Sayıştay 2. Dairesi 33085 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 2

• Dosya No: 33085

• Tutanak No: 33174

• Tutanak Tarihi: 10.05.2011

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve duruşma talebinde bulunan Sami UYAR ile Sayıştay Savcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

Samsun 2 Nolu Katma Bütçeli İdareler (TCK 7.Bölge) Saymanlığı 2004 yılı hesabının yargılanmasında,

Yargı raporun 23. maddesinde 16.04.2004 tarihinde ihale edilen ve Turhan İnş. Tic. San. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan 386.806.850.000.- lira sözleşme bedelli “Turhal-Zile Devlet Yolu Sanat Yapıları Yapım ve Onarım İşi”ne ilişkin olarak 25.05.2004 tarihinde düzenlenen iş yeri teslim tutanağında malzeme ocaklarına ait ocak işyeri ruhsatları ile beton santral sahalarının müteahhite gösterilerek teslim edildiğine dair kayıt bulunmasına rağmen 3 ve son nolu hakedişte beton santrali yetersizliği ve kum ocağı ruhsatsız olduğu gerekçesiyle yüklenici ile idare arasında 21.05.2004 tarihinde imzalanan sözleşmenin 52 nci maddesine dayandırılarak %18,03 iş artışı yapıldığı, ilave iş artışının nedeni olarak gösterilen iki husustan biri olan beton santrali yetersizliği ile ilgili olarak; 16.120/K-A Hendeklerin Betonla Kaplanması (Beton Santrali ile) pozu için teklif edilen fiyat 34.000.000.- lira iken 16.120/K-A1 Hendeklerin Betonla Kaplanması (Betoniyer ile) pozu için ödenen fiyat 33.796.886.- lira olduğundan beton santrali yetersizliği sonucu hendeklerin beton santrali ile veya betoniyer ile kaplanması herhangi bir ilave iş artışı meydana getirmediği, Oysa müteaahit firmanın dilekçesinde yer almamasına rağmen iş artışının nedeni olarak gösterilen kum ve çakıl ocağı yetersizliği ve ruhsatsız olması ile ilgili olarak ise teklifteki fiyat (Ocağın 3,2 km uzaklıkta olmasına göre) 1.750.000.- lira iken ödenen fiyatın (Uzaklığın 35,183 km olmasına göre) 19.240.805.- lira olduğu, Dolayısıyla son hakedişte kum ve çakıl nakledilen miktar 5.573,342 m3 olduğundan bu iş için başlangıçta teklif edilen fiyatla 9.753.348.- lira ödenecekken kum çakıl ocağının değişmesi sonucu 107.235.586.620.- lira ödendiği, 1 nolu hakedişe ekli Yapılan İşler Listesi’nde 07.005/K2 poz nolu kum çakıl nakli işinde nakledilen miktar 1.416,210 m3, bu miktarın toplam tutarı ise 2.478.367.500.-TL. olduğu, Oysa 3 nolu hakedişte daha önce 3,2 km’den nakledildiği belirtilen kum ve çakıl için bile 1 nolu hakedişte ödenen bedelin değil de yeni tespit edilen mesafe (35,183 Km) esas alınarak belirlenen bedelin nakledilen tüm kum ve çakıl miktarına uygulandığı , Dolayısıyla 3 nolu hakedişte kum ve çakıl nakli teklif birim fiyatı 19.240.805.- TL, toplam kum ve çakıl nakledilen miktar 5.573,342 m3 ve toplam tutar ise 107.235.586.620.- TL olarak hesaplandığından önceki hakedişlerde 3,2 km mesafeden getirildiği görülen miktarlar için bile mesafe 35,183 km olarak kabul edilmek suretiyle fazla ödemeye neden olunduğu, Bu itibarla, 91.192.500.000.- lira hakkında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ndan gelecek cevaba göre işlem yapılmak üzere hüküm tesisinin ertelenmesine” karar verilmiş, Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 28.09.2007 tarih ve B.11.1. TCK.0.14.01-15-845-7888 sayılı yazısı ve eki komisyon raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda, söz konusu işe ait 1 nolu hakedişte kum-çakıl nakline ilişkin 07.005/K2 poz nolu imalatın birim fiyatı 3,2 km üzerinden hesaplanmış iken, 3 nolu hakedişte 1 nolu hakediş ile ödenen miktar için de söz konusu imalatın birim fiyatının 35,183 km üzerinden yeniden hesaplanması gerekçesiyle toplam 29.229.369.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde,

