Sayıştay 2. Dairesi 34187 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 2

• Dosya No: 34187

• Tutanak No: 37122

• Tutanak Tarihi: 07.05.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 1273 sayılı ilamın 1. maddesi ile Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nce 2007 yılı içerisinde açık ihale yöntemiyle gerçekleştirilen mal alımlarında, ihale dokümanı ve sözleşmelere gecikme cezasına ilişkin hükümler konulmasına rağmen, bazı alımlarda bu hükümlerin uygulanmadığı ya da eksik uygulandığı gerekçesiyle 680,07 YTL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; gecikme cezalarının Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlığının hesabına yatırıldığını, yatırıldığına dair bilgi ve belgelerin Saymanlık Müdürlüğünce tarafımıza bildirileceğini söylemiştir.

Başsavcılık karşılamasında, 1273 sayılı ilamın 1. maddesi ile ilgili olarak; ileri sürülen gerekçeler Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce mal alım ihalelerinde kullanılan tip idari şartnamenin 49 ve 52’inci maddelerinden hiç birine uygun düşmediğinden temyiz talebinin reddi ile mevzuata uygun Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dilekçi, konuyla ilgili herhangi bir itirazda bulunmayıp ilgili tutarın tahsil edilip Döner Sermaye Saymanlığının hesabına yatırıldığını bildirmiş ise de, henüz tahsilata ilişkin bir belge gönderilmemesi ve ilam hükmüne bir itiraz da söz konusu olmaması nedenleri ile Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

2. 1273 sayılı ilamın 2. maddesi ile Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nce 2007 yılı içerisinde doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında yüklenicilerle sözleşme imzalandığı ve sözleşmelere gecikme halinde ceza uygulanacağına dair hükümler konulduğu, bununla beraber bazı alımlarda bu hükümlerin uygulanmadığı gerekçesiyle 1.100,00 YTL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; gecikme cezalarının Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlığının hesabına yatırıldığını, yatırıldığına dair bilgi ve belgelerin Saymanlık Müdürlüğünce tarafımıza bildirileceğini söylemiştir.

Başsavcılık karşılamasında, dilekçi tarafından ileri sürülen gerekçeler, doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında kullanılan tip sözleşmenin 10’uncu maddesinde yer verilen hükümlere uygun düşmediğinden, temyiz itirazının reddi ile mevzuata uygun Daire kararının onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dilekçi, konuyla ilgili herhangi bir itirazda bulunmayıp ilgili tutarın tahsil edilip Döner Sermaye Saymanlığının hesabına yatırıldığını bildirmiş ise de, henüz tahsilata ilişkin bir belge gönderilmemesi ve ilam hükmüne bir itiraz da söz konusu olmaması nedenleri ile Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

3. 1273 sayılı ilamın 3. maddesi ile;

A) Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde görevli öğretim görevlilerine saat 14.00’den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkıları dolayısıyla ödenen döner sermaye paylarının hatalı hesaplandığı gerekçesiyle 80.897,64 YTL’nin,

B) Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde görevli bazı öğretim görevlilerinin yurtiçi görev, yıllık izin vb. nedenlerle hastane dahilinde fiilen görev yapmadıkları günlerde de saat 14.00’den sonra yapılan çalışmaları gösteren doğrudan gelir getirici katkı bildiriminde bulundukları ve yersiz olarak döner sermaye katkı payı aldıkları 1.227,96 YTL’nin,

tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

A) Dilekçi ilam hükmünün A) bendi ile ilgili olarak temyiz dilekçesinde özetle; ilamda öğretim üyelerinin saat 14.00'ten sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılar dolayısıyla ödenen döner sermaye katkı paylarının Üniversite Yönetim Kurulunun öğretim üyelerinin yaptıkları katkılarda yöneticilere ödenmek üzere ayrılan % 10 kesintiden % 35 araç, gereç % 5 araştırma fonu % 15 genel bütçeye irat kaydedileceği hükmüne rağmen bu kesintilerin kesilmeyeceğinin belirtildiğini ancak yöneticilere yapılan ödemelerde bu kesintilerin yapıldığını, dolayısıyla herhangi bir fazla ödemenin söz konusu olmadığını, bordroların tetkikinde öğretim üyelerinden % 10 yönetici kesintisi yapıldıktan sonra hasılatın dilekçe ekindeki listede görüldüğü üzere 2007 yılında toplam 121.271.94 TL artış gösterdiğini, bu meblağların da döner sermayeye gelir kaydedildiğini, aslına bakılırsa bu meblağın da öğretim üyelerine dağıtılması gerektiğini, öğretim üyelerine dağıtılmadığı gibi öğretim üyelerine fazla ödemede bulunulduğundan da söz edilemeyeceğini, bazı öğretim üyelerinin ise yapması gereken gelirden daha fazla döner sermayeye gelir getirdiklerini bunun da aldıkları meblağları aştığı için bu miktarlarda döner sermayeye gelir kaydedildiğini, kaldı ki 1273 sayılı ilam 3/A maddesinin 2. sayfasında; "… Uygulamada görevlilerin saat 14.00'ten sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından elde edilen gelirlerden öncelikle % 10 oranındaki yönetici payının düşürüldüğü, diğer yasal kesintilerin ise kalan tutar üzerinden yapıldığı ancak daha sonra yöneticilere ayrılan paydan söz konusu yasal kesintiler yapıldığından bu kesintiler açısından kayba yol açılmadığı ancak kişilere yapılan ödemelerin hesabında % 10 yönetici payı düşürüldükten son kalan tutar esas alındığından kişiler açısından normalde gayrisafi tutar üzerinden alabilecekleri en fazla oran olan % 35 oranını aştığı görülmüştür." denilerek kesintiler açısından bir kayba yol açılmadığının Dairece de kabul edildiğini, kesintiler açısından kayba yol açmayan bir ödeneğin fazla ödemeye yol açmasının da mümkün görülmediğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında, dilekçi tarafından ileri sürülen gerekçeler nedeniyle sorumlu üzerinden tazmin hükmünün kaldırılmasının, Daire kararının bozulmasının uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Mali hesap yılı olan 2007 yılında yürürlükte olan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafında (31/7/2003 tarihli ve 4969 sayılı Kanunun 12’nci ve 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2’nci maddeleriyle yapılan değişikliklerden sonra):

“Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının iki katını, diğer öğretim elemanları için bir katını, 657 sayılı Kanuna tabi personel için ise % 100’ünü geçemez. İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve acil serviste çalışan sağlık personeli için % 100 oranı, ayrıca % 50’sine kadar artırılabilir. Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının iki katını geçemez. Öğretim üyelerine saat 14.00'den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının on katına kadar pay verilebilir. Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere, bir ayda alacakları aylık (ek gösterge dahil), ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatları hariç) toplamının dört katına kadar ayrıca pay verilebilir.”

Denilmek suretiyle yükseköğretim kurumları bünyesindeki hastanelerde görevli öğretim üyelerine ödenecek döner sermaye katkı paylarının esasları açıklanmıştır.

17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici 1’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere bağlı olarak kurulmuş olup, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan idarelere bağlı döner sermayeli işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarın % 15'inin genel bütçeye irat kaydedilmek üzere ilgili saymanlıklara yatırılacağı, aylık gayrisafî hasılattan irat kaydedilecek oranı, döner sermayeler itibariyle % 1’e kadar indirmeye Maliye Bakanının yetkili olacağı (28.03.2007 tarih ve 5615 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 28’inci maddesi) belirtilmiştir. Ayrıca, 17.09.2004 tarih ve 5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2’nci maddesinde: “Üniversitelerde araştırma projelerinin finansmanında kullanılmak üzere, üniversite döner sermaye işletmelerinden öğretim üyelerinin doğrudan veya dolaylı katkısı olup olmadığına bakılmaksızın elde edilen her türlü gayrisafi hasılatın % 5*'inden az olmamak kaydıyla, üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği orandaki tutar, döner sermaye saymanınca tahsilatı takip eden ayın yirmisine kadar bütçe dairesi başkanlığı hesabına yatırılır.” denilmektedir. (*Bu oran üniversite yönetim kurulu tarafından % 5 olarak belirlenmiştir.)

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri gereği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi Döner Sermaye Birimi öğretim üyelerinin çalışma günleri saat 08.00-14.00 dışında kalan zaman aralığı ile tatil günleri tüm gün döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından elde edilen;

Gayrisafi hasılatın en az % 35'inin o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılması,

Gayrisafi hasılatın % 15’inin hazine payı olarak genel bütçeye aktarılması,

Gayrisafi hasılatın (yönetim kurulunca belirlenen) % 5'inin araştırma projelerinin finansmanında kullanılmak üzere bütçe dairesi başkanlığı (strateji geliştirme daire başkanlığı) hesabına yatırılması yasal bir zorunluluktur.

