Sayıştay 2. Dairesi 35258 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 2

• Dosya No: 35258

• Tutanak No: 34497

• Tutanak Tarihi: 06.03.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi Murat DOLMACI ile Sayıştay Savcısının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

985 sayılı ek ilamla; Gaziantep Şehitkamil Belediyesi’nde usulsüz olarak kapalı veznenin açıldığı ve para tahsilatı yapıldığı ancak vezneye yatırılmadığı ve bunun idarece belirlenerek tutanağa geçirildiği ve kamuya ait gelir olan 13.657,54 TL. tahsilat kaybına ilişkin tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle:

1. İlgili Sayıştay ek. ilamında belediyemizin 2004 mali yılı teftişi sonucu daha önce hüküm dışı bırakılan 14. maddenin karara bağlanması hükmüne varılmıştır.

Varılan hükümde belediyede daha önce kapalı olan bir (1) nolu veznenin herhangi bir yazılı talimat verilmeden 2004 yılında Bilgi işlem Müdürlüğü tarafından açıldığı ve açılan bu vezneden 13.657.542.000 liralık tahsilatın ana vezneye yatırılmadığı bu nedenle alınan tahsilat ile ilgili soruşturma yapılması konusunda bakanlık nezdinde yazışmalar yapıldığı ve yapılan yazışmalar neticesinde belediye tarafından yapılan araştırma sonucu müsebbib olarak tespit edilen Bilgi İşlem Müdürü Cafer SÖKÜCÜ hakkında soruşturma izni alınarak yargıya intikal ettirildiğinin tespiti yapılmış olup yargı sürecinin devam ettiği belirtildiğini,

Ancak devam eden yargı sürecine rağmen 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye kanununun 12. maddesi ile Belediye Bütçe ve Muhasebe Tüzüğü'nün sorumlu sayman başlıklı 41. maddesi ve nakit saymanların görevleri başlıklı 42. maddeleri esas alınarak belediye gelirlerini toplama yetkisinin saymanın sorumluluğunda olduğu belirtilerek kapalı olan bir (1) nolu vezneden yapılan tahsilat tutarı olan 13.657.542.000 liranın tarafından tazmini istendiğini,

Sayıştay 2. dairesinin 1050 sayılı yasasının tazmin hükmünü çıkardıkları ilgili yasa hükümleri madde olarak gelirleri toplama yetkisinin saymanda olduğunu belirtmekte olup, Ancak Şehitkamil İlçesi 500.000 nüfuslu bir ilçe olup belediye gelirlerinin çok fazla kalemlerden oluştuğunu,

İlgili 2004 yılı mali hesap döneminde görev yaptığı süre içinde (01.01.2004 - 02.08.2004 ek-1 ) yönetici olarak görevlendirerek tahsilata yetkili kıldığı tahsildarların yapmış olduğu tahsilatlar belediye gelirleri olarak tarafından bi hakkın takip edilmiş ana vezneye ve bankaya intikali süresi içinde sağlandığını,

Sayıştay 2.dairesinin 881 nolu ek-ilamında hükme varılan 2004 yılında açılan bir(l) nolu vezne hakkında vezne açılması yönünde Bilgi İşlem Müdürlüğüne verdiği herhangi bir yazılı emir hiçbir şekilde mevcut olmadığını, Yani bir (1) nolu vezne bilgisi dışında ilgililerin kendi uhdesinde açıldığını,

Sayıştay 2. dairesi tarafından hüküm verilirken esas alınarak tarafına tazmin hükmü verilmesini sağlayan 1050 sayılı genel muhasebe kanununun YETKİSİZ TAHSİL VE TEDİYE ' NİN CEZASI başlıklı 21. maddesinde saymanlık sıfatı ve yetkisine sahip olmaksızın kamuya ait mal ve değerleri herhangi bir şekilde alan ve verenlere ceza kanununun yetki ve izin dışında resmi sıfatı takınanlar hakkındaki hükümleri uygulanır hükmü olduğunu, İlgili hüküm herhangi bir yazılı talimat olmadan vezne açanların ve tahsilat yapanların cezalandırılması sonucunu doğurduğunu,

Yine 1050 sayılı muhasebe kanununun İZİN DIŞI GELİR TOPLAMANIN CEZASI başlıklı 42.maddesi Genel Bütçe Kanunuyla verilen izin dışında her ne ad ile olursa olsun devlet adına ve hesabına vergi ve resim toplanması için emir verenler tahakkuk belgeleri ve tarifeler düzenleyenler ve fiilen tahsilat yapanlar ceza kanunu uyarınca cezalandırılırlar hükmünün yer aldığını,

