Sayıştay 2. Dairesi 34492 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 2

• Dosya No: 34492

• Tutanak No: 38109

• Tutanak Tarihi: 24.12.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1. 569 sayılı ilamın 7 inci maddesiyle; Zeytinburnu Belediyesi bütçesinden ilköğretim ve liseler başarı ve centilmenlik ödülleri organizasyonu adı altında ilköğretim ve lise kategorisinde birincilik ödülüne layık görülen okulun yönetici ve öğretmen, hizmetli, okul aile birliği başkanlarının yurt dışına gönderilmesi de dahil organizasyon hizmet alım işi yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle:

5393 sayılı Belediye Kanununun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasında "Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır" denilerek belediyelere, hemşehriler arasındaki sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve korunması için gerekli çalışmaları yapma görevi verildiğini,

Aynı Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, mahallî müşterek nitelikteki kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor hizmetlerini yapmak veya yaptırmak belediyelerin zorunlu görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin (b) bendinde belediyelerin gerektiğinde, öğrencilere malzeme vereceği ve gerekil desteği sağlayacağı belirtilmiş; 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (n) bendinde de "sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler" belediyelerin giderleri arasında sayıldığını,

Söz konusu maddede, belediyelerin sağlayacağı "gerekli desteğin" şekli, miktarı, sağlanma biçimi v.b. hususlarda herhangi bir kayıt ve şart getirilmemiştir. Yasanın ileriki maddelerinde de bu konuda bir belirleme ya da sınırlama yapılmamıştır. Bu nedenle söz konusu "gerekli desteğin" başarı konusunda öğrencilere sağlanacak her türlü teşviki olduğu anlaşılmaktadır. Bahse konu destek, öğrencilerin bireysel veya ekipsel başarılarını teşvik edebileceği gibi, bir okulu ve/veya okul-aile birliği çerçevesindeki bir kümeyi de başarıya teşvik edebilir. Yasa hükümlerine göre bu konudaki takdir, desteği sağlayacak olan belediyenin olduğunu,

"İlköğretim ve Liseler Başarı ve Centilmenlik Ödülleri' kapsamında dereceye giren okulların idareci, öğretmen ve öğrencileri için düzenlenen gezi programı ile yapılan iş, eğitimde kalitenin okul-öğrenci-aile entegrasyonu bazında yükseltilmesini teşvik olup, kültür ve eğitime destek faaliyetidir. İşin ayrıca, hemşehriler arasındaki sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi boyutu da bulunmaktadır. Bu hususlar belediyelerin görevleri arasındadır. Bu bakımdan herhangi bir kamu zararı söz konusu değildir. Yapılan işlem mevzuata uygun olduğunu,

Yukarıda da açıklandığı gibi, 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinde, belediyelerin öğrencilere gerekli desteği sağlayacağı belirtilmiş; ancak, bu desteğin şekli, miktarı, sağlanma biçimi ve usulü gibi konularda herhangi bir kayıt ve şart getirilmemiştir. Bu hususlarda hiç bir kayıt konulmaması, sağlanacak desteğin şekil ve miktarının kendi şartlarına göre tayini konusunda belediyelere esneklik ve takdir hakkı tanındığını göstermektedir, idareye takdir hakkı tanınan eğitime destek konusunda, desteğin ne şekilde, kimlere ve hangi miktarlarda yapılacağını tayin ederek, buna göre kamu zararına hükmetmek, "yerindelik denetimi" kapsamına girer ki; yerindelik denetimi, hem 832 sayılı Sayıştay Kanununa ve hem de 6085 sayılı Sayıştay Kanununa aykırı olduğunu,

Dikkate alınmasını ve bu suretle İlamın 7 nci maddesiyle hakkımda mevzuata aykırı ve haksız olarak verilen 63.720,00 YTL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

2. Hükmün, ödeme Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği'nin bir kuruluşu olan Marmara Belde Yapım Ltd. Şti.'ne yapılmış olduğu için organizasyonun da bu Şirket tarafından yapılmış olduğu varsayımına dayandığı anlaşıldığını, Bu varsayımın doğru olmadığını,

a) ilamda belirtilen tarihlerde Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliğince düzenlenen yurtdışı programları, bilgi-görgü artırmaya dönük teknik geziler olup, Türkiye'deki bütün belediyeler, bu gezilere katılmadığını,

