Sayıştay 2. Dairesi 35777 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 30.11.2023

• Karar No: 35777

• İlam No: 454

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Denklik belgesi bulunmayan öğretim üyesine yapılan maaş ödemesi

... Üniversitesi 2021 yılı hesabının ... Dairede yargılanması sonucunda, yargı raporunun 1’inci maddesinde konu edilen “... Üniversitesi Tıp Fakültesinde yardımcı doçent kadrosuna atanan ...’ya lisans diplomasının denkliği bulunmadığı halde maaş ödenmiş olması hususu”nun; 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında yapılan ödemelerin incelenerek ek rapor düzenlenmesine karar verilmesi üzerine 2014 yılı ilişikli ödeme emirlerinin incelenmesi neticesinde;

Rapor ve eklerinden; ... Üniversitesi Tıp Fakültesinde görevli Doktor Öğretim Üyesi ...’nın (Türk vatandaşı olmadan önce) ... vatandaşı olarak ... ismiyle ....1999 tarihinde ... Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olduğu, ....2002 tarihinde ... Hekimliği Servisinde tıpta uzmanlık eğitimine başladığı, uzmanlık eğitimini ....2004 tarihinde tamamladığı, uzmanlık tescilinin ....2004 tarihinde Sağlık Bakanlığı tarafından yapıldığı, daha sonra Türk vatandaşlığına geçtiği, ....2013 tarihli ve ... sayılı Resmi Gazete’de ilan edilen ... Üniversitesi Tıp Fakültesi ... Tıp Ana Bilim Dalı Yardımcı Doçent (Doktor Öğretim Üyesi) kadrosuna atanmak üzere başvuruda bulunduğu ve üç jüri üyesinin olumlu görüşü, Fakülte Yönetim Kurulunun teklifi ve Rektör’ün onayıyla ....2014 tarihinde atamasının yapıldığı, daha sonra ilgili kişi hakkında yapılan soruşturmalar neticesinde lisans denklik belgesi olmadığı anlaşıldığından, ...2021 tarihi itibarıyla görevine son verildiği, ancak kendisine atama yapıldığı tarihten görevine son verildiği tarihe kadar maaş ödendiği anlaşılmaktadır.

Yargılamaya esas ek raporda; jüri değerlendirmesi, fakülte yönetim kurulu teklifi ve atama süreçlerinde lisans denklik belgesinin aranmamış olmasının, 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesine göre söz konusu kamu görevlilerinin mevzuata aykırı yani kusurlu karar ve işlemi niteliğinde olduğu, bu karar ve işlem sonucunda kamu kaynağında eksilmeye neden olunduğu ve sonuç itibarıyla kamu zararı oluştuğu, bu kamu zararından da söz konusu süreçlerde görevli olan Öğretim Üyeleri ile Rektörün sorumlu tutulması gerektiği ifade edilmiştir.

06.11.2010 tarihli ve 27751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca, yurtdışında tanınan bir yükseköğretim kurumundan alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğer olduğunun tespit edilmesine istinaden denklik belgesi Yüksek Öğretim Kurulu tarafından verilmektedir.

19.06.2002 tarihli ve 24790 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Tıpta Uzmanlık Tüzüğü’nün “Yabancı uyrukluların asistanlıkları” başlıklı 19’uncu maddesinde, yabancı uyrukluların asistanlığa kabul edilme şartları sayılmış olup bu şartlardan ikisi, “Türkiye’deki tıp veya diş hekimliği fakültelerinin birinden mezun olmaları veya yabancı ülkelerdeki bu fakültelerin birinden mezun olup YÖK’ten denklik belgesi almış olmaları” ve “asistanlık giriş sınavında başarılı olmaları”dır.

Aynı Tüzük’ün “Uzmanlık belgesi” başlıklı 35’inci maddesinde, “Uzmanlık sınavını kazananların uzmanlık belgeleri Bakanlıkça düzenlenir ve tescil edilir.” kuralı yer almaktadır. (bu Tüzük, 31.12.2009 tarihli ve 27449 (7.Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tıpta Uzmanlık Tüzüğünün Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tüzük'ün 1’inci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır).

