Sayıştay 2. Dairesi 38594 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2011

• Daire: 2

• Dosya No: 38594

• Tutanak No: 42678

• Tutanak Tarihi: 01.02.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Bir önceki sene döner sermaye ek ödemesi alınmış olmasına rağmen 375 sayılı KHK uyarınca da ek ödeme alınmış olması;

49 sayılı İlamın 10. maddesinin b) bendiyle; …nde görevli … ve …’a hem 2010 yılına ilişkin Döner Sermaye Muhasebe Biriminden ek ödeme (döner sermaye katkı payı) verildiği, hem de 2011 yılında Strateji Geliştirme Daire Başkanlığından ek ödeme yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular, ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; Fakültenin öğretim üyelerinden Prof. Dr. …'ın Rektörlük … Dairesi Başkanlığının … tarih, … sayılı yazısı ile Rektör Danışmanı, … tarih ve … sayılı yazı ile de Üniversitenin … (… Üniversitesi Hastanesi) mali konularında danışmanlık yapmak üzere 2547 sayılı Kanunun 13-b/4 maddesine göre 1 (bir) yıl süreyle görevlendirildiğini, ayrıca Fakültenin öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. …’nın da Üniversitenin Rektörlük … Dairesi Başkanlığının … tarih, … sayılı yazısı ile … İşletim Sistemi çerçevesinde bilgi işlem otomasyon alt yapısını iyileştirilmesi ve geliştirilmesinde çalışmalar yapmak üzere görevlendirilmesinin yapıldığını, yukarıda adı geçen öğretim üyeleri görevlendirildikleri tarihten itibaren döner sermaye katkı payı aldıklarından Ocak 2011 tarihinden itibaren 5793 sayılı Kanuna göre kendilerine ek ödeme yapılmadığını, ancak Üniversite Rektörlüğünün … Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısınca ve 5793 sayılı Kanunun ilgili hükümleri gereğince 15 Şubat 2011 tarihinden itibaren görevli akademik personel olmaları nedeniyle hem döner sermaye katkı payı hem de ek ödeme yapıldığını, bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini belirtmişlerdir.

Başsavcılık karşılamasında özetle; dilekçede; bazı öğretim üyelerine yapılan ödemelerin mevzuatına uygun olduğu bahse konu ödemelerden yararlananların görevlendirmelerinin Rektörlük tarafından yapıldığı belirtilerek, tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiği ifade edildikten sonra, ortaya konulanların Daire kararının gerekçelerini karşılamaktan uzak olduğu; bu itibarla, verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

Bilindiği üzere, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesi uyarınca döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksekokul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele katkıları da dikkate alınmak suretiyle döner sermaye katkı payı (şimdiki adıyla döner sermaye ek ödemesi) ödenmektedir.

Diğer taraftan, 21/03/2006 tarih ve 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 3 üncü maddenin birinci fıkrasında; çeşitli adlar altında ilave ödemeden yararlanmayan memurlara 01/01/2006-20/06/2006 tarihleri arasında 950 gösterge rakamının, 01/07/2006 tarihinden itibaren ise 1850 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarda her ay ek ödeme (bilinen adıyla denge tazminatı) yapılması öngörülmüştür.

Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise:

“Birinci fıkrada sayılan personelden bir önceki yılda (2005 yılı dahil); 3/6/1938 tarihli ve 3423 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası, 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin son fıkrası, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi, 4/2/1983 tarihli ve 2797 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin beşinci fıkrası, 24/5/1983tarihli ve 2828 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin onbirinci fıkrası, 25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin son fıkrasında öngörülen ödemelerden yararlananlar ile 8/5/1991 tarihli ve 3717 sayılı Kanunun 2 nci maddesi uyarınca yol tazminatının yarısı olarak bankalara yatırılan tutarlardan ödeme yapılanlara, Bezm-i Alem Valide Sultan Vakıf Gureba Hastanesi döner sermaye gelirlerinden döner sermaye katkı payı ödenenlere birinci fıkraya göre ödeme yapılmaz. Ancak, bir önceki yılda söz konusu ödemelerden yararlananlar ile birinci fıkra kapsamına girmeyen personelden bir önceki yılda 14/4/1982 tarihli ve 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine göre ödeme yapılanlar ve Sağlık Bakanlığı merkez teşkilatı personeli hariç 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre ödeme yapılanlara, bu fıkrada sayılan hükümlere göre önceki yılda yapılmış olan ödemelerin toplam net tutarına, birinci fıkraya göre yapılması öngörülen ödemeler toplam net tutarı ulaştıktan sonra birinci fıkraya göre ödeme yapılmaya başlanır.”

Hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu hükümden; bir önceki yılda 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine göre ödeme yapılanlara, yapılan ödemenin toplam net tutarının, birinci fıkraya göre yapılması öngörülen ek ödemenin toplam net tutarına ulaşmasından sonra ek ödeme yapılmaya başlanılması gerektiği açıkça anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, ilama konu olayda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanuna göre 2010 yılında döner sermaye ek ödemesi olarak yapılmış olan ödemelerin toplam net tutarının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre 2011 yılında mevcut katsayılara göre yapılması öngörülen ek ödemeden daha fazla olması halinde ilgililerin söz konusu ek ödemeden yararlanmasına imkân bulunmamaktadır. Ancak, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanuna göre 2010 yılında yapılmış olan döner sermaye ek ödemesinin 2011 yılında yapılması öngörülen ek ödemeden daha az olması halinde ise; 2011 yılında anılan birinci fıkraya göre yapılması öngörülen ek ödemenin toplam net tutarının, ilgililerin almış olduğu döner sermaye ek ödemelerinin toplam net tutarına ulaştığı tarihten itibaren aylıklara ilişkin hükümler dikkate alınmak suretiyle personele ek ödeme yapılmaya başlanılması gerekmektedir.

Öte yandan, 03.03.2011 tarih ve 27863 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6114 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (h) fıkrası:

“…

1/3/2006 tarihinden önce kurulan üniversitelerin tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dâhil) görev yapan personele bu madde uyarınca her ay yapılacak ek ödeme tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme tutarından az olamaz. Bu kapsamdaki personel için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uygulanmaz.”

Şeklinde değiştirilmiştir.

Bu değişiklik ile; yukarıda detaylarıyla belirtilen ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen “eşitleme esası”nın zımnen kaldırılması; dolayısıyla, üniversitelerin tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dâhil) görev yapan personele hem döner sermayeden ek ödeme hem de 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasından ek ödeme yapılması gibi bir durum oluşmuşsa da; kanunun amacına ters düşen bu durum, 14.04.2011 tarih ve 27905 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6218 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (h) fıkrasının üçüncü fıkrasının son cümlesini (yürürlük tarihini de 6114 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 03.03.2011 tarihine çekmek suretiyle); “Bu kapsamda ek ödemeden yararlanan personele, ayrıca 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesi uyarınca ödeme yapılmaz.” şeklinde değiştiren hüküm ile düzeltilmiştir.

Bu son değişiklik, 03.03.2011 tarihinden sonra aynı yıl içerisinde döner sermaye ek ödemesi alanları kapsamakta olup, sorumlu tarafından iddia edildiği gibi 2011 yılında döner sermaye ek ödemesi almamış olanlar [sadece 2010 yılında döner sermaye ek ödemesi aldığı iddia edilenler] için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen “eşitleme esası”nın kaldırıldığına dair herhangi bir yenilik getirmemektedir. Kaldı ki, 03.03.2011 tarihinden önce döner sermaye ek ödemesinin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme tutarından az olmaması gibi bir zorunluluk bulunmadığı da göz önüne alınacak olursa kanun koyucunun “eşitleme esası”nı kaldırmak gibi bir irade beyanının bulunamayacağı zaten ortaya çıkmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin amacının, emsali ve benzeri görev ve unvanlarda bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak olduğu aşikâr olup, anılan maddenin birinci fıkrasında ek ödemeden yararlanması gereken personel sayılmış, üçüncü fıkrasında ise, birinci fıkrada sayılı personelden bir önceki yılda döner sermaye ve benzeri gelirlerden faydalananlara birinci fıkraya göre ödeme yapılmayacağı belirtilmiş, aynı fıkranın devamı cümlesinde de; yararlanılan döner sermaye ve benzeri ödemelerin, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca yapılacak ek ödemeden daha az olabilme ihtimali de göz önünde bulundurulmak suretiyle bu kuralın istisnasına yer verilerek, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen ek ödemenin, bir önceki yılda faydalanılan döner sermaye ve benzeri ödemelerden fazla olması halinde aradaki farkın ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu durumun döner sermaye ve benzeri ödemelerden (aynı yıl içerisinde faydalanılıp faydalanılmadığına ilişkin bir hüküm getirilmemekle beraber) bir önceki yılda faydalananları kapsadığı açık olduğu gibi söz konusu personelin aynı yıl içerisinde döner sermaye ve benzeri ödemelerden faydalanmaya devam edeceği de açıktır.

Tüm bu açıklamalar özetlenecek olursa;

Aynı yıl içerisinde (ilama konu olayda 2011 yılında) döner sermeye ek ödemesinden yararlananlar için, 03.03.2011 tarihine kadar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen “eşitleme esası”nın; 03.03.2011 tarihinden itibaren (375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarını kaldıran 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 31.12.2011 sonuna kadar) ise, -eşitleme esasının farklı bir versiyonu olarak nitelendirilebilecek bir yöntem ile- söz konusu personele 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme tutarından az olmamak üzere döner sermaye ek ödemesi yapılması, ama 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ek ödeme yapılmaması usulünün benimsenmesi gerekmektedir.