Bilindiği gibi, Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği 5355 sayılı Mahalli idare Birlikleri Kanununa tabi bir kamu tüzel kişisi olup;

• Üye belediyelerin ihtiyaç duyduğu konularda veya yerel yönetimleri ilgilendiren güncel gelişmeleri içeren hususlarda mesleki ve teknik eğitim programları, seminerler, paneller, sempozyumlar, konferanslar, forumlar, kongreler ve benzeri eğitici etkinlikleri planlamak, programlamak ve uygulamak.

• Birlik bünyesinde organize edilen her türlü eğitim etkinliğinin koordinasyonunu yapmak. Faaliyetlerini insan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü birimi eliyle yürütmektedir. Birliğin iştiraki olan Marmara Belde Yapım Limitet Şirketi, hisselerinin % 95'i Birliğe, % 5'i de Bakırköy Belediyesi'ne ait bir kuruluştur. Yani Marmara Belde Yapım Limitet Şirketi, sermayesinin tamamı kamuya ait bir kamu şirketidir. Ancak, İlama konu eğitim programları, ilamda ileri sürüldüğü gibi bu şirket tarafından değil, bizzat Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği tarafından düzenlenmiştir. Ücretlerin Birliğin talep ve talimatları üzerine adı geçen Şirkete yapılması, eğitim programlarının da bu Şirket tarafından düzenlendiği şeklinde yorumlanması tamamen hatalıdır, ilama konu fatura bedelleri, üst kuruluşumuz olan Birliğin katılım firmalarında yer alan 3 no.lu talimat gereğince Marmara Belde Yapım Ltd Şti.'ne ödenmiştir. Bu husus ekteki yazışmalar ve katılım formlarından kolaylıkla tespit edilebilir. Bu ödemede mevzuata aykırı bir durum söz konusu olmadığını,

Nitekim, Sayıştay Temyiz Kurulunun 04.12.2007 tarih ve 29706 tutanak no.lu kararında, T.C.Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği tarafından düzenlenen seminerlerine ilişkin olarak Marmara Belde Yapım Ltd.Şti. tarafından onaylanmış suret faturalar geçerli sayılmıştır.

b) içişleri Bakanlığı Mah.id.Gen.Md.nün 25/10/2007 tarih ve 25597/50000 sayılı genelgesi ile "kamuya yararlı dernek ibaresinin genelge metninden çıkarıldığı, bundan böyle hiçbir kişi, dernek, şirket vakıf v.b. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi v.b. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyecek ve harcırah ödenmeyecektir." denilmek suretiyle yasaklanan kurum ve kuruluşlar arasında Mahalli İdare Birlikleri (dolayısıyla Belediye Birlikleri) sayılmamıştır. Bu nedenle genelge yayınlandıktan sonra da "Birliklerin bu genelge kapsamı dışında olduğu görülmüş ve Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliğince düzenlenen yurtdışı programlarına katılımcı gönderilmiştir. Yapılan Yurtdışı Temas, Tanıtım ve Teknik inceleme Programlarına katılımcı gönderilmeden önce Belediye Meclisinden karar alınmış ve içişleri Bakanlığına bildirilmek üzere İstanbul Valiliğine de bilgi yazıları gönderilmiştir. Ancak Valilik tarafından hiçbir olumsuz yanıt verilmemiştir. Ayrıca genelge yayınlandıktan sonra Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliğince 01.04.2008 tarihinde Başkanlığımıza gönderilen ekli 298 sayılı yazıda da Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliğinin belirtilen genelge kapsamı dışında olduğu ifade edilmiştir. (Ek: 2) Kaldı ki, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün örneği ekte sunulan (EK: 3) 24.01.2008 tarih ve 2478/50000 sayılı yazılarında "Mahalli idare birliklerinin kamu tüzel kişisi olmaları ve üyelerine dönük olarak kurs, konferans, seminer ve benzeri adlar altında eğitim faaliyeti yapmaları tüzükleri gereği olduğundan, bu birlikler yapacakları eğitim faaliyetleri için bundan böyle Bakanlığımızdan izin almayacaklardır" denilmek suretiyle birlikler, 2007/26 sayılı genelge ile getirilen izin alma mecburiyetinden istisna tutulmuşlardır.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre, haksız ve mevzuata aykırı tesis edilmiş bulunan 263.783,42 YTL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay savcılığının karşılamasında:

