Sayıştay 2. Dairesi 30184 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2001

• Daire: 2

• Dosya No: 30184

• Tutanak No: 33440

• Tutanak Tarihi: 28.06.2011

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten ve duruşmada hazır bulunan murafaacı ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

1115 sayılı ek ilamla Müteahhit Metsin İnş.Taah.Tic.Ltd.Şti. yükleniminde bulunan 195.000.000.000 keşif bedelli Bayındır Devlet Hastanesi Ek Bina İnşaatı işine ait “30 cm çapında mini kazık yapılması” adı altında yeni analiz ve yeni birim fiyat yapılarak fazla ödenen 14.515.763.000 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;İzmir Bayındır Devlet Hastanesi Ek Bina İnşaatı'nın giriş cephesinde taşıt yüküne maruz yol bulunması ve komşu parselde yer alan 4 katlı bina için tehlike arz etmesi nedeni ile tasdikli projesinde komşu parsel sınırı ile yol cephesinde mini kazık üzeri diyafram perde yapılması hususunda hazırlanan projelerin Ege Üniversitesince teyit edildiğini ve Bayındırlık Müdürlüğünce onandığını,

Hazırlanan proje gereği yapılması istenen diyafram perde duvar ve 30 cm'lik mini kazık imalatının yapılmasına ait fiyatlara Şartnamede, Sözleşmede ve Bayındırlık Birim Fiyatlarında yer verilmemesi nedeniyle "Bayındırlık İşleri Genel şartnamesi Fiyatı belli olmayan işler başlıklı" 20. maddesi uyarınca bu işin fiyatının, 1997 yılında yürürlükte bulunan ve bu sözleşmenin eki olan Bayındırlık birim fiyatlarında kullanılan 16.060 poz nolu 0 -16 mt. (16 mt. dahil) boyunda Q 45 cm. çapında Fore Kazık yapılması birim fiyatla kıyaslama yapılarak tanzim edilen ve Yüklenici tarafından da kabul edilen Birim fiyat Analiz cetvelinin Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünün 12.05.2000 tarih ve 4124 sayılı yazıları ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü'ne gönderildiğini,

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünce düzeltilip Tasdik edilen Birim fiyat analizinin, Genel Müdürlüğün 14 Ağustos 2000 gün ve 1456 sayılı yazıları ekinde Valiliğe (Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne) gönderildiğini,

Söz konusu yazıda "Fiyat analizleri tetkik ve tasdik edilerek yazımız ekinde gönderilmektedir" denildiğini,

Böylece fiyat tespitinin kesinleştiğini, kesinleşen fiyata binaen imalat yapıldığından sonradan tek taraflı fiyat belirlemesinin doğru olmayacağını çünkü yapılan sözleşmenin bir eser sözleşmesi olduğunu, sözleşme aşamasında böyle bir imalatın olmadığını, bu imalatın yapılabilmesi için fiyat üzerinden her iki tarafın anlaşması gerektiğini, Nitekim Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 11.11.1974 tarih ve E.1520, K. 1643 sayılı ilamında da,

"Sözleşmenin eklerinden sayılan Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 29/3 fıkrasında Birim fiyat cetvelinde veya keşif aşamasında fiyatı gösterilmemiş olupta İdarece yapılması emredilen inşaat ve tadilatın fiyatı yüklenilen işin ait olduğu idarede mevcut birim fiyat cetvelleri ile fiyat tahlili esaslarına ve ihalede kararlaştırılmış diğer fiyatlara kıyasen yüklenici ile bila itilaf tayin ve müşterek bir zabıtla tespit edilebileceği açıklanmasına, 63 kilovattık jenaratörün bedeli taraflar arasında yukarıda belirtilen şekilde tesbit edilerek tutanakla tevsik olunmasına ve buna karşı Davacının bir itiraz ileri sürmediği anlaşılmasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir" denildiğini,