18.07.2009 tarihli ve 27292 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’nin “Yabancı uyrukluların uzmanlık eğitimi “başlıklı 19’uncu maddesinde, yabancı uyrukluların uzmanlık eğitimine kabul edilme şartlarından ikisi olarak “Türkiye’deki tıp veya diş hekimliği fakültelerinin birinden mezun olunması veya yabancı ülkelerdeki bu fakültelerin birinden mezun olup YÖK’ten denklik belgesi alınmış olması“ ile “Uzmanlık eğitimine giriş sınavlarında ilgili alana yerleştirilmiş olmaları” yer almıştır. Aynı Yönetmelik’in “Uzmanlık belgelerinin düzenlenmesi ve tescili” başlıklı 35’inci maddesinde de “(2) Uzmanlık eğitimini bitirme sınavında başarılı olanların uzmanlık belgeleri Bakanlıkça düzenlenir ve tescil edilir.” kuralına yer verilmiştir. Diğer yandan, bu Yönetmelik’e 01.07.2011 tarihli ve 27981 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Geçici Madde-13 eklenmiştir. Bu madde hükmü ise;

“(1) Türkiye Cumhuriyeti kurum ve kuruluşları ile yabancı devletler arasında imzalanan protokoller ve şartnameler ile YÖK kararlarına istinaden 19/6/2002 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar TUS ile yerleştirilmeden tıpta uzmanlık eğitimlerine başlayan yabancı uyruklu tabiplerin uzmanlık belgeleri Bakanlıkça yabancı uyruklu olarak tescil edilir.” şeklinde olup Yönetmelik’in yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

03.09.2022 tarihli ve 31942 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe giren güncel Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’ne kadar yürürlükte olan ve 26.04.2014 tarihli ve 28983 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanıp yürürlüğe giren mülga Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’nde de, yabancı uyrukluların uzmanlık eğitimi, uzmanlık belgelerinin düzenlenmesi ve tescili ile TUS ile yerleştirilmeden uzmanlık eğitimine başlayan yabancı uyruklular hakkında daha önceki Yönetmelik hükümlerine benzer düzenlemeler yer almıştır.

Yukarıda görüleceği üzere, Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’nde 01.07.2011 tarihli ve 27981 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile, sınavsız olarak uzmanlık eğitimine başlayan yabancı uyruklular ile ilgili olarak düzenleme yapılmıştır. Söz konusu düzenleme daha sonraki yönetmeliklerde yerini korumuştur. Ancak, somut olaydaki öğretim üyesinin Geçici Maddeler kapsamında uzmanlık eğitimine başladığına ve tamamladığına ilişkin bilgi mevcut değildir. Bu nedenle, söz konusu kişinin uzmanlık eğitimine kabulünü, tüzük ve yönetmeliklerin yabancı uyrukluların asistanlıkları/ yabancı uyrukluların uzmanlık eğitimi ile ilgili hükümlerine göre değerlendirmek gerekmektedir. Dolayısıyla, yabancı uyrukluların uzmanlık eğitimine kabul edilmeleri için Türkiye’deki tıp veya diş hekimliği fakültelerinin birinden mezun olmaları veya yabancı ülkelerdeki bu fakültelerin birinden mezun olup YÖK’ten lisans denklik belgesi almış olmaları ve uzmanlık eğitimine giriş sınavlarında ilgili alana yerleştirilmiş olmaları; eğitimini başarıyla tamamlayanların uzmanlık belgelerinin de Bakanlıkça düzenlenip tescil edilmesi gerekmektedir.

Başka bir ifadeyle, Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’ne göre tıpta uzmanlık eğitimine başlamadan önce lisans denklik belgesinin alınmış olması zorunlu bir şart olup, geçici maddede düzenlenen “sınavsız olarak uzmanlık eğitimine başlayan yabancı uyruklular” ile ilgili istisnai durumlar hariç bu şart karşılanmaksızın söz konusu eğitime başlanılması mümkün değildir. Buradan da anlaşılacağı üzere; uzmanlık belgesi almaya hak kazanmış kişinin lisans denklik belgesinin olup olmadığının tespiti kadro ilanı yapan üniversitenin jüri üyeleri ve fakülte yönetim kurulu üyeleri ile rektörünün sorumluluğu dışındadır.

