Sayıştay 2. Dairesi 35608 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 17.12.2019

• Karar No: 35608

• İlam No: 253

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Bilişim Hizmeti Alım işinde;

A) Yüklenici firma tarafından emekli personel çalıştırıldığı halde emekli personel ile diğer personel maliyeti arasında sigorta priminden doğan fark düşülmeden ödeme yapılması,

B) Yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinde ihale tarihinden sonraki yıllarda yemek prim istisna tutarı artışından kaynaklanan prim eksilişinin hakedişlerinden kesilmemesi.

“2017 Yılı Bilişim Hizmeti İşinin 9 İşçi İle Sağlanması” işinde;

A) Yılın ilk 8 ayında yüklenici … San. Tic. Ltd. Şti., son 4 ayda ise yüklenici ... Ltd. Şti. tarafından emekli personel çalıştırıldığı halde emekli personel ile diğer personel maliyeti arasında sigorta priminden doğan fark düşülmeden ödeme yapıldığı görülmüştür.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prim oranları ve Devlet katkısı” başlıklı 81 inci maddesinde aynen;

Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim oranları aşağıdaki şekildedir:

a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20’sidir. Bunun % 9’u sigortalı hissesi, % 11’i işveren hissesidir.

…

c) Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %2’sidir. Bu primin tamamını işveren öder. Bu oranı %1,5 oranına düşürmeye ya da %2,5 oranına artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

…

f) Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın % 12,5’idir. Bu primin % 5’i sigortalı, % 7,5’i ise işveren hissesidir. Yalnızca genel sağlık sigortasına tâbi olanlar ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ve bu Kanunun geçici 13 üncü maddesinde belirtilenlerin genel sağlık sigortası primi, prime esas kazancın % 12’sidir. (Ek cümle: 23/2/2017-6824/15 md.) Ancak, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendine tabi olanlar için genel sağlık sigortası primi, prime esas kazancın %3’ü olup, bu oranı %12’ye kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

…”

Denilmek suretiyle sigorta prim oranları genel itibariyle belirlenmiştir. Aynı Kanunun “Sosyal güvenlik destek primine ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 14 üncü maddesinde ise aynen;

“(1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malûllüğü, malullük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında; bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar hariç olmak üzere sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Ancak;

a) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi oranı 80 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançlar üzerinden 81 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen prim oranına yüzde 30 oranının eklenmesi suretiyle bulunan toplamdır. Yüzde 30 oranının dörtte biri sigortalı, dörtte üçü işveren hissesidir. Bu kapsamda sayılan kişilerden sosyal güvenlik destek primine tabi olanların prim ödeme yükümlüsü bunların işverenleridir. Bunlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.

…”

Hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hükümlere göre emekli işçilerin prim oranları ile emekli olmayan işçilerin prim oranları aşağıdaki gibidir:

SGK Prim Açıklaması Normal İşçi Prim Oranı % Emekli İşçi Prim Oranı %

Kısa Vadeli Sigorta Kolları 2 2

MYÖ 20 -

GSS 12,5 -

İşsizlik Sigortası 3 -

Sosyal Güvenlik Destek Primi 30

TOPLAM %37,5 % 32

Buna göre emekli personelin toplam SGK prim oranları toplamı %32 ve emekli olmayan personelin SGK prim oranları toplamı % 37,5 olması gerekirken, ihaleye ilişkin hakedişlerin ekinde yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü tahakkuk fişleri ve maaş bordrolarının incelenmesi neticesinde; çalıştırılan emekli personel ile diğer personel maliyeti arasında sigorta priminden doğan 5,5 puanlık fark düşülmeden yüklenici firmaya ödeme yapıldığı görülmüştür.

Diğer Sorumlular olarak sorumlu tutulan ve hakedişlerde Düzenleyen olarak imzaları bulunan sorumluların savunmalarında özetle, kendilerinin Muayene ve Kabul Yönetmeliği hükümlerine göre işin kabulünü yaptıklarını; Muayene ve Kabul Komisyonu başkanı ve üyeleri olarak sorumluluklarının işin yerine getirilmesi ile sınırlı olduğunu belirtmiş olsalar da ödeme emri ve eki belgelerin incelenmesi sonucunda, bu kişilerin kontrol ile ilgili yaptıkları işlemlerden değil hakediş raporu ile ekinde bulunan fiyat farkı hesap tablosu ve hakediş icmalinde Düzenleyenler olarak isimleri ve imzalarının bulunması nedeniyle sorumlu tutuldukları anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Hakedişi Düzenleyenler olarak imzası bulunanların kamu zararından sorumlu oldukları değerlendirilmiştir.

