Sayıştay 2. Dairesi 39591 Kararı - Yüksek Öğretim İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2012

• Daire: 2

• Dosya No: 39591

• Tutanak No: 43267

• Tutanak Tarihi: 13.09.2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yapım işinde uygulama projelerinde gösterilen tretuvar ve süpürgelik imalatlarının yapılmaması;

2. 223 sayılı İlamın 15. maddesinin B) bendiyle; “…” işinde; Mühendislik Fakültesine ait uygulama projelerinde gösterilen tretuvar ve süpürgelik imalatlarının yapılmadığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Bu madde ile ilgili olarak ilamda sorumluluğu bulunan Sorumlular (Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanı …, Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Şube Müdürü … ve Hakedişi Düzenleyen-İnşaat Mühendisi …, Geçici Kabul Komisyonu Başkanı sıfatıyla temyiz talep eden İnşaat Yüksek Mühendisi …, Geçici Kabul Komisyonu Üyesi sıfatıyla temyiz talep eden İnşaat Yüksek Mühendisi …, Makine Mühendisi …, Elektrik Mühendisi … ve Mimar … ile Geçici Kabul Tutanağını Onaylayan sıfatıyla temyiz talep eden Rektör Yardımcısı …), ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; Mühendislik Fakültesine ait uygulama projelerinde gösterildiği belirtilen ve yapılmaması nedeniyle kamu zararı oluştuğu öngörülen tretuvar ve süpürgelik imalatının ihale kapsamında bulunmayan imalatlar olduğunu, şöyle ki; Eğitim Büyük Onarım İnşaatı ihale öncesi keşif hazırlıkları aşamasında Mühendislik Fakültesi tretuvar yapımının planlandığını; ancak idarece alınan karar neticesinde ihalesi yapılmadan önce ödenek yetersizliğinden bu imalatın ihale kapsamından çıkarıldığını, ancak projenin sadece “Mantolama” ve “Düşey Yağmur Oluğu Detayı” içerisinde ölçeksiz olarak çizildiğini, malzeme cinsinin belirtilmediğini ve ölçüsü verilmemiş “Yapılacak tretuvar” ifadesinin sehven yer aldığını, o çizimlerde anlatılmak istenenin; mantolama imalatının ve düşey yağmur oluğunun yapılış tekniği olduğunu, tretuvar imalatı olmadığını, bu detay içerisinde sehven ver alan, ölçeksiz olarak çizilmiş, malzeme cinsi ve ölçüleri verilmemiş ifade dışında proje içerisinde herhangi yerde tretuvar ve süpürgelik imalatına ilişkin başkaca bir ifade, plan, kesit detay vb. bilgisi ver almadığını, projeye ait CD’nin dilekçe ekinde sunulduğunu, eğer ihale kapsamında tretuvar imalatı yapılması istenseydi ayrıca tretuvar kesiti, detayı ve malzeme özellikleri ve cinsinin belirtildiği çizimlerin yer alması gerekir idi olduğunu, proje üzerinde sehven yer alan bu ifade dışında ihale dokümanını oluşturan diğer evraklarda da (mahal listesi, teknik şartname, vb.) tretuvar ve süpürgelik yapımına ilişkin tanım, tarif, teknik bilgi yer almadığını, her ne kadar ihale sürecine etkisi bulunmasa da söz konusu imalatın ihale kapsamından çıkarılmış olmasına kanıt olarak imalatın yaklaşık maliyet hesaplarından da çıkarılmış olmasının gösterilebileceğini, ayrıca ihale aşamasında (ihaleden önce) yüklenici firmalar tarafından idarelerinden tretuvarla ilgili herhangi bir yazılı ve sözlü bilgi istenmediğini, yapılan açıklamaların diğer bir kanıtının da Sayıştay Denetçisi tarafından yapılan kamu zararı