Sayıştay 2. Dairesi 36839 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 2

• Dosya No: 36839

• Tutanak No: 37117

• Tutanak Tarihi: 07.05.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talebinde bulunan dilekçilerden Hale ÜSTÜNBAL adına sadece Avukat Mehmet GÜMÜŞ ve diğer dilekçiler Rafiye KARAKAN ve Gülhan YÜKSEL’in kendileri, adlarına Avukat Mehmet GÜMÜŞ ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

571 sayılı ilamın 1. maddesi ile Yuva ve Anaokulu Müdürlüğü faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin, bu tesislerin giderlerini karşılamadığı gerekçesiyle 16.491,00 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçiler temyiz dilekçesinde özetle; Maliye Bakanlığınca, üniversite yuva ve anaokulu gibi sosyal tesis gelir-giderlerinin özel bütçe içinde takip edilerek muhasebeleştirilmesinin benimsendiğini, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ve 47’nci maddelerine dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlan, Mediko-Sosyal, Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliğinin Sosyal Hizmetler başlıklı 15’inci Maddesinde Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığının görevlerinin sayıldığını, söz konusu Yönetmeliğin (e) bendi gereğince; Üniversite çalışanlarının okul öncesi çağdaki çocuklarının bakımları ve eğitimlerine yardımcı olmak üzere 20.01.1982 tarihinde Yuva Müdürlüğünün kurulduğunu, 2009-2011 Dönemi Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberinin "3.2. Yükseköğretim Kurumlan" alt başlığı altında belirlenen esaslara göre Üniversitenin bütçe teklifleri hazırlandığını, söz konusu esaslara göre;

"Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı kurumsal kodu altında;

• Öğrencilere ilişkin giderleri hariç Başkanlığın faaliyetlerinin yürütülmesi bakımından zorunlu olan giderler 09.6.0.00 fonksiyonunda,

• Öğrencilerin beslenmesine ilişkin giderler 09.6.0.03 fonksiyonunda,

• Öğrencilerin barınmasına ilişkin giderler 09.6.0.04 fonksiyonunda,

• Öğrencilerin sağlığına ilişkin giderler 09.6.0.05 fonksiyonunda,

• Öğrencilerin kültür ve spor faaliyetlerine ilişkin giderler 09.6.0.06 fonksiyonunda,

• Diğer giderler, 09.6.0.07 fonksiyonunda,

ilgili ekonomik kodunda tertiplenecektir.

Sosyal tesislerin tümünün yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı altında tertiplenecektir." denildiğinden, Üniversitenin Yuva ve Anaokulu Müdürlüğünün faaliyetlerinin bu esaslara uygun olarak Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığının "Diğer Giderler" fonksiyonunda bütçelendirildiğini, bu açıklamalar çerçevesinde, Üniversite bütçesinin gider cetvelleri bölümlerinin, analitik bütçe sınıflandırmasına uygun olarak Üniversite bütçesi içerisinde fonksiyonlar şeklinde düzenlendiğini, bütçe içinde takip edilen Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı ödeneklerinin, özgelir gerçekleşmelerine göre kullanıldığını, bilindiği gibi Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ kapsamındaki tesislerle ilgili temel hususlardan birisinin de bu tesislerin hesaplarının bütçeden ayrı olarak tutulması gereği olup, tebliğ kapsamındaki Kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesis hesaplarının bütçeden ayrı olarak tutulmasına ilişkin esas ve usullerin Resmi Gazetede yayınlanan "Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller" de belirtildiğini, Maliye Bakanlığının 2006 yılında 5018 sayılı yasa uygulamalarına geçiş sırasında gönderdiği yazıda belirttiği üzere, Üniversite sosyal tesislerinin bütçe içinde takibini öngörerek, Tebliğ uygulamaları kapsamı dışında tuttuğunu, 2547 sayılı Yasa gereği sağlanan bu hizmetin Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ kapsamında bulunmadığını, kaldı ki Yuva ve Anaokulu Müdürlüğü'nün gelir gider dengesinin gözetilmekte olduğunu ve fiyatlandırmanın bu ilke çerçevesinde yapıldığını, Yuva ve Anaokulu Müdürlüğünün 2009 yılı gider dökümüne göre;

