Sayıştay 2. Dairesi 33183 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 2

• Dosya No: 33183

• Tutanak No: 34496

• Tutanak Tarihi: 06.03.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma isteminde bulunan dilekçiye duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadığı, duruşmada hazır bulunmama sebeplerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmediği anlaşılmakla dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1177 sayılı ek ilamla; Yaylalılar İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi yükleniminde bulunan Erzurum Büyükşehir Belediyesi Yaş Sebze ve Meyve Toptancı Hali İnşaatı işinde akaryakıt fiyat farkı hesaplanırken; zamlı fiyat olarak motorinin hakedişin uygulama dönemindeki en yüksek fiyatının, baz fiyat olarak motorinin 15.12.2001 tarihli fiyatı (945.998 TL/kg) yerine 917 TL/kg'nın ve imalâtta kullanılan akaryakıt miktarı olarak analizlerde yer alan imalât miktarının %57'si yerine tamamının esas alınması sonucu 47.184,054 TL.’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle:

1. 31.10.2002 tarihli 5 No'lu kesin hakediş raporundan görüleceği üzere; Birim imalatta sarf edilen akaryakıt miktarları, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 12.02.2002 tarihli Genelgesine uygun olarak analizlerinde gösterilen akaryakıt sarfiyat miktarının % 57'si üzerinden hesaplandığını (Ek 5 No'lu Kesin Hakediş). Ancak Sayın Denetçi, Yargılamanın İadesine esas ek raporunda bu hususu göz ardı ederek, tarafımıza haksız yere sorumluluk tevcih edilmesine neden olduğunu Kısaca; 2 ve 3 No'lu hakedişlerde yapılan maddi hata, 5 No'lu kesin hakediş raporunda, analizlerinde gösterilen akaryakıt sarfiyat miktarları % 57'si üzerinden hesaplanmak suretiyle düzeltilmiş olduğundan, akaryakıt fiyat farkı hesabına esas olan akaryakıt miktarlarının, fiyat analizlerinde gösterilen sarfiyat miktarlarının tamamı üzerinden hesaplanarak fiyat farkı ödenmesi 5 No'lu kesin hakediş raporunda söz konusu olmadığını, Kaldı ki; Sorgu ve ilamlarda, fazla ödeme tutarının ne kadarının akaryakıt miktarlarının analizlerinde gösterilenden daha fazla hesaplanmasından kaynaklandığı ayrıca gösterilmediğini, Bu itibarla, akaryakıt imalat miktarlarının, fiyat analizlerinde yer alan sarfiyat miktarlarının tamamı üzerinden hesaplandığına ilişkin fazla ödeme iddiası gerçeğe ve hukuka aykırı olduğunu,

2. İlamda;" Savunmalarda 2 no.lu ve 3 no.lu hakedişlerde akaryakıt fiyat farkı olarak fazla ödemede bulunulmasına neden olan hatalı uygulamanın aynı işe ait (5) no.lu kesin hakedişte düzeltildiği belirtildiğini, Ancak yapılan incelemede (5) no.lu kesin hakedişte akaryakıt fiyat farkının hesaplanması sırasında;

2 no.lu hakedişteki 68.151,531 kg. olan imalattaki motorin miktarlarının kesin hakedişte 101.463,512 kg. olarak, 3 no.lu hakedişteki 54.824,304 kg. olan imalattaki motorin miktarının 75,317,403 kg.; 118.143,473 kg. olan nakliyedeki akaryakıt miktarının ise 171.452,101 kg. olarak, alınmış olduğu görüldüğünden, yapıldığı bildirilen düzeltme işleminin kabulü mümkün değildir. " denildikten sonra, yargılamanın iadesine ilişkin bölümde ise; " Kesin hakediş belgesinde imalatta kullanılan akaryakıt miktarlarının bazı pozlarda % 57'ye çekildiği, özel pozlarda ise % 100'ünün alındığı, akaryakıt fiyat farkının hesabında baz fiyatın 945,998 TL/kg olması gerekirken, kesin hakedişte yine 917,00 TL/kg alındığı, ara hakedişlerde KAS 05 pozundaki 1 ton prefabrik elemanın 280 km'ye taşınmasına ilişkin akaryakıt miktarının 18,7544 kg alındığı halde, kesin hakedişte bu miktarın 28,1316 kg'a çıkartıldığı," belirtildiğini,

