Sayıştay 2. Dairesi 38127 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 2

• Dosya No: 38127

• Tutanak No: 38194

• Tutanak Tarihi: 07.01.2014

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1. 1257 sayılı ilamın 6.maddesi ile; Kaymakam Zekeriya Güney’e 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa dayanılarak ödenen ödeneklerden kesilen gelir vergilerinin muhasebe fişi ile iade edilmesi nedeniyle 89,89 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 5440 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu, İl İdaresi Kanunu, içişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kânun'un 1.maddesi ile 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen “Ek ödeme" başlıklı Ek.5.maddesinde; bu ödemenin yapılacağı kamu görevlileri sayılıp üst ödemenin sınırları belirlenmiş ve ödemeye ilişkin kriterlere yer verilip oranı belirleme yetkisine ilişkin usul belirtilmiş ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılamayacağının ifade edildiğini,

05.07.2006 tarih ve 26219 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5540 sayılı Yasa ile tanımlanan ek ödeme ve bu ödemeye uygulanacak vergi istisnasının sadece bu yasa ile yapılan ödemeleri değil yasanın yürürlüğe konuluş amacı da dikkate alındığında mülki idare amirlerine diğer Kanunlar uyarınca yapılan ödemelerinde, bu kapsamda 5302 sayılı Yasa ile yapılan ek ödemeler için de uygulanmasının amaçlandığını,

Buna göre 5540 sayılı Yasanın Ek 5.maddesi ile İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında eşdeğer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki mülki idare amirlerinin aylıklarının eşitlenmesi amaçlandığından mülki idare amirleri hizmetleri sınıfında bulunanlara yapılan ek ödemelere de vergi istisnası uygulanacağının açık olduğunu,

Ayrıca Mülki İdare Amirlerine 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu uyarınca yapılan ek ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılamayacağına ilişkin yargı kararları bulunduğunu belirterek 5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile getirilen ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici 4.madde çerçevesinde de verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “Konuya ilişkin vergi mahkemeleri ve Danıştay tarafından değişik tarihlerde verilmiş lehte farklı kararlar olmakla birlikte, en son olarak Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu 03.6.2011 günlü ve E.2010/290, K:2011/240 sayılı kararıyla bu tür ödemelerden gelir vergisi kesilmesi gerektiği şeklinde karar vermiştir.

Yukarıda belirtilen Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararı karşısında, temyiz dilekçesinde belirtilen hususlar tazmin hükmünün kaldırılmasını sağlayacak nitelikte olmadığından Daire kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.”şeklinde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “Yetki devri” başlıklı 32.maddesinde;

“Vali, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, vali yardımcılarına, yöneticilik sıfatı bulunan il özel idaresi görevlileri ile ilçelerde kaymakamlara devredebilir.”,

“Görev ve ek ödenek” başlıklı 63. maddesinde;

“Vali yardımcıları ve kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali yardımcılarına ve kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.” hükümleri yer almıştır.

5540 sayılı “Dahiliye Memurları Kanunu, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve Devlet Memurları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 1’inci maddesi ile 09.06.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen "Ek ödeme" başlıklı ek madde 5'de;

"İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 inci ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında, 27/1/2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi ile 4/7/2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesi hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesine göre ödeme yapılmaz."denilmiştir.

Söz konusu hüküm uyarınca İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ü sınır olmak koşuluyla, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenecek oranlar dahilinde ek ödeme yapılması kararlaştırılmıştır. Bu ek ödemeler damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi olmayacaktır.

Ancak; bu durum 5302 sayılı Kanundan kaynaklanan ödemelerin de gelir vergisine tabi olmayacağı sonucunu doğurmamaktadır. Çünkü mevzuatta bu ödemelerin gelir vergisine tabi olmayacağı yönünde bir hüküm bulunmamaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Gelirin Unsurları” başlıklı 2. maddesinde ücretlerin gelirin tespitinde nazara alınacağı belirtilmiş; “Ücretin tarifi” başlıklı 61. maddesinde ise ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanarak ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 23. maddesinde Gelir Vergisinden istisna edilen ücretler sayılmaktadır. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunun 63 üncü maddesine göre ödenen ödenek istisna edilen ücretler arasında sayılmamaktadır. Dolayısıyla bu ödeneklerden Gelir Vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.

Uygulamada, söz konusu gelir vergisi iadelerine ilişkin muhasebe işlem fişlerinde, işlemin “360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı”na borç, “103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı”na alacak kaydedilerek gerçekleştirildiği görülmüştür.

10.03.2006 tarih ve 26014 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin “Hesabın niteliği” başlıklı 236. maddesinde “360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı” ile ilgili olarak;

“Bu hesap, muhasebe birimlerince, mevzuatı gereği nakden veya mahsuben tahsil edilip ilgili vergi dairesine ödenmesi gereken tutarları izlenmesi için kullanılır.”,

“Hesabın işleyişi” başlıklı 237. maddesinde;

“Ödenecek vergi ve fonlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Mevzuatı gereğince nakden veya mahsuben tahsil edilip ilgili vergi dairelerine yatırılması gereken tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

b) Borç

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yapılan göndermeler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir."hükümleri yer almaktadır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği uyarınca “360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı” vergi dairelerine ödenmesi gereken tutarları izlemek için kullanılan bir hesaptır ve bu hesaba yapılan borç kayıtları yine bu hesapta kayıtlı tutarlar ile ilgili işlemleri kapsar. Gerek anılan yönetmelikte gerekse ilgili diğer mevzuatta vergi iadelerinin “360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı”ndan yapılacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, yasal bir dayanağı olmadan, mükellefi tarafından bağlı olduğu vergi dairesine hiçbir başvuru yapılmadan ve yetkili makam olan Maliye Bakanlığı'na bağlı vergi dairelerinin bilgi ve onayı bulunmadan genel bütçeye ait bir gelir kalemi olan gelir vergisinin il özel idaresi bütçesinden ödenmesine de imkan bulunmamaktadır.

Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2010/290 Esas nolu 2011/240 Karar nolu kararında, 5302 sayılı Kanun gereğince ödenen ödeneklerden gelir vergisi kesintisi yapılmasına ilişkin açılan davayı, 5302 sayılı Kanuna göre yapılan ödemenin gelir vergisinden müstesna olduğuna ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı, istisna hükmünün yalnızca 1700 sayılı Kanuna göre yapılan ek ödemeyi kapsadığı gerekçesiyle reddeden vergi mahkemesi ısrar kararını hukuka uygun bulmuştur.

Dilekçi, 5917 sayılı Kanun gereğince, borç takibi işlemlerine son verilmesi gerektiğini iddia etmişse de, 5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile getirilen ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici 4.madde, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63.maddelerine göre yapılan ödemelerin aslına ilişkin olup yapılan bu ödemelerin vergiye tabi olma niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.

Bu nedenle 1257 sayılı ilamın 6.maddesi ile 89,89 TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 1257 sayılı ilamın 14.maddesi ile, Emirdağ kaymakamı Zekeriya Güney’e özel idare ödeneklerinden gelir vergisi kesilmemesi nedeniyle 707,42 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlam hükmüne ilişkin dilekçe ve savcılık karşılaması iş bu ilamın 1.maddesinde belirtildiği gibi olup sözü edilen madde de yer alan gerekçelerle tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 07.01.2014 tarih ve 38194 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.