03.2 Tüketime Yönelik Mal ve Malzeme Alım Giderleri 211.338,00 TL

03.5 Hizmet Alımları (Temizlik Hizmeti) 217.616,00 TL

03.5 Hizmet Alımları (Branş öğretmenleri) 8.749,40 TL

03.7 Menkul Mal, Gayrımaddi Hak Alım ve Onarım Giderleri 29.703,00 TL

GİDER TOPLAMI 467.406,40 TL olduğunu,

Yuva ve Anaokulu Müdürlüğünün 2009 yılı gelirinin ilamda da belirtildiği gibi 596.915,00 TL olduğunu, söz konusu gelirden 146.000,00 TL’nin ODTÜ yan kuruluşlarından gelen çocuklar ile ODTÜ dışından kayıt yaptıran çocuklardan alınan ücretlerin Okul Aile Birliği hesabına gelir kaydedilmesi sonucunda oluştuğunu, Yuva ve Anaokulunun kuruluş amacının, üniversitede çalışan akademik ve idari personelin çocuklarının bakımı ve eğitimi olduğunu, okula öğrenci kabulünde önceliğin, personel çocuklarına ait olup artan kontenjan var ise yan kuruluşlardan ve dışarıdan çocuk kabul edilebildiğini, bu uygulama ile atıl kapasitenin kullanılmasının, maliyetin düşürülmesinin hedeflendiğini ve kamu zararının oluşmasının engellendiğini, 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 10’uncu maddesi (5)’inci fıkrasında ve 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No: 7) 7.3’üncü maddesinde önceki yıla ait gelirlerin likit karşılığı ödenek kaydı işlemi ile kullanılabileceğinin belirtildiğini, kaldı ki, Okul Aile Birliği hesabında bulunan 146.000,00 TL’nin Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı hesabına 29.01.2009 tarihinde yatırıldığını, izah edildiği üzere, Üniversitenin 2547 sayılı yasa hükümleri uyarınca vermekte olduğu "Yuva" hizmeti Kamu Sosyal Tesis Tebliği kapsamında olmamakla birlikte gelirlerinin giderlerini karşılamasının sağlandığını, hazine yardımı veya yuva geliri dışındaki öz gelirlerden harcama yapılmadığını, bununla birlikte, Yuva ve Anaokulu Okul Aile Birliği hesabında bulunan ve daha sonra Üniversitenin Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı hesabına aktarılan arızi gelirin, Yuva ve Anaokulu'nun gelir yetersizliği nedeniyle yıllardır bekletilen, ertelenmiş ihtiyaçlarını ve bu birimin yıllık rutin ihtiyaçlarının dışındaki kalıcı ve kalite standartlarına olumlu katkıda bulunan mal alımlarını karşılamak için kullanıldığını, bu nedenle, Yuva ve Anaokulu'nun denetlenen yıla ilişkin olarak, gelir-gider dengesinin olmadığı iddiasının yerinde olmadığını, Sosyal Tesisler kendi öz gelirlerini harcama hususunda özerkliğe sahip olduğundan, önceki yıllara ait gelirlerinin yok sayılamayacağını, göz ardı edilemeyeceğini, dolayısıyla, burada bir kamu zararının değil, gelir fazlasının olduğunun görüleceğini söylemişler ve tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık karşılamasında, adı geçenlerin müşterek imzalı dilekçelerinde ilamın 1’inci maddesi ile anaokulu giderlerinin gelirleri ile karşılanamaması sonucu ortaya çıktığı belirtilerek tazmine hükmedilen tutarın hatalı hesaplandığı, belirtilen yerin gelirlerinin giderlerini karşıladığı, üniversite bünyesindeki bazı kuruluşlarda çalışanların çocuklarına ait ücretlerin Yuva ve Okul Aile Birliği hesabına yatırılmasına bağlı olarak bu durumun ortaya çıktığı, bu kapsamda 146.000,00 TL tahsilat yapıldığı belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği belirtildikten sonra ortaya konulanların tazmin hükmünün gerekçelerini karşılamaktan uzak olduğu, belirtilen sebeple, temyiz talebinin reddedilerek, Daire kararının tasdikine hükmedilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Öncelikli olarak 30.12.2005 tarih ve 26039 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller” in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde:

“…

Kamu kurum ve kuruluşu: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I, II, III ve IV sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile mahalli idareleri ve bunlara bağlı veya bunların kurdukları veyahut üye oldukları birlik ve idareleri,

Sosyal tesis: Kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, anaokulu, spor tesisi, yemekhane ve benzeri sosyal tesisleri,

…” şeklindeki hükmü karşısında hem anaokulunun (yuvanın) 5018 sayılı Kanununa ekli cetvellerde yer alan bir kamu idaresi olarak Orta Doğu Teknik Üniversitesinin tasarrufunda bulunması hem de anaokulunun (yuvanın) belirli bir ücret karşılığı kullandırılması, burasının "Kamu idarelerince işletilen sosyal tesisler" statüsünde olmadığı ve bu tesislerde verilen hizmetin üniversitenin asli görevi olduğu yönündeki dilekçi iddiasını hukuki dayanaktan yoksun bırakmaktadır.