28.01.1982 tarihli ve 17588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve ilgili kişinin öğretim üyeliğine atandığı tarihte yürürlükte bulunan mülga Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 1’nci maddesinde, Yönetmelik’in 2547 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi gereğince hazırlanmış olduğu ve yardımcı doçentlik, doçentlik ve profesörlüğe yükseltilme ve atanma işlemlerini düzenlediği belirtilmektedir.

Yönetmelik incelendiğinde; yardımcı doçentlik, doçentlik ve profesörlük kadroları için yapılan ilanların esas ve usulleri ile yapılan başvuruların akademik değerlendirmelerinin ve raporlamaların, uygun görüşlerin düzenlendiği, lisans denklik belgesinin aranmasına ilişkin herhangi bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir. Zira, Yönetmelik’in 3’üncü maddesinde; “Yardımcı doçentliğe başvurabilmek için doktora yapmış, tıpta uzmanlık unvanını almış veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilecek sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak şarttır.” hükmü ile 6’ncı maddesinde; “Yardımcı doçentlik kadrosuna atanabilmek için; şartları, bu Yönetmeliğin 7. maddesinde belirtilen ve fakülte, enstitü veya yüksekokul yönetim kurullarınca düzenlenecek olan yabancı dil sınavında başarı göstermek gerekir.” hükmüne yer verilmişken, lisans denklik belgesi aranmasına yer verilmemiştir.

Mezkur Yönetmelik’in 8’inci maddesinde ise;

“Yardımcı doçentlik için başvuran isteklilerden yabancı dil sınavında başarı gösterenler, özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve varsa yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık veya müdürlüğe, yabancı dil sınavı sonucunun tebliğini izleyen üç gün içinde teslim ederler.

Adayların durumlarını incelemek üzere ilân edilen kadrolar için, fakültelerde veya fakültelere bağlı kuruluşlarda dekan, rektörlüğe bağlı enstitü veya yüksekokullarda müdürler, biri o birimin yöneticisi, diğeri o üniversitenin veya yüksek teknoloji enstitüsünün dışından olmak üzere, adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçenti onbeş gün içinde tespit eder. Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine adaylarla ilgili dokümanları göndererek, bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister. Dekan veya ilgili müdür yazılı görüşlerin alınmasından sonraki ilk yönetim kurulu toplantısına konuyu götürür, aday veya adaylar hakkında ayrı ayrı görüş alır. Bir açık kadroya birden fazla adayın başvurması halinde yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir.

Dekan veya müdür kanaat ve önerilerini dosya ile birlikte rektöre sunar.” hükümleri yer almaktadır.

Yönetmelik hükümlerine göre, bir kişinin yardımcı doçentliğe başvurabilmek için doktora yapmış, tıpta uzmanlık unvanını almış veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilecek sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olması ve yapılacak yabancı dil sınavında başarılı olması gerekmektedir. Ayrıca adayların durumlarını belirlemek için adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçentten görüş istenmekte, jüri üyeleri mevzuat hükümleri çerçevesinde araştırma ve inceleme yaparak görüşlerini ilgili fakülteye bildirmekte, jüri üyelerinin olumlu görüşüne istinaden Fakülte Yönetim Kurulu teklifi üzerine Rektör tarafından yardımcı doçent kadrosuna atama yapılmaktadır.

Somut olaydaki kamu görevlilerinin sorumluluğundan bahsedilebilmesi için lisans denklik belgesinin aranması gerekliliğinin ya mevzuatta kurala bağlanmış olması ya da mevzuata aykırı olmayacak şekilde bir idari işlemde (örneğin kadro ilanında) düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği’nde lisans denklik belgesinin öğretim üyesi alımı ilanını yapan Üniversite tarafından aranmasını zorunlu kılan bir düzenleme bulunmamaktadır. Mezkûr yasal düzenlemeler itibarıyla, tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık eğitimine başlayan yabancı uyruklu kişilerin lisans denklik belgelerinin bu eğitimi veren kurumlarca aranması gerektiğine kuşku yoktur. Ayrıca, Bakanlıkça düzenlenen ve tescil edilen uzmanlık belgesinin atamanın yapıldığı tarihte (...2014 tarihinde) hukuken geçerli olduğu da açıktır. Bu durumda, ... Eğitim Hastanesinde uzmanlığını tamamladıktan sonra Sağlık Bakanlığınca uzmanlık belgesi düzenlenip tescil edilen kişinin lisans denklik belgesinde bir tereddüt görülmemesi ve ayrıca talep edilmemesinde atama aşamasındaki süreçlerde rolü bulunan kamu görevlilerine yüklenebilecek bir kusur bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ister akademik değerlendirmeyi yapan jüri üyeleri ve uygun görüş veren fakülte yönetim kurulu üyeleri olsun isterse de uygun görüşle arz eden dekan ve atamayı yapan rektör olsun, lisans denklik belgesinin aranmamış olmasından dolayı kusurlu kabul edilemez.

