Sayıştay 2. Dairesi 40143 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2013

• Daire: 2

• Dosya No: 40143

• Tutanak No: 42881

• Tutanak Tarihi: 22.03.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Döner sermaye katkı payı dağıtımında mevzuatta belirlenen sınırların aşılması;

152 sayılı İlamın 6. maddesiyle; … Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin … Meslek Yüksekokulu ve Veteriner Fakültesinde mevzuatta belirtilen oranın aşılarak döner sermaye katkı payı (ek ödemesi) ödendiği [ve ilk dört ay içinde öğretim elemanlarının döner sermayeye gelir getirici katkıda bulunup bulunmadıkları anlaşılamadığı] gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular (Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Müdür … ile Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Yüksekokul Sekreter Vekili …), ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları birlikte değerlendirildiğinde (c) fıkrasındaki oranların uygulanması gerektiğinin taraflarınca da anlaşılmış olup 2014 yılı ve 2015 yılı ödemelerini usule uygun hale getirdiklerini, … Meslek Yüksekokulunun, 2012 yılına kadar işlem hacmi itibariyle küçük bir birim olduğunu, Yüksekokul Müdürlüğünün gelir ve gider rakamlarından da bu durumun anlaşılacağını (2011 yılında gelirinin … TL; giderinin … TL olduğunu, 2012 yılında gelirinin … TL; giderinin … TL olduğunu, 2013 yılında gelirinin … TL; giderinin … TL olduğunu ve 2014 yılında gelirinin … TL; giderinin … TL olduğunu), işin doğası gereği işin tamamlanmasının belli bir üretim sürecini gerektirmesi ve bu süreç zarfında herhangi bir fatura düzenlenemezken yoğun ve fiili emek gerektiren işlerin devam etmesi, böylelikle işin tamamlandığını gösteren faturaların belli dönemlere birikmesi ve personelin bu konudaki mevzuat deneyimsizliği nedeniyle yanlış uygulama sonucu aylık sınırın aşılmasına neden olunduğunu, ancak daha önce savunmalarında da belirtildiği üzere, kanuni kesintiler (2547/58-b/1 2547/58-b/2 ve hazine payı) yapıldıktan sonra kalan tutardan daha az katkı payı (ek ödeme) ödendiğini, dolayısıyla 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine göre her öğretim elemanına ödenebilecek yıllık toplam ek ödeme sınırının geçilmediğinin anlaşılacağını, 2013 yılında, 25.07.2013 tarih ve 11816 yevmiye nolu ödeme emri ile Ocak-Mayıs aylarını kapsayan … TL tutarında ilk ödemenin yapıldığını, Sayıştay ilamında; “ilk dört ay içinde öğretim elemanlarının döner sermayeye gelir getirici katkısının olup olmadığı anlaşılamamıştır.” ifadesinin yer aldığını, 2012 yılı sonunda ve 2013 yılı başında alınan siparişler ve buna ilişkin üretime yönelik alınan hammadde ve malların ayrıntısının dilekçe ekinde sunulduğunu, yine aynı dönemdeki elektrik giderlerine de bakıldığında üretimin yapılmadığı belirtilen 2011 yılının ilk beş ayı ile üretimin yapıldığı 2013 yılı ilk beş ayının elektrik giderleri karşılaştırıldığında atölyede üretimin yapıldığının anlaşılacağını, tablodan da anlaşılacağı üzere elektrik sarfiyatının neredeyse iki katına çıktığının görülmekte olduğunu, yukarıda da belirtildiği üzere; üretimin belli bir süreci gerektirmesi nedeniyle ödemeye ilişkin karar ve ödemesinin 5-6 ay sonrasına tekabül ettiğini, ayrıca ilamda tarih ve numaraları belirtilen ödeme emirleri ekindeki bordrolarda yer alan öğretim elemanlarının 2013 yılında aldığı katkı payının (ek ödemenin) kişi bazında tablolarla gösterildiğini, bu tablolarda görüldüğü üzere katkı payı matrahının üst sınır olan % 800’üne göre hesaplanacak tutara göre her ay yapılacak ödeme tutarlarının yıllık bazda toplam … TL olduğunu, ancak fiilen dağıtılan toplam tutarın … TL olduğunu, bu durumu rakamsal olarak ifade etmek gerekirse;