Aynı şekilde 2886 sayılı yasaya göre ihalesi yapılan ve İzmir il Özel İdaresince 16.11.2000 tarihinde sözleşmeye bağlanan, kontrollüğü Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünce yürütülen İzmir Emniyet Müdürlüğü Hizmet Binası inşaatı işinde de Bayındır devlet hastanesi inşaatı işi için Bayındırlık ve iskan Bakanlığınca tasdik edilen analizlere kıyasen yapılan Q 25 lik mini kazık imalatından dolayı, Bakanlık müfettişlerinin Söz konusu analizin Bayındırlık ve iskan Bakanlığınca tasdik edilmediği gerekçesi ile 663.417.634.198.00 TL. fazla ödeme olduğunu belirttiğini ancak müteahhit firmanın İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinde açmış olduğu dava neticesinde Esas No: 2004/298 Esas, Karar No: 2007/295 Sayılı Kararı ile,

"Davacının taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta 663.417.63 YTL borçlu olmadığının ve yükleniciye fazla ödeme yapılmadığının tespitine" denildiğini,

Aynı işten dolayı İzmir İl Özel idare Müdürlüğünün 2002 yılı idare hesabının incelenmesi neticesinde Q25 mini kazık imalatının yapılması analizinden dolayı 642 nolu ilamla çıkarılan YTL.lik zimmete Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde yapılan itiraz neticesinde, Sayıştay Temyiz Kurulunca 293.323.383.963.-TL'lik tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini,

İzmir Emniyet Müdürlüğü Hizmet Binası inşaatında kullanılan Q 25 cm. çapında mini kazık imalatının yapılmasına ait fiyat analizlerinin, Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca Bayındır Devlet Hastanesi işi için tasdik edilen fiyat analizlerinde kıyaslama yapılarak yapıldığını,

Bakanlığın tasdik etmiş olduğu analizli fiyatları uyguladıklarını, Kontrol teşkilatı olarak Bakanlığın vermiş olduğu talimatlara uymak mecburiyetinde olduklarını,

Bu konuda Bakanlıkça zaman zaman gönderilen genelgelerde "Projesi gereği olarak yapılmasına lüzum görülen özel imalat için, İmalata geçmeden önce fiyat analizlerinin tanzim edilerek proje, Detay metraj ve varsa diğer ekleriyle birlikte incelenmek üzere Merkeze gönderilmesi, bu konuda Merkezce fiyat belirlenmeden ve kesin talimat verilmeden hiçbir şekilde imalata başlanılmaması, aksine hareket edenler hakkında yasal işlem yapılacağı"nın açıkça belirtildiğini,

Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün 17.01.1997 günü ve 263 sayılı, 19.10.2001 günü ve 8442 sayılı, 03.06.2002 günü ve 3670 sayılı yazılarının örnek verilebileceğini,

Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK/180)'nin 209 sayılı KHK ile değişik 2. maddesinin (n) bendine göre Bayındırlık ve İskân Bakanlığının çıkarmış olduğu Birim fiyatlara tüm Kamu Kurum ve kuruluşlarının uymak mecburiyetinde olduğunu, Söz konusu iş kapsamındaki iksa yapılmasının incelenmesi amacı ile Bakanlık teknik elemanlarıyla oluşturulan heyetin, mahallinde yapmış olduğu inceleme neticesinde Q30'luk mini kazık çapı Q20 olarak yeniden belirlendiğinden, daha önce Bakanlıkça tasdik edilen Q30'luk mini kazık analizine kıyaslama yapılarak Q20'lik mini kazık analizi yapıldığını, yapılan analiz sonucu bir fazla ödemenin oluşmadığını,

Denetçinin, 20 cm. çapında mini kazık için oluşturulan yeni fiyat analizini 16.060/1 poz nolu 45 cm. çapında Fore Kazık analizi ile karşılaştırarak böyle bir sonuca vardığını, 16.060/1 poz nolu imalatın, Bayındırlık Bakanlığı'nca 01.01.2000 tarihinde birim fiyatlara dahil edilmiş bir imalat pozu olduğunu,

Bayındır Devlet Hastanesi Ek Bina İnşaatı İşinin, 02.07.1997 tarihinde sözleşmeye bağlandığını, Sözleşmesi 1997 yılında yapılan bir işin, sözleşme eklerinin de 1997 yılı birim fiyat ve rayiçleri olacağını, 1997 yılında sözleşmeye bağlanan bir işin analizinin 2000 yılında yeni yürürlüğe giren birim fiyatla mukayese edilmesinin hakkaniyete uygun olmayacağını,

