Sayıştay 2. Dairesi 35389 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 2

• Karar Tarihi: 31.03.2016

• Karar No: 35389

• İlam No: 167

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Üniversitenin Banka aracılığıyla yapacağı tahsilat, ödeme, gibi tüm bankacılık işlemlerinin yürütülmesine ilişkin yapılan protokolden sonra, banka tarafından yapılan yardımın (promosyon adı altında) bütçeye gelir kaydedilmemesi ve elde edilen bu gelirin bütçe dışında harcanması.

….. Üniversitesi Strateji Geliştirme Başkanlığı 2014 yılı hesabının ve bu hesaba istinaden ….. Bankası …. Şubesinden alınan hesap ekstrelerinin incelenmesinde; Üniversitenin Banka aracılığıyla yapacağı tahsilat, ödeme, gibi tüm bankacılık işlemlerinin yürütülmesine ilişkin yapılan protokolden sonra, banka tarafından yapılan yardımın (promosyon adı altında) bütçeye gelir kaydedilmediği ve elde edilen bu gelirin bütçe dışında harcandığı görülmüştür.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde;

“Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;

a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.”

Denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde kamu geliri; kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler olarak; kamu gideri ise kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler olarak tarif edilmiş; “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin (e) bendinde bütçenin kamu mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlayacağı; (f) bendinde tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak kamu idaresi bütçesinde gösterilmesi gerektiği; (g) bendinde belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesinin esas olduğu; (m) bendinde kamu idarelerini tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği; (n) bendinde ise kamu hizmetlerinin bütçelere konulacak ödeneklerle mevzuatla belirlenmiş yöntem, ilke ve amaçlarına uygun olarak gerçekleştirileceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun “Bağış ve yardımlar” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise aynen;

“Herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından, kamu hizmetinin karşılığı olarak veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanamaz, benzeri adlar altında tahsilat yapılamaz.

Kamu idarelerine yapılan her türlü bağış ve yardımlar bütçelerine gelir kaydedilir. Nakdi olmayan bağış ve yardımlar, ilgili mevzuatına göre değerlemeye tâbi tutularak kayıtlara alınır.

Kamu yararına kullanılmak üzere kamu idarelerine yapılan şartlı bağış ve yardımlar, dış finansman kaynağından sağlananlarda 28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, hizmeti yapacak idarenin üst yöneticisi tarafından uygun görülmesi halinde, bütçede açılacak bir tertibe gelir ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere açılacak bir tertibe ödenek kaydedilir. Bu ödenekten amaç dışında başka bir tertibe aktarma yapılamaz.

...”

denilmiştir.

Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde ise aynen;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

…

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.”

denilmektedir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre her ne suretle elde edilirse edilsin, üniversite adına banka hesaplarına intikal eden tutarların üniversite bütçesine gelir olarak kaydedilmesi, buna ilişkin kayıtların ilgili yardımcı defterlerde ve hesaplarda tam ve doğru olarak tutulması ve bu hesaplar esas alınarak çıkarılan kesin mizanların ise gerçeği yansıtacak şekilde hazırlanmış olması ve harcamaların 4734 sayılı Kanun, yılı Bütçe Kanunları ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre yapılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede ……. Üniversitesi Rektörlüğü ile ……. Bankası …. Şubesi arasında ../../2009 ve ../../2012 tarihlerinde imzalanan ve her biri üçer yıl süre ile geçerli olan protokol hükümleri gereği kurumun tüm bankacılık işlemlerinin ilgili banka aracılığıyla gerçekleştirildiği; söz konusu protokollerin “Uygulama Esasları” başlıklı 4 üncü maddesinin (c) bendinde, Üniversitenin protokol kapsamında Banka aracılığıyla yapacağı operasyonel iş ve işlemlerin sağlıklı ve etkin bir şekilde sürdürülmesini teminen Üniversitenin çeşitli ihtiyaçları için talep edeceği ayni ve nakdi harcamaların Banka tarafından karşılanabileceğinin ve harcama tutarına ve ödeme dönemlerine ilişkin Kurum ve Banka tarafından mutabakata varılmasını takiben Kuruma ve /veya Kurumun talimatıyla diğer kişilere ödeme yapılabileceğinin hüküm altına alındığı; bu madde kapsamında Bankaca 2009-2014 yılları arasında Rektör Prof. Dr. ….. imzasıyla çeşitli kişi ve firmalara …….. TL tutarında ödeme yapıldığı görülmüştür. Söz konusu harcamaların 5018 sayılı Kanunun “Harcama Yapılması” başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan hükümler ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, yılı Bütçe Kanunlarına ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılmadığı; gerçekleştirmeye ilişkin belgelerin bulunmadığı; bu harcamalar ile Üniversitenin hangi ihtiyaçlarının karşılandığı hususunun belirtilmediği ve alınan mallara ilişkin demirbaş kayıtlarının mevcut olmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, yılı Bütçe Kanunlarına ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine aykırı olarak …….. Üniversitesi Rektörlüğü ile ……. Bankası ….. Şubesi arasında ../../2009 ve ../../2012 tarihlerinde imzalanan protokol hükümleri uyarınca Bankaca yapılan ayni ve nakdi harcamaların Üniversite bütçesi ile ilişkilendirilmediği banka tarafından yapılan yardımın (promosyon adı altında) bütçeye gelir kaydedilmediği ve elde edilen bu gelirin bütçe dışında harcandığı görüldüğünden Rektör Prof. Dr. ……… imzasıyla …… Bankası ….. Şubesine yazılan yazılar ile harcanan toplam …….. TL’nin Üst Yönetici (Rektör) Prof. Dr. ………’dan münferiden 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizi ile birlikte tazminine oy çokluğuyla,

Azınlık Görüşü:

Başkan …….. ile Üye ……..’ın karşı oy gerekçesi:

Kurum nakitlerinin nemalandırılması karşılığı elde edilen gelirlerin Üniversite bütçesine gelir kaydedilmesi ve harcamaların Üniversite bütçesinden yapılması gerektiği halde bu işlemlerin Rektör Prof. Dr. …….. imzasıyla ….. Bankası …. Şubesine yazılan yazılar ile yapılması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa aykırıdır. Bununla birlikte, mevcut belgelerin incelenmesinden, söz konusu gelirlerin, kişilerin hesaplarına değil, üniversite adına açılmış banka hesaplarına yatırıldığı, usule aykırı olsa bile yapılan harcamaların tamamının kayıt altına alındığı ve en azından bir kısmının üniversite ihtiyaçları için harcandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, söz konusu meblağ için tazmin hükmü verilmesi yerine, konunun ayrıntılı olarak araştırılması için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yazılması gerekir.