Öte yandan 31.12.2008 tarih ve 27097 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 2009 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun "Kamu idarelerince işletilen sosyal tesisler" başlıklı 26'ncı maddesinde:

"(1) Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır. Bu yerlerde, merkezî yönetim bütçesi ile döner sermaye ve fonlardan ücret ödenmek üzere 2009 yılında ilk defa istihdam edilecek yeni personel görevlendirilmez." hükmü,

27.03.2009 tarih ve 26496 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2009-9 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in “Ortak Hususlar” başlıklı V. bölümünün 1’inci maddesinde:

"1 - Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.

Söz konusu tesislerin kanalizasyon, boya ve badana, çatı ve asansör onarımı gibi küçük bakım ve onarımlarının yaptırılabilmesini sağlamak amacıyla, bu tesislerden yıl içinde elde edilen gelirlerin brüt tutarının % 5’inden az olmamak üzere ayrılacak tutarlar ayrı bir hesapta tutularak söz konusu ihtiyaçlar için harcanacaktır. Bu hesaptan yapılacak harcamalarda, hizmetin sunumu açısından ihtiyaç duyulan döşeme ve demirbaş alımlarında Başbakanlık ve/veya Bakanlığımızca çıkarılmış veya çıkarılacak olan tasarruf genelgesi, talimatı ve tebliğlerine uyulacaktır.

…

14 - Kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen kreş ve çocuk bakımevi gibi tesislerin sosyal tesis kapsamında olması nedeniyle, bu tesislerin giderlerine de bütçeden katkıda bulunulmayacak, dolayısıyla bunların her türlü giderleri (temizlik hizmeti alımı dahil) kreş ve çocuk bakımevlerinin kendi gelirlerinden karşılanacaktır.” hükmü,

yer almaktadır.

Son olarak, 30.12.2005 tarih ve 26039 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller” ile kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesislerinin muhasebe kayıt ve işlemlerin nasıl tutulacağı, hangi defterlerin ve hesapların kullanılacağı denetiminin nasıl olacağı ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal tesislerin (yuva-anaokulunun) giderlerine bütçeden katkıda bulunulmaması, dolayısıyla bunların her türlü cari giderlerinin tesisin kendi gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.

Maliye Bakanlığınca yükseköğretim kurumlarına gönderilen 14.09.2005 tarih ve 18929 sayılı sosyal tesisler hakkındaki yazı doğrultusunda tesislerin (yuva-anaokulunun) gelir ve giderlerinin özel bütçe içerisinde takip edilerek muhasebeleştirilmiş olması da bu tesislerin (yuva-anaokulunun) gelirinden fazla gider yapmasına haklı bir gerekçe oluşturmamaktadır. Çünkü yukarıda da belirtildiği gibi bahsi geçen bu yazıdan sonraki bir tarihte çıkarılmış olan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller” ve 2006-1 sayılı “Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ” hükümleri uyarınca sosyal tesislerin işletme giderleri için bütçeden bir ödeme yapılmaması gerekmektedir. Sosyal tesis (yuva-anaokulu) gelir ve giderleri üniversite bütçesi içerisinde muhasebeleştirilse dahi üniversitenin (B) işaretli cetveline kaydedilmekte olan tesis gelirleri Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığının (A) işaretli cetvelinde ödenekleştirilmeli ve gelir gerçekleşmesine bağlı olarak giderleri yapılmalıdır.

Dosyaya ilişkin bilgi ve belgelerden; ODTÜ Yuva ve Anaokulu Müdürlüğünün 2009 yılı giderlerinden oluşan toplam 467.406,00 TL’nin üniversite (özel) bütçesinden ödendiği, diğer taraftan ODTÜ Yuva ve Anaokulu Müdürlüğü geliri olarak 596.915,00 TL’nin üniversite (özel) bütçesine gelir kaydedildiği ancak 2009 yılı için gelir toplamı gider toplamından 129.509,00 TL fazla olduğu için yapılan harcamalarda kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar ilamda Okul Aile Birliği hesabında bulunan ve Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı hesabına 29.01.2009 tarihinde yatırılan 146.000,00 TL’nin arızi gelir niteliğinde olması hasebiyle 2009 yılı geliri olarak kabul edilemeyeceğinden bahsedilmişse de gerek bu gelirin 2009 mali yılında elde edilmiş olması gerekse de mevzuat hükümlerinde toplanan gelirin arızi yada sürekli gelir şeklinde bir ayrıma tabi tutulmamış olması dikkate alındığında üniversite hesabına yatırılan bu tutarın 2009 yılı geliri olarak nitelendirilmesinde yasal yönden herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dilekçi iddialarının kabulü ile 571 sayılı ilamın 1. maddesiyle verilen 16.491,00 TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 09.05.2013 tarih ve 37117 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.