Sayıştay 2. Dairesi 35950 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 2

• Dosya No: 35950

• Tutanak No: 35992

• Tutanak Tarihi: 25.12.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1409 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle; Eflani İlçe Özel İdaresi'nde görevli memurlara Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'ne aykırı olarak yiyecek yardımında bulunulduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle:

İlçe Özel İdare Müdürlüğündeki yemek yardımı uygulaması, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 212.maddesinde verilen yetkiye dayanılarak Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı'nın birlikte hazırladığı 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Maliye Bakanlığınca yayınlanan 2007 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğ (Sıra No : 1) hükümlerine aykırı olmadığını,

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Tanımlar" Başlıklı 3.maddesinin (g) bendinde;

Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,

(h) bendinde; Kamu gideri: Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,

(i) bendinde; Kamu geliri: Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri," Şeklinde tanımlandığını,

Aynı Kanunun 71 .maddesinde: Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır." Şeklinde tanımlandığını,

Buna göre, İlçe Özel idare Müdürlüğü memur personeline verilen yemek yardımı dolayısıyla kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmadığını,

Şöyle ki; 11.12.1986 tarih ve 19308 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemek yardımı ayni yapılan bir yardım olup, Özel İdarece karşılanacak kısmı, maliyetinin yarısıdır. 2008 yılında ihale yoluyla yemek servis hizmeti satın alınmak suretiyle memurlara ayni yardımın gerçekleştirilmesi, İlçe Özel İdare Müdürlüğünün yemek maliyetinin yarısını karşılamış olması ve başlangıçta konulan ödeneğin aşılmamış olmasından ötürü kamu zararı söz konusu olmadığını,

Yukarıdaki tanımlarda da belirtildiği üzere, kamu zararının oluşabilmesi için kamu kaynağında artışa engel ye da eksilmeye neden olunması gerekmektedir. Bu olayda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmadan bahsedilemeyeceğini,

Yukarıda anılan "Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 4'üncü maddesinin l 'inci fıkrasında; "Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. " Hükmü yer aldığını, 2008 Yılı Bütçesinden, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapıldığını, Aynı maddenin 2'nci fıkrasında; "Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır."denildiğini, Aynı yönetmeliğin 5.maddesinin 1 .fıkrasında; "Kurum Bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir" hükmü ile aynı maddenin 3.fıkrasında; "Yemek servisi için gerekli bina. tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz" hükmü yer aldığını,

Yukarıda verilen, 4'üncü maddenin 2'nci fıkrası ile 5'inci maddenin l'inci fıkrası incelendiğinde;

1. Memurlara yemek servisi için. yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş oluşturulacağı,

2. Yemek maliyet bedellerinin, "memurlara yemek vermek üzere kurulan memurlara yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşlar tarafından alınacağı,

3. İdare bütçesinden yemek maliyetinin yarısı tutarında yemek yardımının bu kuruluşa ödeneceği,

4. Personel tarafından karşılanacak yemek maliyetinin yarısı tutarın yine bu kuruluş tarafından tahsil edilmiş olacağı, açıkça belirlenmiş bulunmaktadır.

04.08.2011 tarih ve 1409 Sayılı Sayıştay İlamında;

1. Mevzuatta öngörülen (yemek maliyetinin yarısı) kesintinin yapılmadığı,

2. Memurdan kesilmesi gereken tutarın, memur tarafından ilgili firmaya ödendiği belirtilse de; buna ilişkin herhangi bir kesintiye rastlanılmadığı,

3. Mevzuat hükmü gereği bu tutarın memurların aylıklarından kesilerek özel idare hesabına yatırılması gerektiği, İfade edildiğini,

Oysaki yukarıda üç madde halinde özetlenen Sayıştay İlamındaki hususlar mevzuatta bu şekilde düzenlenmediğini, Şöyle ki;

• Yemek maliyeti yarı bedelinin mutlaka İdarece personelden tahsil edilmesine.

• Yemek maliyetinin yarısının mutlaka maaş ya da ücretlerinden kesilmesine,

• Bu kesintiye ilişkin ispatlayıcı belgelerin saklanmasına,

• Memurların aylıklarından kesilen tutarın idare hesabına yatırılmasına,

İlişkin emredici bir mevzuat hükmü bulunmadığını, Yasa ve yönetmeliklerde, bu doğrultuda bir hüküm olmadığını,

