Sayıştay 2. Dairesi 38680 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2011

• Daire: 2

• Dosya No: 38680

• Tutanak No: 40095

• Tutanak Tarihi: 03.03.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

48 sayılı ilamın 1. maddesiyle, mesai dışı doğrudan gelir getirici katkıya dayanan döner sermaye gelirlerinden karşılanmak üzere rektör ve rektör yardımcıları ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına yasada öngörülen orandan (% 10) daha fazla oranlarda (% 350-400) döner sermaye payı ödemesi yapıldığı gerekçesiyle 105.797,27 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle;

bildirmiştir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; adı geçenin, dilekçesinde sözü edilen ilam maddesi hakkında, katkı payı ödemelerinin mevzuatına uygun olarak yapıldığını belirterek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep ettiği ifade edildikten sonra ortaya konulanların Daire kararının gerekçelerini karşılamaktan uzak olduğu gerekçe gösterilerek temyiz talebinin reddi ile Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Sadece Konunun Esası Yönünden İnceleme: (Söz konusu yılda yapılan ödemeler herhangi bir yönetim kurulu ve yürütme kurulu kararı olmadan yerine getirildiğinden ve herhangi bir sorumluluk itirazı olmadığından sadece konunun esası yönünden incelenmiştir.)

Öncelikli olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “Kamu Geliri”:

“Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri,

…ifade eder.” şeklinde tanımlanmaktadır.

Aynı Kanunun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde:

“(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.” denilmektedir.

Öte yandan, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu Zararının Belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde:

“a) Yapılan iş, alınan mal veya hizmet karşılığı olarak ilgili mevzuatında belirtilen ya da mevzuatında öngörülen karar, onay, sözleşme ve benzeri belgelerde belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) İlgili mevzuatında öngörülen haller dışında, iş yaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan önce ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

ç) İlgili mevzuatı gereğince görevlendirilen komisyon veya kişilerce rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması,

d) Kamu idarelerine ait malların kiraya verilmesi, tahsisi, yönetimi, kullanımı ve elden çıkarılması işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

e) Görevlilere teslim edilen taşınırların zarara uğraması,

f) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

g) Kamu idaresinin yükümlülüklerinin mevzuatına uygun bir şekilde yerine getirilmemesi nedeniyle kamu idaresine faiz, tazminat, gecikme zammı, para cezası gibi ek malî külfet getirilmesi,

ğ) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.” hükümleri yer almaktadır.

Bu anlamda, yasal mevzuatımızda yer alan “kamu geliri” ve “kamu zararı” tanımlamalarından da açıkça görüleceği üzere saat 14.00’ten sonra ve tatil günlerinde (mesai dışında) kişilerden tedavi ücreti olarak tahsil edilen ve döner sermaye bütçesine gelir olarak kaydedilen tutarların bu yönüyle kamu kaynağını oluşturduğu; dolayısıyla bu kaynaktan mevzuata aykırı olarak yapılan ödemelerin kamu zararı niteliğinde olduğu konusunda herhangi bir şüphe bulunmamaktadır.

Konunun yasal mevzuat açısından değerlendirilmesine gelinecek olursa;

24/07/2008 tarihi ile 30/01/2011 tarihleri arasında yürürlükte olan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafında (24/07/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 4’üncü maddesiyle yapılan değişikliklerden sonra):

“Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az yüzde 35'i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personel arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının yüzde 200’ünü, diğer öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tâbi personel için ise yüzde 100'ünü geçemez. Bu oran; tıp ve diş hekimliği fakülteleri uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan 657 sayılı Kanuna tâbi personelden başhemşire için yüzde 200, diğerleri için yüzde 150, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve acil serviste çalışan sağlık personeli için yüzde 200 olarak uygulanabilir. Sözleşmeli personele yapılacak ödeme tutarı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibariyle aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personele yapılacak ödeme tutarı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25’ini geçemez. Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının iki katını geçemez. Öğretim üyelerine saat 14.00’ten sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay verilebilir. Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının yüzde 10’una (*24/07/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 4’üncü maddesiyle yapılan değişiklikten önce dört katına) kadar ayrıca pay verilebilir. Bu fıkra uyarınca 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personele yapılan ödemeler, 4505 sayılı Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin (c) fıkrası ile 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesi hükümlerinin uygulanmasında dikkate alınmaz.”