1. Sözleşmenin 10. Maddesi gereği İşyeri Teslim Tutanağında "Malzeme ocaklarına ait ocak isletme ruhsatları... müteahhide gösterilmiş ve teslim edilmiş olduğuna dair... " ifade mevcut olduğunu, Tutanakta sadece ruhsatı olan ocaklar ifade edilmekte olup ruhsatı ve işletme izni olmayan Dazya deresinin müteahhide teslim edildiğine dair bir ifade bulunmadığını, Dazya deresinin müteahhide ocak olarak teslim edilmediğini, dolayısıyla bir ocak değişikliği olmadığını,

2. Yüklenicinin 25.06.2006 tarihinde dilekçe vererek çalışmaların aksamaması ve işi süresinde bitmesi için betonun, santral yerine betoniyer ile üretilmesi talebinde bulunduğunu, aslında Belediyeye ait beton santralini kullanma imkanı olmuş olsa dahi, idarenin kum çakıl temin veri olarak gösterebileceği ocak yine Çekerek deresi olduğunu,

Kontrol Şefliğinin konu ile ilgili 26.06.2004 tarihli yazısında idareye ait olan ruhsatlı "Çekerek kum çakıl ocağından malzeme alınarak betoniyerle beton dökülmesinin uygun mütalaa edildiği" Bu durumda Turhal-Zile Yolunda beton kanalların yapılacağı yerin özellikle sulanan arazilerin bulunduğu kesimler olması nedeniyle beton imalatlarına başlanması aciliyet arz ettiğinden, beton imalatlarının beton santrali yerine betoniyerle üretilerek sözleşmesindeki 34.000.000 TL/m3 fiyatı yerine 33.796.886 TL/m3 ten ödenmesi için yeni fiyat tutanağı yapıldığını, Yüzey sularının ve arazilerdeki sulama sularının hemen hemen arazi ile aynı seviyede olan yol platformunun altına nüfuz ederek yol alt yapışma zarar vermesini önlemek ve aynı zamanda yol emniyeti ve trafik güvenliğinin riske edilmemesi için beton kanal imalatlarına da akabinde başlandığını,

3. Ocaktan imalatların yapıldığı yerlere kum. çakıl nakliyelerinde, her imalat yapıldığında ortalama nakliye mesafesinin de değiştiğini, Kum. çakıl nakliye birim fiyatının ise, sonradan hesaplanacak toplam momentin nakledilen toplam kum. çakıl miktarına bölünmesi İle bulunan ortalama kum. çakıl nakliye mesafesine göre kesinleştiğini, bu nedenle söz konusu işte de sözleşmeye uygun olarak düzenlenen 26.07.2004 tarihli geçici 1 no'lu hakediş raporunda nakliye bedeli, nakliye fiyatı kesinleşmediğinden sözleşme fiyatı üzerinden ödendiğini,

4. Kum çakılın Turhal. Zile yoluna en yakın mesafede olan idare adına ruhsatlı Çekerek kum. çakıl ocağından temin edilmesi ve betoniyerle beton dökülmesi birlikte değerlendirilerek nakliye mesafesinin artışından dolayı sözleşme bedelinde de artış gerektiğinden 10.09.2004 tarihinde ihale makamından %18,03 ilave iş artışı için OLUR alındığını, Olura ait mukayeseli keşifte de sözleşmedeki kum. çakıl miktarının 2.Keşifte yer almadığı, bunun yerme kum. çakıl nakliye miktarının sadece Çekerek ocağına ait nakliye pozunda yer aldığının görüldüğünü,