a- Bilindiği üzere, 2 ve 3 No'lu hakedişler ara hakedişler olup, sözleşme eki BİGŞ'nin 39. Maddesi hükmü uyarınca ara hakediş ödemeleri kesin ödeme niteliğinde olmayan geçici ödemeler olduğunu, 2 ve 3 No'lu geçici-ara hakediş raporlarında gösterilen akaryakıt miktarlarının, 5 No'lu kesin hakediş raporunda daha fazla gösterilmiş olmasının her zaman mümkün olduğunu, Zira adı geçen ara hakediş raporlarında, akaryakıt fiyat farkına tabi imalat miktarları ile yine akaryakıt fiyat farkına tabi nakliye miktarları ve nakliye mesafelerinin NOKSAN VE EKSİK gösterilmesi sonucu 2 ve 3 No'lu ara hakedişlerdeki fiyat farkına tabi akaryakıt miktarlarının 5 No'lu kesin hakedişe nazaran eksik ve noksan çıkmasına neden olunduğunu, Oysa 5 No'lu kesin hakediş raporunda 2 ve 3 No'lu ara hakediş raporlarına ilişkin akaryakıt fiyat farkına tabi akaryakıt miktarları hesaplanırken, ara hakedişlerde eksik gösterilen imalat miktarları ile nakliye miktarları ve nakliye mesafelerinin TAM VE NOKSANSIZ alınması sonucu 5 No'lu kesin hakedişte akaryakıt fiyat farkına tabi akaryakıt miktarları TAM VE NOKSANSIZ olarak hesaplandığını, Bu itibarla kesin hakediş raporunda fiyat farkına tabi akaryakıt miktarlarının, doğal olarak artmış olması düzeltme işleminin yapılmasına hukuken engel olmadığını,

b- 88/13181 Sayılı Fiyat Farkı Kararnamesinin malzeme fiyat farklarını düzenleyen 9. Maddesi'nde; "Akaryakıtın iş yerine en yakın akaryakıt istasyonundaki yılbaşı perakende satış fiyatı motorinin baz fiyat olarak kabul edildiğinden ve iş yerine en yakın satıcının 01.01.2002 tarihindeki motorin baz fiyatı 917,00 TL/kg olduğundan yapılan uygulama usul ve hukuka uygundur. Bu itibarla tazmin hükmünün temyizen kaldırılmasının gerektiğini,

c- İmalatta kullanılan akaryakıt miktarlarının tamamı ilamda da belirtildiği üzere % 57'si üzerinden hesaplandığını, Ancak ilamda, özel pozlarda ise birim imalatta kullanılan akaryakıtın % 100'ünün alındığının ileri sürüldüğünü, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 12.02.2002 tarihli Genelgesi, 01.01.2002 tarihinden sonra ihale edilecek işlerde genel birim fiyat analizli iş kalemi imalatlarında sarf edilen akaryakıt miktarlarının % 57'si için akaryakıt fiyat farkı hesaplanması ve ödenmesini öngörmekte olup, bu Genelge özel veya yeni birim fiyatlı iş kalemlerini içermediğini, Kaldı ki; Özel veya yeni birim fiyatlı iş kalemleri fiyat analizlerinde akaryakıt sarfiyat miktarları, genel birim fiyatlı analizlere nazaran birim fiyat analizlerine %100 yerine, % 57'si üzerinden dahil edildiğinden, özel veya yeni birim fiyatlı fiyat analizlerinde fiyat farkına tabi akaryakıt miktarlarının % 100'ü üzerinden hesaplanması anılan genelge hükümlerine de aykırılık teşkil etmediğini, Zira gerçekte özel veya yeni birim fiyatlı fiyat analizlerinde de akaryakıt sarfiyatının % 57'si akaryakıt fiyat farkına tabi motorin miktarının hesabında dikkate alındığını, Bu durumda, kesin hakediş raporunda akaryakıt fiyat farkına tabi akaryakıt miktarlarının tamamı, fiyat analizlerinde gösterilen sarfiyat miktarının % 57'si üzerinden hesaplanmış olduğundan, yüklenici firmaya bu nedenle fazla ödeme yapılması söz konusu olmadığını, Bu itibarla, tazmin hükmünün temyizen kaldırılmasının hukuka uygun olacağını,

d- İlamda 2 ve 3 No'lu hakedişlerde KAS 05 pozundaki 1 ton prefabrik elemanın 280 km'ye taşınmasına ilişkin akaryakıt miktarının 18,7544 kg olarak alındığı halde, 5 No'lu kesin hakedişte ise aynı imalat için 28,1316 kg olarak alındığı belirtildiğini, Ancak taşıma mesafesine bağlı olarak, nakliye fiyat analizlerinin her zaman değişmesinin mümkün olduğu gibi, KAS 05 poz nolu nakliye fiyat analizinde 2 ve 3 No'lu hakediş raporlarında maddi hata yapılması sonucu, birim nakliyedeki fiyat farkına tabi akaryakıt miktarı 18,7544 kg olarak gösterildiğini, Oysa KAS 05 poz nolu nakliye fiyat analizi ile birim imalatta sarf edilen akaryakıt miktarının doğrusu ekte gösterilmiş olup, buna göre KAS 05 poz nolu nakliye pozunda birim imalat için 28,1316 kg akaryakıt sarf edildiği açıkça görüldüğünü, Bu itibarla yükleniciye fazla ödeme yapılmasının söz konusu olmadığından tazmin hükmünün temyizen kaldırılması talep etmiştir.