Denilmek suretiyle yükseköğretim kurumları bünyesindeki döner sermaye birimlerinde görevli akademik ve idari personele ödenecek döner sermaye paylarına ilişkin esaslar açıklanmıştır.

17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici 1’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere bağlı olarak kurulmuş olup, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan idarelere bağlı döner sermayeli işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarın % 15'inin genel bütçeye irat kaydedilmek üzere ilgili saymanlıklara yatırılacağı, aylık gayrisafî hasılattan irat kaydedilecek oranı döner sermayeler itibariyle % 1’e kadar indirmeye Maliye Bakanının yetkili olacağı (28.03.2007 tarih ve 5615 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 28’inci maddesi) belirtilmiştir. Maliye Bakanlığı tarafından 31.01.2008 tarihli onayı ile üniversite döner sermaye işletmelerinin aylık gayrisafi hasılatından genel bütçeye aktarılacak miktarlara esas olmak üzere tespit edilen % 15 olan hazine payı oranının 01.01.2008 tarihinden itibaren % 5 olarak uygulanması uygun bulunmuştur. Ayrıca, 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2’nci maddesinde yer alan; “Üniversitelerde araştırma projelerinin finansmanında kullanılmak üzere, üniversite döner sermaye işletmelerinden öğretim üyelerinin doğrudan veya dolaylı katkısı olup olmadığına bakılmaksızın elde edilen her türlü gayrisafi hasılatın % 5'inden az olmamak kaydıyla, üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği orandaki tutar, döner sermaye saymanınca tahsilatı takip eden ayın yirmisine kadar bütçe dairesi başkanlığı hesabına yatırılır.” hükmüne binaen bilimsel araştırma projeleri fon payına ilişkin oran da üniversite yönetim kurulu tarafından % 5 olarak belirlenmiştir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri gereği, döner sermaye birimi olarak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinde görevli öğretim üyelerinin çalışma günleri saat 08.00-14.00 dışında kalan zaman aralığı ile tatil günleri tüm gün olmak üzere diğer bir deyişle mesai dışında döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından elde edilen;

Gayrisafi hasılatın en az % 35'inin o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılması,

Gayrisafi hasılatın % 5’inin hazine payı olarak genel bütçeye aktarılması,

Gayrisafi hasılatın (yönetim kurulunca belirlenen) % 5'inin bilimsel araştırma projelerinin finansmanında kullanılmak üzere bütçe dairesi başkanlığı (strateji geliştirme daire başkanlığı) hesabına yatırılması yasal bir zorunluluktur.

Bu durumda mevzuat hükümleri saat 14.00’ten sonra ve tatil günlerinde (mesai dışında) öğretim üyelerinin döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından oluşan toplam gelirin % 45’lik yasal kesintiden geriye kalan kısmı olan (en fazla) % 55’lik kısmının yalnızca doğrudan gelir getirici katkıları bulunan öğretim üyelerine on (10) kat ve doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın yöneticilere (rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına) % 10 (24/07/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 4’üncü maddesiyle yapılan değişiklikten önce dört kat) sınırlaması dahilinde döner sermaye payı olarak ödenebilmesine izin vermektedir.

Yöneticilere (rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına) yapılacak döner sermaye payı ödemesi için doğrudan gelir getirici katkıya dayanan toplam gelirden kaynak (fon) ayrılması ise; bu kişilere yapılacak ödemenin doğrudan gelir getirici katkı kapsamında elde edilen gelirlerden karşılanmasının zorunlu olması karşısında üniversite yönetimince belirlenmesi gereken bir husustur. Nitekim Ankara Üniversitesi yönetimince de % 5-8 oranında bir kaynak (fon) söz konusu yöneticilere (rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına) yapılacak döner sermaye payı ödemesi için ayrılmıştır. Ancak bu kaynağın (fonun) ayrılmış olması bu kaynağın (fonun) tamamıyla yöneticiler (rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcıları) için döner sermaye payı ödenmesinde kullanılması gerektiği manasına gelmemektedir. Bu yasal sınır da yukarıda detaylı olarak belirtildiği gibi 24/07/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 4’üncü maddesiyle değiştirilerek % 10’a indirilmiştir. Değişen bu hüküm karşısında hükmün yürürlükte kaldığı 24/07/2008-30/01/2011 tarihleri arasında bu yasal sınırın uygulanması gerekmekte olup üniversite döner sermaye yürütme kurulunun hiçbir şekilde kanunun emredici hükümlerine aykırı bir şekilde bu oranı artıracak şekilde karar alma ve bu kararı uygulama yetkisi bulunmamaktadır.

