Sayıştay 2. Dairesi 40010 Kararı - Yüksek Öğretim İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2013

• Daire: 2

• Dosya No: 40010

• Tutanak No: 45195

• Tutanak Tarihi: 17.10.2018

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yapım işinde bazı imalatlar için beton tesisi kurulması gerekirken tesis kurulmayarak imal edilmesi gereken malzemelerin piyasadan temin edilmesi ve 1. keşifte bulunmayan bu imalatların birim fiyatlarının yanlış hesaplanması;

69 sayılı İlamın 5. maddesinin A) bendiyle; … İşinde; bazı imalatlar (17.214/BL-11K, 17.214/BL-12K ve 7504/A) için beton tesisi kurulması gerekirken tesis kurulmayarak imal edilmesi gereken malzemelerin piyasadan temin edildiği ve 1. keşifte bulunmayan bu imalatların birim fiyatlarının yanlış hesaplandığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular (Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanı … ile Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Şube Müdürü …), ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; İlamda fazla ödeme gerekçesinin, 17.214/BL-11-K, 17.214/BL-12 K ve 7504/A poz numaralı imalatların "yeni birim fiyatlarının" yanlış hesaplanmış olması olarak belirtilmiş olduğunu; gerçekte ise söz konusu imalatlara ilişkin "yeni birim fiyatların (YBF)" (dilekçe ekinde görüleceği üzere) mevzuata uygun olarak hazırlanmış olduğunu,

