Sayıştay 2. Dairesi 34490 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 2

• Dosya No: 34490

• Tutanak No: 38107

• Tutanak Tarihi: 24.12.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

569 sayılı ilamın 5 inci maddesiyle; Zeytinburnu Belediyesi bütçesinden yardıma muhtaç olduğu gerekçesi ile başvuran Cevat Baykuş'a 13.000,00 YTL nakdi yardım yapıldığı gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle:

Her ne kadar ilamda, yardıma muhtaç durumda olduğu tespit edilen Cevat Baykuş'a Belediye bütçesinden yapılan 13.000,00 YTL tutarındaki nakdi yardım konusunda, belediye yardımlarında da kendisine yardım yapılacak vatandaşlarda, valiliklerce 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'na göre verilen "Fakirlik Belgesi"ni almaya müstehak olunduğuna ilişkin kriterlerin aranması gerektiği ileri sürülmekte ise de; 3294 sayılı Kanun ile 5393 sayılı Kanunun yoksullara yardım konusundaki amaç ve kriterleri aynı değildir. 3294 sayılı Kanuna göre Fakirlik Belgesi verilmesinin temel amacı, kişilerin sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanmalarını sağlamaktır. Belediye yardımları bakımından böyle bir belgenin ibraz edilmesi zorunluluğu bulunmadığını,:

5393 sayılı Belediye Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında "herkes ikamet ettiği beldenin hemşerisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur" denilerek, hemşehrilerin belediye yardımlarından yararlanma haklarının olduğu belirtilmiş; ancak, yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunlu tutulduğunu,

Aynı yasanın 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar belediyenin giderleri arasında gösterilmiş; 38 inci maddesinin (n) bendinde de "Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak" belediye başkanlarının görev ve yetkileri arasında sayıldığını,

Bu hükümlerden de görüleceği üzere, yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneğin kullanılabilmesi için yardıma muhtaç kişilerden herhangi bir belge istenmesi söz konusu olmadığını, Esasen, yerel yönetim olmaları ve vatandaşla iç içe bulunmaları nedeniyle belediyeler kendi sınırları içerisinde yaşayan hemşehrilerinden kimlerin yardıma muhtaç olduğunu en isabetli bir şekilde tespit edebilecek bir konumdadırlar. Nitekim tazmin hükmüne konu nakdi yardım:

• Zabıta Müdürlüğümüzün 02.05.2008 tarih ve 29 747 sayılı raporu (Ek1),

• 04.01.2008 tarih 18 sayılı Başkanlık Oluru ile kurulan yardım komisyonunun 05.05.2008 tarihli komisyon kararı (Ek2),

• 05.05.2008 tarih ve 701 sayılı Başkanlık Oluru (Ek3),

Alınmak suretiyle yürütülen titiz bir incelemeden sonra yapılmıştır. Herhangi bir kamu zararı veya mevzuata aykırı ödeme söz konusu değildir. Savunmamız ekinde de sunulan ve yargılama Dairesince dikkate alınmayan bu belgeler, ayrıca bu dilekçemiz ekinde de değerlendirmelerinize sunulduğunu,

Kaldı ki İlamda "... yardım yapılacak kişilerin ve yapılan yardım miktarının da belediyelerce belirleneceği.... açıktır" denilerek, kimlere, ne miktarda yardım yapılması konusunda tek yetkili merciin belediyeler olduğu vurgulanmıştır. Yargılama Dairesinin doğru ve isabetli olan bu yorumunun, hüküm fıkrasıyla çelişmekte olduğunu,

5393 ve 5216 sayılı kanun hükümlerine dayanılarak her kademedeki belediyeler tarafından yoksullara yönelik olarak, aşevleri kurmak ve muhtaçlara bedava yemek ve ekmek dağıtmak; yakacak yardımında bulunmak; gıda paketleri dağıtmak; gıda, giyim ve diğer ihtiyaç maddeleri ile ev eşyası dağıtımı yapılan hayır marketleri kurmak; nakdi yardım yapmak; ücretsiz sağlık hizmetleri sunmak; yol ücreti ödemek, öğrencilere çanta, kırtasiye ve okul giysisi dağıtmak v.b. biçimlerde yerine getirilen sosyal hizmet ve yardımlar konusunda, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun farklı mülahazalarla koyduğu farklı kriterlere Kiyasen hüküm tesis etmek açıkça mevzuata aykırıdır. Kanun koyucunun iradesi bu yönde olsa idi, 3294 sayılı kanuna atıf yapmakla yetinirdi.