Savunmalarda ayrıca Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinde (personel çalıştırmaya dayalı ihalelerde) kişi başına yaklaşık maliyet hesabında çalıştırılacak emekli personel veya diğer personel maliyeti gözetimi yapılmadığını; Sözleşmenin 6’ncı maddesinde yer alan “sözleşme birim fiyat sözleşme olup, İdarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olarak bedel üzerinden akdedilmiştir.” hükmüne göre ödeme yapılmasının kamu zararı olmadığını belirtmişlerdir. Gerçekten de gerek yaklaşık maliyet hesabı gerekse teklif birim fiyatlar emekli personel ve diğer personelin prim maliyeti göz önüne alınmadan yapılmış olsa da yaklaşık maliyet hesabının standart bir uygulama olarak KİK işçilik hesaplama modülü kullanılarak hesaplandığı; dolayısıyla % 37,5 oranının esas alındığı görülmektedir. Aynı şekilde teklif birim fiyatın da bu ayrım yapılmadan verildiği ve prim oranının % 37,5 üzerinden hesaplandığı anlaşılmaktadır. Ancak yükleniciye, prim oranı % 37,5 üzerinden hesaplanan tutar ödenmiş olduğu halde, yüklenicinin Sosyal Güvenlik Kurumuna yatırdığı prim oranı % 32 olduğundan aradaki farkın yükleniciye yapılması öngörülmemiş bir fark olduğu değerlendirilmiştir. Nitekim 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar uyarınca, sosyal güvenlik primindeki artış ya da azalışlar sözleşme bedelini etkilemediğinden bu değişikliğin hakedişlere yansıtılması gerekmektedir.

Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk. V.) … yazılı savunması ile duruşma sırasındaki savunmasında özetle, kendisinin sadece bir ödemeden sorumlu tutulduğunu; Bilgi İşlem Daire Başkanı ve idari işlerden sorumlu Daire Başkan Yardımcısının senelik izinde olması nedeniyle bu görevde vekaleten bulunduğu sırada ödeme emrini imzaladığını belirtmiş olsa da, harcama yetkisini vekalet ettiği dönemde kullanması nedeniyle yapılan ödemeden sorumlu bulunmaktadır. Nitekim, 14.06.2007 tarih ve 5189/1 nolu Sayıştay Genel Kurulu Kararının “III-Sorumlular” başlıklı bölümünün “3- Harcama Yetkilileri” ile ilgili kısmında aynen;

“e) Vekâlet Görevi Nedeniyle Yetki Devrinde Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluk

5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesi uyarınca bütçeyle ödenek tahsis edilen harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. Kanunda öngörülen harcama yetkilisinin izin, hastalık ve geçici görev gibi sebeplerle görevlerinde bulunmadığı durumlarda, bu kişilerin yerine, mevzuatlarında öngören usulle vekâleten atanan kişi asilin tüm yetki ve sorumluluklarını taşıyacağından harcama yetkisini de kullanacaktır.

Bu nedenle, harcama yetkilisinin yerine, mevzuatında öngörülen usullere uygun olarak vekâleten atanan görevlinin, vekâlet ettiği göreve ait harcama yetkisini kullanmasından doğan sorumluluğun bu görevi vekâleten yürüten görevliye ait olduğuna”

Denilmiş olduğundan vekalet ettiği dönemde Harcama Yetkilisi olarak imzası ile ödenen tutarlara ilişkin sorumluluğunun bulunduğu değerlendirilmiştir.

Bu itibarla, “2017 Yılı Bilişim Hizmeti İşinin 9 İşçi İle Sağlanması” işinde yüklenici tarafından emekli personel çalıştırıldığı halde emekli personel ile diğer personel maliyeti arasında sigorta priminden doğan 5,5 puanlık fark düşülmeden ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararından;

• … TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk.) Doç. Dr. …, Gerçekleştirme Görevlisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk. Yrd.) … ile Diğer Sorumlular- Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Hakediş Komisyonu Üyeleri (Programcı) … ve (Bilgisayar İşletmeni) …’e,

• … TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk.) Doç. Dr. …, Gerçekleştirme Görevlisi ve Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Diğer Sorumlular-Hakediş Komisyon Üyeleri (Programcı) … ve (Bilgisayar İşletmeni) …’e,

• … TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk. V.) …, Gerçekleştirme Görevlisi ve Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Diğer Sorumlular- Hakediş Komisyon Üyeleri (Programcı) … ve (Bilgisayar İşletmeni) …’e,

• … TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk.) Doç. Dr. …, Gerçekleştirme Görevlisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk. Yrd.) … , Diğer Sorumlular-Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Hakediş Komisyonu Üyeleri (Teknisyen Yrd.) … ve (Tekniker) …’a,

• … TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl.Dai.Bşk.) Doç. Dr. ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Bilgi İşl.Dai.Bşk. Yrd.) …, Diğer Sorumlular- Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Hakediş Komisyonu Üyeleri (Teknisyen Yrd.) … ve (Programcı) …’a

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,

İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,

B) … Medk. Gıd. yükleniminde bulunan “2017 Yılı Bilişim Hizmeti İşinin 9 İşçi İle Sağlanması” işi ile ilgili olarak yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinde ihale tarihinden sonraki yıllarda yemek prim istisna tutarı artışından kaynaklanan prim eksilişinin yüklenicinin hakedişlerinden kesilmediği görülmüştür.

31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “İşçilik Maliyetlerinde Değişiklik” başlıklı 6 ncı maddesinde aynen;

“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır.”

Denilmek suretiyle, prim oranları değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek farkların yüklenicinin hakedişinden kesileceği ifade edilmiştir.

01.09.2012 tarih ve 28398 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşveren Uygulama Tebliğinin 7 nci maddesinin “Yemek Paraları” başlıklı kısmında ise aynen;

“Sigortalılara yemek parası adı altında yapılan ödemelerin, işyerinde veya müştemilatında işveren tarafından yemek verilmemesi şartıyla, fiilen çalışılan gün sayısı dikkate alınarak 16 yaşından büyükler için belirlenen günlük asgari ücretin % 6 sının, yemek verilecek gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarı, prime esas kazançların tespitinde dikkate alınmayacak, dolayısıyla bu tutardan prim kesilmeyecektir.

Bu durumda, yemek parası adı altında yapılan ödemelerden prime esas kazanca dahil edilecek tutar,

Brüt Günlük Asgari Ücret X % 6 X (Ay İçinde Fiilen Çalışılan Gün Sayısı) Yemek Parası Verilen Gün Sayısı = İstisna Tutarı,

Ödenen Yemek Parası – İstisna Tutarı = Prime Esas Kazanca Dahil Edilecek Yemek Parası,

Formülü vasıtasıyla hesaplanacaktır.”

Hükmü yer aldığından ihale tarihinin ertesi yıllarında aylık yemek prim istisna tutarında bir artış meydana gelecek ve bu istisna artışı yüklenici için bir kazanç oluşturacaktır.

Söz konusu işe ait hakediş ödemelerinde ise yukarıda belirtilen düzenlemelere aykırı bir şekilde aylık yemek prim istisna tutarında meydana gelen artışın yüklenici hakedişlerinden kesilmediği tespit edilmiştir.

Buna göre ihale tarihi sonrası yıllarda ortaya çıkan yemek prim istisna tutarı artışının, yüklenici … Medk. Gıd. hakedişlerinden kesilmemesi sonucunda oluşan toplam … TL kamu zararından;

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk.) Doç. Dr. …, Gerçekleştirme Görevlisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk. Yrd.) … ile Diğer Sorumlular- Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Hakediş Komisyonu Üyeleri (Programcı) … ve (Bilgisayar İşletmeni) …’e,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk.) Doç. Dr. .., Gerçekleştirme Görevlisi ve Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Diğer Sorumlular-Hakediş Komisyon Üyeleri (Programcı) … ve (Bilgisayar İşletmeni) …’e,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk. V.) …, Gerçekleştirme Görevlisi ve Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Diğer Sorumlular- Hakediş Komisyon Üyeleri (Programcı) … ve (Bilgisayar İşletmeni) …’e,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk.) Doç. Dr. …, Gerçekleştirme Görevlisi (Bilgi İşl. Dai. Bşk. Yrd.) …, Diğer Sorumlular-Hakediş Komisyonu Başkanı (Bilgisayar İşletmeni) … ile Hakediş Komisyonu Üyeleri (Teknisyen Yrd) … ve (Tekniker) …’a,

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,

İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,