İlamda; İller Bankasının 17.214/İB-7 [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] ve 17.214/ÎB-9 [Renkli Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] poz numaralı birim fiyat analizlerinin kullanıldığı 17.214/İB-7K [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] ve 17.214/İB-9K [Renkli Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] poz numaralı imalatlara ait yeni birim fiyatların, söz konusu İller Bankası analizi birim fiyatları tariflerinde "imal edilmiş veya satın alınmış" ibaresi bulunması gerekçesi ile Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak belirlendiğine ve fazla ödeme ile ilişik bulunmadığına karar verilmiş olduğunu, 17.214/BL/11K [Renkli Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] ve 17.214/BL-12K [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] poz numaralı imalatların yeni birim fiyatlarının belirlenmesinde … Büyükşehir Belediyesinin 17.214/BL-11 (Renkli Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] ve 17.214/BL-12 [Beton parke tası ile döşeme yapılması h=6 cm] analizlerinin kullanıldığının belirtildiğini, 17.214/BL/11K ve 17.214/BL-12K poz numaralı imalatlarda kullanılan beton parke taşlarının imal edilmek yerine satın alındığı, bu sebeple analizlerde kullanılan … Büyükşehir Belediyesinin 08.610/7 [Beton parke taşı h=6 cm] ve 08.610/8 [Renkli beton parke taşı h=6 cm] poz numaralı rayiçlerinin yapılan işe uygun olmadığı gerekçesiyle, yeni birim fiyatların yanlış rayiçler üzerinden belirlendiğine karar verilmiş olduğunu; gerçekte ise … Büyükşehir Belediyesi'nin birim fiyat ve analiz yayınlama yetkisine sahip olmadığını, … Büyükşehir Belediyesinin söz konusu analizlerinin, 8/2574 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının "Tanımlar” başlıklı C maddesi ve 88/13181 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının "Tanımlar" başlıklı 3 üncü maddesinin (i) ve (k) bentleri uyarınca analiz ve birim fiyat yapmaya yetkisi bulunan İller Bankası analizleri kullanılarak hazırlanmış olduğunu, … Büyükşehir Belediyesinin 17.214/BL-11 [Renkli Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] analizi ve bu analiz bünyesindeki 08.610/8 [Renkli beton parke taşı h=6 cm] rayici analizinin İller Bankasının 17.214/İB-9 [Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] ve 08.610/3 [Renkli beton parke taşı h=8 cm]) birim fiyat analizlerindeki malzeme miktarlarının % 75'i (6 cm / 8 cm- 0,75) alınmak ve makine ile işçilik miktarları aynı bırakılmak suretiyle hazırlanmış olduğunu, … Büyükşehir Belediyesinin 17.214/BL-12 [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] analizi ve bu analiz bünyesindeki 08.610/7 [Betonparke taşı h=6 cm] rayici analizinin, İller Bankasının 17.214/İB-7 [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] ve 08.610/1 [Beton parke taşı h=8 cm] birim fiyat analizlerindeki malzeme miktarlarının % 75'i (6 cm / 8 cm= 0,75) alınmak ve makine ile işçilik miktarları aynı bırakılmak suretiyle hazırlanmış olduğunu, … Büyükşehir Belediyesinin 2002 yılından önce ihale edilecek işlerde kullanılmak üzere hazırladığı 17.214/BL-11, 17.214/BL-12, 08.610/7 ve 08.610/8 poz numaralı analizlerinde herhangi bir birim fiyat tarifi bulunmadığını, söz konusu analizlerin birim fiyat tariflerinin olmaması ve … Büyükşehir Belediyesinin analiz ve birim fiyat yayımlama yetkisi olmaması sebepleri ile bu analizlerin hazırlanmasında esas alınan, analiz ve birim fiyat düzenleme ve yayınlama yetkisine sahip İller Bankası birim fiyat tariflerindeki hükümlerin geçerli olduğunu, 17.214/İB-7 ve 17.214/İB-9 poz numaralı imalatların İller Bankası tarafından yayımlanan birim fiyat tariflerinde "Poz no 08.610/İB-1 08.610/İB-4'deki şartlar ve esaslar dahilinde imal edilmiş veya satın alınmış..." ibaresinin bulunduğunu, bu nedenle, söz konusu 17.214/BL/11K [Renkli Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] ve 17.214/BL-12K [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] poz numaralı imalatların yeni birim fiyatlarının belirlenmesinde, İller Bankası analizlerinden faydalanılarak yürürlüğe konulan 08.610/7 [Beton parke taşı h=6 cm] ve 08.610/8 [Renkli beton parke taşı h=6 cm] rayiçlerinin kullanılmasının Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olduğunu, İlama esas alınan 17.214/BL-11 ve 17.214/BL-12 poz numaralı analizlerde Beton Parke Taşı rayici için Bayındırlık Bakanlığının 04.032/2A rayicinin kullanıldığını, ancak ihalenin yapıldığı 2000 yılında Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerinde 04.032/2A rayicinin bulunmadığını, bu nedenle, söz konusu Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerinin bu imalatların YBF analizinde kullanılmasının; Bayındırlık (Çevre ve Şehircilik) Bakanlığınca yayınlanan birim fiyat listelerinin "Genel Hükümler ve Açıklamalar" bölümündeki; “Değiştirilen analizlerle bunlara göre düzenlenen yeni birim fiyatlar yürürlüğe konulduğu yılbaşından itibaren geçerli olup, geçmiş yıllarda ihale edilmiş işler için sözleşmesine esas birim fiyat analizleri esas alınarak uygulama yılı birim fiyatları bulunacaktır.” ilkesine aykırı olduğunu, 04.032/2A rayici yerine İller Bankası analizlerinden faydalanılarak yürürlüğe konulan 08.610/7 ve 08.610/8 rayiçlerinin uygulanmasının gerektiğini, 2009 yılında beton parke kum yatak imalatında kullanılan tüvanan kum ocaklarının kapanmış olması nedeniyle, uzak ocaklardan temin edilecek malzeme için nakliye verilmemesi amacıyla İdarece imalatın bünyesindeki kum yatak malzemesi yerine kırmataş malzemesi kullanılmasına karar verildiğini, bu nedenle, İlama esas alınan analizlerde kullanılan 04.006/A poz numaralı [Kum (İnce agrega)] rayici yerine 08.023/İB-01 poz numaralı [Ocak taşından konkasörle kırılmış kırmataş] rayicinin kullanılması gerektiğini, çünkü imalatta kum (ince agrega) değil, kırmataş kullanıldığını, kırmataş kullanılarak nakliye tasarrufu yapılmış olduğunu, söz konusu 17.214/BL/11K ve 17.214/BL/12K poz numaralı imalatların YBF analizlerinde, beton parke malzemesinin "imal edilmiş veya satın alınmış" olmasını öngören İller Bankası analizlerinden faydalanılarak hazırlanan 08.610/7 ve 08.610/8 poz numaralı rayiç analizlerinin kullanılmasının Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olması, İlama esas alınan analizlerin, Bayındırlık (Çevre ve Şehircilik) Bakanlığınca yayınlanan birim fiyat listelerinin "Genel Hükümler ve Açıklamalar" bölümündeki ilkelere aykırı olarak hazırlanmış olması ve fiilen imalatta kullanılan Kırmataş rayici "08.023/İB-01" yerine, imalata kullanılmayan Kum (İnce agrega) "04.006/A" rayicinin kullanılması nedeniyle İlamdaki tazmin kararının hatalı olduğunu,

