Sayıştay 2. Dairesi 33830 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 2

• Dosya No: 33830

• Tutanak No: 34182

• Tutanak Tarihi: 10.01.2012

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1121 sayılı ek ilamla; Belediye personeli olan su abonelerine normal tarifenin %50 indirimli uygulanarak, bu tarife üzerinden su bedeli, KDV, atık su ücreti, bakım ücreti, kanal katılım ücreti ve sabit hizmet ücreti eklenmek suretiyle hesaplanan su ücretinin eksik tahsil edilmesi sebebiyle 31.211,89 TL.’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle:

Polatlı Belediyesi Su-Otobüs İşletmesinin 2003 yılı ihzari gelir-gider bütçelerinin karara bağlanmasına ve işletme tarafından ilgili yıllarda alınacak Ücret Tarifelerinin belirlenmesine ilişkin; Belediye Başkanı Sami Çay Başkanlığın da, meclisin 25 üyesinden Erol Genç, İrfan Yılmaz ve Erkan Erten dışında kalan 22 üyenin katıldığı 11.10.2002 tarihinde ki toplantıda alınan 57 sayılı Belediye Meclisi kararında; "2003 mali yılında belediye personelinin su ücret tarifelerinden %50 indirimli faydalanmasına" karar verildiğini, indirimli tarifenin uygulanmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle adı geçen döneme ilişkin 31.211,89 TL eksik tahsilatın tarafından geri alınmasına karar verildiğini, Verilen karar usul ve yasalara aykırı olduğundan bozulması gerekli olduğunu,

Anayasanın devletin temel amaç görevlerini düzenleyen 5. maddesinde kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleri ile bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmanın, devletin görevi olduğu belirtilmiştir. Kamu idareleri, özelliklede belediyeler gerek çalışma hayatını düzenleyen iç hukuk kurallarına, gerekse uluslararası sözleşmelere dayanarak eşit işe eşit ücret ödemeyi temin için çalışanlarına sosyal yardımda bulunarak bu eşitsizliği giderici ödemelerde bulunmakta olduğunu, bu uygulamanın çalışanlara anayasal hak olan adil ücret ilkesinin bir gereği olarak verimliliği artırmakta, adaletsizliği, bir nebze de olsa giderici bir etki yapmakta olduğunu,

Mahalli idarelerin özerkliği ilkesi " Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı " ve Anayasamızın 127.maddesi tarafından kabul edilmiştir. Ülkemizin 1991 yılında 3723 sayılı kanunla , onaylanmasını uygun bulunduğu Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı mahalli idarelerin mali ve idari açıdan özerkliğini düzenlemiştir. İdari ve mali özerkliğe sahip olan belediyeler, imkanları ölçüsünde memurlara sosyal yardımda bulunmaları özerkliğinin bir gereğidir. Nitekim ülkemizin de onayladığı Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nın 6. maddesi yerel yönetimlerin çalışmalarına çalışma koşullarını düzenleme ve yeterli ücret ödeme imkanı vermekte olduğunu,

Yapılan son Anayasal düzenlemelerle kamu görevlilerine sosyal yardım yapılmasına İç Hukukta bir yasal engel kalmamıştır. 5170 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının bazı maddelerinin değiştirilmesi hakkında kanunla uluslar arası sözleşmelerin sağladığı Toplu Sözleşme ve Sendikal Haklar Anayasal güvence altına alınmıştır. Anayasanın 90/son fıkrası yeniden düzenlendiğini,

Danıştay 1. Dairesinin , 17.11.2005 tarih 2005/1067 E. 2005/1363 K. Sayılı ilamı ile, sosyal paket, bayram , yılbaşı , öğrenim , giyecek Çalışma Teşkilatı (İLO) nun ülkemizde onaylanan 87 , 98, 151, sayılı sözleşmeleri ve Avrupa Sosyal Şartı hükümlerinin 53 ve 90. maddeleri uyarınca değerlendirilmesi sonucu suç teşkil eder bir yanının bulunmadığına karar verildiğini,