hesabının tamamen kabule dayalı malzeme cinsi ve tahmini ölçüler üzerinden yapılmış olması olduğunu, çünkü kamu zararı tablosundaki hesapta kullanılan bazalt taş, döşeme, tesviye betonu, beton bordür ve taş süpürgelik imalatlarının kalınlıkları, enleri, boyları, cinsleri, teknik özellikleri, yapım şartları ve malzeme özelliklerinin sözleşme dosyasında bulunmadığını ve tamamen kabule dayalı olduğunu, örneğin; kilitli parke, karasiman vb. imalatlar da seçilebilir ve buna bağlı olarak kamu zararının hesabının değişebilir idi olduğunu, dolayısıyla projesi üzerinde ilgisiz bir detay içerisinde sehven yer alan bir ifade üzerinden, ihale dokümanında başkaca bir bilgi bulunmamasına rağmen, tamamen kabule dayalı bir kamu zararının hesabının yersiz ve taraflarınca kabul edilemez olduğunu, sonuç olarak, tretuvar ve süpürgelik imalatına ilişkin hesaplanan kamu zararına imalatların ihale kapsamında bulunmaması gerekçesiyle sebebiyet verilmediğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; dilekçede ilamın bu maddesine ilişkin olarak; süpürgelik ve tretuvar imalatının ihale kapsamında olmadığı halde yaptırıldığı, buna yönelik bir ödemenin söz konusu olmadığı; dolayısıyla bu kapsamda tazmin hükmü verilmesinin mümkün olmadığı dile getirilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra, ortaya konulanlar karşısında, belirtilen hususların araştırılmasını teminen Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlular, birinci dilekçelerinden farklı olarak ikinci temyiz dilekçesinde özetle; Başsavcılık mütalaasındaki “ihale kapsamında olmadığı halde yaptırıldığı” şeklindeki ifadenin; "ihale kapsamında olmadığı için yaptırılmadığı" şeklinde olması gerektiğini söyledikten sonra daha önceki savunmalarında (ihale evrakları, ekleri, cd ve diğer dokümanlarla) ifade ettikleri gibi; projesi üzerinde tamamen ilgisiz başka imalata ait detay içerisinde sehven yer alan bir ifade üzerinden, ihale dokümanında başkaca bir bilgi bulunmamasına rağmen, tamamen kişisel kabul ve tahminlere dayalı kamu zararına sebebiyet verilmesinin söz konusu olmadığını ve taraflarınca kabul edilmediğini söylemek suretiyle tazmin hükmünün kaldırılması talebini yinelemişlerdir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; dilekçede adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımaması hasebiyle yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talep eden ve ilamın bu maddesi ile ilgili sorumluluğu bulunan sorumlulardan …, …, …, … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra (yine işbu dosyayla duruşma talep eden ve ilamın bu maddesi ile ilgili sorumluluğu bulunan sorumlulardan …’a 16.08.2017, …’a 23.08.2017, …’a 16.08.2017 ve …’a 23.08.2017 tarihlerinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından; Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Sözleşmenin 6.1. maddesindeki; “Bu Sözleşme, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen (...)(TL) toplam bedel üzerinden akdedilmiştir.” hüküm gereği yüklenici, teklifini, ihale dokümanları içerisinde yer alan uygulama projeleri, dolayısıyla proje detayları ve bunlara ilişkin mahal listesine dayalı olarak vermektedir.

