Sayıştay 2. Dairesi 35614 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 23.01.2020

• Karar No: 35614

• İlam No: 83

• Madde No: 10

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

… Belediyesinden emekli olan işçi …’a kıdem tazminatı ile birlikte ödenen kullanılmayan yıllık izin ücretinden, sosyal güvenlik primi ve işsizlik sigortası primi işçi payı kesintileri ile gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanununun “Sigorta Primleri” başlıklı 61’inci maddesinde;

“Sigortalılara yıllık ücretli izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazaları ile meslek hastalıkları primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunundaki esaslar çerçevesinde işçi ve işverenler yönünden ödenmesine devam olunur.” denilmektedir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalı Sayılanlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının a bendinde;

“Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;

a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,

…

sigortalı sayılır.” denilmektedir.

Aynı Kanunun “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80’inci maddesinde;

“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Prime esas kazançların hesabında;

1. Hak edilen ücretlerin,

2. Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3. İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.

…”

Anılan Kanunun “Prim oranları ve Devlet katkısı” başlıklı 81’inci maddesinde;

“Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim oranları aşağıdaki şekildedir:

a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20’sidir. Bunun % 9’u sigortalı hissesi, % 11’i işveren hissesidir.

...

f) Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın % 12,5’idir. Bu primin % 5’i sigortalı, % 7,5’i ise işveren hissesidir. …” hükmü bulunmaktadır.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun “İşsizlik sigortası primleri ile sosyal güvenlik primlerine ilişkin hükümler” başlıklı 49’uncu maddesinde ise; “İşsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeleri, hizmet ve yönetim giderlerini karşılamak üzere, bu Kanunun 46 ncı maddesi kapsamına giren tüm sigortalılar, işverenler ve Devlet, işsizlik sigortası primi öder. İşsizlik sigortası primi, sigortalının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 ve 82 nci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlarından % 1 sigortalı, % 2 işveren ve %1 Devlet payı olarak alınır. …” hükmü yer almaktadır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Günlük kazanç sınırları” başlıklı 82’nci maddesinde; “Bu Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı, sigortalıların yaşlarına uygun asgarî ücretin otuzda biri, üst sınırı ise 16 yaşından büyük sigortalıların günlük kazanç alt sınırının 7,5 katı, ancak sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri için 3 katıdır.

Günlük kazançları yukarıdaki fıkrada belirtilen alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.

…” denilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Ücretin Tarifi” başlıklı 61’inci maddesinde; “Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun 103’üncü maddesine istinaden 302 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2018 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde esas alınacak tarife belirlenmiştir. Buna göre; 2018 yılı için Gelir Vergisine tabi gelirlerden 14.800 TL’ye kadar olanının % 15, 34.000-14.800 TL arasının % 20, 120.000-34.000 TL (ücret gelirlerinde) arasının % 27, 120.000 TL’den (ücret gelirlerinde) fazlasının ise % 35 oranında vergilendirileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, işçilere emeklilik sırasında kıdem tazminatlarıyla birlikte ödenen kullanılmayan yıllık izin ücreti ödemelerinin, ücretin asli bir unsuru olarak prime esas kazançlar kapsamında değerlendirilmesi ve bu ücretin gelir vergisine tabi olması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu ödemelerden %14 oranında sosyal güvenlik primi işçi payı ve %1 oranında işsizlik sigortası primi işçi payı kesintilerinin yapılması ve emekli olan işçilerin gelir vergisi matrahlarına yıllık izin ücretlerinin de dâhil edilerek yıllık izin ücretlerine uygulanacak gelir vergisi oranlarının tespit edilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede … Belediyesinden emekli olan işçi …’a kıdem tazminatı ile birlikte ödenen kullanılmayan yıllık izin ücretinden, sosyal güvenlik primi ve işsizlik sigortası primi işçi payı kesintileri ile gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı görülmüştür.

Kullanılmayan yıllık izin ücretinden yapılmayan kesintiler 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesine göre kamu zararı oluşturmakla birlikte, sorumluların savunmaları ile ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda, yapılmayan bu kesintilerin tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, emekli olan işçi …’a kıdem tazminatı ile birlikte ödenen kullanılmayan yıllık izin ücretinden, sosyal güvenlik primi ve işsizlik sigortası primi işçi payı kesintileri ile gelir vergisi kesintisinin yapılmaması sonucu sebep olunan … TL kamu zararının, … tarih ve … sayılı muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiği anlaşıldığından, bu miktar için ilişilecek bir husus kalmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,