Belediye Meclisince alınan karar gereğince Belediye personeline indirim oranı ve sosyal yardımın yasalarla düzenlenmediğinin ileriye sürülmesi uluslararası sözleşmelerle hukuki geçerliliğini yitirmiş olduğunu, Anayasamızın 5.maddesi ile görev olarak yüklenen amacı gerçekleştirmek için çalışanlarının durumunu göz önüne alarak iyileştirici tedbirleri almak mülga 1580 sayılı yasanın 1. maddesi ile belirlenmiştir. Bu tedbirler ve alınan karar, sosyal devlet ve eşitlik ilkesinin bir sonucu olduğu gibi hakkaniyet ve hukukun bir gereği olup, çalışma barışı için olmazsa olmaz şartı olduğu,

Mülga 1580 Sayılı Belediye Kanunun 1. maddesi ile Belediye; beldenin ve belde sakinlerinin mahalli mahiyette müşterek ve medeni ihtiyaçlarını tanzim ve tefsiye ile mükellef hükmü bir şahsiyettir. Belediye Meclisi, belediyenin en yetkili karar organıdır. 15.madde de 81 fıkra halinde sayılan görevlerinden sosyal yardım görevleri öncelikli görevler arasında sayılmış olduğunu,

Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı tarafından bildirilen Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen artışlar ve çalışanlara özellikle memurlara verilen zam miktarları sendikalar ve memur konfederasyonlarının açıkladığı " açlık ve yoksulluk sınırları araştırmaları " 4 kişilik bir ailenin gıda harcamalarının yanı sıra kira, ulaşım, giyim, eğitim, kültür gibi temel ihtiyaçları için harcanması gereken tutarı gösteren yoksulluk sınırında da artış devam etmektedir. Çalışanların özellikle memurların aldıkları maaş açlık sınırının biraz üstünde ve yoksulluk sınırı içine kalmaktadır. Belediye çalışanlarının performansını arttırmada, belediyenin mali yapısındaki iyileşmenin sağlanmasına paralel olarak bu kesimin eğitim, sağlık ve sosyal nitelikli harcamalarına 2464 sayılı Belediye Kanununca belirlenen harç, resim, vergi vs. kapsamında bulunmayan su giderlerinde %50 indirim uygulanması gerçekleşen enflasyon rakamları yaşam kalitesine ve iş barışına etki etmemesi, yoksullukla mücadele amacı güdülerek bir nebze iyileştirme sağlanması amacı güdülerek karar alındığını,

03.07.2005 tarih ve 5393 Sayılı Belediye Kanunu'nun " Belediyenin Görev , Yetki ve Sorumlulukları " başlıklı 3. bölümünün " Belediyenin Yetki ve İmtiyazları " alt başlık bölümünde 15. maddenin K fıkrasında "vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine karar vermek " yetkisi belediyelere verilmiştir. Yine aynı kanunun Belediye Meclisinin görev ve yetkilerini düzenleyen 18. maddesinde Belediye Meclisine ;

f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek

h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı 5.000,00 TL den fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiye , kabul ve feragate karar vermek.

Yetkilerinin verildiğini,

Bu kadar geniş yetkileri olan Belediyenin ve Belediye Meclisinin personeline su ücret tarifesini %50 indirimli uygulanmasında yasaya aykırılık bulunmadığını,

Sorgu kağıdında sözü edilen 08.01.2002 tarih ve 4736 sayılı yasa daha önce yürürlüğe giren bir yasadır. 03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun yukarıda sözü edilen hükümleri karşısında bu kanunun belediyeler açısından geçerliliği kalmamıştır. Üstelik Belediye Kanunu daha özel bir yasa olup daha genel bir yasa olan 4736 sayılı yasanın adı geçen soruşturma konusuna uygulanması hukuka aykırıdır.

6. Mülga 1580 Sayılı Belediye Kanununun 70.maddesi Meclisin Müzakere Edeceği ve Karar Vereceği İşleri düzenlemekte olduğunu,

BÜTÇE : Belediyeler Belediye Kanunu'nun 1. maddesi ile yüklendikleri bu görevi yerine getirebilmek için kanunların kendilerine tanıdığı yetkiler içinde , bir takım gelirleri toplar ve harcamalarda da bulunur. İşte belediyeler mali metinleri, mali yasaları olan bütçe ile yaparlar, ödeneksiz harcama yapılmaz.