İdarece, Karayolları Genel Müdürlüğünün 7504 poz numaralı analizinden faydalanılarak hazırlanan YBF-7504/A [Prefabrik beton bordür yapılması ve döşenmesi] poz numaralı imalatın 2013 yılı birim fiyatının … TL/mt olarak bulunduğunu, dilekçe ekinde sunulan Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 yılı birim fiyat listesinde ise 2002 yılından önce ihale edilen işlerde 7504 poz numaralı birim fiyatın … TL/mt olarak belirlenmiş olduğunu, İlama esas alınan 7504 poz numaralı analizine göre % 25 yüklenici karı dâhil toplam tutar-… TL şeklinde hazırlanmış olduğunu, İlamda; 7504/A poz numaralı imalatta kullanılan prefabrik beton bordürlerin imal edilmek yerine satın alındığı, bu sebeple analizde kullanılan Karayolları Genel Müdürlüğünün 7504 poz numaralı analizi içerisindeki prefabrik beton bordür imaline karşılık gelen birim fiyatların yapılan işe uygun olmadığı gerekçesiyle, yeni birim fiyatın yanlış rayiçler üzerinden belirlendiğine karar verilmiş olduğunu, ancak, Sayıştay Temyiz Kurulunun, 7504 poz numaralı imalat ile ilgili olarak, 29198 tutanak numaralı ve 13.03.2007 tutanak tarihli Kararında;

• "Satın alma yöntemi, YFŞ'nin 55 ve 56'ncı kısımlarındaki esaslara ve şartnamesine uygun olmak kaydıyla müteahhidin kendi tercihi olmalıdır, işin tarifinde belirtilen temin şeklinden başka bir yolun izlenmesi bütçeye ek bir mali yük getirmemelidir."

• "Şartnameye uygun olmak koşulu ile müteahhit istediği metotla imal edebilir veya istediği yerden temin edebilir. Bu onun kendi tercihi olmalıdır ve ek bir ödemeye neden olmamalıdır."

Hükümlerini vermiş olduğunu, söz konusu Karar ile;

• Prefabrik beton bordür malzemesinin satın alınarak temin edilmesinin müteahhidin kendi tercihi olduğu,

• Ancak ödemelerin birim fiyat tarifinde belirlendiği üzere; malzemeler şantiyede imal edilmiş gibi yapılacağı,

• Bu nedenle, malzemelerin satın alınarak temin edildiği yerden şantiyeye nakliyesi vb. adı altında herhangi bir ek ödeme yapılamayacağı

Hususlarının, Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından karar altına alınmış olduğunu, bu nedenle İdarece Karayolları Genel Müdürlüğünün 7504 poz numaralı analizinden faydalanılarak hazırlanan 7504/A poz numaralı YBF analizinin, mevzuata uygun olarak hazırlanmış olduğunu, 7504 poz numaralı birim fiyatta tanımlanan ve imalatta kullanılan prefabrik beton bordürün, ihalenin yapıldığı yıl olan 2000 yılı Birim Fiyat Tarifine ve Yollar Fenni Şartnamesine göre, Karayolları Yarım Kesik Bordürü olarak isimlendirildiğini ve boyutlarının 70x30x18 cm olduğunu, İlama esas alınan analizde kullanılan 04.032/6B poz numaralı rayiçte tarif edilen bordürün, Yol Bordürü olarak isimlendirildiğini ve boyutlarının 75x30x15 cm olduğunu, İlama esas alınan analizde kullanılan 04.032/6B poz numaralı rayicin, yapılan imalata uygun olmadığını, yapılan imalata uygun bir prefabrik beton bordürün Bayındırlık Bakanlığı Rayiçlerinde mevcut olmadığını, İlama esas alınan analizde kullanılan Bayındırlık Bakanlığının 04.032/6B rayicinin ihalenin yapıldığı 2000 yılı Bayındırlık Bakanlığı rayiç listelerinde mevcut olmadığını, 04.032/6B rayicinin 2000 yılında ihale edilen söz konusu işte YBF analizine esas alınmasının Bayındırlık (Çevre ve Şehircilik) Bakanlığınca yayınlanan birim fiyat listelerinin "Genel Hükümler ve Açıklamalar" bölümündeki "Değiştirilen analizlerle bunlara göre düzenlenen yeni birim fiyatlar yürürlüğe konulduğu yılbaşından itibaren geçerli olup, geçmiş yıllarda ihale edilmiş işler için sözleşmesine esas birim fiyat analizleri esas alınarak uygulama yılı birim fiyatları bulunacaktır." ilkesine aykırı olduğunu, İlama esas alınan analizde, Karayolları Genel Müdürlüğünün 7504 poz numaralı analizinde, beton bordürün yerine döşenmesi kısmında, 0,0014 ton olarak yer alan, 04.008 poz numaralı torbalı çimento malzemesine yer verilmemiş olduğunu, İlama esas alınan analizde, Karayolları Genel Müdürlüğünün 10.013/K pozunun 2002 yılından önce ihale edilen işler için Birim Fiyat Listesinde (yer alan … TL/ m3 birim fiyatı yerine 2002 yılından sonra ihale edilen işler için geçerli olan … TL/m3 birim fiyatının kullanıldığını, söz konusu 7504/A imalatına ait İlama esas alınan analizde, birim fiyat tarifiyle belirlenen Karayolları Yarım Kesik Bordürünün karşılığı olmayan 04.032/6B rayicinin kullanılması ve İlama esas alınan analizlerin, Bayındırlık (Çevre ve Şehircilik) Bakanlığınca yayınlanan birim fiyat listelerinin "Genel Hükümler ve Açıklamalar" bölümündeki ilkelere aykırı olarak hazırlanmış olması nedeniyle ilamdaki tazmin kararının hatalı olduğunu,