Bu minvalde, öğretim üyelerinin saat 14.00'ten sonra döner sermayeye doğrudan gelir getirici katkılarından elde edilen döner sermaye gelirlerinden, yasal kesintiler gerçekleştirildikten sonra kalan tutarın tamamının öğretim üyelerine dağıtabileceği, % 5-8'i oranında yapılan kesinti oluşturulan "döner sermaye fonu" da dağıtılabilecek olan meblağdan ayrıldığı için artık bir kamu kaynağı olarak nitelendirilmesinin de mümkün olmadığı, bir başka deyişle, işbu ilama konu ödemeler gerçekleştirilmeseydi bile, kamu kaynağında herhangi bir artıştan söz edilmesi mümkün olmayacağı gibi; gerçekleştirildiği için de kamu kaynağında herhangi eksilmeye sebebiyet verilmediği şeklindeki iddianın da gayrisafi hasılatın en az % 35'inin o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılması gerektiği diğer bir ifadeyle daha fazlasının da ayrılabileceği durumu karşısında hukuki bir temeli bulunmamaktadır.

Buna karşın, dilekçiler temyiz dilekçesinde tazmin hükmüne karşı yaptıkları itirazın temel dayanak noktası olarak söz konusu ödemenin; ilamda belirtildiği gibi 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci madde metninde öngörülen; “Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının yüzde 10’una kadar ayrıca pay verilebilir.” hükmü kapsamında yapılmadığını, adı geçen kişilerin, üniversitenin Tıp Fakültesi döner sermaye gelirlerinin artırılmasına yönelik olarak, araştırma ve uygulama hastanelerinin faaliyet alanındaki çalışmaların planlanması, tedavi hizmetinin en iyi şekilde sunulması, mesai dışında yapılacak çalışmaların kontrolü, hizmetlerin etkin ve verimli olarak yürütülmesini teminen araştırma ve geliştirmenin yapılması ve kurumsal gelişimin sürdürülebilirliği için gerekli organizasyon ve yönetim kademelerinde görev almalarından kaynaklanan mesai dışı doğrudan gelir getirici katkıları sebebiyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci madde metninde öngörülen; “Öğretim üyelerine saat 14.00’ten sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay verilebilir.” hükmü kapsamında; Üniversite Tıp Fakültesi Yönetim Kurulunun 07/01/2009 tarih ve 16380 sayılı kararı ile Döner Sermaye Yürütme Kuruluna/önerildiğini ve anılan Kurulun 23/01/2009 tarih ve 35 sayılı (02/02/2010 tarih ve 23 sayılı) kararında belirtilen oranlar doğrultusunda yapıldığını iddia etmişlerdir.

Bu bağlamda, dilekçe ekinde yer alan belgeleri [Doç. Dr. Murat TÖRÜNER, Prof. Dr. Atilla ARAL, Prof. Dr. Çetin ATASOY, Doç. Dr. Haydar GÖK, Doç. Dr. Sadık ERYILMAZ tarafından 2009 Yılında Bakılan Hasta ve Yapılan İşlemler Listeleri (sadece 2009)] göndermişler, ilama konu ödemelerin muhatabı öğretim üyelerinin, döner sermaye geliri getiren çalışmalara, planlama ve koordinasyonu sağlamak, hizmetin gerektiği gibi ve verimli gerçekleşmesi için gereken faaliyetleri yürütmek suretiyle yaptıkları ve kendilerince doğrudan katkı olarak nitelendirdikleri bu katkının yanında; hasta bakmak ve uzmanlık alanları dahilindeki çeşitli tıbbi operasyonları gerçekleştirmek suretiyle ayrıca doğrudan katkıda bulunduklarının da sabit olduğunu, bu nedenlerle, ödemelerin muhatabı öğretim üyelerinin bu şartı da sağladıklarını dile getirmişlerdir.