1580 Sayılı Kanunun 119. maddesinde de "Belediye Bütçesi " belediyelerin her yılın Ocak ayı başından ertesi yılın Aralık ayı sonuna kadar yıla ait gelir ve giderlerini gösterir, belediye gelirlerinin toplanmasına, hizmetlerin yapılmasına ve harcamalarına izin verir. " denildiğini, yine anılan yasanın 120.maddesinden 132. maddesine kadar bütçenin hazırlanması, müzakeresi, tasdiki, amiri itası, muhasebe usulü gibi hususların da yer aldığını, Kanun hükümlerinden anlaşılacağı gibi, bütçeyi müzakere ve kabul yetkisi Meclis görev ve yetkileri arasında olduğunu,

Ancak, kanun bütçesinin fasıl ve maddelerini değiştirerek kabul etmek yetkisini meclise verdiği halde reddetmek yetkisi tanınmamıştır.

Belediye Kanunun bu hükümlerine ilaveten Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Tüzüğü 72, 73, 74, 75, 76. 77, ve 78 Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliğinin, 46, 47, 48, 49, 50, 51 ve 52. maddelerinde kesin hesabın hazırlanması, incelenmesi görüşülmesi ve Sayıştay'a gönderilmesi ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Tüzüğün 77. maddesi ile Belediye Meclisince incelenip kabul edilen kesin hesaplar 1580 sayılı Belediye Kanunun 70 ve 71. maddelerine göre Mahallin En Büyük Mülki İdari Amirince Onanır. Belediye Meclisinin bazı karar ve işlemleri yetkili makamların tetkik ve tasdiki ile HÜKÜM ifade edeceği 71. madde ile belirlenmiştir. Bu madde de Meclis Kararı İdari Vesayet Yetkisini düzenlemiştir. Bütçe Kati Hesap Onaya Tabi Kararlardandır. Bu tür kararlar en büyük mülki amirlerin onaması ile tekemmül eder icra nitelik kazanır. Mülki makamların tasdik ettiği kararlara karşı ise itiraz olunamaz. Mülki makamlar, kendilerine tasdik için gönderilen Meclis Kararlarını onaylamayacaksa, nedenleri açık olarak gerekçe göstererek, Belediye'ye iade etmeli, iade üzerine Belediye Meclisi nedenleri benimseyerek yeni bir karar verilebileceği gibi eski kararında da ısrar edilebilir. Bu durumda yargı yolu ile hal yoluna gidilebileceğini,

11.10.2002 tarih ve 57 sayılı Belediye Meclisince alınan karar bütçeye ilişkin olup, usul ve yasaya uygun olup olamamasını onaylayan Mülki İdare Amirinin tasdiki ile yürürlüğe gireceği yukarıda yazılı yasanın amir hükmü gereği olduğundan Meclisçe alınan indirim kararından SORUMLU OLMASININ SÖZ KONUSU OLMAMASİ GEREKİR. Tasdik edilmesi nedeniyle sorumluluk tasdik makamındaki yetkilide olduğunu,

Polatlı Belediye Meclisi soruşturma konusu kararla Belediye çalışanlarına su ücreti normal tarifesinin %50 indirimli uygulanmasına sebebiyet vermiştir. Yani adı geçen kararda belediye çalışanları maddi menfaat temin etmişlerdir. Bu nedenle yukarıdaki itirazlarımız kabul edilmese bile adı geçen belediye zararının bu indirimden yararlananlardan tahsil edilmesi hukuka uygun olacaktır. Hiçbir yarar sağlamayan, belediye çalışanlarına sosyal yardım amacı güden Belediye Meclisi Üyelerinin sorumlu tutulması hukuka ve hakkaniyet kurallarına aykırı olduğunu,

Yukarıda ayrıntılı uluslar arası sözleşmeler, Anayasa, kanun ve tüzükler gereğince ve tasdik edilerek yürürlüğe giren 2004 yılı bütçesinde belediye çalışanlarına su indirim oranı üzerinden alınmasına dair karardan Meclis Üyesi olarak sorumluluğunun söz konusu olamayacağını,

SONUÇ : Yukarıda ayrıntılı uluslar arası sözleşmeler, Anayasa, kanun ve tüzükler gereğince tasdik edilerek yürürlüğe giren 2003 yılı bütçesinde belediye çalışanlarından %50 indirimli su bedeli alınmasına ilişkin karardan Belediye Meclisi üyesi olarak sorumluluğum yoktur, su bedelinin eksik ödeyen belediye çalışanlarından tahsil edilmesi gerekmekte olduğu gerekçesiyle Kararın BOZULMASINI talep etmiştir.