Söylemek suretiyle, 17.214/BL-11K, 17.214/BL-12K ve 7504/A poz numaralı Yeni Birim Fiyatların yanlış hesaplandığı ileri sürülerek kamu zararı oluştuğu yönündeki ilam hükmünün kaldırılması hususunu Kurulumuza arz etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; temyiz talebinde bulunan sorumluların dilekçesinde; yapılan inşaatların mevzuatına uygun olduğu, hesapların ilgili pozlar esas alınarak yapıldığı, ödemelerde hukuka aykırı bir cihet bulunmadığı hasebiyle, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; dilekçede ortaya konulanların Daire kararının gerekçelerini karşılamaktan uzak olduğu; bu itibarla, temyiz talebinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Yukarıda adı geçen Sorumlular, Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak yine ortaklaşa gönderdikleri (ikinci) temyiz dilekçesinde özetle; Başsavcılığın görüşüne, temyiz taleplerinde detaylı olarak açıklandığı üzere katılmadıklarını, ayrıca konunun ana noktasını teşkil eden Bayındırlık ve İskan Bakanlığımın 2004 yılı ile 2015 yılları arasında yayımlanmış bulunan Birim Fiyat Kitabının önünde belirtilen notların kimi yıllar 5. kimi yıllarda ise 6. maddesinde aynen; “Değiştirilen analizlerle bunlara göre düzenlenen yeni birim fiyatlar yürürlüğe girdiği yılbaşından itibaren geçerli olup, geçmiş yıllarda ihale edilmiş işler için sözleşmesine esas birim fiyat tarifleri ve analizleri uygulanacaktır.” hükmü yer almakta iken Sayıştay 2. Dairesinin 2008 yılında ilan edilmiş analiz ve rayiçleri esas alarak fazla ödeme yapıldığına karar vermiş olmasının hukuki temelden yoksun olduğunun izahtan vareste olduğunu, zira incelemeye alınan “… İŞİ" 2000 yılında ihale edilmiş olup 2000 yılından sonra değiştirilen analiz ve birim fiyat tariflerinin bahse konusu işte uygulanamayacağının yukarıda açıklanan ve dokümanı dilekçe ekinde sunulan not gereği açık olduğu kanaatinde olduklarını, temyiz talebine ilave olarak Bilimsel Uzman Mütalaasının ek savunma olarak dikkate alınması hususunda gereğinin yapılmasını bilgilerimize arz etmişlerdir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede adı geçenler tarafından ileri sürülen (yeni) hususların önceki yazılarında belirttikleri görüşlerinin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından; yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla … ve … adlarına duruşma talep eden (ve bu kişilerin dilekçesiyle tamamen aynı nitelikte bir dilekçeyi duruşma sırasında Kurulumuza sunan) Av. … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İşe ilişkin sözleşmenin 1. maddesine göre yüklenici, işi sözleşmeye bağlı keşif özeti ve birim fiyat cetvelinde yazılı fiyatlardan her biri için geçerli olmak üzere indirim vermek sureti ile birim fiyat esası üzerinden yapmayı kabul ve taahhüt etmiş, 2. maddesine göre de Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Birim Fiyat Tarifleri ve eki 2000 yılı birim fiyat listelerinin sözleşmenin eki olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan, sözleşme eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20 nci maddesinde:

“Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması İdarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır.

a- Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyatların tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler:

b- Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler;

c- Diğer İdarelere ait benzer analizler;

d- Birim fiyata tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler:

Yeni birim fiyatların tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır:

1. Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler;

2. Diğer İdarelerce tespit edilmiş rayiçler;

3. İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri;

Bu usullerden hiç biriyle yeni birim fiyat tespiti mümkün olamıyorsa, o iş kalemine ait, Ticaret ve/veya Sanayi odasınca onaylanmış fatura bedelleri esas alınarak yeni birim fiyat tespit edilebilir. ...”

Denilmekte olup, temyize konu ihtilaf da bahse konu (17.214/BL-11K, 17.214/BL-12K ve 7504/A poz nolu) imalatların yeni birim fiyatlarının bu maddeye uygun yapılıp yapılmadığı noktasında ortaya çıkmaktadır.

