Sayıştay 2. Dairesi 34745 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 2

• Dosya No: 34745

• Tutanak No: 36037

• Tutanak Tarihi: 08.01.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 1353 sayılı ilamın 1. maddesi ile Kulu Belediyesine ait aracın kasko bedelinin belediye bütçesinden ödenmesi nedeniyle 858,11 YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

İlamın tazmin kararı verilen madde hükümlerinin şahsını (muhasebe yetkilisi olarak) sorumlular arasında değerlendirdiğini, kararın kamu zararı ve sorumluluk yönünden iki açıdan ele alınması gerektiğini, birincisi söz konusu işlemlerde kamu zararının oluşması ikincisi ise şahsının muhasebe yetkilisi olarak sorumluğu olduğunu,

Mali ya da idari işlemlerde netice itibariyle bir kamu zararının oluşup oluşmadığını belirleyen temel kaynak hükmün 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanunu olduğunu, mezkur Kanunun başlıklı 71’inci maddesinde kanun kapsamına giren uygulamalarda kamu zararının tanım ve şekillerine yer verildiğini,

Madde hükmünün kamu zararının varlığında ön şart olarak; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasını kabul ettiğini, akabinde kamu zararının belirlenmesindeki şartların sayıldığını,

İlamın tazmin kararı verilen 1, 2, 5 ve 6 no’lu madde hükümlerinde bu şartların varlığını irdelemenin önem arzettiğini; belirtilen madde hükümlerinde neticede bir kamu zararının oluşup oluşmadığı bir an için bir tarafa bırakılsa bile karar verilen işlemleri ilişkin takip ve tahsil sürecinin zaten başlatıldığını,

Ancak şahsının muhasebe yetkilisi olarak sorumlu kabul edildiği için aslolanın konunun yukarıda da bahsettiği ikinci boyutunun önem kazandığını ve sonucu tayin edici bir nitelik taşıdığını,

İlamın 1, 2, 5 ve 6’ıncı madde hükümlerinde şahsının; "kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması" vaki olmadığı gibi kararda da zaten böyle bir saptama ya da hüküm bulunmadığını,

Salt imza eksikliği gerekçesine dayanılarak bir mütalaaya varıldığını, oysaki bu yaklaşım usulünün, şahsı açısından sorumlu tutulmaması gereken bir kamu zararından dolayı sorumluluk kapsamına alınmasına yol açtığını ki bunu hukuken kabul etmenin mümkün olmadığını,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Hizmeti Ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki Ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde Muhasebe yetkililerinin görev ve sorumluluklarının sayıldığını,

Madde hükmünün muhasebe yetkililerinin muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yapacağı incelemeyi kapsadığını, dolayısıyla bu noktadaki bir eksik ya da hatanın ise kamu zararı ile ilişkilendirilmemesi gerektiğini, zaten kamu zararını düzenleyen hükmün başka bir madde (madde 71) içerisinde düzenlendiğini, bu durumda kamu zararı ile doğrudan ya da dolaylı irtibatı olmayan bir şekli hatanın (yetkililerin imzasının eksik oluşu), kamu zararının bir sebebi kabul edilmesinin kanun nezdinde geçerli olmadığını,

Ayrıca karara konu edilen işlemlerin özü itibariyle 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde tanımlanan bir kamu gideri kapsamında olması nedeniyle de şahsının sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Sayıştay Savcılığı “5018 sayılı yasanın 61. Maddesine göre Muhasebe Yetkilisinin 1. madde ile alakalı olarak sorumluluğunun bulunmadığı düşünüldüğünden bu madde yönüyle aklanması uygun olur.“ şeklinde görüş bildirmiştir.

Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

Dilekçi sadece imza eksikliği nedeniyle kendisinin kamu zararından sorumlu tutulamayacağını ve yapılan ödemede kasıt kusur ya da ihmalinin olmadığını belirtmişse de;

Rapor dosyası ve ekleri incelendiğinde; ilişikli ödeme emri belgesi üzerinde sadece harcama yetkilisi ve muhasebe yetkilisinin imzalarının bulunduğu, gerçekleştirme görevlisinin ise imzasının bulunmadığı, muhasebe yetkilisinin de bu imza eksikliği nedeniyle sorumlu tutulduğu, bu konunun ilama esas yargı raporunun 4-B bendinde yer aldığı görülmüştür.

Muhasebe yetkilisinin görev ve sorumlulukları 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 maddesinde belirlenmiştir. Buna göre muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmekle yükümlüdür. Buradan da anlaşılacağı üzere muhasebe yetkilileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını kontrol etmekle sorumludur. Bu kontrol yükümlülüğünü yerine getirmeyen muhasebe yetkilisinin kamu zararından sorumlu olması doğaldır.

Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu tutulacak Görevli ve yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1 Sayılı Kararında;

“…….

