Sayıştay 2. Dairesi 33600 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2003

• Daire: 2

• Dosya No: 33600

• Tutanak No: 34462

• Tutanak Tarihi: 28.02.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1116 sayılı ilamın 1. maddesiyle Encümen kararı ile büro hizmetlerinde çalışan geçici işçilere çalışılan günler için yemek bedeli adı altında ödemede bulunulması nedeniyle 43.692,90 TL’ye (43.692.900.000 Eski Türk Lirası) tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

Yemek yardımının, diğer işlerde çalışan işçilere T.İ.S.'leri ile sağlanan yemek yardımının yarattığı işyerindeki çalışma barışının yerleşmesindeki olumsuz etkilerini gidermek amacı ile yapıldığını,

Bu amaçla süresi belirli hizmet akdi ile görev yapan ve bürolarda çalışan geçici işçi statüsündeki diğer personele de, Belediye Encümeninin 19/06/2003 tarih ve 598 sayılı kararı ile, 16.06.2003 tarihinden itibaren bordrolarında fiili çalışma günü karşılığında günlük brüt 3.600.000 TL yemek yardımı yapılmasına karar verildiğini,

Yapılan ödemenin Devlet Memurları Yiyecek yardımı yönetmeliğinin 2.maddesi ile ilgisi bulunmadığını, her ne kadar ilamda bu yönetmeliğin ikinci maddesi gerekçe olarak gösterilmişse de, zaten yapılan yemek yardımının yönetmeliğe atıfta bulunularak yapılmadığını, yararlandırılan personelin de memur olmadığını, bu kişilerin İş Kanununa tabi, Valilik Vizesi ile çalıştırılan, diğer mevzuatta geçici işçi pozisyonunda görünen, ancak vize işlemleri yaptırılarak yıllarca hizmet akitleri yenilenmiş olmasından dolayı, akitleri İş Kanunu açısından süresi belirsiz hizmet akdine dönüşmüş personel olduğunu, yemek yardımının tabii oldukları mevzuatları çerçevesinde yapıldığını,

Bu sebeple, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 2.maddesine aykırı bir karardan bahsedilemeyeceğini, söz konusu "yemek yardımının" Belediyede İş Kanunu kapsamında işçi statüsünde bulunan büro personeline yapıldığını, bu konuda düzenlenen hizmet akitleri ile ilgili olarak Belediye Kanunu ve ilgili mevzuatta özel bir düzenleme bulunmadığı gibi, ücret belirleme konusunda Belediyelere herhangi bir kısıtlama da getirilmediğini,

Sayıştay 2. Dairesinin kararında, geçici işçiler ile Belediye arasında imzalanan hizmet akdinde büro hizmetlerinde görevlendirilen geçici işçilere yemek bedeli adı altında bir ödeme yapılacağına dair bir düzenlemenin yer almadığının... karar gerekçesi olarak belirtildiğini, ancak buna da katılmanın mümkün olmadığını, söz konusu geçici işçilere ait çalışma sürelerinin, yevmiyelerinin ve diğer koşulların Belediye Kanunu gereğince Belediye Encümeni tarafından belirlendiğini, bu durumda söz konusu ödemelerin yapıldığı döneme ait hizmet akitlerinde yemek yardımı yer almasa da, Belediye Encümeninin 19.06.2003 tarihli kararı ile bu bedelin ödenmesine karar verilmiş olmakla hizmet akdine ilave bir ödeme yapılmasına karar verildiğini,

Zaten hizmet akdinde yer alan yevmiyeler de Belediye Encümeni tarafından belirlendiğine göre, yine belediyenin aynı organı tarafından verilen karar ile Hizmet akdine ek bir ödemenin getirilmesinin hukuka aykırı olmadığını, bu konuda kısıtlayıcı hiçbir hüküm bulunmadığını, kaldı ki, hizmet akdini imzalama yetkisi olan Belediye Başkanının Encümenin de Başkanı olduğunu, sonuçta hizmet akdinin tarafların karşılıklı iradeleri ile oluşturulmakta olup, işveren konumundaki Belediyenin iradesi dışında bir ödeme yapılmadığını,

Bu ödemenin yapılması konusunda tek başına bir karar vermediğini, ücretlerin belirlenmesi konusunda Belediyenin yetkili organının kararını uyguladığını, ortada usule aykırı hiçbir ödeme olmadığını,

Kuruluşundan bugüne kadar yemek yardımı Belediyede İş Kanunu bakımından iş koşulu, iş şartı haline geldiğini, bu nedenle bu yardımın 657 sayılı DMK'na tabi personele Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemek fişi verilerek; sendikalı işçilere T.İ.S'sinin ilgili maddesi gereği fiilen çalışılan günler için parasal yemek yardımı yapılarak; sendika üyesi olmayıp T.İ.S.'deki yardımdan yararlanamayan ilam hükmüne konu, diğer mevzuatta "geçici işçi" olarak nitelendirilen, ancak akitleri zincirleme hizmet akdine dönüştüğünden İş Kanunu açısından sürekli işçi niteliği kazanmış işçilere de, alınan Encümen Kararı ile yemek yardımı yapılarak, bu ihtiyacın karşılanmaya çalışıldığını,