Bu bağlamda, söz konusu imalatların YBF analizlerine sırasıyla bakıldığında;

İmalatın Yapıldığı Yıl: 2013

İmalatın Adı: 17.214/BL-11K Renkli Beton Parke Taşı ile Döşeme Yapılması (h=6 cm)

Malzeme:

08.610/8 Renkli Beton Parke Taşı (h=6) m2 1,05 … …

08.023/İB-01 Ocak Taşından Konkasörle Kırılmış Kırmataş Hazırlanması m3 0,111 … …

İşçilik:

01.014 Kaldırımcı Ustası sa 0,75 … …

01.501 Düz İşçi sa 1,50 … …

İşçilik + Malzeme + Makine ve Teçhizat …

% 25 Müteahhit Karı …

Birim Fiyat … TL/m2

İlamda; 17.214/BL-11K [Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] poz numaralı imalatın yeni birim fiyatının belirlenmesinde … Büyükşehir Belediyesinin 17.214/BL-11 (Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] analizinin kullanıldığı, yeni birim fiyatta kullanılan beton parke taşının imal edilmek yerine satın alındığı, bu sebeple analizde kullanılan … Büyükşehir Belediyesinin 08.610/8 [Renkli beton parke taşı h=6 cm] poz numaralı rayicinin yapılan işe uygun olmadığı gerekçesiyle yeni birim fiyatının yanlış rayiç üzerinden belirlendiğine karar verilmiştir.

Ancak gerek temyiz dilekçesi gerekse de yargılamaya esas rapor eki bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşılacağı üzere; … Büyükşehir Belediyesinin 17.214/BL-11 [Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] analizi ve bu analiz bünyesindeki 08.610/8 [Renkli beton parke taşı h=6 cm] rayici analizinin İller Bankasının 17.214/İB-9 [Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] ve 08.610/İB3 [Renkli beton parke taşı h=8 cm] birim fiyat analizlerindeki malzeme miktarlarının % 75'i (6 cm / 8 cm- 0,75) alınmak ve makine ile işçilik miktarları aynı bırakılmak suretiyle hazırlanmış olduğu görülmektedir.

… Büyükşehir Belediyesinin 2002 yılından önce ihale edilecek işlerde kullanılmak üzere hazırladığı 17.214/BL-11 ve 08.610/8 poz numaralı analizlerinde herhangi bir birim fiyat tarifi bulunmamaktadır.

Söz konusu analizlerin birim fiyat tariflerinin olmaması ve … Büyükşehir Belediyesinin analiz ve birim fiyat yayımlama yetkisi olmaması sebepleri ile bu analizlerin hazırlanmasında esas alınan analiz ve birim fiyat düzenleme ve yayınlama yetkisine sahip İller Bankası birim fiyat tariflerindeki hükümler geçerli olup, 17.214/İB-9 poz numaralı imalatın İller Bankası tarafından yayımlanan birim fiyat tarifinde; “Poz no 08.610/İB-1 08.610/İB-4'deki şartlar ve esaslar dahilinde imal edilmiş veya satın alınmış ...” ibaresi yer almaktadır.

Dolayısıyla, İlamda; İller Bankasının 17.214/İB-9 [Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] poz numaralı birim fiyat analizinin kullanıldığı 17.214/İB-9K [Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] poz numaralı imalata ait yeni birim fiyatın, söz konusu İller Bakanlığı analizi birim fiyatları tarifinde "imal edilmiş veya satın alınmış" ibaresi bulunması gerekçesi ile Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak belirlendiğine ve fazla ödeme ile ilişik bulunmadığına karar verilirken; yine İller Bankası analizlerinden faydalanılarak yürürlüğe konulan 08.610/8 [Renkli beton parke taşı h=6 cm] rayicinin kullanılmasının kamu zararı olarak nitelendirilmesi kendi içerisinde bir çelişki yaratmaktadır.

Diğer taraftan, İlama esas alınan yeni birim fiyat analizinde beton parke taşı rayici için Bayındırlık Bakanlığının 04.032/2A rayici kullanılmıştır. Ancak ihalenin yapıldığı 2000 yılında Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerinde 04.032/2A rayici bulunmamaktadır. Bu nedenle, söz konusu Bayındırlık Bakanlığı rayicinin bu imalatın YBF analizinde kullanılması, Bayındırlık (Çevre ve Şehircilik) Bakanlığınca yayınlanan birim fiyat listelerinin "Genel Hükümler ve Açıklamalar" bölümündeki; “Değiştirilen analizlerle bunlara göre düzenlenen yeni birim fiyatlar yürürlüğe konulduğu yılbaşından itibaren geçerli olup, geçmiş yıllarda ihale edilmiş işler için sözleşmesine esas birim fiyat analizleri esas alınarak uygulama yılı birim fiyatları bulunacaktır.” ilkesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Bu anlamda da 04.032/2A rayici yerine İller Bankası analizlerinden faydalanılarak yürürlüğe konulan 08.610/8 rayicinin uygulanmasında bir sakınca gözükmemektedir.