Anılan 42. madde hükmünde de göstermektedir ki gelirleri yetkilendirilenler toplar ( Saymanlar ve Görevlendirdikleri) ve ilgili kurumun banka hesabına intikal ettirirler, Ancak kendilerine görev verilmeden bu işi yapanların bizzat ceza-i hükümle cezalandırılması gerektiğini, Bu nedenler tazmin hükmünün yazılı talimat olmadan vezneyi açanlardan ve tahsilatı yapanlardan alınması gerektiğini,

Yine Sayıştay denetçilerinin çıkarmış olduğu yayınlar olarak yayınlanan dergilerde işlenen konular içinde saymanların sorumlulukları bölümü sayılarak yayınlandığını, Yine bu yayınlarda 1050 sayılı kanunla saymanların sorumlu olamayacağı durumlar ise kendilerinin direk müdahil olmadığı konular olduğu anlatılırken örnek olarak emekliye ayrılan bir işçi veya memura yapılan aylık bordrolar veya raporlu olan bir işçiye yapılan maaş ödemeleri, fazla mesai ödemeleri gibi durumlarda sorumlu olmayacakları bu durumda bordroyu yapanların sorumlu olacağının belirtildiğini, Bu da göstermektedir ki tarafından yazılı olarak talimatı olmadan bilgisi dışında açılan vezneden ve tahsil edilip yatırılmayan tahsilat durumundan sorumlu tutulamayacağını,

BÖLÜM 2: Sayıştay 2. dairesi belediye 2004 mali yılı denetim raporunu karara bağlarken belediyede 2004 yılında açılan bir (1) nolu vezne ile ilgili yapılan tahsilatın incelenmesi için idari soruşturma yapılmak üzere Cumhuriyet Savcılığı' na yazı yazarak izinsiz vezne açma işlemini gerçekleştiren Bilgi İşlem Müdürü Cafer SÖKÜCÜ hakkında soruşturma sonucu işlem yapılmasına karar verildiğini, İlgili Bilgi İşlem Müdürü Cafer SÖKÜCÜ hakkında belediye başkan yardımcısı Fasih CEYLAN tarafından düzenlenen ön inceleme raporu ile birlikte Cafer SÖKÜCÜ hakkından soruşturma açıldığını,

Hakkında soruşturma açılan Cafer SÖKÜCÜ ise soruşturma savunmasına esas olmak üzere yaptığı araştırma ve inceleme sonucu bahse konu olan 13.657.542.000 liranın 10.340.192.000 lirasının açılan vezneden iptalinin görüldüğünün geriye kalan 3.353.350.000 liranın ise yapılan tahsilatlarının gerçeği yansıtmadığının tahsilatta adı geçen firmaların yetkilileriyle bizzat görüştüğünü ve bu yetkililerin anılan tarihte böyle bir ÇTV vergi ödemesi yapmadıklarını tespit etmiştir.( Ek2 ) Böylece yapılan tespit sonucu izinsiz açılan bir (1) nolu vezneden herhangi bir gerçek tahsilat yapılmadığının anlaşıldığını, Zaten bu konuda yapılan ön incelemede de gerek iptal edilen gerekse tahsili görülen makbuzlarla ilgili tahsilatı belgeleyen yeterli delil bulunamadığını, Konunun araştırılıp neticelendirilmesi sonucu Bilgi İşlem Müdürümüz Cafer SÖKÜCÜ avukatı aracılığıyla Şehitkamil Kaymakamlığı' na verdiği itiraz dilekçesi ( Ek3 ) sonucu Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı 'nın 03.02.2010 tarih ve 2010 / 2248 sayılı kararı ile (Ek4) dosyada yeterli deliller olmadığından KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞI kararının verildiğini,

Cumhuriyet Başsavcılığı 'nın kararından da anlaşılacağı üzere eğer açılan bir (1) nolu vezneden anılan 13.657.542.000 liralık tahsilat gerçekleştirilseydi tazmin hükmünün çıkmasının gerekli olduğunu,

