Sayıştay 2. Dairesi 35619 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 20.02.2020

• Karar No: 35619

• İlam No: 90

• Madde No: 7

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

… Belediyesinin mülkiyetinde olan taşınmazların işletme hakkının kiraya verilmesi ile ilgili olarak katma değer vergisinin tahsil edilmediği görülmüştür.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun, “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir” denildikten sonra, aynı maddenin 1 inci bendinde, “Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler”, 3-f bendinde de; “Gelir Vergisi Kanununun 7 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri”nin katma değer vergisine tabi olduğu belirtilmektedir.

“Hizmet” başlıklı 4 üncü maddesinde,

“Hizmet, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir. Bu işlemler; bir şeyi yapmak ve işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir…” hükmüne yer verilmek suretiyle yapılan kiralama işlemlerinin hizmet kapsamında katma değer vergisine tabi olduğu ifade edilmiştir.

Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması işlemlerinin 5 inci bendinde “işletme hakları” da sayılmıştır.

İşletme hakkı; herhangi bir tesisin, mülkiyet hakkı devreden tarafta saklı kalmak üzere belirli bir süre ve bir bedel karşılığında sözleşmede belirlenen usul ve esaslar dahilinde kar/zarar işletme hakkını devralan tarafa ait olmak koşulu ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilmesidir.

Diğer taraftan Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-d bendinde, iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri vergiden istisna edilmiştir. Kamu idareleri, dernekler, vakıflar, belediyeler, iktisadi işletme mahiyetinde olmadıklarından bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri prensip olarak katma değer vergisinden müstesnadır. Ancak bu madde hükmü ile sadece iktisadi işletmeye dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması vergiden istisna edilmiş, Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin 3-f bendi ile gönderme yapılan Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde sayılan diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri istisna kapsamına dahil edilmemiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 8 inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38 inci maddesinde;

“Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.

…” denilmektedir.

Aynı Kanun’un 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükmü mevcuttur.

Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’ in “Muhasebe yetkilisinin görev ve yetkileri” başlıklı 23’üncü maddesinde;

“ a) Gelirleri ve alacakları ilgili mevzuatına göre tahsil etmek, yersiz ve fazla tahsil edilenleri ilgililerine iade etmek.

j) Muhasebe birimini yönetmek…” denilmektedir.

Yine aynı Yönetmelik’in “Muhasebe yetkilisinin sorumlulukları” başlıklı 24’üncü maddesinde;

“h) Yetkili mercilere hesap vermekten, sorumludurlar.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere işletme hakkı niteliğinde olan yerlerin kiralaması işlemlerinden kira tutarına ek olarak KDV hesap edilerek tahsil edilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemelerde çay ocağı, lokanta, çay bahçesi ve hamam gibi işletme hakkı olduğu kabul edilen taşınmazların kiralanmasında KDV hesap edilmeyerek hazinenin gelir kaybına uğratıldığı tespit edilmiştir.

Belirtilen mevzuat hükümleri gereği hesap edilmeyen katma değer vergisi 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesine göre kamu zararı oluşturmaktadır.

Sorumluların göndermiş oldukları savunmalardan 2018 mali yılının farklı aylarında ihalesi yapılan kiralamalarda, alınması gereken KDV’nin, sözleşme başlangıç süresi ile 31.12.2018 tarihleri arasında kalan süreye ilişkin kıst hesaplama yapılarak belirlenmesi gerekirken, KDV’nin yani kamu zararının sehven tüm yılı kapsayacak şekilde hesaplandığı anlaşılmıştır. Yapılan düzeltme sonucu hesaplanan söz konusu tahsil edilmeyen katma değer vergisi tutarı … TL olmakla beraber, …-TL’nin tahsil edildiği savunma ekinde gönderilen belgelerden anlaşılmıştır.

Bu itibarla, kahvehane, park, çay bahçesi, lokanta, tuvalet olarak ihale ile kiralaya verilen yerler için kira ücretine ek olarak alınması gereken %18 K.D.V. nin tahsil edilmemesi sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının;

-… TL’si için sorgu konusu tutar ile yeniden hesaplanan kamu zararı arasındaki fark olduğu için ilişik bulunmadığına,

-… TL’si tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,

Geriye kalan … TL’nin, Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdür V.) … ve diğer Sorumlular (Şef) … ile (Memur) …’dan müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte tazminine,

İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,