5. Muhasebe Yetkilisinin Görev ve Sorumlulukları

Muhasebe yetkilisinin harcama sürecindeki rolü belge kontrolü ve ödeme olarak görülmekte ise de, kuruluş muhasebesinin genel düzenlemesi ve yönetim dönemi hesabının verilmesi bakımından bu görevlinin özel bir yeri ve işlevi vardır. Bu itibarla Sayıştaya karşı sorumluluk noktasında muhasebe yetkilisinin sorumluluğunun ayrıntılı olarak ele alınması gerekmektedir.

a) Muhasebe Yetkilisinin İmza Kontrol Görev ve Sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 61’inci maddesi uyarınca muhasebe yetkilisinin, ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını arama yükümlülüğü bulunmaktadır.

Bu nedenle;

• Ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin imzaları olmakla birlikte, ödeme emri belgesi eki belgeler üzerinde herhangi bir imza eksiği varsa muhasebe yetkilisinin, ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine,

• Ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi veya gerçekleştirme görevlisinden sadece birinin imzası varsa, muhasebe yetkilisinin, imzası bulunan görevliyle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine,

• Ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin imzaları yoksa muhasebe yetkilisinin tek başına sorumlu tutulması gerektiğine,

……” karar verilmiştir.

Sayıştay Genel Kurulu da ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi veya gerçekleştirme görevlisinden sadece birinin imzası varsa, muhasebe yetkilisinin, imzası bulunan görevliyle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar vermiştir.

Bu itibarla dilekçinin sorumluluğa ilişkin itirazları REDDEDİLEREK konunun esasına geçildi.

Esasa ilişkin olarak;

Dilekçi yapılan ödemenin 5018 sayılı Kanunda belirtilen “kamu gideri” kapsamında olduğunu dolayısıyla kamu zararı oluşmadığını belirtmişse de;

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3. Maddesinde kamu gideri tanımlanmıştır. Bu maddede kamu gideri;

“Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,” şeklinde tanımlamıştır.

Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere kamu gideri, kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleridir. Oysa belediyeye ait araca yaptırılan kasko bedelinin belediye bütçesinden ödenmesinin herhangi bir kanuni dayanağı bulunmamaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 106. maddesinde “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilmek suretiyle belediyelere ait motorlu araçlara sadece mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu getirilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60. maddesinin (h) bendinde “faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri” denilerek sigorta giderleri, belediyenin giderleri arasında sayılmıştır. Ancak burada ifade edilen sigorta giderleri mevzuatın izin verdiği sigorta giderlerini kapsamaktadır.

İl özel idaresi, belediye, bağlı idare ve mahalli idare birliklerinin bütçe ve muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsayan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği 10.03.2006 tarih ve 26104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu yönetmelikte kasko sigorta giderinin ödeneceğine dair açık bir hüküm bulunmadığı gibi “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 464. maddesinde de; “Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.” denilmektedir.

2007 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 20. Sırasında; “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

A) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

B) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

C) Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası ile dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

D) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri, bütçelerin ilgili tertiplerinden ödenir.” denilmektedir.

Mevzuat gereği Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Sayılan istisnalar arasında (112 acil ambulansları ve dış temsilcilik araçları dışında) devlete ait araçların kasko gideri bulunmamaktadır.

Mahalli idareler, merkezi yönetim kapsamında olmamakla birlikte, malları “devlet malı” niteliğindedir. Her ne kadar belediyelerin genel bütçeden ayrı bütçeleri ve devletten ayrı tüzel kişilikleri bulunmakta ise de, 5393 sayılı Kanuna göre, belediye malına karşı işlenmiş suçlar, devlet malına karşı işlenmiş sayıldığından ve bu malların haczedilmesi mümkün olmadığından; Merkezî Yönetim Bütçe Kanununun yukarıda belirtilen hükmü, belediye malları açısından da hüküm ifade eder.

Dolayısıyla belediyeye ait araçların kasko sigortası bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi kanunen mümkün değildir.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddedilerek 1353 sayılı ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. Dilekçi 1353 sayılı ilamın 2, 5 ve 6. maddelerine itiraz etmekte ise de söz konusu maddeler ile ilgili olarak verilen tazmin hükmünde dilekçinin sorumluluğa iştiraki bulunmamaktadır.

Sayıştay Dairelerince verilen kararlara karşı Temyiz Kurulu nezdinde temyize yetkili olanlar, 832 sayılı Kanunun 68. maddesinin (c) fıkrasının atıfta bulunduğu 63. maddesinde belirtilen daire ve makamlar ile kendilerine tazmin hükmedilen memurlardan ibaret olup bunlar arasında yer almayan dilekçinin dilekçesi üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

Karar verildiği 08.01.2013 tarihli ve 36037 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.