Söz konusu, "yemek yardımının" hizmet akitlerine de ilave edilebileceğini, ancak; Belediye ile geçici işçiler arasındaki 2003 yılı hizmet akitlerinin Encümen kararının alındığı 19.06.2003 tarihinden önce (yılbaşında) imzalanmış olması ve işverenin almış olduğu kararın işçinin iş hayatını iyileştirici ve iş barışını sağlayıcı bir karar olduğundan; daha evvel zaman, emek ve kırtasiye harcanarak düzenlenen hizmet akitlerinin (üstelik işçi lehine alınan karar nedeni ile) tekrar düzenlenmesinin tekrar zaman, emek ve kırtasiye israfına neden olacağından, kamu kurum ve kuruluşlarının giderlerinden tasarruf sağlanması ve bürokratik işlemlerin azaltılmasını teminen yayınlanan Başbakanlık genelgeleri gereği yersiz israf olarak düşünüldüğünü ve bu nedenle yenilenmediğini, kaldı ki 2004 yılı hizmet akitlerine maddenin ilave edildiğini,

İşverenin (Belediyenin), iş şartlarından doğan ve iş koşulu haline gelmiş yemek yardımı konusunda, ücret dengesizliğini bir miktar giderici ve iş barışını sağlayıcı nitelikteki birden fazla işçisi hakkında almış olduğu kararı, yukarıda açıklanan sebepler nedeni ile hizmet akitlerine yansıtmamış olmasının, bu konudaki işlemi sakatlamamakta olup, yapılan ödemelerin yasal mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle ilamının bozulmasını istemiştir.

Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçi savunmasında; bu ödemenin yapılması konusunda tek başına bir karar vermediğini, ücretlerin belirlenmesi konusunda Belediyenin yetkili organının kararını uyguladığını belirtmiştir. 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 24 sayılı K.H.K. ile değişik 22'nci maddesi (E) bendinde; "Adı ne olursa olsun bir komisyon veya kurul gibi bir organ ya da uzman bir görevli tarafından düzenlenen keşif, hakediş, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgelere dayanılarak yapılan ödemelerde Sayıştay'ca saptanacak sorumluluğa, tahakkuk memuru ve saymanla birlikte, söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişiler de katılır" denilmektedir. Madde hükmü gereğince, bir kurul ya da uzman bir kişi tarafından hazırlanan ve ödemeye esas tutulan belgeye dayanılarak yapılan ödemelerde, tahakkuk memuru ve saymanla birlikte, söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişilerin de sorumlu tutulmaları gerekmektedir. Yemek yardımı Belediye Encümeninin 19/06/2003 tarih ve 598 sayılı kararına dayanılarak yapıldığından, sorumluluğa encümen üyelerinin de dâhil edilmesi gerekmekte ise de;

4857 sayılı İş Kanununun 8. maddesinde “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir.

Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.

Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.”,

818 sayılı Borçlar Kanununun 313. maddesinde; “Hizmet akdi, bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeği ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeği taahhüt eder.

Ücret, zaman itibariyle olmayıp yapılan işe göre verildiği takdirde dahi işçi muayyen veya gayri muayyen bir zaman için alınmış veya çalışmış oldukça, hizmet akdi yine mevcuttur; buna parça üzerine hizmet veya götürü hizmet denir.

Hizmet akdi hakkındaki hükümler, kıyasen çıraklık akdine tatbik olunur.”,

314. maddesinde, “Hilafına bir hüküm bulunmadıkça, hizmet akdi hususi bir şekle tabi değildir.

Ezcümle hizmet muayyen bir zaman için kabul edilmiş olur ve işin iktizasına göre o hizmet ancak ücret mukabilinde yapılabilirse, hizmet akdi inikad etmiş sayılır.” Hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, işçilerle yapılan iş sözleşmeleri her hangi bir şekle bağlı olmayıp işçilere yapılacak asgari ödemeleri kapsamaktadır. İş Hukuku, sözleşme serbestîsi yanında kamu düzenini sağlamak ve korumak amacıyla öngörülmüş ilkelere sahip bulunmaktadır. İşveren her zaman kanunun emredici kurallarına aykırı olmamak üzere iş akdinde belirlenmiş haklara ilave haklar sağlayabilir. Büro hizmetlerinde çalışan geçici işçilere çalışılan günler için yemek bedeli ödenmesinin Devlet Memurları Yiyecek yardımı yönetmeliğinin 2.maddesi ile ilgisi bulunmamaktadır. Her ne kadar ilamda bu yönetmeliğin ikinci maddesi gerekçe olarak gösterilmişse de, zaten yapılan yemek yardımı, yönetmeliğe atıfta bulunularak da yapılmamıştır. Yararlandırılan personel memur olmayıp, İş Kanununa tabi, Valilik Vizesi ile çalıştırılan, diğer mevzuatta geçici işçi pozisyonunda görünen, ancak vize işlemleri yaptırılarak yıllarca hizmet akitleri yenilenmiş olmasından dolayı, akitleri İş Kanunu açısından süresi belirsiz hizmet akdine dönüşmüş personel olup, yemek yardımının encümen kararıyla ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla; dilekçi iddialarının kabulü ile 1116 sayılı ilamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA;

Karar verildiği 28.02.2012 tarih ve 34462 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.