Sayıştay 2. Dairesi 35627 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 23.06.2020

• Karar No: 35627

• İlam No: 131

• Madde No: 6

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Belediyece Maliye Bakanlığına ecrimisil ödenmesi

Mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın tamamı üzerinde ... Belediyesi tarafından 2 adet futbol sahası, idari bina ve soyunma odaları yapılmak suretiyle işgali nedeniyle Belediye Bütçesinden ecrimisil bedeli ödenmek suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.

Söz konusu taşınmaz ilgili tapu müdürlüğünde, ... tarih ve ... yevmiye numarası ile ... ili, ... İlçesi, ... Mahallesi ... Ada ... parsel sayılı ve ... m2 yüzölçümlü olarak Maliye Hazinesi adına tescil edilmiştir.

Taşınmaza ait yeni oluşan tapu kayıtlarında, ifraz neticesi oluşan ... Ada ... Parsel üzerinde ... Belediyesi adına 49 yıl süreli irtifak hakkı tesis edilmesi hususu, ... tarihinde Defterdarlık ... Milli Emlak Müdürlüğüne yazılmıştır.

Defterdarlık ... Milli Emlak Müdürlüğü, İdarenin talepçisi olduğu Hazinenin özel mülkiyetindeki ... m2’lik taşınmazın sportif tesisi olarak kullanılabilmesi için 30 yıl süreli ve ... TL tutarlı ilk yıl tahmini irtifak hakkı bedeli ile ... tarihinde 2886 sayılı Devlet ihale Kanununun 51/g maddesine göre irtifak ihalesi yapılacağını bildirir ihaleye davet yazısını İdareye göndermiştir. Yazı üzerine İdarece söz konusu taşınmazın onaylı imar planında spor tesisleri alanında kaldığı, bu alandaki tesislerin spor aktiviteleri yapılması amacıyla kurulduğu ve İdarenin buradan gelir elde amacının bulunmadığı belirtilerek irtifak hakkı bedelinin çok yüksek olduğu, kaldı ki söz konusu taşınmazın 2014 yılı rayiç bedelinin iki katından daha fazla hesaplama yapıldığı gerekçesiyle bu fiyatın düşürülmesi ve konunun yeniden görüşülmesi gerektiğine dair itiraz yazısı yazılmıştır.

Defterdarlık ... Milli Emlak Müdürlüğünce, tamamı hazineye ait olan ... m2 yüzölçümlü taşınmazın ... m2’si üzerinde spor tesisi ( ...) yapılmak suretiyle fuzulen işgalden dolayı 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75’inci maddesi ve 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85’inci maddesi uyarınca, ... tarih ve ... sayılı komisyon kararına istinaden göndermiş olduğu ... tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile (...) .. yıl ... ay ...güne tekabül eden ... TL tutarlı ecrimisil tahakkuk ettirilmiş; Belediye ... tarihinde bu ecrimisile itiraz etmiştir.

Yapılan itiraz üzerine, Milli Emlak Denetmeni tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Basit Raporda söz konusu taşınmazlarla ilgili olarak;

“Söz konusu taşınmazın ... tarihinde mahallinde yapılan tespitte, 2 adet futbol sahası, idari bina ve soyunma odalarının Belediyenizce 2012 yılında yapımına başlandığı ve 2013 yılında bitirildiği, söz konusu spor tesisinin ... Spor Kulübü kullanımına bırakıldığı, ... Spor Kulübünün faaliyetlerini sonlandırması nedeniyle ... Sportif A.Ş. tarafından satın alındığı ve bu tarihten itibaren ... Sportif A.Ş. ile ... Spor Kulübü tarafından kullanıldığı, bu kullanım nedeniyle Belediyenize bir bedel ödenip ödenmediğinin bilinmediği.”

ifade edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Taşınmaz tahsisi" başlıklı 47 nci maddesinde;

“Kamu idareleri, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler. Tahsis edilen taşınmaz, amaç dışı kullanılamaz.”

denilmektedir.

Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (b) bendinde ise;

“Taşınmazın tahsis amacı dışında kullanılması veya maliki kamu idaresinin izni olmaksızın üçüncü kişilere kullandırılması durumunda, tahsis yapılan kamu idaresinin görüşü alınmaksızın tahsisi yapan kamu idaresinin merkez veya taşra birimlerince resen kaldırılabilir”

hükmü yer almaktadır.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 70 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında;

“Tahsisli veya kiralanmış yerlerin yetkili İdarenin bilgisi dışında kullanılması veya kullandırılması, ecrimisil alınmasını gerektirir.”