Sayıştay Savcılığının mütalaası tazmin kararının onanması yönündedir.

Dilekçi sorumluluk itirazında bulunmuştur. Meclis üyesi olarak sorumlu tutulmaması gerektiğini ve maddi menfaat edenlerden bu paranın tahsil edilmesi gerektiğini belirtmiştir. 11.10.2002 tarihindeki toplantıda alınan 57 sayılı Belediye Meclisi kararında; "2003 mali yılında belediye personelinin su ücret tarifelerinden %50 indirimli faydalanması" gerektiği belirtilmiştir. 4736 sayılı Kanun hükmü belediyelerde malul, yaşlı, öğrenci ve basın kimlik kartı sahipleri dışında indirimli tarife uygulanmayacağı hükmüne aykırı bir karar meclis tarafından ihdas edildiğinden ve bu karar meclis üyeleri tarafından imza altına alındığından sorumlu olması gerekmektedir.

Ayrıca maddi menfaat elde edenlerden paranın alınabilmesi meclis üyeleri üzerinde ki sorumluluğu ortadan kaldırabilecek bir husus da olmadığı yolundaki gerekçelerle sorumluluk yönünden itiraz reddedilerek esasa geçilmiştir.

Polatlı Belediyesinin 2003 yılı Ücret Tarifelerinin belirlenmesine ilişkin; Belediye Başkanı Sami Çay başkanlığında, meclisin 25 üyesinden Erol Genç, İrfan Yılmaz ve Erkan Erten dışında kalan 22 üyesinin katıldığı 11.10.2002 tarihindeki toplantıda alınan 57 sayılı Belediye Meclisi kararında; "2003 mali yılında belediye personelinin su ücret tarifelerinden %50 indirimli faydalanmasının" söz konusu olacağı belirtilmiştir.

08.01.2002 tarih ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde aynen;

"Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tabi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tabi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticari, indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.

Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, toplu taşım hizmetlerinde malul, yaşlı, öğrenci ve basın kimlik kartı sahiplerine indirim uygulamaya yetkilidirler.

24/02/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun, 03/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve 12/04/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ücretsiz veya indirimli tarife uygulanması ile ilgili hükümleri saklıdır.

Bakanlar Kurulu birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumlan tespit etmeye yetkilidir.

Bu Kanunun yayımı tarihinden önce üçüncü fıkrada belirtilen kanunlar dışında; kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, genelge ve benzeri düzenleyici işlemler ile diğer idari işlemlerle tesis edilmiş bulunan ücretsiz veya indirimli tarife uygulamalarına 31/12/2001 tarihinden itibaren son verilir."

Denilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükmü gereğince belediyenin, personeli lehine su ücret tarifelerinde indirim uygulaması mümkün görülmemektedir.

Dilekçi tarafından yapılan savunmada her ne kadar belediyeler tarafından yapılan sosyal yönü ağırlıklı yardımların Anayasaya, uluslararası sözleşmelere dayanılarak yapıldığı ifade edilmekte ise de, 08.01.2002 tarih ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesi hükmü bu duruma açıklık getiren kesin bir hükümdür.

Yine dilekçi belediyede çalışanların özellikle memurların aldıkları maaşın açlık sınırının biraz üstünde ve yoksulluk sınırının içinde kaldığını, belediye çalışanlarının performansını artırmak ve yoksullukla mücadele amacı güdülerek bir nebze iyileştirme sağlanması amacı ile su giderlerinde %50 indirim uygulaması yoluna gidildiğini belirtmektedirler. Ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 146 ncı maddesinde açıkça ifade edildiği üzere bu kanun kapsamına giren memurlara bu kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz.

08.01.2002 tarih ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde belirtildiği üzere, belediyelerin üretilen mal ve hizmet bedellerinde herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanamaz.

Açıklanan gerekçelerle 1121 sayılı ek ilamla verilen 31.211,89 YTL. ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 10.01.2012 tarih ve 34182 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.