Yine muhasebe sisteminde şu bilinen bir gerçektir ki eğer bu tahsilat yapılmış olsaydı gerek ay sonu aylık mizan hesaplarında gerekse yıl sonu kesin hesap cetvelinde yapılan tahsilatın rakamı belediye veznesine yatırılmadığı tespit edilecekti. Örneğin gelir tahakkukları hesabı 100.000 TL olsun. Yapılan tahsilatlar toplamı 80.000 TL olsun.Bir sonraki yıla devreden tahakkuk 20.000 TL olacağı gibi yapılan tahsilat toplamı olan 80.000 TL ' nin ana vezne tahsilatı olarak mizan hesaplarında görülmesi gerekir. Eğer bir fark varsa bu fark araştırılarak ana vezneye intikal ettirilmeyen rakamın araştırılıp bulunması gerekir. Ancak muhasebe hesaplarında böyle bir durumun söz konusu olmadığını,

Yine başka bir husus ise açılan vezneden iptal edilen tahsilatlar gerçekleştirilmiş olsaydı tahsilatı gerçekleştirilen kişi veya kuruluşlar yapılan tahsilatlardan dolayı borçlu görülecek ve ellerinde makbuz olduğundan borçlarına itiraz edebileceklerdi, Oysa takip eden yıllarda böyle bir durum söz konusu olmadığını, Bu da göstermektedir ki açılan vezneden herhangi bir tahsilat söz konusu olmadığı Bilgi İşlem Müdürümüzün araştırmaları sonucunda ortaya çıktığını,

Yine bilgisi dışında açılıp tahsilat yapıldığı iddia edilen vezne Çevre Temizlik Müdürlüğü ' nde kullanılmış ise bu birimden sorumlu olarak başkanlık tarafından atanan sorumluların tarafına bilgi vermek gibi bir sorumluluklarının oldukları ancak tarafına bilgi verildikten sonra vezneyi kullananlar hakkında gerekli işlemi yapabileceği sonucu unutulmaması gerektiğini, Bu nedenle kullanıldığı iddia edilen veznenin bağlı bulunduğu Çevre Temizlik Müdürlüğü yetkilileri veznedeki hesapların kapatılarak ana vezneye intikali durumundan birinci derece sorumlu olduğunu, Zaten bilgisi doğrultusunda açılan bütün veznelerin hesap kapatmaları konusunda sayman olarak gereken işlemleri yaparak tahsilatların ana vezneye ve banka hesaplarına intikali görev süresi içerisinde eksiksiz yerine getirildiği gerekçeleriyle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Savcılığının karşılamasında:

“Adı geçen ilâmda tazmine hükmedilen meblağla ilgili temyiz dilekçesinde; kurulan 1 No.lu vezneden tahsil edildiği ifade edilen meblağla ilgili olarak Bilgi İşlem Müdürü hakkında TCK kapsamında soruşturma yapıldığını, rapor düzenlendiğini, rapora göre belirtilen tutarlarda her hangi bir şekilde tahsilat yapılmadığını, Cumhuriyet Savcılığınca da zimmet suçunu işlemesine imkan sağladığına dair dosyada delil elde edilemediği” ayrıca 5 yıllık zamanaşımının dolduğu” belirtilerek, “kovuşturmaya yer olmadığına” karar verildiği ifade edilerek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına talep etmektedir.

Belirtilen hususlar ek raporun tanzimi öncesinde de ileri sürülmüş olup, yargılama esnasında dikkate alınmıştır. Bu itibarla, temyiz talebinin reddi ile Daire kararının onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.

Gaziantep Şehit Kamil Belediyesinin 2004 Yılı Hesabına ilişkin 881 sayılı ek ilamın incelenmesinde; 2002 yılında kapanan (1) nolu veznenin, 2004 yılında açıldığı, açıldıktan sonra yapılan tahsilâtların ana vezneye yatırılmadığının ileri sürüldüğü, bilgisayar ortamında vezne açmak, şifre vermek işlemlerinin bilgi işlem müdürlüğünce yerine getirildiği, bu nedenle ana vezneye intikal ettirilmeyen tahsilâtlarla ilgili gerekli incelemenin ve soruşturmanın yapılması için konunun İçişleri Bakanlığına yazıldığı, yapılan işlemin sonucunun intikaline değin söz konusu işlemlerin hüküm dışı bırakıldığı; anılan Bakanlıkça ve Cumhuriyet Savcılığınca yapılan inceleme ve kovuşturma sonucunda hakkında soruşturma yapılan Bilgi İşlem Müdürü Cafer Sökücü hakkında Bakanlıkça istenilen hususların yerine getirildiği belirtilerek, hüküm dışı kaydının kaldırıldığı ve 1050 sayılı Kanunun saymanlık ve sayman mutemetliği hükümlerine ilamda yer verilerek, hakkında inceleme ve soruşturma yapılan Cafer Sökücü hakkında değil, ilamda herhangi bir savunmasından bahsedilmeyen ve varsa savunması değerlendirilmeyen Sayman Murat Dolmacı hakkında tazmin hükmünün verildiği anlaşılmaktadır.