“1- Dilekçede, ilamın 7’inci maddesi ile ilköğretim ve liseler başarı ve centilmenlik ödülleri organizasyonu için yapılan ödemenin, işin belediyenin görev alanında olmadığı gerekçesiyle, tazmin çıkarıldığı, oysa bu düzenlemenin hemşeriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla yapıldığı, bu hususun da Kanunun 13’üncü maddesi gereği görevleri arasında bulunduğu belirtilerek yasal olan harcama için sorumluluğunun kaldırılması istenilmektedir. Dilekçede ileri sürülen gerekçelerin göz önüne alınarak temyiz talebinin kabul edilmesinin ve Daire Kararının bozularak ilgililerin aklanmasının uygun,

2. İlamın 12’inci maddesi ile ilgili olarak yurt dışında düzenlenen gezi organizasyonu nedeniyle sorumluluğuna hükmedildiği belirtilerek sorgu sırasında ileri sürülen gerekçeler tekrarlanıp sorumluluğunun kaldırılması istenilmekte ise de Daire Kararında da belirtildiği gibi, yasal dayanaktan yoksun olan talebin reddedilerek Daire Kararının onanmasının, Olacağı düşünülmektedir.”denilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 üncü maddesinde belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla görevleri, 15 inci maddesinde yetkileri ve imtiyazları ve 60 inci maddesinde giderleri sayılmış; söz konusu görev, yetki, imtiyaz ve giderleri arasında eğitim hizmetlerine yer verilmediği gibi; 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki "okul öncesi eğitim kurumları açabilir" ibaresi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Nar İletişim Eğitim Or. ve Danışmanlık Ltd. Şti'ne ihale edilen "İlköğretim ve Liseler Başarı ve Centilmenlik Ödülleri Organizasyonu" işine ait teknik şartnamenin "İşin Konusu" başlıklı 1 inci maddesinde;

"İş bu şartnamenin konusu, Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından Zeytinburnu İlçe Milli Eğitime bağlı resmi İlköğretim Okulları ve Liselere yönelik 2008-2009 Eğitim Döneminde gerçekleştirilecek "İlköğretim ve liseler başarı ve centilmenlik ödülleri organizasyonu" hizmet alım işine ait; organizasyon hizmetinin gerçekleştirilmesi, yurt dışı gezisinin ve organizasyon süresince kullanılmak üzere muhtelif tasarım, uygulama, baskı, basın çalışması ve medya takip hizmetinin yüklenici firma tarafından yerine getirilmesidir."

Şeklinde hüküm bulunmaktadır.

Teknik şartnamenin 11 ve 17 nci maddeleri arasında organizasyon hizmeti kapsamında yüklenici firmadan istenen hizmetler ilköğretim ve liseler başarı ve centilmenlik organizasyonu tasarım ve uygulama hizmetleri, baskı hizmetleri, medya takip hizmeti, basın çalışması, raporlama, ödül (konaklama, rehber, yemek, bilet vs.) şeklinde sıralanmıştır. Görüleceği üzere söz konusu hizmetlerin hiçbiri belediyenin görev alanına giren konular değildir. Kaldı ki söz konusu hizmetin gerekçesi, belirlenen puanlama sistemine göre birincilik ödülü verilmesidir. Ancak eğitim hizmetleri 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Milli Eğitim Bakanlığı'na verilmiş; Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumlulukları ise 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda düzenlenmiştir. Bu yasalar çerçevesinde belediyelerin eğitim ve öğretim alanlarında herhangi bir faaliyette bulunmaları ve yeni bir puanlama sistemine göre ödül vermeleri mümkün bulunmamaktadır.