Ancak, gerek 2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesinde saat 14.00’ten önce (mesai içinde) yapılan (genel döner sermaye işlemleri olarak adlandırılan) işlemlerde sadece “katkı” ibaresine yer verilirken saat 14.00’ten sonra ve tatil günlerinde (mesai dışında) yapılan işlemlerde “doğrudan katkı” ibaresine yer verilmesi, gerekse 09/07/2005 gün ve 25870 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 18)’nde doğrudan katkıdan ne anlaşılması gerektiğinin belirtilmesi kanun koyucunun öğretim üyesi katkısında dolaylı-doğrudan katkı ayrımına gittiğini açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Dilekçilerin iddia ettiği 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesi gereğince öğretim üyelerine döner sermaye payı hesabına esas maaş matrahlarının on (10) katı oranında döner sermaye payı verilmesi hususu ise öğretim üyelerinin doğrudan gelir getirici katkılarına bağlanmıştır. Dolayısıyla, ilamda adı geçen yöneticilerin (rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarının) asli görevi niteliğindeki fakülte faaliyet alanındaki çalışmaların planlanması, kontrolü, belgelerin toplanması, gerekli araştırma ve geliştirmenin yapılması, etkin ve verimli olmasının sağlanılması, ileriye dönük strateji geliştirilmesi, sağlık hizmetlerinin koordine edilmesi, kalite çalışmalarının yürütülmesi, mesai dışında yapılacak çalışmaların verimli olmasının planlanması ve hizmetlerde sürekliliğin temin edilmesi gibi katkılarının hizmet gelirlerini artıran doğrudan gelir getirici katkılar olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. İlamda da belirtildiği üzere doğrudan gelir getirici katkıdan kasıt öğretim üyelerinin saat 14.00’dan sonra ve tatil günlerinde (mesai dışında) ameliyat, bilimsel araştırma, proje vb. döner sermaye biriminin satış gelirlerini doğrudan etkileyen çalışmalarda bizzat yer almış olmalarıdır. Kaldı ki doğrudan katkıdan ne anlaşılması gerektiği Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 18)’nin 6’ncı maddesinde; “Doğrudan katkıdan; resmi çalışma günlerinde saat 08:00-14:00 arasındaki zaman dilimi dışındaki zamanlarda ve tatil günlerinde, öğretim üyesinin hizmet süresince bilfiil yer alarak mal ve hizmet oluşumunda birebir bulunması ile döner sermaye gelirlerine sağladıkları katkının anlaşılması gerekmektedir. Hangi işlemlerin doğrudan gelir getireceği katkı kapsamında değerlendirileceği, belirtilen koşulların bulunması ve genel iş akışı içerisinde gerçekleştirilen mal ve hizmet üretimlerini içermemesi Üniversite Yönetim Kurullarının yetki ve sorumluluğundadır.” ifadeleriyle tereddüte yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmuştur. Dilekçilerin iddia ettiği şekilde yönetim-planlama-koordinasyon faaliyetlerin doğrudan gelir getirici faaliyetler kapsamında değerlendirilmesi ise hem Kanun ve Tebliğ lafzına uymamakta; hem de kanun koyucunun dolaylı-doğrudan katkı ayrımına ilişkin iradesini ortadan kaldırmaktadır.

