Sayıştay 2. Dairesi 35581 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 16.04.2019

• Karar No: 35581

• İlam No: 218

• Madde No: 8

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Doğrudan temin yöntemiyle satın alınmasına karar verilen bazı malzemelere ait irsaliyeli olmayan faturalara ilişkin olarak sevk irsaliyesi düzenlenmemesi.

… Üniversitesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin (d) fıkrası uyarınca yapılan alımların incelenmesi sonucunda, doğrudan temin yöntemiyle satın alınmasına karar verilen bazı malzemelere ait irsaliyeli olmayan faturalara ilişkin olarak sevk irsaliyesi düzenlenmediği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesinde doğrudan temin, “Bu Kanunda belirtilen hallerde ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilerle teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği usulü ifade eder,” şeklinde tanımlanmıştır.

Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasında, maddede belirtilen hallerde ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne başvurulabileceği belirtildikten sonra fıkranın (d) bendinde, “büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin ellisekizbinbeşyüzellibeş Türk Lirası (2017 yılı için güncellenen tutar), diğer idarelerin ondokuzbinbeşyüzyedi Türk Lirasını (2017 yılı için güncellenen tutar) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları” bu haller arasında gösterilmiş, son fıkrasında ise “Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” denilmiştir.

Doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilen alımlarda da mevzuatta çizilen çerçeveye uygun olarak, öncelikle ihtiyacın belirlenmesi, buna istinaden onay belgesi düzenlenmesi, piyasa fiyat araştırması yapılması, bunun sonucunda ihtiyacın alınacağı kişi/firmanın belirlenmesi, gerekli ise sözleşme yapılması, taahhüdün yerine getirilmesi, teslim ve kabulün yapılması, taşınır işlem fişinin ve ödeme belgesinin düzenlenmesi süreçlerinin takip edilmesi gerekmektedir.

Bunlardan taahhüdün yerine getirilmesi, teslim ve kabulün yapılması süreçlerinde yüklenici tarafından fatura düzenlenmektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde fatura, “satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika” olarak tanımlanmış,

230 uncu maddesinde;

“Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur:

1. Faturanın düzenlenme tarihi seri ve sıra numarası;

2. Faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası;

3. Müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası;

4. Malın veya işin nev'i, miktarı, fiyatı ve tutarı;

5. Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası, (Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.

…”

denilmiştir.

Bununla birlikte 12.09.1991 tarih ve 20989 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 211 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin ikinci fıkrasında;

“Sattıkları mallar dolayısıyla Vergi Usul Kanununun 231 nci maddesinin 5 numaralı bendinin mükelleflere tanıdığı, malın tesliminden itibaren faturanın on gün içinde düzenlenmesi imkânından vazgeçerek, bu yükümlülüğü derhal yerine getirmek isteyen mükellefler, fatura ve sevk irsaliyesini ayrı ayrı düzenlemeksizin, diledikleri takdirde, aşağıda sıralanan esaslara uygun olarak “irsaliyeli fatura” düzenleyebileceklerdir”,

Bu fıkranın (e) bendinde;

“İrsaliyeli fatura” da; faturayı düzenleyenin adı, ticari unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası, malın nev’i, miktarı, fiyatı ve tutarı ile nereye ve kime gönderildiği; müşterinin adı, ticari unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası, faturanın seri ve müteselsil sıra numarası, düzenleme tarihi ve saati ile anlaşmalı matbaa ile ilgili bilgilere yer verilecektir. Bu bilgilerin eksik olması halinde “irsaliyeli fatura” hiç düzenlenmemiş sayılacaktır.”

denilmiştir.

Konuya ilişkin ödeme emri belgeleri ile ekindeki belgelerin incelenmesi sonucunda, malzemelere ilişkin olarak fatura düzenlendiği, bu faturaların tamamının irsaliyesiz ve açık fatura niteliğinde olduğu, bunlardan bazılarında “irsaliye no.” kısmında “işyeri teslim” ifadesinin yazılı olduğu, bazılarında hiçbir şey yazılı olmadığı, bu faturalara ilişkin olarak ise sevk irsaliyesi düzenlenmediği, dolayısıyla söz konusu malzemelerin faturalandırılmasında mevzuatta belirtilen şekil kurallarına ve usule uyulmadığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte Yargılamaya Esas Raporda söz konusu malzemelerin fiili incelemeye dayalı olarak yerinde olmadığı yönünde tespitte bulunulmamıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmiştir.

Buna göre doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilen alımlarda yüklenici tarafından fatura düzenlenmekle birlikte bu faturalara ilişkin olarak sevk irsaliyesi düzenlenmeyerek mevzuata aykırı hareket edilmişse de, konuya ilişkin belgeler üzerinden bu alım sonucunda bir kamu zararı oluştuğu yönünde tespitte bulunulması mümkün görünmemektedir.

Öte yandan Yargılamaya Esas Rapordan, doğrudan temine konu malzemeler için yukarıda yapılan tespitlerin incelenmesi için Vergi Denetim Kurulu … Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığına yazı yazıldığı da anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin (d) fıkrası uyarınca yapılan alımların incelenmesi sonucunda, doğrudan temin yöntemiyle satın alınmasına karar verilen bazı malzemelere ait irsaliyeli olmayan faturalara ilişkin olarak sevk irsaliyesi düzenlenmediği görülmekle birlikte, mevzuata aykırı bu uygulama nedeniyle kamu zararı oluşmadığı değerlendirildiğinden ve konunun Vergi Denetim Kurulu … Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığına yazıldığı anlaşıldığından, konuya ilişkin … TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,