5. İş kapsamında kullanılan taş, kum. çakıl, çimento vb. tüm ocak ve üretim yerlerinin taşıma yolu ve mesafelerinin Ataşman Defteri No.1'de gösterildiğini, Bu ataşmanda kum. cakıl ocağı olarak sadece Çekerek ocağı olduğunu,

Ayrıca, kum-çakıl nakli moment tablosunda yapılan her bir beton imalatın yapıldığı yerden Çekerek ocağına olan mesafesi ile imalattaki kum-çakıl miktarının çarpımı sonucu bulunan Momentlerin toplamının, taşınan toplam kum çakıl miktarına bölünmesi ile ortalama nakliye mesafesi ve bu ortalama nakliye mesafeye göre nihai ortalama kum-çakıl nakliye birim fiyatı hesabının yapıldığını, Nakliyenin tümünün Çekerekten yapıldığının ataşmandaki itinerer ve kum çakıl nakli moment tablosunda da görüldüğünü

6. Sonuçta yapılan ödemede eksik hiçbir husus bulunmamakta olup, kum. çakılın sadece bir ocaktan (Çekerekten) temin edildiğini, yapılan moment hesabı ile tüm imalatların ortalama kum. çakıl nakliye mesafesi ve fiyatı hesaplandıktan sonra 3 Nolu Kesin hakedişte hesaplanan gerçek nakliye fiyatına göre hakedişin kesinleştirildiğini,

Ek İlamda Bahsedilen Hususların Kanun Sözleşme ve Şartnamelerine Göre Değerlendirilmesinde;

1. Dazya Deresinin Ocak olarak yükleniciye teslim edilemeyeceği

3213 Sayılı Maden Kanununa göre Ruhsatı ve işletme izni olmayan Dazya deresinde, 3213 sayılı Maden Kanunu ve Yönetmeliklerine göre yükleniciye teslim edilerek isletme yapılmasının kanunen mümkün olmadığını,

2. İş artışı zorunlu olduğunda, işin yükleniciye yaptırılabileceği

birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım isleri sözleşmelerinde % 20 sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceğini",..

Dazya deresinin ruhsatının olmaması ve rezerv yetersizliğinden dolayı, nakliye ruhsatlı Çekerek kum çakıl ocağından yapıldığı için keşifteki nakliye mesafesi arttığı ve iş artışının zorunlu olduğunu

3. Ödemenin Yüklenici İle Birlikte Tespit Edilen Yeni Fiyat Üzerinden Yapılacağı

4. Kesin Hakedişten önceki hakedişlerin Geçici hakedişler olduğu ve bunların kesin ödeme niteliğinde olmadığı,

5. Kesin hesap yapılırken Geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeyeceği, 1 ve 2 nolu hakediş imalatlarının nakliyesinin de Çekerek ocağından yapıldığını, ancak bu hakedişler geçici hakediş olduklarından nakliye fiyatının teklif cetvelinde olduğu gibi değiştirilmeden kullanıldığını ve geçici hakediş raporları düzenlendiğini,

6. İşin Yürütülmesi ile İlgili İdari Maddeler

a)Yapım işleri Genel Şartnamesinin 31.Maddesi:

Malzeme ocaklarının kullanma şartları ve ocak değişiklikleri

"İdarenin sözleşme veya eklerinde, tas, kum, çakıl, graviye, balast, tuğla, kireç, stabilize vb. yapı malzemelerinin kamuya ait ocaklardan teminini Öngördüğü hallerde, yüklenici bu malzemeleri gösterilen ocaklardan sağlamak zorundadır. Sözleşme veya eklerinde, malzeme temin edilecek ocaklarla İlgili her hangi bir belirleme yapılmadığı durumlarda, sözleşme ve eklerinde istenen özelliklere uygun olması kaydıyla, yüklenici gerekli malzemeyi uygun gördüğü yerlerden temin edebilir. Ancak işin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorunluluğunun doğması halinde, yüklenici idarece gösterilen yeni ocaklardan malzeme temin eder. Bu durumda, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır. Ocak değiştirildiği takdirde, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onaylanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak üzere uygulanır."