Tahsil Edilen Gelir Toplamı …

Kesinti Toplamı (2547/58-b/1 % 30 58-b/2 % 5 BAP ve Hazine Payı % 1) …

Kalan tutar …

Dağıtılabilecek tutar (% 800 sınırına göre) …

Dağıtılan Toplam Ek Ödeme …

Şeklinde olduğunu, tablolardan da anlaşılacağı üzere hem birimin toplam geliri ve dağıtılabilecek tutar, hem de öğretim elemanı bazında tek tek bakıldığında kamu zararının … TL olduğunun anlaşılacağını, kaldı ki; 2014 yılı ve sonrasında tüm ödemelerin usule uygun hale getirildiğini ve bu konuda gerekli dikkat ve özenin gösterilmekte olduğunu, ayrıca Yüksekokullarının bulunduğu … ilçesinin ülkemizin en önemli mobilya merkezlerinden olup, bu ortamda hem öğrencilere mesleki eğitim vermek hem de piyasa koşullarına karşı faaliyetleri sürdürebilmek adına gerek öğretim görevlilerinin gerek öğrencilerin ve gerekse idari personelin büyük bir özveriyle çalışmakta olduğunu, bundan sonra bu tür hataların tekrar etmemesi için azami titizlik ve dikkat gösterilerek işlemler yürütülecek olup, herhangi bir kasıt olmayan ve yıl bazında bakıldığında da fazla ödeme olmadığını düşündükleri ilamda kamu zararı olarak ifade edilen tutarın kaldırılması yönündeki taleplerinin Kurulumuzca tekrar değerlendirilmesini istemişlerdir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; temyiz dilekçesinde; üniversite personeline döner sermayeden yapılan katkı paylarının mevzuatına uygun olarak gerçekleştirildiği, ödemelerde hukuka ve mevzuatına aykırı bir cihet bulunmadığı belirtilerek,- verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiği ifade edildikten sonra, dilekçede ortaya konulanlar karşısında adı geçenlerin temyiz taleplerinin kabulü ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

İşbu dosyayla duruşmalı temyiz talebinde bulunan sorumlular; … ve …’a 06.03.2017 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında, gereği görüşüldü:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (b) fıkrasında:

“Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35'i, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’u, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15'i, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılır. Bu oranları yüzde 75'ine kadar artırmaya üniversite yönetim kurulu yetkilidir.

Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın en az yüzde 5'i, üniversite bünyesinde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin finansmanı için kullanılır. Bu tutar döner sermaye muhasebe birimince, tahsilatı takip eden ayın yirmisine kadar ilgili yükseköğretim kurumu hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar, yükseköğretim kurumu bütçesine öz gelir olarak kaydedilir. Kaydedilen bu tutarlar karşılığı olarak ilgili yükseköğretim kurumu bütçesine konulan ödenekler, gelir gerçekleşmelerine göre kullandırılır. Süresi içinde yatırılmayan tutarların tahsilinde 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

…”

Denilmekte olup aynı maddenin (d) fıkrasında:

“Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”

Hükmü yer almaktadır.

Atıfta bulunulan (c) fıkrasında ise:

“…

1. Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,

…

geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır.”

Denilmektedir.

Diğer taraftan, 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere bağlı olarak kurulmuş olup, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan idarelere bağlı döner sermayeli işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarın % 15'inin genel bütçeye irat kaydedilmek üzere ilgili saymanlıklara yatırılacağı, aylık gayrisafî hasılattan irat kaydedilecek oranı döner sermayeler itibariyle % 1’e kadar indirmeye Maliye Bakanının yetkili olacağı (28.03.2007 tarih ve 5615 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 28’inci maddesi) belirtilmiştir. Maliye Bakanlığı tarafından 31.01.2008 tarihli onayı ile üniversite döner sermaye işletmelerinin aylık gayrisafi hasılatından genel bütçeye aktarılacak miktarlara esas olmak üzere tespit edilen % 15 olan hazine payı oranının 01.01.2008 tarihinden itibaren % 5 olarak uygulanması, Muhasebat Genel Müdürlüğünün 26.01.2011 tarihli ve 01126 sayılı yazısı ile de; 01.01.2011 tarihinden itibaren üniversitelere bağlı döner sermaye işletmelerinde aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarlar üzerinden genel bütçeye aktarılacak miktara esas olan oranın % 1 olarak uygulanması öngörülmüştür. Ayrıca, 03.03.2011 tarih ve 27863 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 17.02.2011 tarihinde kabul edilen 6114 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine eklenen hükme binaen bilimsel araştırma projeleri fon payına ilişkin oran da üniversite yönetim kurulu tarafından % 5 olarak belirlenmiştir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri gereği, döner sermaye birimleri olarak … Üniversitesi … Meslek Yüksekokulu ve Veteriner Fakültesinden ayrı ayrı elde edilen gelirden (gayrisafi hasılattan) en az % 30'unun o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılması, % 1’inin hazine payı olarak genel bütçeye aktarılması, en az % 5'i olmak üzere Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen oranın bilimsel araştırma projelerinin finansmanında kullanılmak üzere Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı hesabına yatırılması yasal bir zorunluluk olup, ayrılan bu paylar sonrasında, kalan % 64’lük kısımdan döner sermayenin mali yapısının gelir-gider dengesi ve kanuni limitler göz önüne alınarak ek ödeme yapılabilecektir.