Yukarıda bahsi geçen Yönetmeliğin anılan hükümlerinde belirtildiği üzere, yemek yardım maliyetinin yarısını İdare, diğer yarı maliyetini de personel, yemek yardım servisine, (yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette oluşturulmuş bulunan kuruluşa) ödemek durumunda olduğunu, Personel, yemek maliyetinin yarısını, yemek servisi, yardım sandığı ya da derneğine elden de ödeyebilir. İdarenin yemek maliyetinin yarısını maaştan kesmek gibi bir yükümlülük mevzuatta yer almadığını, Hele ki personelden alınan yemek maliyetinin yarısının özel idare hesabına alınması gibi bir husus mevzuatta olmadığını, Bahsi geçen yemek maliyeti bedelinin. İdareden ayrı olarak oluşturulmuş bulunan sandık, dernek ve benzeri kuruluş tarafından tahsil edileceği, bu kuruluşa ödeneceği ya da bu kuruluşun hesabına aktarılacağı açık olarak düzenlendiğini, Şayet, yemek maliyetinin yarısının personelden kesilmesi halinde, bunun (yemek servisine) sandık ya da derneğe aktarılması gereken bir emanet olacağını, Buna göre, maaştan kesilmesi halinde personel yemek maliyetinin yarısı, İl Özel İdaresi bakımından bir gelir değil, iade edilmesi gereken bir emanet olduğunu, Dolayısıyla emanet bir bedelin tahsil edilmemesinden kamu zararı çıkartılması söz konusu olamayacağını,

Dolayısıyla; 04.08.2011 tarih ve 1409 Sayılı Sayıştay İlamınında;

1. Mevzuatta öngörülen (yemek maliyetinin yarısı) kesintinin yapılmadığı,

2. Memurdan kesilmesi gereken tutarın, memur tarafından ilgili firmaya ödendiği belirtilse de; buna ilişkin herhangi bir kesintiye rastlanılmadığı,

3. Mevzuat hükmü gereği bu tutarın memurların aylıklarından kesilerek özel idare hesabına yatırılması gerektiği,'''' gibi bir hüküm tesis edilmesi yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün olmadığını,

Kaldı ki, 2008 yılı, yemek yardımı uygulamasında; "Özel İdare Birimlerinde Yemek Servisi" kurulmadığını, Bu ihtiyaç, "servis hizmeti alımı" yoluyla özel bir firmaya ihale edilmek suretiyle giderildiğini, Bu ise, aşağıda açıklanacağı üzere İdare yönünden daha ekonomik olduğu gibi kamu yararı ilkesine de uygundur. Yemek servis hizmetlerinin, ihale ile hizmet satın alınması şeklinde yapılması halinde, yemek yardım servisi, sandığı ya da derneği gibi bir kuruluş olmadığından memurların bordrolarından yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerekli değildir, (bu maliyete kendileri zaten bizzat katlandıklarından) Yukarıda da açıklanmaya çalışıldığı üzere İdarenin böyle bir yükümlülüğü de mevzuatta yer almamıştır. Yemek maliyeti yan bedeli, Özel İdare alacağı olmayıp, yüklenici ya da alt yüklenicilerin bir alacağıdır. Özel İdare, bu alacak-borç ilişkisinde bir taraf değildir. İdare Yemek maliyetinin yarısını İhale Şartnamesi ve Sözleşmesi hükümlerine göre yükleniciye ödemek durumundadır. İdarenin yemek maliyetinin yarısını personelden alıp, yükleniciye iade etmek gibi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu konuda yasal bir zorunluluk da olmadığını,

İlçe özel İdare Müdürlüğünün, sadece yemek maliyetinin yarısını karşıladığı, ödeme emri belgelerinin incelenmesinden anlaşılacaktır. İlçe Özel İdare Müdürlüğü. Kanun ve Yönetmelikte belirtilen orandan (1/2) fazla bir ödeme yapmamıştır. Dolayısıyla kamu zararı söz konusu olmadığını,

Yukarıda, Özel İdare Birimlerinde 2008 yılı, yemek yardımı uygulamasında "İdarede Yemek Servisi" kurulmadığı ifade edilmiştir. 23.05.2000 tarih ve 24760 sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında; "Yiyecek yardımı, yemek verilerek yapılmamakla birlikte yemek servisi kurulması halinde de söz konusu yemek malzemelerinin alınacağı, ayni olarak yapılan yiyecek yardımı tutarının bütçeye konan ödeneği aşmadığı da dikkate alındığında yönetmelikte aranan maksadın gerçekleşmiş olması nedeniyle tazmin hükmünün kaldırılmasına" karar verildiğini, Bu Sayıştay Temyiz Kurulu Kararına göre, yemek servisi (sandık, dernek vb kuruluş) kurulmadan, ihale yoluyla yemek servis hizmeti satın alınmak suretiyle de memurlara yemek yardımı yapılabileceği anlaşılmaktadır. Yönetmeliğe göre yemek yardımı ayni yapılan bir yardım olup, idarece karşılanacak kısmı maliyetinin yarısıdır. İhale yoluyla yemek servis hizmeti satın alınmak suretiyle memurlara ayni yardımın gerçekleştirilmesi, İdarenin yemek maliyetinin yarısını karşılamış olması ve başlangıçta konulan ödeneğin aşılmamış olması sonucunda, Yemek Yardım Yönetmeliği ile yukarıda anılan Sayıştay Temyiz Kurulu Kararına uygun işlem yapıldığı anlaşılmakta olduğunu,