Çok sayıda Yüksek Fen Kurulu kararında da konu edildiği üzere, proje tip kesitlerinde ve detaylarında gösterilen bir imalatın uygulama projesi içerisinde yer aldığının ve dolayısıyla sözleşme kapsamında yapılması gerekli imalatlardan olduğunun kabulünde bir tereddüt bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde isteklilerin işin tamamı için teklif verdikleri ve sözleşmenin de işin tamamı için yapıldığı ile işlerin bedellerinin ödenmesinde yüklenicilerin teklif ettikleri toplam bedelin esas alındığı, yaklaşık maliyet cetvelinin veya ilerleme yüzdelerinin (pursantaj oranlarının), işin yapılmasına veya bedel tespitine ilişkin bir dayanak niteliğinde olmadığı hususları açıktır.

Belirtilen bu hususlar dikkate alınarak, ihale dokümanı uygulama projesi eki Mühendislik Fakültesi Dış Cephe EPS Mantolama Detayı incelendiğinde; tretuvar ve süpürgelik imalatları görülmektedir. Bu imalatlardan, süpürgeliğin (yatay şekilde) 2 cm kalınlıkta patinatolu bazalt taş olacağı ve 10 cm yüksekliğinde yapılacağı anlaşılmaktadır.

Ancak ne ilama konu ihale dosyası eklerinden ne de temyiz dilekçesi eklerinden, imalatlara ilişkin uzunluk ve genişlik ölçüleri yer almadığından söz konusu imalatların hangi miktarlarda yapılacağı anlaşılamamakta; bu minvalde, ilamdaki kamu zararı tablosunda yer alan miktarların nasıl hesaplandığı konusunda tereddüt hâsıl olmaktadır.

Dolayısıyla, ilamdaki kamu zararı tutarı ile ilgili olarak, sorguya ilişkin savunmalarda ve temyiz dilekçesinde yer alan iddiaların, onaylı/tasdikli uygulama projeleri ve mahal listeleri üzerinden teknik, bilimsel ve fiili tespitlere göre değerlendirmesi yapılmadan farazi ve kabullere dayalı olarak verilen tazmin hükmünde hukuki isabet görülmemektedir.

Sonuç olarak, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, 223 sayılı İlamın 15. maddesinin B) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA ve sorumluların temyiz dilekçesindeki (ve daha önceden sorgu aşamasında öne sürülen) iddialarının yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda değerlendirilmesini takiben kamu zararı oluşup oluşmadığı tespitinin yapılması suretiyle yeni bir hüküm kurulmasını teminen dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE; oy birliğiyle,

Farklı gerekçe

Üyeler; …ve …’ın farklı gerekçesi:

Sorumluların temyiz dilekçesindeki ve duruşmadaki iddialarından da anlaşılacağı üzere; ilama konu büyük onarım işinin ihalesi öncesi keşif hazırlıkları aşamasında Mühendislik Fakültesi tretuvar yapımı planlanmış, ancak İdarece alınan karar neticesinde ihalesi yapılmadan önce ödenek yetersizliğinden bu imalat ihale kapsamından çıkarılmıştır. Ancak projenin sadece “Mantolama” ve “Düşey Yağmur Oluğu Detayı” içerisinde ölçeksiz olarak çizilmiş, malzeme cinsi belirtilmemiş ve ölçüsü verilmemiş ve “Yapılacak tretuvar” ifadesi sehven yer almıştır. O çizimlerde anlatılmak istenen; mantolama imalatının ve düşey yağmur oluğunun yapılış tekniğidir, tretuvar imalatı değildir. Bu detay içerisinde sehven yer alan, ölçeksiz olarak çizilmiş, malzeme cinsi ve ölçüleri verilmemiş ifade dışında proje içerisinde herhangi yerde tretuvar ve süpürgelik imalatına ilişkin başkaca bir ifade, plan, kesit detay vb. bilgisi ver almamaktadır. Eğer ihale kapsamında tretuvar imalatı yapılması istenseydi ayrıca tretuvar kesiti, detayı ve malzeme özellikleri ve cinsinin belirtildiği çizimlerin yer alması gerekirdi.

Ayrıca, yerinde incelemede bulunan Sayıştay Denetçisi tarafından yapılan kamu zararı tablosu hesabında; tamamen kabule dayalı malzeme cinsi ve tahmini ölçüler kullanılmıştır. Bu hesapta, kullanılan bazalt taş döşeme, tesviye betonu, beton bordür ve taş süpürgelik imalatlarının kalınlıkları, enleri, boyları, cinsleri, teknik Özellikleri, yapım şartları ve malzeme özellikleri sözleşme dosyasında bulunmamaktadır ve tamamen farazidir.

Dolayısıyla, projesi üzerinde ilgisiz bir detay içerinde sehven yer alan bir ifade üzerinden, ihale dokümanında başkaca bir bilgi bulunmamasına rağmen kamu zararına sebebiyet verildiğinden söz etmek mümkün görülmemektedir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen “bozma” gerekçesinden farklı olarak, tazmin hükmünün kaldırılmasını teminen hükmün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.