Dilekçiler söz konusu giderin, 5393 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki hüküm gereği hemşehriler arasındaki sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi amacına yönelik olduğunu; aynı Kanunun 14 üncü maddesinin (a) bendinde yer alan kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor hizmetleri ile (b) bendindeki gerektiğinde öğrencilere malzeme verileceği ve destek sağlanacağına ilişkin giderlerden sayılabileceğini belirtmiş olsalar da söz konusu giderin bu maddelerden hiçbirine girmediği görülmektedir. Zira yapılan hizmetle öğrencilere hiçbir destek ve malzeme verilmemiş; beldeye, kültür ve sanat, turizm ve tanıtım ile gençlik ve spora ilişkin herhangi bir katkı sağlanmamıştır.

Bu itibarla, 569 sayılı ilamın 7 inci maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 569 sayılı ilamın 12 inci maddesiyle; Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği Marmara Belde Yapım Ltd.Şti. tarafından teknik temas, tanıtım adı altında yurt dışında düzenlenen gezi organizasyonlarına katılan Belediye Meclis üyelerine ve personeline ilişkin ücretin Belediye bütçesinden ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesi, savcılık karşılaması tutanağın 1 inci maddesinde belirtildiği gibidir.

İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.06.2005 tarih ve B050MAH076000/5003-50520-2005/62 sayılı Genelgesi’nde aynen;

“Belediyelerin seçilmiş ve atanmış personelinin yurtdışı görevlendirmelerinde uyulacak esaslar ilgi genelgelerimizle belirlenmiştir. Ancak son günlerde Dışişleri Bakanlığı ve valiliklerimizden alınan yazılardan yurt dışı görevlendirmelerinde bu esaslara uyulmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, yurtdışı görevlendirmelerde aşağıdaki esaslara uyulması gerekli görülmüştür:

…

3. Görevlendirmeler için belediye meclisinden karar alınacaktır.

4. Toplantı, kongre, seminer, panel vb. organizasyonlara katılmak için görevlendirilen personelde katılım için gerekli olan, yabancı dil bilgisi ve nitelikler aranacaktır.

5. Kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri ve “kamuya yararlı dernek” statüsünde bulunan mahalli idare dernekleri dışındaki kişi, denek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyecek, harcırah ödenmeyecektir.

…

11- Belediye bütçesinden ödeme gerektiren veya gerektirmeyen her türlü yurtdışı görevlendirmelerde yukarıda sayılan usul ve esaslara uyulacak ve yurtdışına çıkışın amacı, süresi ve program hakkında Bakanlığımıza iletilmek üzere önceden ilgili valiliğe bilgi verilecektir.

…”

Denilmektedir.

İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 25.10.2007 tarih ve B050MAH076000/25597/500000 sayılı Genelgesi’nin 3 üncü maddesinde ise;

“3- İlgi Genelgemizin 5 inci maddesinde yer alan “ kamuya yararlı dernek” ibaresi genelge metininden çıkarılmış olup, bundan böyle hiçbir kişi, dernek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyecek ve harcırah ödenmeyecektir.

4. Daha önceki genelgemizin bu genelgeye aykırı olan hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.”

Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda İçişleri Bakanlığı genelgesinde de ifade edildiği hiçbir kişi, dernek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyecek ve harcırah ödenmeyecektir. Oysa Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği’nin bir kuruluşu olan Marmara Belde Yapım Ltd.Şti. tarafından teknik temas, tanıtım adı altında yurt dışında çeşitli yerlere düzenlenen gezi organizasyonlarına Belediye meclis üyelerinden ve Belediye personelinden katılım olmuş, bu katılıma ilişkin yeme, içme, konaklama, ulaşım ve benzeri hizmetleri içeren ücret Belediye bütçesinden ödenmiştir.

Dilekçiler her ne kadar mahalli idare birliklerinin söz konusu genelge kapsamı dışında kaldığını, yurtdışı gezisi için Belediye Meclisince karar alındığını ve geziler hakkında İstanbul Valiliğine bilgi verildiğini belirtmiş olsalar da, geziler savunmada da kabul edildiği üzere Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği’nin bir kuruluşu olan Marmara Belde Yapım Ltd.Şti.’nce düzenlenmiş, ödeme de bu şirkete yapılmıştır. Bu ise Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün 2005 ve 2007 yılı genelgelerine açıkça aykırılık taşımaktadır.

Bu itibarla, 569 sayılı ilamın 12 nci maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 24.12.2013 tarih ve 38109 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.