Hakkında tazmin hükmü verilen Sayman Murat Dolmacı ise gerek yazılı, gerekse murafaalı savunmasında; özetle iddia edilen tazmin konusu işlemle ilgili olarak kendisinin sorumlu tutulamayacağını, çünkü vezne açılması ve sayman mutemedi görevlendirilmesinin Saymanlığın talebi üzerine Başkanlık Makamının onayı ile yapıldığını, bu onaydan sonra bilgi işlem müdürlüğünce sistem ve şifre işlemlerinin gerçekleştirildiğini, böyle bir birimin açılması yönünde Bilgi İşlem Müdürlüğüne verdiği herhangi bir emir ve talimatı olmadığı gibi, açıldığından ve işlem yapıldığından sayman olarak hiçbir şekilde haberdar edilmediğini, sayman mutemetliği işlemlerinden sorumlu tutulabilmesi için, vezne açılması ve mutemet görevlendirilmesinin usulüne uygun yapılmasının veya açılan vezneden haberdar edilmesinin gerektiğini, kendisinden habersiz işlem yapılmışsa ilgililer hakkında 1050 sayılı Kanunun Yetkisiz Tahsil ve Tediyenin Cezası Başlıklı 21’inci maddesi ile İzin Dışı Gelir Toplamanın Cezası başlıklı 42’nci maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiğini, ileri sürmüştür. Kaldı ki, anılan birimde aslında tahsilat işlemi yapılmadığı ve fiili bir tahsilat olmadığını da öğrendiğini, çevre temizlik vergisi ile ilgili tahakkuk ve benzeri bazı işlemlerin yapıldığını daha sonra öğrendiğini beyan etmiştir.

Saymanlık, sayman mutemetliği ve sayman mutemetlerinin hesaplarını saymana verecekleri hakkında 1050 sayılı Kanunda ilamda da yer verilen hükümler yer almaktadır. Anılan hükümlerden de anlaşılacağı üzere sayman nam ve hesabına geçici olarak tahsil ve tediyeye yetkili kılınan sayman mutemetlerinin işlemlerinden saymanların sorumlu tutulabilmeleri için, Kanunun 12’nci maddesine göre yetkili kılınmaları ve 14’üncü maddesine göre ise hesaplarına saymana vermeleri gerekmektedir. Bu işlemlerin hangi usulle yerine getirileceği ise yine 1050 sayılı Kanunun 139’uncu maddesine göre hazırlanan yönetmeliklerde yer almaktadır. Bu hususla ilgili olarak Belediye Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 207/C maddesinde; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Devlet Muhasebesi Yönetmeliği hükümleri uygulanır.” hükmü; Devlet Muhasebesi Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinde ise; “İl ve ilçelerdeki daire memurları arasından ilgili saymanın görüşü alınarak ita amirlerince seçilip, defterdarlarca Bakanlık adına mutemetlikleri onaylananlar ile 1050 sayılı Kanun gereğince sayman mutemedi sayılan kefalete tabi memurlar…” hükmü yer almakta; anılan hükümlerden ve murafaacı tarafından da ifade edildiği üzere, mutemetlerin işlemlerinden saymanın sorumlu tutulabilmesi için, sayman mutemetlerinin, saymanın teklifi üzere Başkanlık Makamınca mutemetliği onaylanarak görevlendirilmeleri gerekmektedir.

Bu nedenle, anılan hükümler göz önüne alınmadan ve usulüne uygun bir görevlendirme yapılmadan, dolayısı ile Kanuna göre sayman mutemedi sayılamayacak birisi tarafından yapılan işlemlerden saymanın sorumlu tutulmasında, kanuna aykırılık bulunduğundan, gerek sorumluluk yönünden ve gerekse saymanın ileri sürdüğü diğer iddiaların yeniden değerlendirilmesi için, tazmin hükmünün bozularak, dosyanın dairesine tevdiine,

Karar verildiği 06.03.2012 tarih ve 34497 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.