Dolayısıyla Yürütme Kurulu Kararında geçen katkıların ancak dolaylı birer katkı olarak nitelendirilmesi gerekmektedir ki bu katkının karşılığı da yine 2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesi ile yasal güvence altına alınmıştır. Şöyle ki; bu katkıların saat 14.00’ten önce (mesai içinde) ve genel döner sermaye işlemlerini ilgilendirenleri karşılığında söz konusu yöneticilerden döner sermaye gelirinin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına yaptıkları katkının dolaylı ya da doğrudan olduğuna bakılmaksızın Kanunda geçen; “Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının yüzde 200’ünü, … geçemez.” hükmü gereğince döner sermaye payı hesabına esas maaş matrahlarının % 200’ü (iki katı), rektör ve rektör yardımcılarına ise bu ödemeye ilaveten Kanunda geçen; “Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının iki katını geçemez.” hükmü gereğince katkılarına dahi bakılmaksızın döner sermaye payı hesabına esas maaş matrahlarının iki katı (% 200’ü) daha döner sermaye payı ödenebilmesi imkanı sağlanmıştır. Bu katkıların saat 14.00’ten sonra ve tatil günlerinde (mesai dışında) olanları karşılığında ise kanun koyucu tarafından İdarecilerin (rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarının) üst düzey sorumluluğu gözetilerek doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın sırf yöneticilik (idarecilik) görevleri nedeniyle belli bir tutarda döner sermaye payı alabilmeleri hüküm altına alınarak yukarıda da belirtildiği üzere kendilerine döner sermaye payı hesabına esas maaş matrahlarının ancak % 10’una kadar ayrıca döner sermaye payı ödenebilmesi imkanı sağlanmıştır.

Buraya kadar yapılan açıklamalar karşısında Ankara Üniversitesi’nde görevli rektör ve rektör yardımcıları ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına yöneticilik (idarecilik) faaliyetleri dolayısıyla kanun hükümlerindeki değişiklikten önceki oranlar üzerinden ödeme yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmekle beraber sorumlu Murat TÖRÜNER’in avukatı vasıtasıyla ibraz ettiği dilekçesinde belirttiği ve duruşma sırasında tekrar ettiği bir konu hakkında tereddüt hasıl olmuştur. Sorumlu Murat TÖRÜNER dilekçe ekinde gönderilen Bakılan Hasta ve Yapılan İşlemler Listelerinden açıkça görüleceği üzere ilama konu kişilerin ilamın işaret ettiği şekilde doğrudan gelir getirici katkılarının da bulunduğunu, ancak bu kişilere mesai içi katkıları ve hasta bakımına dayalı doğrudan gelir getirici katkıları nedeniyle yaptıkları faaliyetlerden dolayı herhangi bir ödemenin yapılmadığını, sırf ilamda bahsi geçen ödemeden yararlandıklarını ifade etmiş olup bu durum çeşitli döner sermaye katkı payı ödemelerinin (mesai içi katkı payı ödemeleri, mesai dışı hasta bakımında dayalı doğrudan katkı payı ödemeleri ve yöneticilik faaliyetlerinden kaynaklanan katkı payı ödemeleri) farklı ödeme emri belgeleriyle bir bordroda toplandığı gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. Bu durumda, mevcut belgelerle ilama konu edilen öğretim üyelerinin mesai içi katkıları ve Kanundaki 10 kat sınırlaması dahilinde hasta bakımına dayalı faaliyetleri dolayısıyla döner sermaye katkı payı alıp almadıklarının tespiti mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, kamu zararı oluşup oluşmadığı, ancak bu belgelerin (mesai içi katkı payı ödemelerini ve mesai dışı hasta bakımında dayalı doğrudan katkı payı ödemelerini gösteren ödeme emri belgeleri) değerlendirilmesi ve yapılacak mukayese sonucunda ortaya çıkabilecektir. İlamda adı geçen kişilerin mesai içi katkı payı ödemelerine ve hasta bakımına dayalı doğrudan katkı payı ödemelerine ilişkin ödeme emri belgelerinde isimleri yer alıyor ve Kanundaki sınırlamalar dahilinde döner sermaye katkı payı ödemesi aldıkları ispat edilebiliyor ise ilamda belirtildiği şekliyle yöneticilik (idarecilik) faaliyetleri dolayısıyla Kanundaki % 10 sınırlamasından fazla ödeme alamayacaklarından; yani kamu zararından, söz edilebilecek aksi takdirde söz edilemeyecektir.