Ek ödeme oranlarına riayet edilmesi hususu, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine uygun olarak 18.02.2011 tarih ve 27850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin ‘Genel İlkeler’ başlıklı 4 üncü maddesinde:

“(1) Döner sermaye gelirlerinden öğretim elemanları ve diğer personele dağıtılacak ek ödemeler, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara ve oranlara uygun olarak yetkili kurullara tanınan yetki çerçevesinde birimler veya alt birimler bazında yapılır.

….

(4) Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.”

Denilmek suretiyle de dile getirilmiştir.

Bu itibarla, döner sermaye ek ödemelerinin “aylık” olarak yapılacağının kanunda açık bir şekilde belirtilmesi karşısında aylık oran sınırlamalarına uyulması gerektiği konusunda bir tereddüt bulunmamakla beraber üniversite yönetim kurulu veya döner sermaye yürütme kurulunun hiçbir şekilde kanunun emredici hükümlerine aykırı bir şekilde söz konusu sınırları artıracak şekilde karar alma ve bu kararı uygulama yetkisi bulunmamaktadır.

Ayrıca, mevzuatta hazine payı dışındaki yasal kesintilerden asgari düzeyde bahsedilmiş olması, bu kesintilerden arda kalan kısmın (ilama konu olayda % 64’lük oranın) tamamıyla döner sermaye ek ödemelerinde kullanılacağı gibi bir zorunluluğun bulunmadığını da bariz bir şekilde ortaya koymaktadır.

Son olarak, … Meslek Yüksekokulunu ilgilendiren kamu zararına ilişkin olarak; sorumlularınca gönderilen temyiz dilekçesinde, herhangi bir yönetim/yürütme kurulu kararına dayandırılmadan, ilk dört ay için de üretim yapıldığından hareketle bu ayları da kapsayacak şekilde ek ödeme verilmeyen aylarda maksimum ödenebilecek tutar üzerinden yapılan hesaplamalar esas alınarak hazırlanan tablolar doğrultusunda yapılan döner sermaye ek ödemelerinde ahiz bazında yıllık ödenebilecek maksimum tutarların geçilmemiş olması ve sonraki yıllarda uygulamanın ilamda belirtilen şekilde yapılmış olması da söz konusu hatalı uygulamayı mevzuata uygun hale getirmemektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, mevzuatın emrettiği şekilde aylık bazda yapılabilecek ödemeleri esas almak suretiyle kamu zararı tespitinde bulunan ilamda hukuka aykırılık bulunmadığından; sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarının reddedilerek 152 sayılı İlamın 6. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE;

(Temyiz Kurulu ve … . Daire Başkanı Hikmet … ile Üyeler …, …, … ve …’ın; “Bilindiği üzere, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında yer alan tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri gibi birimlerde döner sermaye gelirlerinin elde edilmesi ve aylık bazda dağıtımı daha bilinçli olarak yapılmakta iken; ilama konu olaydaki atölye üzerinden çalışan … Meslek Yüksekokulu ve Veterinerlik Fakültesi gibi birimlerde döner sermaye kullanıcılarınca söz konusu sistem doğru bir şekilde işletilememektedir.

Temyiz dilekçesinde savunma yapılan ilgili döner sermaye biriminde de (… Meslek Yüksekokulunda da) döner sermaye ek ödemesine hak kazanılmasına sebep olan faaliyetlerin mobilya üretimi ile ilgili olması ve işin doğası gereği işin tamamlanmasının belli bir üretim sürecini gerektirmesi ve bu süreç zarfında herhangi bir fatura düzenlenmeksizin yoğun ve fiili emek gerektiren işlerin devam etmesi, böylelikle işin tamamlandığını gösteren faturaların belli dönemlere birikmesi sonucu aylık sınırın aşılmasına neden olunduğu anlaşılmaktadır.

Ancak, kanuni kesintiler (2547/58-b/1, 2547/58-b/2 ve hazine payı) yapıldıktan sonra kalan tutardan daha az döner sermaye ek ödemesi yapıldığı, dolayısıyla 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine göre her öğretim elemanına ödenebilecek yıllık toplam ek ödeme sınırının geçilmediği açık bir şekilde gözükmektedir.

Bu itibarla, kamu zararına sebebiyet verilmemiş olup sorumluların iddialarının kabulüyle tazmin hükmünün kaldırılması gerekmektedir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 22.03.2017 tarih ve 42881 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.