Son olarak, 2009 yılında beton parke kum yatak imalatında kullanılan tüvanan kum ocaklarının kapanmış olması nedeniyle, uzak ocaklardan temin edilecek malzeme için nakliye verilmemesi amacıyla İdarece imalatın bünyesindeki kum yatak malzemesi yerine kırmataş malzemesi kullanılmasına karar verildiği anlaşılmakta olup, İlama esas alınan analizde kullanılan 04.006/A poz numaralı [Kum (İnce agrega)] rayici yerine (fiilen de kullanılmış olan) 08.023/İB-01 poz numaralı [Ocak taşından konkasörle kırılmış kırmataş] rayicinin kullanılmasında da kamu zararına sebebiyet veren bir durumdan söz etmek mümkün değildir.

Sonuç itibariyle, 17.214/BL-11K [Renkli beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] poz numaralı imalatın yeni birim fiyatının belirlenmesinde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine aykırı bir durum yoktur.

İmalatın Yapıldığı Yıl: 2013

İmalatın Adı: 17.214/BL-12K Beton Parke Taşı ile Döşeme Yapılması (h=6 cm)

Malzeme:

08.610/7 Beton Parke Taşı (h=6) m2 1,05 … …

08.023/İB-01 Ocak Taşından Konkasörle Kırılmış Kırmataş Hazırlanması m3 0,111 … …

İşçilik:

01.014 Kaldırımcı Ustası sa 0,75 … …

01.501 Düz İşçi sa 1,50 … …

İşçilik + Malzeme + Makine ve Teçhizat …

% 25 Müteahhit Karı …

Birim Fiyat … TL/m2

İlamda; 17.214/BL-12K [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] poz numaralı imalatın yeni birim fiyatının belirlenmesinde … Büyükşehir Belediyesinin 17.214/BL-12 (Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] analizinin kullanıldığı, yeni birim fiyatta kullanılan beton parke taşının imal edilmek yerine satın alındığı, bu sebeple analizde kullanılan … Büyükşehir Belediyesinin 08.610/7 [Beton parke taşı h=6 cm] poz numaralı rayicinin yapılan işe uygun olmadığı gerekçesiyle yeni birim fiyatının yanlış rayiç üzerinden belirlendiğine karar verilmiştir.

Ancak gerek temyiz dilekçesi gerekse de yargılamaya esas rapor eki bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşılacağı üzere; … Büyükşehir Belediyesinin 17.214/BL-12 [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] analizi ve bu analiz bünyesindeki 08.610/7 [Beton parke taşı h=6 cm] rayici analizinin İller Bankasının 17.214/İB-7 [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] ve 08.610/İB-1 [Beton parke taşı h=8 cm] birim fiyat analizlerindeki malzeme miktarlarının % 75'i (6 cm / 8 cm- 0,75) alınmak ve makine ile işçilik miktarları aynı bırakılmak suretiyle hazırlanmış olduğu görülmektedir.

… Büyükşehir Belediyesinin 2002 yılından önce ihale edilecek işlerde kullanılmak üzere hazırladığı 17.214/BL-12 ve 08.610/7 poz numaralı analizlerinde herhangi bir birim fiyat tarifi bulunmamaktadır.

Söz konusu analizlerin birim fiyat tariflerinin olmaması ve … Büyükşehir Belediyesinin analiz ve birim fiyat yayımlama yetkisi olmaması sebepleri ile bu analizlerin hazırlanmasında esas alınan analiz ve birim fiyat düzenleme ve yayınlama yetkisine sahip İller Bankası birim fiyat tariflerindeki hükümler geçerli olup, 17.214/İB-7 poz numaralı imalatın İller Bankası tarafından yayımlanan birim fiyat tarifinde; “Poz no 08.610/İB1 08.610/İB-4'deki şartlar ve esaslar dahilinde imal edilmiş veya satın alınmış ...” ibaresi yer almaktadır.

Dolayısıyla, İlamda; İller Bankasının 17.214/İB-7 [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] poz numaralı birim fiyat analizinin kullanıldığı 17.214/İB-7K [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=8 cm] poz numaralı imalata ait yeni birim fiyatın, söz konusu İller Bakanlığı analizi birim fiyatları tarifinde "imal edilmiş veya satın alınmış" ibaresi bulunması gerekçesi ile Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak belirlendiğine ve fazla ödeme ile ilişik bulunmadığına karar verilirken; yine İller Bankası analizlerinden faydalanılarak yürürlüğe konulan 08.610/7 [Beton parke taşı h=6 cm] rayicinin kullanılmasının kamu zararı olarak nitelendirilmesi kendi içerisinde bir çelişki yaratmaktadır.