Bu itibarla, konunun esası yönüyle söz konusu ödeme emri belgelerinin detaylı incelemesi ve mukayesesi yapılmadan tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca 48 sayılı ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE; (7. Daire Başkanı M. DÖNMEZ, 8. Daire Başkanı A. KARAMAZAKCADİK ile Üyeler Z. TÜYSÜZ ve F. ÇÖKER’in; “Tıp Fakültesi öğretim üyelerinin saat 14.00'ten sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından elde edilen döner sermaye gelirinden, kesintiler uygulandıktan sonra (% 35'i araç, gereç ve araştırma için, % 15'i hazine payı, % 5'i araştırma fonu) % 5-8'inin döner sermaye fonu olarak ayrılması, kalan miktarın öğretim üyesine ödenmesi için Yönetim Kurulu Kararı alınmıştır. Aynı Kararda, saat 14.00'ten sonra yürütülen faaliyetlere doğrudan katılımları nedeniyle, döner sermaye gelirlerinin artırılmasına yönelik olarak, Fakültenin faaliyet alanındaki çalışmaların planlanması, kontrolü, belgelerin toplanması, gerekli araştırma ve geliştirmenin yapılması, etkin ve verimli olmasının sağlanılması, ileriye dönük strateji geliştirilmesi, sağlık hizmetlerinin koordine edilmesi, kalite çalışmalarının yürütülmesi, mesai dışında yapılacak çalışmaların verimli olmasının planlanması ve hizmetlerde sürekliliğin temin edilmesi için gerekli organizasyon ve yönetim kademelerinde görev alan öğretim üyelerine % 1 - % 400 oranında döner sermaye verilmesine karar verilmiştir. Belirtilen bu ödemeler genel döner sermaye gelirlerinden yapılmamıştır. Bu ödemelerin kaynağı, öğretim üyelerinin saat 14.00'ten sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından elde edilen döner sermaye gelirinden, kesintiler (% 35'i araç, gereç ve araştırma için, % 15'i hazine payı, % 5'i araştırma fonu kesintileri) uygulandıktan sonra kalan ve öğretim üyelerine dağıtılacak olan miktarın % 5-8'i ile oluşturulan döner sermaye fonudur. İlam konusu yapılan ödemelerin yapıldığı öğretim üyeleri, saat 14.00'ten sonra yapılan ve döner sermaye geliri doğuran çalışmalara doğrudan doğruya katılmış; planlama ve koordinasyonunu sağlamış, hizmetin gerektiği gibi ve verimli gerçekleşmesi için gereken türlü faaliyetleri yürütmüş kişilerdir. Ayrıca saat 14.00'ten sonra yapılan ve döner sermaye geliri getiren çalışmaların yalnızca "hasta muayenesinden ibaret olduğunu söylemek olanaklı değildir; çünkü öğretim üyesi ile hastanın kendiliğinden karşılaşması düşünülemez. Bu faaliyet, Üniversite üst yönetiminden başlayarak kademe kademe birçok kişinin katılımıyla yürütülebilecek nitelikte bir faaliyettir ve bu faaliyetin her kademesinde emeği bulunanların tümünün döner sermayeye "doğrudan gelir getirici" nitelikte katkıda bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Kaldı ki, bu konuda duruşma sırasında dilekçiler tarafından ilamdaki kamu zararı tablosunda adı geçen öğretim üyelerinin 18 Seri Nolu Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliği’nin işaret ettiği şekilde hizmet oluşumunda birebir bulunmalarından kaynaklanan ve belge ile tevsik ettikleri doğrudan gelir getirici katkılarının da bulunduğu görülmektedir.

Kaldı ki, söz konusu kişiler 2009 yılı hesabı için, sorumlu Murat TÖRÜNER’in iddia ettiği şekliyle sadece üst yöneticilik faaliyetleri dolayısıyla döner sermaye katkı payı ödemesi almışlar, hasta bakımına dayalı doğrudan gelir getirici faaliyette de bulundukları ve buna ilişkin ödemeyi hak ettikleri halde bu ödemeden faydalanmamışlardır. Bu nedenle, yapılan ödemelerin Kanundaki 10 (on) kat kapsamında değerlendirilmesinde yasal mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu açıklamalar gereğince, dilekçi iddialarının kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.”

Karar verildiği 03.03.2015 tarih ve 40095 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.