Burada yüklenicinin malzemeyi idarenin göstereceği ocaktan sağlamak zorunda olduğundan, ocak değişikliğinde taşıma uzaklığındaki farkın her iki taraf içinde dikkate alınacağından ve farkın bedelin ocak değişikliğinden sonra dikkate alınacağından yani önceki ocaktan yapılan imalatlar ile sonraki ocaktan yapılan imalatların ayrılarak fark bedelin ödenebileceğinden bahsedildiğini, Tek bir ocak için fark bedelin tüm imalat için uygulanacağını,

b)Sözleşmenin 47.Maddesi:

Ocakların Tespiti, Arazi ve Ocakların İşgali " Taş, kum, çakıl, su, alt temel, temel, vs. malzeme ve ariyet ocaktan iş programına göre kullanılmaları gerekli oldukları tarihin 15 gün öncesine kadar bir tutanakla İdarece yükleniciye teslim edilir."

Burada idarece ocak teslim edilemezse iş programında olabilecek gecikmeden dolayı yüklenicinin hak sahibi olacağının ifade edildiğini, İş yeri teslim tutanağı ile ruhsatlı ocakların yükleniciye teslim edildiğini, " Ocakların her biri için taşıma yolu ve mesafesi bir tutanakla tespit edilir ve bu tespit edilen esaslarda, İdarenin önceden alınmış muvafakat olmadıkça değişiklik yapılamaz."Bu tespitin kullanılacak birden çok ocak için yapılacağı ve yüklenicinin tespit edilen esasları idarenin muvafakati olmadan değiştiremeyeceğinin açıklandığını,

" İnşaat süresince malzeme ocaklarından herhangi birinin bırakılması veya yeni ocaklar kullanılması için yüklenici idareye yazılı teklifte bulunabilir. Ancak bu teklifin yapılması İdarece kabulü veya reddi süre, tazminat vs. bakımından yüklenicinin herhangi bir istek veya itirazına hak vermez." Halen çalışılmaktayken işin süresince yüklenicinin ocak değişikliği talep etme hakkının olduğu ancak bu değişiklik talebinin süre, tazminat gibi bir istek veya, itirazına hak vermeyeceğinden bahsedildiğini,

" Yüklenici, İdarece yeniden kullanılması kabul veya kararlaştırılan ocaktan, kendisine yapılacak yazılı tebligat tarihinden itibaren kullanmaya ve bunların tağdiye sınırları içine başka bir ocaktan malzeme getirmemeye ve aynı şekilde terk edilen ocakları derhal durdurmaya ve bu hususlarda düzenlenecek teslim veya iptal tutanaklarını derhal imzalamaya mecburdur. Gerek idarenin emri ve gerek yüklenicinin teklifi sonunda kullanılması veya terki kararlaştırılan ocaklar tutanakla tespit edilir ve bu tutanağa eski ocak durumuna göre çekilmiş malzemenin miktar, yer ve durumunu, yeni ocak durumuna göre yeni ekonomik tağdiye sınırlarını gösterir bir şema eklenir. Her ocak değişikliği sonunda tespit edilen yeni tağdiye sınırları İdarenin tasdikini taşımak şartıyla yeni bir değişikliğe kadar muteberdir. Tağdiye sınırlarının tespitinde ocak verimi, eleme, yıkama, kırma ve taşıma bedelleri göz önünde tutulur." Burada bir ocaktan diğer bir ocağın nakliye alanına girmemek üzere nakliye yapılacak şekilde tağdiye sınırlarının belirlenmesinden bahsedildiğini, Söz konusu işte tek bir ocak kullanıldığından nakliyeye esas tağdiye sınırlarını ayıracak bir durum bulunmadığını, Yapım İsleri Genel Şartnamesinin 31. ve 47. maddelerinin ödemeyle ilgili bir hüküm de içermediğini,