Bu durumda saat 14.00’den sonra öğretim üyelerinin döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından oluşan toplam gelirin % 55’lik yasal kesintiden geriye kalan kısmı olan % 45’lik kısmının doğrudan gelir getirici katkıları bulunan öğretim üyelerine 10 kat sınırlaması dahilinde ve yöneticilere 4 kat sınırlaması dahilinde ödenebilmesinde yasal mevzuat açısından sorun bulunmamaktadır.

Yöneticilere yapılacak döner sermaye payı ödemesi için doğrudan gelir getirici katkıya dayanan toplam gelirden kaynak (fon) ayrılması ise; bu kişilere yapılacak ödemenin doğrudan gelir getirici katkı kapsamında elde edilen gelirlerden karşılanmasının zorunlu olması karşısında yönetim kurulunca belirlenmesi gereken bir husustur.

Nitekim Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi 05.09.2005 tarih ve 2005/21-3 sayılı Yönetim Kurulu Kararında ise: “Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi Döner Sermaye Birimi öğretim üyelerinin çalışma günleri saat 08.00-14.00 dışında kalan zaman aralığı ile tatil günleri tüm gün döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından karşılanmak üzere zorunlu yasal kesintiler ve yöneticilerin ilave paylarında kullanılmak üzere toplam gelirlerden % 10 kesildikten sonra aşağıda belirtilen miktar ve şartlarda döner sermaye dağıtılmasına karar verilmiştir.” denilerek bu husus açıklığa kavuşturulmuştur.

Bahsedilen yönetim kurulu kararı gereğince doğrudan gelir getirici kapsamında elde edilen toplam gelir yöneticilere yapılacak ödemeye esas gelir (% 10) ve doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine yapılacak ödemeye esas gelir (% 90) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bu iki gelirden ayrı ayrı yasal kesintiler yapılmakta ve geriye kalan kısım ilgili kişilere yapılabilecek en fazla ödemenin matrahını oluşturmaktadır. Buna göre yöneticilere yapılacak ödemeye esas % 10’luk gelirin % 55’i; yani toplam gelirin % 5,5’i yasal kesintilere, % 45’i; yani toplam gelirin % 4,5’i ise yöneticilere yapılacak ödemelere; diğer taraftan doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine yapılacak ödemeye esas % 90’lık gelirin % 55’i; yani toplam gelirin % 49,5’i yasal kesintilere, % 45’i; yani toplam gelirin % 40,5’i doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine ödemelere ayrılmış olmaktadır.

Bu şekildeki uygulamayla hem yukarıda da değinilen ve yasal mevzuatın emrettiği % 55’lik yasal kesintiler (% 5,5 + % 49,5) yapılmış olmakta, hem de yöneticilere ve doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine yapılacak ödemede % 45’lik yasal sınır (% 4,5 + % 40,5) aşılmamış olmaktadır.

Dolayısıyla ilamda belirtildiği gibi doğrudan gelir getirici katkıya esas toplam gelirden % 10 yönetici fonunun ayrılacağının belirtilmiş olması toplam gelirin en fazla % 35’inin (% 100 - % 10 yönetici fonu - % 55 yasal kesintiler) doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine dağıtılabileceği anlamına gelmemektedir. Çünkü ilamda belirtilenin aksine yönetici fonu olarak ayrılan gelir de doğrudan gelir getirici katkıya dayanan bir gelir olarak gayrisafi hasılatın bir parçası olduğundan yasal kesintilere tabiidir. Burada önemli olan doğrudan gelir getirici katkıya dayanan toplam gelirden % 55’lik yasal kesintilerden geriye kalan kısım olan ve yöneticiler ile doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine yapılacak ödemenin kaynağını oluşturan % 45’lik kısmın aşılmamış olmasıdır. Kaldı ki, yöneticilere yapılacak ödemeye ayrılacak fonun yasal bir zorunluluğu olmayıp yukarıda bahsedildiği üzere bu kişilere yapılacak ödemenin doğrudan gelir getirici katkı kapsamında elde edilen gelirlerden karşılanmasının zorunlu olması karşısında yönetim kurulunca mecburen belirlenmesi gerekmektedir. Bu fonun oranında ise yasal mevzuatın emrettiği 4 kat sınırının aşılamayacak olması önemlilik arz etmektedir. Öte yandan % 45’lik kısım içinde kalmak şartı ile yöneticilere yapılacak ödemeden geriye kalan gelirden doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine yapılacak ödemede 10 kat sınırının aşılamayacak olması diğer bir önemli husustur.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde gerek mevzuatta belirtilen yasal kesintiler tam olarak yapıldığından gerekse yöneticiler ile doğrudan gelir getirici katkıları olan öğretim üyelerine yapılması gereken ödemeye esas gelir oranı (% 45) ve bu oran dahilinde kendilerine yapılabilecek ödeme sınırları (4 kat ve 10 kat) aşılmadığından Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde görevli öğretim elemanlarına saat 14.00’den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkıları dolayısıyla ödenen döner sermaye paylarının hesaplanmasında hata olmadığı gibi, ilgili idarece yapılan hesaplama şeklinde de mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabulü ile 1273 sayılı ilamın 3. maddesinin A) bendi ile verilen 80.897,64 YTL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