Aynı Yönetmeliğin “Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 85 inci maddesinin birinci fıkrasında;

“Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir.”

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, idareye tahsis edilen taşınmazın, tahsis amacı dışında kullanılması veya taşınmazın maliki olan kamu idaresinin izni dışında üçüncü kişilere kullandırılması sonucunda tahsisin kaldırılması ve ecrimisil alınması gerekmektedir. Sayıştay Genel Kurulunun 2017/1 esas ve 5415/1 nolu İçtihadı Birleştirme Kararında, Belediyelere ait taşınmazların belediye meclisi kararı ile spor kulüplerine tahsis edilmesine imkân bulunmadığına karar verilmiştir. Kaldı ki söz konusu taşınmaz, idareye ait olmayıp ve idare adına herhangi bir tahsis yapılmadan taşınmaz üzerine halka açık olmayan bir tesis yapılan, İdarenin işgalci konumunda olduğu taşınmazdır.

Yapılan incelemede, söz konusu taşınmaz üzerine ... Belediyesince spor tesisleri inşa edildiği, ancak bu tesislerin halkın kullanımına kapalı bir şekilde ... Spor Kulübü, ... Sportif AŞ ile ... Spor kulüpleri kullanımına herhangi bir ihale, protokol (v.s.) yapılmadan ve bedelsiz olarak verildiği; anılan nedenle de idare adına ... TL ecrimisil bedeli ve ... TL gecikme zammı olmak üzere toplam ... TL’nin Maliye Bakanlığı ... Vergi Dairesine ... tarihinde ödendiği tespit edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.

...

e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.”

hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kanunun “Üst Yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde;

“Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. … Üst yöneticiler, …sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden mahallî idarelerde meclislerine karşı sorumludurlar.”

denilmek suretiyle üst yöneticilerin sorumlulukları düzenlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”

“Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48 inci maddesinde;

“…

Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludur.”

“Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, Belediyenin taşınmaz mallarının idaresinden ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden üst yönetici olarak sorumluluğu bulunan belediye başkanı, mevzuata aykırı olarak özel spor kulüplerine bedelsiz kullandırılan taşınmaz ile ilgili ödenen ecrimisil bedelinden de sorumludur.

Aynı şekilde, ilgili tahakkuk dairesi olan Emlak ve İstimlak Dairesi tarafından ödenen ecrimisil nedeniyle ilgili spor kulüplerine yönelik olarak herhangi bir tahakkuk işleminin yapılmaması nedeniyle de söz konusu Daire Başkanlarının da sorumluğu doğmaktadır.

Sorguda her ne kadar (Emlak ve İstimlak Dairesi Bşk.) ... Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulmuşsa da, söz konusu kişi ödeme emrini imzalayan olarak değil, Maliye Bakanlığı tarafından ecrimisil hesaplanan ...-... tarihleri aralığında kalan ...-... döneminde Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanı olarak görev yapması nedeniyle sorumlu tutulmaktadır.

Ecrimisil ihbarnamesi üzerine yapılan ödemeden Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluğu bulunmamakla birlikte, ecrimisil hesaplanan ...-... tarihleri arasındaki dönem için Üst Yönetici ile Emlak İstimlak Daire Başkanlığı yapmış bulunanların gerek 5393 sayılı Belediye Kanunu gerekse 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, Mülkiyeti Hazineye ait olan ve Maliye Bakanlığı tarafından herhangi bir kullanım hakkı tesis edilmeyen taşınmazın tamamı üzerinde ... Belediyesi tarafından 2 adet futbol sahası, idari bina ve soyunma odaları yapılmak suretiyle işgali ve söz konusu tesisin mevzuata aykırı olarak bedelsiz olarak özel spor kulüplerine kullandırılması nedeniyle Belediye bütçesinden ecrimisil bedeli olarak ödenen ... TL kamu zararının Üst Yönetici (Büyükşehir Belediye Başkanı) ... ile Harcama Yetkilisi (Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanı) ... ile Diğer Sorumlu (Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanı) ...’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,

İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,