Ayrıca ilgili Sayıştay Dairesince konunun teknik komisyon tarafından incelenmesini istendiğini ve teknik komisyonun 01 09 2007 tarihli RAPORUNDA;

" Turhal Zile Devlet yolu sanat yapılan yapım ve onarım işi ile ilgili İŞLEMLERDE ve ÖDEMELERDE İhale ile ilgili kanun, yönetmelik ve diğer mevzuat ile şartnameler ve sözleşmeye aykırı veya eksik bir husus ve adı geçen işte ile ilgili HERHANGİ BİR KUSUR BULUNMAMAKTADIR."diyerek, işin tümünde işlemlerin ve ödemelerin doğru olduğunu teyit ettiğini, ÖZETLE Söz konusu işte bahsedilen kanun yönetmelik sözleşme ve şartnameye aykırı işlem bulunmadığını belirterek 726 sayılı ilamın 11. maddesi için ek 2004-954 sayılı ilam numarası ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sayıştay Savcılığı “ Sorumlu tarafından ileri sürülen hususlar gerekçeli Daire Kararını değiştirecek niteliğe sahip bulunmadığından mevzuata uygun Daire Kararının onanmasına dilekçi iddialarının reddine karar verilmesi uygun olur.” Şeklinde görüş bildirmiştir.

Rapor dosyası ve ekli belgelerin incelenmesinde, Sözleşmenin 10. Maddesi gereği İşyeri Teslim Tutanağında "Malzeme ocaklarına ait ocak isletme ruhsatları... müteahhide gösterilmiş ve teslim edilmiş olduğuna dair... " ifade mevcut olduğu, Dazya deresinin müteahhide teslim edildiğine dair bir ifade bulunmadığı, Yüklenicinin 1. hakedişin düzenlenme tarihinden 1 ay önce, 25.06.2006 tarihinde dilekçe vererek çalışmaların aksamaması ve işin süresinde bitmesi için betonun, santral yerine betoniyer ile üretilmesi talebinde bulunduğu,

Kontrol Şefliğinin konu ile ilgili 26.06.2004 tarihli yazısında idareye ait olan ruhsatlı "Çekerek kum çakıl ocağından malzeme alınarak betoniyerle beton dökülmesinin uygun mütalaa edildiği", Kum çakılın Turhal-Zile yoluna en yakın mesafede olan idare adına ruhsatlı Çekerek kum-çakıl ocağından temin edilmesi ve betoniyerle beton dökülmesi birlikte değerlendirilerek nakliye mesafesinin artışından dolayı sözleşme bedelinde de artış gerektiğinden 10.09.2004 tarihinde ihale makamından %18,03 ilave iş artışı için OLUR alındığı, Olura ait mukayeseli keşifte kum-çakıl nakliye miktarının sadece Çekerek ocağına ait nakliye pozunda yer aldığının görüldüğü, İş kapsamında kullanılan taş, kum-çakıl, çimento vb. tüm ocak ve üretim yerlerinin taşıma yolu ve mesafelerinin Ataşman Defteri No.1'de gösterildiği, Bu ataşmanda kum-cakıl ocağı olarak sadece Çekerek ocağının gösterildiği, Nakliyenin tümünün Çekerekten yapıldığının ataşmandaki itinerer ve kum çakıl nakli moment tablosunda da görüldüğü anlaşılmaktadır.

Bunların yanısıra kum-çakılın sadece bir ocaktan (Çekerekten) temin edildiğinin idare tarafından da kabul edildiği ve Dazya ocağından kum çakıl alındığını gösteren bir belge de bulunmadığı anlaşıldığından, dilekçi iddialarının kabulü ile 954 sayılı Ek İlamla toplam 29.229.369.000 liraya tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 10.05.2011 tarih ve 33174 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.