklarını ve yıl sonlarında yapılan kar/zarar değerlendirilmesinde kar elde edilmesi durumunda bütçeye gelir olarak aktarılacağından; Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünden ödenmesi gereken bir giderin yıllık bütçeden ödenmesinin bir kamu zararına neden olduğunun düşünülmediğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılması taleplerini yinelemişlerdir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir nitelik taşımaması hasebiyle yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Öncelikli olarak, 30.12.2005 tarih ve 26039 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesislerinin muhasebe kayıt ve işlemlerin nasıl tutulacağını, hangi defterlerin ve hesapların kullanılacağını ve denetiminin nasıl olacağını ayrıntılı olarak açıklayan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usullerin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde:

“…

Kamu kurum ve kuruluşu: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I, II, III ve IV sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile mahalli idareleri ve bunlara bağlı veya bunların kurdukları veyahut üye oldukları birlik ve idareleri,

Sosyal tesis: Kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, anaokulu, spor tesisi, yemekhane ve benzeri sosyal tesisleri,

…”

Şeklindeki hükmü karşısında; 5018 sayılı Kanununa ekli cetvellerde yer alan bir kamu idaresi olarak … Üniversitesinin tasarrufunda bulunan (ilama konu) … Havuz, Hisar … Havuz, … Lodge ve Yuvanın, mevzuatın tanımladığı "sosyal tesis" kapsamında olduğu açıkça gözükmektedir.

Öte yandan, 31.12.2012 tarih ve 28514 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 20.12.2012 kabul tarih ve 6363 sayılı 2013 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun “Mali kontrole ilişkin hükümler” başlıklı 8 inci maddesinin yedinci fıkrasında aynen:

“Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır. Bu yerlerde, merkezi yönetim bütçesi ile döner sermaye ve fonlardan ücret ödenmek üzere 2013 yılında ilk defa istihdam edilecek yeni personel görevlendirilmez.”

Hükmü,

21.01.2013 tarih ve 28535 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2013-3 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in “Ortak Hususlar” başlıklı V. bölümünde:

"1- Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.

Söz konusu tesislerin bakım ve onarımlarının yaptırılabilmesini sağlamak amacıyla, bu tesislerden yıl içinde elde edilen gelirlerin brüt tutarının % 5’inden az olmamak üzere ayrılacak tutarlar ayrı bir hesapta tutularak söz konusu ihtiyaçlar için harcanacaktır. Bu hesaptan yapılacak harcamalarda, hizmetin sunumu açısından ihtiyaç duyulan döşeme ve demirbaş alımlarında Başbakanlık ve/veya Bakanlığımızca çıkarılmış veya çıkarılacak olan tasarruf genelgesi, talimatı ve tebliğlerine uyulacaktır.

…”

Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen tesislerin giderlerine bütçeden katkıda bulunulmaması; dolayısıyla, bunların her türlü cari giderlerinin tesisin kendi gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.

Her ne kadar sorumluların temyiz dilekçesinde; ilama konu Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce işletilen yerlerden açık/kapalı havuz ve diğer spor alanlarının aynı zamanda öğrencilerin ders programı dahilinde aldıkları dersleri için, sutopu, yüzme ve sualtı takımlarının ve spor kulüplerinin çalışmalarında ücretsiz olarak kullandırılmakta olduğu; Öğretim Üyeleri Merkezi (…) binasının bahçe katı ve 1. katında hafta arasında saat 12.00-14.30 arasında öğle yemeği hizmeti verilmekte; bu hizmetten sadece üniversitenin akademik ve idari personelinin yararlanmakta olduğu, geriye kalan gün ve saatlerde ise akademik ve idari birimlerin toplantıları ve organizasyonları için kullanılmakta olduğu, diğer katlarda ise, üniversitede düzenlenen etkinlikler için yurt dışından ve içinden gelen misafirlerin konaklamakta ve bunlardan tahsil edilen konaklama ücretinin üniversite bütçesine gelir kaydedilmek üzere ilgili birimin hesabına yatırılmakta olduğu; Okul Öncesi Eğitim Biriminin (Yuvanın), Üniversitenin Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okulöncesi Öğretmenliği Lisans Programının zorunlu dersleri kapsamında gereken gözlem, uygulama ve araştırma yükümlülüklerinin önemli bir kısmının yerine getirildiği birim olduğu, bu bölümde okuyan öğrencilerin mezun olmadan son sınıfta stajlarını (ki bu sayının her yıl 45 kadar öğrenci demek olduğu) bu birimde yapmakta oldukları, ayrıca Psikoloji ve Eğitim Bilimleri Bölümlerinin de dönem dönem birim bünyesinde araştırma ve gözlemler yapmakta oldukları, Okul Öncesi Eğitim Biriminde akademik ve idari personelin çocuklarının sabah 9.00 ile akşam 17.00 arası barındırıldığı ve eğitim verildiği, bu birimde verilen hizmetin ücretlerinin her sene Maliye Bakanlığınca belirlenerek ilan edilen Sosyal Tesislere İlişkin Tebliğ Esaslarına göre belirlenen tutarda personelin maaşlarından kesilerek bütçesinin oluşturulduğu, planlanarak oluşturulan yıllık bütçeden; okul öncesi eğitim gören çocukların sabah, öğle yemeği ve ikindi kahvaltısı gibi beslenme ihtiyaçları, oyuncak, eğitim araç gereçleri, temizlik ve kırtasiye giderleri, mobilya, mefruşat ve diğer demirbaş alınılan, eğitsel gezi masrafları, özel gün ve kutlamaları, beceri kazandırma geliştirme programları, personel eğitim giderleri ve diğer giderlerinin karşılanmakta olduğu, bu nedenle üniversite personelinden toplanan ücretlerden oluşturulan yıllık bütçesinden belirtilen giderler karşılanmakta olup enerji bedellerini karşılamanın mümkün olmadığı iddia edilmekte ise de; anılan tesisler, yukarıda sayılan istisnai durumlar hariç dışarıya da açık, belirli bir ücret karşılığı kullandırılan ve [üniversitenin (özel) bütçesi dışında takip edilen] birim bazında kendilerine has bütçeleri ile yönetilen iktisadi işletme niteliğindeki yerlerdir. Bu yerlerde görev yapan personel de sorumluların da ifade ettiği gibi ne üniversitenin kadrolu personeli ne de ihale yapılarak hizmet alım suretiyle üniversitede çalıştırılan personel olup, söz konusu personelin tüm özlük hakları Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünce bu yerlerden elde edilen gelirlerden karşılanmaktadır.