Yapılan incelemede, ... Üniversitesi Tıp Fakültesi ... Tıp Ana Bilim Dalı yardımcı doçent kadrosu ilanında bu kadro için aranacak şartların sayıldığı ancak, aranan şartların arasında yabancı uyruklular için lisans denklik belgesinin yer almadığı görülmüştür. Zira, mevzuatına göre lisans denklik belgesinin tıpta uzmanlık eğitimi için alınması zorunlu olduğundan, ... Başkanlığı tarafından, uzmanlık eğitimine başlamadan önce adı geçen kişiden Yönetmelik hükmü uyarınca lisans denklik belgesinin alınmış olması gerekmektedir. Ayrıca, tıpta uzmanlık belgesi Sağlık Bakanlığınca resmi belge hüviyetinde düzenlenip tescil edileceğinden/edildiğinden yardımcı doçent kadrosu ilanında “istenen belgeler” arasında lisans denklik belgesine yer verilmemiş olmasında da mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Netice olarak, ...’nın da ....2004 kayıt tarihi ile Sağlık Bakanlığından tescil edilmiş uzmanlık belgesinin mevcut olduğu ve bu belgede ülkemizde görev yapmasını engelleyen veya şarta bağlayan bir şerh bulunmadığı (Tıpta Uzmanlık Yönetmeliği’nin 01.07.2011 tarih ve 27981 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklikle eklenen Geçici 13’üncü maddesinde ilk defa 19.06.2002 tarihinden itibaren TUS ile yerleştirilmeden tıpta uzmanlık eğitimlerine başlayan yabancı uyruklu tabiplerin uzmanlık belgelerinin Bakanlıkça yabancı uyruklu olarak tescil edileceği hükme bağlanmıştır.), bununla birlikte yabancı dil sınavında başarılı olduğu göz önünde bulundurulduğunda yardımcı doçentlik kadrosuna atanmak için gerekli şartları taşıdığının kabul edilmesinde hukuka aykırılık görülmemektedir. Diğer bir ifadeyle, yardımcı doçent kadrosu başvurusunda ibraz edilen tıpta uzmanlık belgesinin, atamanın yapıldığı tarihte ilgili kurumlarca hukuken geçersiz olduğu tespit edilmediğinden somut olayda gerçek ve resmi belge kabul edilmiş ve dikkate alınmış olunmasında, ek raporda sayılan kamu görevlilerinin kusurlu görülmesi isabetli değildir.

Bu durumda, 2014 yılına ilişkin düzenlenen ek raporda ilgili kişiye akademik uzmanlık kadrosu maaşı dışında, hekimlik mesleğinin icra edilmesine bağlı tetkik ve tedavi işlemlerinden dolayı herhangi bir ek ödeme yapıldığına dair tespit bulunmadığı da göz önünde bulundurulduğunda; somut olayda akademik jüri üyeleri, fakülte yönetim kurulu üyeleri ve rektöre sorumluluk yüklenemeyeceği ve bu kişilerin 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesine göre kamu zararına esas alınabilecek kasıt, kusur veya ihmal içeren bir davranışlarının bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, ...’nın başvurusu ve belgelerinin, atamanın yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenip sonuçlandırılmasında mevzuata aykırı bir durum olmadığından ek raporda kamu zararı olarak değerlendirilen ... TL hakkında ilişik bulunmadığına;

İşbu ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle ile,