Diğer taraftan, İlama esas alınan yeni birim fiyat analizinde beton parke taşı rayici için Bayındırlık Bakanlığının 04.032/2A rayici kullanılmıştır. Ancak ihalenin yapıldığı 2000 yılında Bayındırlık Bakanlığı rayiçlerinde 04.032/2A rayici bulunmamaktadır. Bu nedenle, söz konusu Bayındırlık Bakanlığı rayicinin bu imalatın YBF analizinde kullanılması, Bayındırlık (Çevre ve Şehircilik) Bakanlığınca yayınlanan birim fiyat listelerinin "Genel Hükümler ve Açıklamalar" bölümündeki; “Değiştirilen analizlerle bunlara göre düzenlenen yeni birim fiyatlar yürürlüğe konulduğu yılbaşından itibaren geçerli olup, geçmiş yıllarda ihale edilmiş işler için sözleşmesine esas birim fiyat analizleri esas alınarak uygulama yılı birim fiyatları bulunacaktır.” ilkesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Bu anlamda da 04.032/2A rayici yerine İller Bankası analizlerinden faydalanılarak yürürlüğe konulan 08.610/7 rayicinin uygulanmasında bir sakınca gözükmemektedir.

Son olarak, 2009 yılında beton parke kum yatak imalatında kullanılan tüvanan kum ocaklarının kapanmış olması nedeniyle, uzak ocaklardan temin edilecek malzeme için nakliye verilmemesi amacıyla İdarece imalatın bünyesindeki kum yatak malzemesi yerine kırmataş malzemesi kullanılmasına karar verildiği anlaşılmakta olup, İlama esas alınan analizde kullanılan 04.006/A poz numaralı [Kum (İnce agrega)] rayici yerine (fiilen de kullanılmış olan) 08.023/İB-01 poz numaralı [Ocak taşından konkasörle kırılmış kırmataş] rayicinin kullanılmasında da kamu zararına sebebiyet veren bir durumdan söz etmek mümkün değildir.

Sonuç itibariyle, 17.214/BL-12K [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] poz numaralı imalatın yeni birim fiyatının belirlenmesinde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine aykırı bir durum yoktur.

İmalatın Yapıldığı Yıl: 2013

İmalatın Adı: 7504/A Prefabrik Beton Bordür Yapılması ve Döşenmesi

MALZEME

Bordür Bedeli:

04.008/1b Portland çimentosu (dökme) (pç 32,5) 0,021 … …

04.0003/0c Çakıl (tuvenan ag.2sınıf kal.) 0,041 … …

04.006/0b Kum (tuvenan agregadan el ile) 0,027 … …

04.031 Su 0,026 … …

04.109 Mazot (motorin) 1,77 … …

Yerine Konulması:

10.013 500 kg çimento dozlu harç yapılması 0,003 … …

Ofis Gideri % 10:

04.008/1b Portland çimentosu (dökme) (pç 32,5) 0,0021 … …

04.0003/0c Çakıl (tuvenan ag.2sınıf kal.) 0,0041 … …

04.006/0b Kum (tuvenan agregadan el ile) 0,0027 .. …

04.031 Su 0,0026 … …

04.109 Mazot (motorin) 0,177 … …

10.013 500 kg çimento dozlu harç yapılması 0,0003 … …

İŞÇİLİK

Bordür Bedeli:

01.409 Formen 0,0006 … …

01.501 Düz İşçi 0,10 … …

Yerine Konulması:

01.014 Kaldırımcı ustası 0,5 … …

01.5011 Düz İşçi 0,4 … …

Ofis Gideri % 10:

01.014 Kaldırımcı ustası 0,05 … …

01.409 Formen 0,0006 … …

01.501 Düz İşçi 0,05 … …

MAKİNE VE TEÇHİZAT

Bordür Bedeli:

03.521 Lastik tek. yükleyici 1 saat ücreti 0,006 … …

03.570 Beton yapma tesisinin 1 saat ücreti 0,006 … …

03.570/01 Pef. beton, plak, parke, yapma tesisi 0,006 … …

Ofis Gideri % 10:

03.521 Lastik tek. yükleyici 1 saat ücreti 0,0006 … …

03.570 Beton yapma tesisinin 1 saat ücreti 0,0006 … …

03.570/01 Pef. beton, plak, parke, yapma tesisi 0,0006 … …

…

% 25 Müteahhit Karı …

Birim Fiyat … TL/mt

İlamda; 7504/A poz numaralı imalatta kullanılan prefabrik beton bordürlerin imal edilmek yerine satın alındığı, bu sebeple analizde kullanılan Karayolları Genel Müdürlüğünün 7504 poz numaralı analizi içerisindeki prefabrik beton bordur imaline karşılık gelen birim fiyatların yapılan işe uygun olmadığı gerekçesiyle, yeni birim fiyatın yanlış rayiçler üzerinden belirlendiğine karar verilmiştir.

Ancak prefabrik beton bordür malzemesinin satın alınarak temin edilmesi yüklenicinin kendi tercihidir.

