Sayıştay 2. Dairesi 35582 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 25.04.2019

• Karar No: 35582

• İlam No: 213

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Üniversitenin taraf olmasını gerektirmeyen şahsi konularda Üniversite tüzel kişiliğince dava açılması sonucu vekalet ücreti ödenmesi.

Üniversitenin taraf olmasını gerektirmeyen şahsi konularda Üniversite tüzel kişiliğince dava açılması ve davaların husumet yokluğundan reddedilmesi sonucu vekalet ücreti ödendiği görülmüştür.

659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasında;

a) İdarelerin taraf oldukları uyuşmazlıkların, tarafların hak ve menfaatlerinin dengeli olarak değerlendirilerek, adil ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesi,

b) İdarelerin taraf oldukları davaların, usul ekonomisine uygun olarak, imkânlar ölçüsünde idarelerde istihdam edilen hukuk müşavirleri ve avukatları tarafından takibi,

c) Davaların takibinde, mahkeme kararlarının hukuka uygun olarak, adil, süratli ve en az masrafla verilebilmesine yardımcı olunması,

esastır.”

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde ise aynen;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesinde ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili mercilere hesap vermek zorundadır.”

Hükümleri bulunmaktadır.

Söz konusu hükümlere göre her türlü kamu kaynağının kullanılmasında olduğu gibi idarelerin taraf oldukları davaların da etkililik, ekonomiklik, verimlilik ve hukuka uygunluk prensiplerine göre yürütülmesi gerekmektedir.

659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin “Takip ve temsil yetkileri ile bunların kapsamı, niteliği ve kullanılması” başlıklı 6 ncı maddesinin ilk fıkrasında İdarelerin, kendi iş ve işlemleriyle ilgili olarak açılacak adli ve idari davalar ile tahkim yargılaması ve icra işlemlerinde taraf sıfatını haiz oldukları belirtildiğinden İdarelerin iş ve işlemleri ile ilgisi bulunmayan ya da kamu görevlilerinin şahsı ile ilgili olan konularda İdarelerin taraf olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Her ne kadar sorumlular savunmalarında Üniversite tüzel kişiliğinin de manevi zarara uğrayabileceğini ve bu zarar için manevi tazminat davası açılabileceğini belirtmiş olsalar da söz konusu edilen davalar ve kararlar genel itibariyle incelendiğinde, bu davaların, Üniversite tüzel kişiliği veya Üniversitenin iş ve işlemleri ile ilgili olmayıp Üniversite yönetimindeki belli kişileri hedef alan haberler dolayısıyla açıldığı görülmüştür.

Aynı Kararnamenin “Davaların açılması” başlıklı 8 inci maddesinde ise aynen;

“(1) İdareler adına dava açma veya icra takibine başlama talebi, üst yönetici veya iş ve işlemle ilgili merkez veya taşra birim amiri tarafından yapılır. Merkez veya taşra birim amirince yapılan talep üzerine davayı açmakla yetkili ve görevli olanlarca, maddi ve hukuki sebeplerle dava açılmasında kamu menfaati bulunmadığı yönünde görüş belirtilmesi halinde, üst yöneticinin talimatına göre işlem yapılır.

…

(4) Üst yönetici bu maddedeki yetkilerini sınırlarını belirterek yardımcılarına veya hukuk birimi amirine devredebilir.”

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 11 inci maddesinde ise aynen;

“ Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. (…) Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”

Denildiğinden dava açılması ile ilgili sorumluluk, dava açılması ile ilgili talebi bulunanlara ait olmaktadır. Yapılan incelemede, söz konusu edilen davaların açılması ile ilgili sürecin … Üniversitesi Hukuk Müşavirliğinin … Evrak tarih ve sayılı yazısının Genel Sekreterin uygun görüşü ve Rektörün Oluru ile başladığı görülmektedir.

Bu itibarla, bir medya kuruluşunun çeşitli tarihlerde yaptığı haberler gerekçe gösterilmek suretiyle Üniversitenin itibarının sarsılması ile ilgili uğramış olduğu manevi zararın karşılanması için Üst Yöneticinin şahsi olarak açılmasını talep ettiği davalar neticesinde … Üniversitesi Hukuk Müşavirliğinin … Evrak tarih ve sayılı yazısı ile her biri … TL değerinde 30 adet dava açıldığı, bu davaların haberlerin güncel nitelikte olması, basının haber verme ve kamuoyunu aydınlatma görevini yerine getirmesi, konunun basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi, yazıların hakaret niteliği taşımaması, davacı kurumun kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmaması, husumet yokluğu gibi nedenlerle reddedilmesi sonucu vekalet ücreti olarak ödenen toplam … TL kamu zararı oluşturduğundan … Üniversitesi Hukuk Müşavirliğinin … Evrak tarih ve sayılı yazısında imzaları bulunan Üst Yönetici (Rektör) Prof. Dr. … ile Diğer Sorumlular (Genel Sekreter) Dr. … ile (Hukuk Müşaviri) …’ya müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine,

İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

Azınlık Görüşü:

Üye … ile Üye …’ın karşı oy gerekçesi:

Raporda sorumluluğa esas olan Olur’un; (Hukuk Müşavirliğince yazılan ve Genel Sekreter tarafından Uygun Görüşle Rektörlüğe arz edilen ve Rektör tarafından Olur verilen) bir yayın organında, Üniversite ile ilgili gerçek dışı haberlerin yayımlanması neticesi, kamuoyunda yanlış algı oluşturulduğu ve Üniversitenin itibarının zedelediği değerlendirilerek bu konuyla ilgili cezai ve hukuki (manevi zarar) davalar açılması talebini içerdiği görülmüştür.

Dava konusu haberlerin 2015 yılının Mayıs ve Haziran aylarında değişik tarihlerde yayımlandığı ve bu haberler nedeniyle … TL manevi tazminat talebini içeren davalar açıldığı ve bu davaların tamamının kaybedildiği görülmüştür. Ayrıca, vekalet ücretinin bu kadar yüksek olması, haberlerin Mayıs ve Haziran aylarında yoğun olarak yayımlanması ve davaların da bu dönemde açılması ve bu davaların birbirine yakın tarihlerde sonuçlanması sebebiyledir.

Medeni Kanunun 24 ve 25. maddelerine göre tüzel kişilerin, kişilik haklarına saldırı olması halinde, saldırıda bulunan kişi ve kişilere karşı manevi tazminat davası açabilecekleri Doktrin ve Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiştir.

Hukuki uyuşmazlıkların nasıl sonuçlanacağını önceden tespit etmek mümkün değildir. Dolayısıyla bir yayın organında bir kurum/kurum personeli ilgili olarak yayımlanan ve olumsuzluk içeren haberlerin yalnızca kişileri ilgilendirdiği, kurumun itibarını ilgilendirmediğini, saygınlığına herhangi bir zarar vermediğini tayin etmenin zorluğu nedeniyle söz konusu yayınlarla ilgili haberlerin kurumla ilgili olmadığı söylenemez. Bu itibarla, konu hakkında ilişilecek bir husus olmadığı kararı verilmesi gerekir.