Ayrıca Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca her yıl yayınlanan inşaat ve tesisat birim fiyat kitaplarında bazı poz numaralarının yanına (x) işareti konularak, bu birim fiyatların 01.01.2000 tarihinden önce ihale edilen işlerde uygulanacağının belirtildiğini, Denetçinin ve Dairenin görüşlerine göre bu pozların uygulanmaması gerektiğini, bu nedenle Bakanlığın teknik elemanlarıyla oluşturulan heyetin mahallinde yapmış olduğu inceleme neticesinde Q30'luk mini kazık çapının Q20 olarak yeniden belirlendiğini 2001 ve daha önceki yıllarda Q 30 cm çapındaki analiz fiyatları üzerinden ödemesi yapılan 1315 mt. ye ait ödemelerin tamamının (İmalat olarak 8.956.203.315 TL, Fiyat Farkı olarak 53.730.806.635.00 TL.) ceman 62.687.009.950,00 TL.nin 18.02.2002 tarihinde tanzim edilen 17 nolu hakedişle tahsil edildiğini, dolayısıyla Q 30 mini kazık imalatından dolayı bir ödemenin olmadığını,

Özetle;

Q30 Mini kazık imalatına ait fiyat analizleri Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca tasdik edildiğinden, Kontrol teşkilatı olarak bunu uygulamak mecburiyetinde olduklarını aksi takdirde haklarında yasal işlem yapılacağının Bakanlık Genelgeleri ile sabit olduğunu, varsa fazla ödemenin Bayındırlık ve İskân bakanlığı yetkililerine rücu edilmesini,

Birim fiyat analizlerindeki fiyatların, Bayındırlık İşleri Genel şartnamesinin 29/3. maddesi uyarınca yüklenici ve idare tarafından ihtilafsız olarak kabul edildiğinden Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 11/11/1974 tarih ve E.1520, K. 1643 sayılı kararı ve İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2004/298, K.2007/295 sayılı Kararları ile hüküm altına alındığından verilen tazmin hükmünün iptalini,

18.02.2002 tarihinde tanzim edilen 17 nolu hakedişle Q30 mini kazık imalatı için 18.02.2002 tarihine kadar yapılan toplam 1315 mt. için imalat ve fiyat farkı ödemelerinin tümünün 62.687.009.950,00 TL. olarak tahsil edildiğini, 2002 yılında ise Q20 mini kazık imalatı bedelinin ödendiğini, 1315 mt. için yapılan ödemelerin tamamı 2002 yılında kesilmiş olduğundan 2001 yılı için fazla ödemeden söz edilemeyeceğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Dairesi;

Yüklenici firma Metsin İnş.Taah.Ltd. Şti.nin yükleniminde bulunan, 195.000.000.000,00.-TL keşif bedelli, Bayındır Devlet Hastanesi Ek Bina inşaatının giriş cephesinde taşıt yüküne maruz yol bulunması ve komşu parselde bulunan 3 katlı binanın hastane binasına yakın olmaları, hastane binasının kazı kodlarının mevcut yol ve bina kodunda düşük olması nedeniyle, tehlikenin bertaraf edilmesi için bu yönlerde mini kazık yapılması için projeler hazırlandığını,

Hazırlanan proje gereği Q30'luk mini kazık imalatına ait fiyatlar, sözleşmesinde bulunmadığından, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin fiyatı belli olmayan işler başlıklı 20.maddesine göre 1997 yılında yürürlükte bulunan 16.060 poz nolu Q45 cm çapında fore kazık yapılması pozuna kıyaslama yapılarak tanzim edilen birim fiyat analizinin Bakanlığa gönderildiğini, Bakanlıkça gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra tasdik edilen birim fiyat analizinin 20.08.2008 gün ve 1456 sayılı yazı ekinde Valiliğe (Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne) gönderildiğini,

Bayındırlık ve İskân Müdürlüğünce tanzim edilen fiyat analizi, Bakanlıkça onaylandığından kesinleşen fiyata binaen imalata başlandığını,