B) Dilekçi ilam hükmünün B) bendi ile ilgili olarak temyiz dilekçesinde özetle; ilamda bazı öğretim üyelerinin geçici görev sağlık izni ve yıllık izinde bulundukları tarihleri gösteren cetveller ile ilgili öğretim görevlilerinin saat 14.00'ten sonra ve mesai saatleri dışında yaptıkları çalışmalar karşılığı olarak aldıkları döner sermaye katkı paylarının yersiz olduğunun belirtildiğini, ilgililere ödeme tebligatı yapıldığını, Yrd. Doç .Dr. Ali KOLUSARI’nın tebligat yazısına verdiği dilekçe ekindeki cevap dilekçesinde Sayıştay sorgulamasında Mart ayının 3 ile 7 tarihlerinde görevlendirmede olduğu için tazmine hüküm olunduğunun belirtildiğini, oysa ilgilinin 3-7 Nisan 2007 tarihlerinde görevli olduğunu, görevli olduğu tarihleri gösteren belgelerin işletmeye verildiğini, ilgilinin görevlendirme yazısı ve talep dilekçesi ile puantaj belgelerinin dilekçe ekinde sunulduğunu, görevli olduğu tarihte ilgiliye herhangi bir ödeme yapılmadığını, Prof. Dr. Muzaffer KIRIŞ’ın ise 01.08.2007-30.08.2007 tarihlerinde ayrılmış olduğu iznini tamamlamadan 17.08.2007'de göreve başladığını, izin formunun dilekçe ekinde sunulduğunu, ayrıca izinli olduğu tarihlerde ilgiliye herhangi bir ödeme yapılmadığına dair puantaj belgesinin dilekçe ekinde gönderildiğini, ilgiliye izinli olduğu dönemde herhangi bir ödemede bulunulmadığını, bu gerekçelerle tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini ifade etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

Dilekçe eki belgelerden açıkça görüleceği üzere Yrd. Doç Dr. Ali KOLUSARI ilamda belirtildiği gibi 3-7 Mart tarihleri arasında değil, 3-7 Nisan tarihleri arasında görevli olduğundan 3-7 Mart tarihleri arası için kendisine döner sermaye katkı payı ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Diğer taraftan Prof. Dr. Muzaffer KIRIŞ ise 01.08.2007-30.08.2007 tarihlerinde ayrılmış olduğu iznini tamamlamadan 17.08.2007'de görevine başlamış, izin formu ve ayrıca izinli olduğu tarihlerde ilgiliye herhangi bir ödeme yapılmadığına dair puantaj belgesi dilekçe ekinde gönderilmiştir. Dolayısıyla adı geçen kişiye izinden döndükten sonra yapılan kıst döner sermaye katkı payı ödenmesi hususunda da yasal açıdan bir sakınca bulunmaktadır.

İlam hükmünün B) bendinde ahiz konumunda bulunan M. Yücel AĞARGÜN için herhangi bir itirazda bulunulmamıştır.

Bu itibarla dilekçi iddialarının kabulü ile 1273 sayılı ilamın 3. maddesinin B) bendi ile verilen 1.227,96 YTL tutarındaki tazmin hükmünden mevzuata uygun olarak ödenen 766,66 YTL’nin düşülerek, geriye kalan ve mevzuata aykırı olarak ödenen 461,30 YTL’nin;

Gerçekleştirme Görevlisi (Döner Sermaye İşletme Müdürü) Kemal KUŞMAN ile Harcama Yetkilisi Hüseyin Avni ŞAHİN,

uhdelerinde kalmak üzere, hükmün 461,30 YTL olarak DÜZELTİLEREK TASDİKİNE,

Karar verildiği 09.05.2013 tarih ve 37122 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.