Ayrıca gerek temyiz dilekçesi gerekse de yargılamaya esas rapor eki bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşılacağı üzere; 7504 poz numaralı birim fiyatta tanımlanan ve imalatta fiilen kullanılan prefabrik beton bordür, ihalenin yapıldığı yıl olan 2000 yılı Birim Fiyat Tarifine ve Yollar Fenni Şartnamesine göre; “karayolları yarım kesik bordürü” olarak adlandırılmakta olup, boyutları 70x30x18 cm’dir. İlama esas alınan analizde kullanılan 04.032/6B poz numaralı rayiçte tarif edilen bordür ise, “yol bordürü” olarak adlandırılan ve boyutları 75x30x15 cm olan bordürdür. Kaldı ki; İlama esas alınan analizde kullanılan Bayındırlık Bakanlığının 04.032/6B rayici, ihalenin yapıldığı 2000 yılı Bayındırlık Bakanlığı rayiç listelerinde mevcut değildir. Dolayısıyla, 04.032/6B rayicinin 2000 yılında ihale edilen söz konusu işte YBF analizine esas alınması, Bayındırlık (Çevre ve Şehircilik) Bakanlığınca yayınlanan birim fiyat listelerinin "Genel Hükümler ve Açıklamalar" bölümündeki; "Değiştirilen analizlerle bunlara göre düzenlenen yeni birim fiyatlar yürürlüğe konulduğu yılbaşından itibaren geçerli olup, geçmiş yıllarda ihale edilmiş işler için sözleşmesine esas birim fiyat analizleri esas alınarak uygulama yılı birim fiyatları bulunacaktır." ilkesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

Son olarak, İlama esas alınan analizde; Karayolları Genel Müdürlüğünün 7504 poz numaralı analizinde beton bordürün yerine döşenmesi kısmında 0,0014 ton olarak yer alan 04.008 poz numaralı torbalı çimento malzemesine yer verilmemiş olması ve Karayolları Genel Müdürlüğünün 10.013/K pozunun 2002 yılından önce ihale edilen işler için Birim Fiyat Listesinde yer alan … TL/ m3 birim fiyatı yerine 2002 yılından sonra ihale edilen işler için geçerli olan … TL/m3 birim fiyatının kullanılmış olması da İlamda yeni birim fiyatın doğru olarak hesaplanmadığını göstermektedir.

Sonuç itibariyle, 7504/A [Prefabrik Beton Bordür Yapılması ve Döşenmesi] poz numaralı imalatın yeni birim fiyatının belirlenmesinde Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine aykırı bir durum yoktur.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, İdarece yapılan yeni birim fiyat tespitlerinde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığından ve bunun sonucunda kamu zararına sebebiyet verilmediğinden; 69 sayılı İlamın 5. maddesinin A) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı … ile Üye … ve Üye …’nun aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 17.10.2018 tarih ve 45195 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı … ile Üye …’nun;

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20 nci maddesine göre söz konusu inşaat işinde birim fiyatı belirli olmayan imalatlar için yeni birim fiyat tespit edilirken kullanılacak analiz ve rayiçlerin şartnamede belirtilen öncelikler gözetilerek belirlenmesi gerekmektedir.

Bu bağlamda, birim fiyat ve analiz yayınlama yetkisine sahip olmayan … Büyükşehir Belediyesi analizlerinden faydalanılarak, 17.214/BL/11K [Renkli Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] ve 17.214/BL-12K [Beton parke taşı ile döşeme yapılması h=6 cm] poz numaralı imalatların yeni birim fiyatlarının belirlenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Ayrıca, 17.214/BL/11K ve 17.214/BL-12K poz numaralı imalatlarda kullanılan beton parke taşlarının imal edilmek yerine satın alınmış olması da analizlerde kullanılan … Büyükşehir Belediyesinin 08.610/7 [Beton parke taşı h=6 cm] ve 08.610/8 [Renkli beton parke taşı h=6 cm] poz numaralı rayiçlerinin yapılan işe uygun olmadığını açıkça göstermektedir.

Benzer şekilde, 7504/A poz numaralı imalatta kullanılan prefabrik beton bordürler de imal edilmek yerine satın alınmış olup, bu sebeple analizde kullanılan Karayolları Genel Müdürlüğünün 7504 poz numaralı analizi içerisindeki prefabrik beton bordür imaline karşılık gelen birim fiyatların, yapılan işe uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

Tüm bu sebeplerle, Denetçiler tarafından belirlenen analizler doğrultusunda yeni birim fiyat hesaplanmasına dayanan tazmin hükmü yerinde olup bu yönüyle hükmün tasdiki gerekir.

Üye …’nun;

Sorumlu Vekilinin duruşma sırasındaki ve sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarından, işin yapımında farklı hususların da bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu hususların (bahsedilen farklı malzemelerin fiilen kullanılıp kullanılmadığı ve birim fiyatlarda İller Bankası analizlerinin esas alınıp alınmadığı gibi) araştırılmasını teminen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.