Bakanlık tarafından muhtelif tarihlerde yayınlanan genelgelerde, projesi gereği yapılmasına gerek duyulan ancak birim fiyatı olmayan özel imalatlar için, Genel Müdürlükçe fiyat belirlenmeden ve kesin talimat verilmeden imalata başlanmaması istendiği,

Bakanlığın bu genelgelerine istinaden tanzim edilen analizler Bakanlıkça tasdik edildiğinden imalata başlandığı ve imalat bedellerinin hakedişlerle ödendiği,

Q30 cm. çapında mini kazık yapılması imalatlarına 2001 yılında başlandığı, 15 nolu hakedişle 860 mt., 16 nolu hakedişle 455 mt.nin bedelinin ödendiği,

Bakanlık teknik elemanlarınca oluşturulan heyetin mahallinde yaptığı inceleme sonucu tanzim edilen rapor doğrultusunda Q30 cm. mini kazık çapının Q20 cm. olarak yeniden belirlendiğini, 2001 yılında 15 ve 16 nolu hakedişlerle Q30 cm. mini kazık analiz fiyatları üzerinden yapılan ödemelerin tamamının 14.03.2002 tarih ve 955 yevmiye numaralı verile emri ve tahakkuk müzekkeresine ekli 17 nolu hakedişle geri alındığını,

İmalat tutarı olarak 8.956.203.315,00 TL., fiyat farkı olarak 53.730.806.635,00 TL. olmak üzere, toplam tahsil edilen miktarın 62.687.009.950.00 TL. olduğunu, dolaysıyla Q30 mini kazık imalatına ait yapılan ödemelerin tamamının bu hakedişle geri tahsil edildiğini belirtmiştir.

Savcılık, Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

1115 sayılı ek ilam hükmü “M.01 mini kazıklı iksa yapılması” adı altında yeni analiz ve yeni birim fiyat yapılarak ödemede bulunulduğu, ancak oluşturulan fiyatın Bayındırlık ve iskan Bakanlığı genel fiyat analizindeki “45 cm. çapında fore kazık yapılması” pozu birim fiyatları ile mukayese edildiğinde oldukça yüksek olduğu, yeni fiyatın Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 20.maddesindeki kriterlere uyularak hazırlanmaması sonucu idarenin zarara uğratıldığı gerekçesiyle verilmiştir.

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin "Fiyatları Belli Olmayan İşler" başlıklı 20. maddesinde;

"Keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde fiyatı gösterilmemiş olup da yapılması idarece istenen yapım ve hizmet işlerinin yeni birim fiyatları tespit edilirken öncelik sırası ile aşağıdaki analizler kullanılır.

a) Sözleşme ve eklerindeki (birim fiyat cetvellerindeki) birim fiyatlarının tespitinde kullanılan analizler veya varsa o işe ait teklif analizler,

b) Sözleşme birim fiyatının tespitinde kullanılan analizlerle veya varsa o işe ait teklif analizler,

c) Diğer idarelere ait benzer analizler,

d) Birim fiyatı tespit edilecek iş kalemleri için o işin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler,

Yeni birim fiyatlarının tespitinde, yukarıdaki analizlere öncelik sırası ile aşağıdaki rayiçler uygulanır.

1. Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilip yayımlanan rayiçler veya varsa o işe ait teklif rayiçler,

2. Diğer idarelerce tespit edilmiş rayiçler,

3. İdarece kabul edilmek şartı ile Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmış memleket rayiçleri" denilmektedir.