Sayıştay savcılığının karşılamasında:

“Erzurum Büyükşehir Belediyesi 2002 yılı hesabının 6.Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 08.10.2009 tarih ve 1177 sayılı Ek ilamla ilgili tazmin hükmünün kaldırılması için Ufuk DEVECİ tarafından verilen temyiz dilekçesi incelenmiş olup, ileri sürülen nedenler yerinde görülmüştür. Çünkü;

A)Yüksek Fen Kurulu'nun 12.02.2002 tarihli genelgesi doğrultusunda, analizde gösterilen akaryakıt sarfiyat miktarının %57 si üzerinden hesap yapılması yerindedir.

B)Her ne kadar 2 ve 3 no.lu hakedişler ile yapılan hesaplamalarda bir takım farklılıklar bulunsa da neticede bunlar ara hakedişlerdir. Esas olan kesin hakediştir. 5 no.lu hakediş kesin hakediş olduğundan neticede bu hakedişe göre hesap yapılması doğrudur.

C)88/13191 sayılı Fiyat Farkı Kararnamesi'nin 9. maddesi "Akaryakıtın iş yerine en yakın akaryakıt istasyonundaki yılbaşı perakende satış fiyatı..." nın baz alınacağım belirtmektedir. En yakın istasyonun 01.01.2002 motorin fiyatı 917,00 TL/Kg olduğuna göre bu fiyatın baz alınması gerekir.

D)Taşımaya ilişkin akaryakıt miktarı 2 ve 3 no.lu hakedişlerde hata yapılması nedeniyle 18,7544 Kg alınmış bilahare düzeltilerek KAS 05 poz no.lu nakliye pozunda birim imalat için 28,1316 Kg akaryakıt sarf edildiği anlaşıldığından yapılan hesaplarda bir fazlalık yoktur.

İzah ettiğimiz nedenlerden dolayı yerinde olan temyiz itirazlarının kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” Denilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde temel olarak 3 iddiada bulunmaktadır. Bunlar akaryakıt fiyat farkı hesabında kullanılan baz fiyatın 917 TL. olduğu, Bayındırlık Yüksek Fen Kurulu kararındaki %57 indirim uygulanmasının özel pozlar için geçerliliğinin olmaması ve KAS 05 pozunda birim imalat için 28,1316 Kg akaryakıt sarf edildiğidir.

88/13181 sayılı Fiyat Farkı Kararnamesinin “Malzeme Fiyat Farkları” başlıklı 9 uncu maddesinde aynen:

“(4.6) kapsamına girmeyen veya bu fıkra hükümleri idarelerince uygulanmayan işlerin meydana getirilmesinde kullanılan veya yardımcı olarak tüketilen malzemeden bu maddede belirtilenlere, bunların sözleşme birim fiyatlarına veya uygulama yılı fiyatlarına esas olan rayiçlerinde yıl içinde değişiklik olması halinde fiyat farkı ödenir veya kesilir. Bununla ilgili uygulama usulleri idarelerce sözleşmelerine eklenir.

…….

Aynı Kararnamenin “9.2.3-Akaryakıt” başlıklı maddesinde ise:

“Her cins akaryakıtın işyerine en yakın satış yerinde, uygulama yılı başında tespit edilmiş perakende satış fiyatı ile, yıl içinde bu fiyatta bir değişiklik olması halinde, akaryakıtın yeni perakende satış fiyatı arasındaki fark KDV’siz hesaplanmak suretiyle fiyat farkı olarak kabul edilir.” denilmektedir.