Kaldı ki, Öğretim Üyeleri Merkezi (.. …) binasının misafirhane olarak kullanılan ve gelirleri üniversitenin bütçesine aktarılan kısmına ilişkin elektrik, su ve doğalgaz giderleri kamu zararı hesaplamasına dahil edilmemiş olup, hesap yılında (ilam sonrasında taktırıldığı ifade edilen) süzme sayaçların taktırılmamış olması hasebiyle; Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünün diğer hizmet birimlerinin akademik ve idari personel ile öğrenciler tarafından eğitim-öğretim amaçlı kullanıldığı zamanlardaki elektrik, su ve doğalgaz giderlerini mevcut durumda tespit etme imkanı bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğü bünyesinde yer alan ... Havuz, ... Havuz, … ve Yuvanın elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin üniversitenin (özel) bütçesinden ödenmesi yukarıda detaylı şekilde belirtilen mevzuat hükümleriyle bağdaşmadığından; sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarının reddedilerek 187 sayılı İlamın 10. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE; oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

3. Daire Başkanı … ile Üyeler …, … ve …’nın karşı oy gerekçesi:

Öncelikli olarak, Sayıştay denetimi yapılıncaya kadar ilama konu olan sosyal tesis niteliğindeki yerlerde elektrik, su ve doğalgaz miktarını tespit eden müstakil sayaçların bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, ilamda sorumlu tutulan kamu görevlilerinin imzalarının bulunduğu ödeme emri belgelerinin eklerindeki elektrik, su ve doğalgaz faturaları, üniversitenin diğer birimleri tarafından tüketilen elektrik, su ve doğalgaz giderlerini de içermektedir. Dolayısıyla, bu görevlilerin, ödemeye esas alınan faturalarda, sosyal tesislere ait elektrik, su ve doğalgaz tüketimini tespit etme/ayrıştırma imkânları bulunmamaktadır.

Nitekim, söz konusu bu imkansızlık da Sayıştay Denetçileri uyarısıyla Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü birimlerine Rektörlüğün talimatı sonucunda süzme sayaçlar takılarak Şubat 2015 tarihinde tüketim bedelleri çıkarılmak suretiyle ortadan kaldırılmış durumdadır.

Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, bahse konu yanlış uygulamanın, Sayıştay ilamıyla mevzuata uygun hale getirilmiş olduğu (Sayıştay ilamı vesilesiyle amacın hâsıl olduğu) da dikkate alınmak suretiyle fiilen tespiti mümkün olmayan hesap yılı için kamu zararı olarak değerlendirilen tutarlar doğrultusunda verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi:

187 sayılı İlamın 10. maddesinde; sosyal tesislere ilişkin elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin bütçeden karşılanması nedeniyle meydana gelen kamu zararının, harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisine, müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi kararı verilmiştir.

Ödemeye esas belgelerin incelenmesi ve sorumluların yazılı savunma/sözlü açıklamalarından, söz konusu alanlara ait, bu alanlarda sarfedilen elektrik, su ve doğalgaz miktarını tespit eden müstakil sayaçların bulunmadığı, ilamda sorumlu tutulan kamu görevlilerinin imzalarının bulunduğu ödeme emri belgelerinin eklerindeki elektrik, su ve doğalgaz faturalarının, üniversitenin diğer birimleri tarafından tüketilen elektrik, su ve doğalgaz giderlerini de içerdiği; dolayısıyla, bu görevlilerin ödemeye esas alınan faturalarda, sosyal tesislere ait elektrik, su ve doğalgaz tüketimini tespit etme/ayrıştırma imkânlarının da fiilen bulunmadığı, anılan görevlilerin işlemlerinin, üniversite adına tahakkuk eden faturaların ödenmesinden ibaret olduğu görülmüştür.

Ayrıca, söz konusu kamu görevlilerinin, sosyal tesislerde tüketilen elektrik, su ve doğalgaz miktarını tespit edecek müstakil saat/abonelik tesis etme görevleri bulunmamaktadır. Bu duruma göre, ilamdaki harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisine, sorumluluk tevcihinde hukuki isabet görülmemiştir.

Sosyal tesislere ait elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin üniversite bütçesinden ödenmesinde kamu zararı bulunduğunda kuşku olmamakla beraber, yukarıda açıklanan gerekçelerle, bu zarara sebep olanların tespit edilmesini teminen hükmün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.