16.060 poz no.lu 45 cm çapında fore kazık yapılması birim fiyat tarifinde; Tasdikli proje detaylarına uygun olarak her türlü zeminde kuruda veya suda fore kazık yapılması için gerekli makine ve teçhizat ile bunların çalıştırılması için gerekli araç, gereç, malzeme, elektrik tesisat ve cereyanın temini, işyerine getirilmesi, iş bitiminden sonra nakilleri, montajı ve demontajı; bu işin yürütülmesi ve yönetilmesi için teknik ekibin temini ve çalıştırılması; bu imalat tekniğine uygun esaslar dahilinde forajın yapılması, lüzumu halinde veya projesi icabı taşıyıcı kaya tabakası içinde asgari 0,75 m derinliğine inilmesi; foraj esnasında istenilen kazık zemininden numune alınması, muhafazası ve raporun hazırlanması; şartnamesine uygun kum, çakıl, kırmalaş, balast, çimento ve su ile kazık betonu 400 doz olacak şekilde özel kovalarla veya çökertme usulü ile betonajın yapılması; beton kalite kontrolü için her türlü deney yapılması; forajdan çıkan kazının ortalama 50 m mesafeye nakli, yükleme ve boşaltılması; imalat icabı fazla dökülen kazık betonunun kırılması İçin her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, makine, araç ve gereç giderleri müteahhit karı ve genel giderler dahil {kum, çakıl, kırmataş, balast, çimento ve betonarme demiri nakliyeleri ile betonarme demiri bedeli hariç) olmak üzere 1 m 45 cm çapında fore kazık foraj ve betonaj fiyatıdır." denilmektedir.

30 cm çapında mini kazık iksa yapılması yeni fiyatının tarifi ise; "Onaylı proje ve detayına uygun olarak her türlü zeminde mini kazık yapılması için gerekli makine ve donatı ile bunların çalıştırılmasında lüzumlu araç, gereçlerin işyerine nakli, montaj ve demontaj şartnamesine uygun kırmataş, kum, çakıl, çimento ve su ile kazık betonu 400 doz olacak şekilde özel kovalarla betonajın yapılması, forajdan çıkacak kazının ortalama 50 mt nakli yükleme ve boşaltılması, her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik,makine, araç, gereç giderleri, yüklenici karı ve genel giderler dahil (kum, çakıl, kırmataş, çimento ve betonarme demiri nakliyesi ile betonarme demiri bedeli hariç) olmak üzere 1 m mini fore kazık foraj ve betonaj fiyatı" şeklindedir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde;

Bayındır Devlet Hastanesi ek bina inşaatına ait sözleşmenin, 02.07.1997 tarihinde yapıldığı,

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin fiyatı belli olmayan işler başlıklı 20.maddesine göre sözleşme ekinde yer alan ve 1997 yılında yürürlükte bulunan 16.060 poz nolu Q45 cm çapında fore kazık yapılması pozuna kıyaslama yapılarak, tanzim edilen birim fiyat analizinin (M.01 mini kazıklı iksa yapılması Q30) Bayındırlık ve İskan Bakanlığına gönderildiği,

Bakanlıkça gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra onaylanan birim fiyat analizinin 14.08.2000 tarih ve 1456 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğüne ait yazı ekinde Valiliğe (Bayındırlık ve İskân Müdürlüğüne) gönderildiği,

Bakanlıkça onaylanan fiyata binaen imalata başlandığı,

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2000 Yılı İnşaat Birim Fiyat Analizlerinde 16.060 poz no.lu 45 cm çapında fore kazık yapılması analizinin yeniden yapılarak 16.060/1 poz numarasıyla analizde yer aldığı,

İlamda, yeni fiyatın 16.060/1 poz nolu 45 cm. çapında Fore Kazık yapılması analizi ile karşılaştırılarak 16.060/1 pozunun 2000 yılındaki fiyatı (17.827.573) ile yeni analizin 2000 yılına uyarlanmış fiyatı (35.138.955) arasındaki farkın fazla ödeme olarak hesaplandığı,

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2000 ve 2001 yılları İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları listesinin fore kazıklarla ilgili not kısmında, 16.060, 16.061, 16.062, 16.065, 16.066, 16.067 poz nolu fiyatlar 01.01.2000 tarihinden itibaren yapılacak ihalelerde kullanılmayacaktır, ibaresine yer verildiği,

Dolayısıyla sözleşmesi 1997 yılında yapılmış işe ait M.01 mini kazıklı iksa yapılması Q30 cm. adı altındaki yeni fiyatın, yine 1997 yılında geçerli ve sözleşme eki olan Bayındırlık Bakanlığı fiyat analizlerindeki 16.060 poz nolu Q45 cm çapında fore kazık yapılması pozuna kıyaslama yapılarak tanzim edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından 1115 sayılı ek ilam ile 14.515.763.000TL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 28.06.2011 tarih ve 33440 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.