Aynı yıl içerisinde (ilama konu olayda 2011 yılında) döner sermeye ek ödemesinden yararlanmayanlar için ise, yukarıda açıklaması yapılan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen “eşitleme esası”nın uygulanması ve (2010 yılı döner sermaye ödemeleriyle karşılaştırmaya göre ancak ödeme durumu oluşması halinde, oluştuğu tarihten itibaren) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ek ödeme yapılması gerekmektedir.

Temyize konu olan ilam maddesi yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda değerlendirildiği takdirde; -her ne kadar denetçi görüşü doğrultusunda hazırlanan ilamda kamu zararı tablosunda bulunan 2010 yılında yapılan döner sermaye ödemeleri net olarak alınması gerekirken brüt olarak alınmış olsa da- 2011 yılı için ilama konu edilen 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapılması gereken ek ödeme toplamı 2010 yılında döner sermayeden yapılan ek ödeme net tutarına her hâlükârda ulaşamayacağından; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre ek ödeme yapılmaması gerektiği görülecektir.

Bu değerlendirme, ilam maddesindeki ahizler için rakamlarla ifade edilecek olursa; ilgili ahizlerden … için 2010 yılında yapılan döner sermaye ek ödemesi toplamı brüt … TL iken, 2011 yılında yapılması gereken (emsaline göre de yapılabilecek olan) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ek ödemesi net … TL olup, diğer ahiz … için ise, 2010 yılında yapılan döner sermaye ek ödemesi toplamı brüt … TL iken, 2011 yılında yapılması gereken (emsaline göre de yapılabilecek olan) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ek ödemesi net … TL olup, bir önceki yıl döner sermaye ek ödemesi net toplamı Kanun Hükmünde Kararname ek ödemesi net toplamından fazla olduğundan; ilgili ahizlere Kanun Hükmünde Kararname uyarınca ek ödeme yapılması mümkün görünmemektedir.

Bu hususların dışında, 01.08.2010 tarih ve 6009 sayılı Kanunla 4.11.1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 21.01.2010 tarih ve 5947 sayılı Kanunla değişik 58 inci maddesinin (g) fıkrasına; “Bu madde uyarınca 2914 sayılı Kanuna tabi personele yapılan ödemeler, (c) ve (f) fıkraları kapsamında bulunanlar haricindeki personel açısından, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının uygulanmasında dikkate alınmaz.” hükmü ikinci paragraf olarak eklenmiş, bu vesileyle 2011 yılı Şubat ayından itibaren 2914 sayılı Kanuna tabi personelden 2547 sayılı Kanunun (c) ve (f) fıkralı kapsamı dışında tutulan personel için mahsuplaşma kaldırılmıştır. Ancak ilama konu olan personel, görevlendirme yazılarından da anlaşılacağı üzere (…nde görevlendirilmek suretiyle) 2547 sayılı Kanunun (c) bendi uyarınca tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirlerinden döner sermaye ek ödemesi aldıklarından mahsuplaşma işleminin söz konusu bu personel için dikkate alınması gerektiği konusunda da bir tereddüt bulunmamaktadır.

Sonuç itibariyle, sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarının reddedilerek 49 sayılı İlamın 10. maddesinin b) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE;

(Üye …’nın; “Üye …’nun aşağıda ayrışık görüşünde belirttiği şekilde ilama konu ahizlerin, yapılan uygulama sonucunda mağduriyete uğrayacağı, bu kişilerin 2011 yılı içerisinde üniversitenin döner sermaye biriminde görevlendirilmediklerini açık bir şekilde gösteren temyiz dilekçesinde ifade ettiği görevlendirme yazılarından anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının kabulüyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.” ve

(Üye …’nun; “Sorumlu iddialarından; ilama konu ahizlerin 2011 yılı içerisinde üniversitenin döner sermaye biriminde görevli olmadıkları; dolayısıyla, 2011 yılı içerisinde döner sermaye ek ödemesinden hiçbir şekilde faydalanmadıkları anlaşılmaktadır. Bu durumda, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında 2011 yılında yapılan ek ödemeden 2010 yılı içerisinde aldığı döner sermaye ek ödemesinin mahsup edilmesi ilgili ahizler açısından mağduriyete sebep olacaktır. İlamdaki aksi düşünceyle; yani söz konusu ahizlerin 2010 yılında almış oldukları döner sermaye ek ödemeleri toplam net tutarlarının 2011 yılında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre yapılan ek ödemeler toplamının net tutarlarına ulaştığı tarihten itibaren ek ödeme yapılabileceğine ilişkin düşünceyle karar verilmesi durumunda Kanunun amacıyla ters düşülecektir.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 01.02.2017 tarih ve 42678 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.