Sayıştay Temyiz Kurulunun 06.05.2008 tarih ve 30137 tutanak no.lu kararında, durumlarına göre fakir olmayan kişilerin çocuklarına belediye bütçesinden yapıldığı ileri sürülerek tazmin hükmüne konu edilen eğitim yardımını, Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanunun 3 üncü maddesinin 15 inci fıkrasınca mahalle muhtarlıklarınca verilen fakirlik ihtiyaç ilmühaberleri ve belediye zabıta memurları tarafından yapılan tahkikat neticesi muhtaç oldukları belirlenen öğrencilere Belediye encümenince alınan karara dayanılarak yapıldığı için mevzuata uygun gördüğünü, Temyiz Kurulunun bu kararına konu işlemin 2003 yılında yapıldığı ve iş bu ilamdaki tazmin hükmüne dayanak yapılan 3294 sayılı Kanunun da 2003 yılında yürürlükte bulunduğu dikkate alınırsa, ilama konu tazmin hükmünün mevzuata aykırılığı açıkça anlaşıldığını,

Yukarıdaki açıklamalara göre:

• 5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin (a) bendinde, sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini yapılması veya yaptırılmasının belediyelerin zorunlu görev ve sorumlulukları arasında sayıldığı;

• Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımların, aynı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, belediyenin giderleri arasında gösterildiği;

• Aynı kanunun 38 inci maddesinin (n) bendine göre, "Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak" görev ve yetkisinin belediye başkanlarına ait olduğu;

• 3294 sayılı Kanun ile 5393 sayılı Kanunun yoksullara yardım konusundaki amaç ve kriterlerinin farklı olduğu; bu bakımdan, 5393 sayılı kanuna göre belediye bütçesinden yoksul ve muhtaçlara yapılacak yardımlar için 3294 sayılı Kanuna göre verilen "Fakirlik Belgesi"ni almaya müstehaklık kriterlerinin aranmasının 5393 sayılı Kanunun amaçlarına aykırı düşeceği;

• Sayıştay Temyiz Kurulunun 06.05.2008 tarih ve 30137 tutanak no.lu kararının da tarafımızdan yapılan uygulamanın mevzuata uygunluğunu gösterdiği;

Hususları dikkate alınarak, Dairece hakkımızda mevzuata aykırı ve haksız olarak verilmiş olan 13.000,00 YTL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedirler.

Sayıştay Savcılığının karşılamasında:

“Dilekçede, ilamın 5’inci maddesinde yardıma muhtaç olduğu gerekçesiyle bir kişiye yapılan yardımın bu kişinin fakirlik belgesi alamaması nedeniyle tazmin çıkarıldığı, oysa bu tür yardımlar için fakirlik belgesinin aranmasına gerek bulunmadığı, Belediyece her türlü araştırmanın yapıldığı, yardım yapılacak kişilerin ve yardım miktarının belirlenmesi yetkisinin Belediyelerine ait olduğu ileri sürülmekte ve usulüne uygun harcama için sorumluluğunun kaldırılması istenilmektedir. İleri sürülen gerekçelerin kabul edilerek temyiz talebinin kabul edilmesinin ve Daire Kararının bozularak ilgililerin aklanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”denilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde kaymakamlık tarafından yapılan tahkikat ile kişinin fakir olmadığı, belediye tarafından yapılan inceleme ve şahsın fakir olduğu yönünde iki ayrı belge mevcuttur.

Cevat Baykuş için Kaymakamlık tarafından yaptırılan tahkikatta "SSK'lı olarak konfeksiyonda çalışmakta olduğu, aylık 700 YTL aldığı, evli olduğu, oturdukları evin kira olduğu, kira bedelinin 400 YTL olduğu" şeklinde tespit yapılmıştır.

5393 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin (a) bendinde, sosyal hizmet ve yardım hizmetlerini yapılması veya yaptırılmasının belediyelerin zorunlu görev ve sorumlulukları arasında sayıldığı,

Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımların, aynı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, belediyenin giderleri arasında gösterildiği,

Aynı kanunun 38 inci maddesinin (n) bendine göre, "Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak" görev ve yetkisinin belediye başkanlarına ait olduğu,

Dolayısıyla belediye tarafından inceleme yapılarak şahsın yardıma muhtaç olduğu tespit edilmiştir. Bu tespit neticesinde belediye kanunen kendine verilen yetkiler çerçevesinde şahsa yardım gerçekleştirmiştir.

Bu itibarla, 569 sayılı ilamın 5 inci maddesine ilişkin verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 24.12.2013 tarih ve 38107 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.