Ayrıca Yönetmeliğin 3.fıkrasında; "Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz" hükmü ile "Yemek Maliyetleri" başlıklı 9.maddesinde; "Bu yönetmeliğin 4.maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira. amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez" hükmü yer almıştır. 2008 yılında Özel İdare bu yardımı, yemek servisi kurma şeklinde yapmış olsaydı, Yönetmelikte sayılan bu harcamalar da İdare Bütçesine gider olarak yansıyacaktı. Dolayısıyla yemek servis hizmetinin dışarıdan ihale yoluyla satın alınmış olmasında, kamu zararı olmadığı gibi, tam tersi kamu yararı mevcut olduğunu,

23.05.2000 tarih ve 24760 sayılı Sayıştay Temyiz Kurulu Kararında özetle; "Devlet Memurları Yiyecek Yardımları Yönetmeliğinin 3'üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verileceği; 4'üncü maddesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödenekle karşılanacağı, bütçeden karşılanmayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı; 5'inci maddesinde kurum bütçelerine yiyecek yardımı için konulan bu ödeneğin memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği; belirtildiğini,

"Yemek yardımı yemek verilerek yapılamamakla birlikte yemek servisi kurulması halinde de söz konusu yemek malzemelerinin alınacağı, yemek yardımının nakit olarak değil yiyecek malzemeleri verilmek suretiyle ayni olarak yapıldığı ve 1993 yılında yiyecek malzemesi için ödenen, 699.184.183.-liranın bütçeye konan 800.000.000.-yiyecek yardımı ödeneğini aşmadığı da dikkate alındığında yiyecek malzemesi alınarak bu malzemenin memurlara verilmesi ile yönetmelikte aranan maksadın gerçekleştiği bu nedenle dilekçi iddialarının kabulü ile ……….. liraya ilişkin tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildi" Denildiğini,

İlçe Özel İdare Müdürlüğünde 2008 Mali Yılında; "Yemek yardımı; yemek servisi kurularak yemek vermek suretiyle yapılmamakla birlikte, yemek yardımı nakit olarak değil, ayni olarak yapılmış ve yiyecek yardımı ödeneğini aşmamıştır. Buna göre, yukarıda yer verilen Sayıştay Temyiz Kurulunun 23.05.2000 tarih ve 24760 Sayılı Kararında da ifade edildiği üzere; İdaremiz bu şekildeki uygulamasıyla, yönetmelikte aranan maksadı gerçekleştirdiğinden tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini belirtmektedir.

Sayıştay Başsavcılığının karşılamasında:

“Adı geçen dilekçesinde birinci maddeye ilişkin olarak özetle; Özel İdare tarafından personele yemek verilmesi işleminin öngörülen ödeneği aşmadığını, personelden katkı payı almamakla ödeme miktarında bir fazlalık ortaya çıkmadığını belirterek hakkında verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir. Bütçe uygulama talimatları ile uygulamaya konulan sistemde; yemek maliyetinin % 50’sine kadar bir kısmının personel tarafından karşılanması gerekmektedir. Özel idare tarafından bu ilkenin göz ardı edildiği, personelden katkı payı talep edilmediği anlaşılmakla, verilen tazmin hükmünün tasdik edilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” Denilmiştir.

İlamda tazmin gerekçesi Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4’üncü maddesinde yer alan; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

… Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır…” hükmüne dayandırılmaktadır.

Söz konusu Yönetmeliğin, memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiği Yönetmeliğin 5,6 ve 7’nci maddelerinden anlaşılmakta; servisler aracılığı ile verilen ve yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceği ise anılan Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde açıklanmaktadır.

Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde ise “Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” hükmü yer almakta; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4’üncü maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temini mümkün bulunmaktadır.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9’uncu maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekir. İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın tam olarak hesabı mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenle, Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan kalemlerden sonra kalan maliyete karşılık, Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabulü ile tazmin miktarının bu tutara göre hesap edilmesi için 1409 sayılı İlamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın kararı veren Daireye GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 25.12.2012 tarih ve 35992 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.