İmalatta ve nakliyede tüketilen akaryakıt miktarları için yılı başında tespit edilmiş baz fiyatla yılı içinde meydana gelen fiyat değişmeleri olması halinde fiyat farkı ödenecektir. 24.06.1989 tarih ve 20205 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile petrol ürünlerinin azami satış fiyatlarının dağıtım şirketleri tarafından tespit edileceği belirtilmiştir. Dilekçi iddiasında motorinin 2002 yılı başında fiyatının 917 TL./kg olduğunu belirtmiştir. 2001 ve 2002 yılı Erzurum merkez motorin fiyatlarının ayrıntılı incelenmesi sonucu dilekçinin iddia ettiği gibi olmadığı 15.12.2001 tarihinde motorin (TL/LT) fiyatının (2002 yıl başı fiyatı) 804.081 olduğu tespit edilmiştir. Fiyatı TL/ Kg. cinsinde ifade edersek (804.081:0,85) 945.998 TL/Kg. baz fiyatına ulaşmış oluruz.

İkinci iddiasına gelince özel pozlarda % 57 oranının uygulanmaması gerektiği konusudur. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yüksek Fen Kurulunun 12.02.2002 tarihli kararında 01.01.2002 tarihinden sonra ihale edilen işlerde imalâttaki akaryakıt miktarının tespitinde, genel fiyat analizlerinde bulunan dizel motorlu bütün iş makinelerinin tüketimlerinin teknolojik gelişmelere paralel olarak akaryakıt miktarının %57'sinin esas alınması öngörülmüştür. Dolayısıyla ödenecek fiyat farkının da bu şekilde belirlenecek akaryakıt miktarı esas alınarak hesaplanması gerekmektedir.

Bu kararın genel fiyat analizlerinde bulunan pozlar için geçerli olduğu doğrudur. Fakat özel poza % 57 uygulanmamakta özel poz içinde genel analizlerden alınan makineli imalatlara % 57 uygulanmaktadır. Burada özel pozlar oluşturulurken kullanılan 0.3 nolu makineli pozlar 2002 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyat analizleri ve rayiçlerinden oluşturulmuştur. Dolayısıyla mazotun imalatlara giren birim miktarının % 57 sinin alınması gerekmektedir. Örnek olarak Özel 01 C pozunu (Prefabrik Elemanlarda BS40 Betonu) ele alırsak. Bu poz oluşturulurken 03.524 Betoniyer ve 03.527 Vibratör pozları kullanılmıştır. Bu pozlar ve rayiçleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca belirlenen 2002 yılı için kullanılan genel fiyat analizindeki pozlardır. Genel fiyat analizinde yer alan bu pozlar içinde mazotun imalatlara giren birim miktarının % 57 sinin alınması gerekmektedir. Burada özel pozun tamamının değil özel poz içinde kullanılan ve genel fiyat analizinden (03 nolu pozlardan) gelen pozlar için % 57 indirim alınması Yüksek Fen Kurulu Kararının gereğidir.

Son iddiası ise KAS 05 nolu pozda birim imalat için sarf edilen akaryakıt miktarının tüm ara hakedişlerde belirtilen 18,7544 Kg. olması gereken katsayının yanlış olduğu ve doğrusunun 28,1316 Kg. olması gerektiğidir. İlk olarak 2 ve 3 nolu hak edişlerde katsayının 18,7544 olduğu görülmektedir. Halbuki yargılamanın iadesine ilişkin hak edişe ekli evraklarda yine 2 ve 3 nolu hak edişteki katsayının değiştirilerek 28,1316 kg. yapıldığı tespit edilmiştir. KAS 05 (Prefabrik Beton Elemanın Nakli) nolu pozun fiyat analizinde Kastaş Trabzon Tesislerinden şantiyeye nakli yapılacağı ve bunun için belirlenen uzaklığında 280 km olduğu açıkça ortaya konulmuştur. Ne Hal inşaatının yeri nede Kastaş Trabzon Tesislerinin yerinin değişmesi söz konusu olmayacağından ve ara hak edişlerde de bu mesafe uygulandığından bu uzaklık esas alınarak birim imalat için sarf edilen akaryakıt miktarı hesap edilmelidir. 1 ton betonun Trabzon’dan Erzurum’a taşınması için ne kadar akaryakıt tüketilmekte olduğunu; 0,0788 (Bir ton kilometreye giden mazot miktarı)x280 (mesafe) x0,850 (kg. cinsine çevirmek için)=18,7544 Kg. bulunacaktır.

Bu itibarla 1177 sayılı ek ilama ilişkin dilekçinin belirttiği; baz fiyatın 917 TL. olduğu, % 57 indirimin özel pozlarda uygulanmaması gerektiği ve KAS 05 nolu pozda birim imalat için sarf edilen akaryakıt miktarının 28,1316 olması gerektiği yönündeki iddiaların yerinde olmadığı ve gerçeği yansıtmadığı dolayısıyla 2.Daire tarafından verilen 47.184,54 TL.’ye ilişkin tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 06.03.2012 tarih ve 34496 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.