Sayıştay 2. Dairesi 29278 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 2

• Dosya No: 29278

• Tutanak No: 30244

• Tutanak Tarihi: 17.06.2008

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

418 sayılı ilamın 1. maddesiyle, döner sermaye gelirinin elde edilmesinde herhangi bir katkısı bulunmayan aynı zamanda fakülte dekanları olan Üniversite Yönetim Kurulu üyelerine döner sermaye katkı payı ödenmesi sonucu 120.807.195.000-liraya tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; 2547 sayılı kanunun 58. maddesine göre öğretim elemanlarının katkılarıyla toplanan döner sermaye gelirlerinin bağlı birimin ihtiyaçları için belli oranda pay ayrıldıktan sonra kalan kısmı üniversitenin araştırma fonu ile döner sermayenin bağlı olduğu birimde görevli öğretim elemanları ile aynı birimde görevli 657 sayılı Kanuna tabi personel arasında paylaştırılacağının belirtildiği ve döner sermaye işletmeleri üniversitelerde, fakültelerde ve bunlara bağlı enstitü, uygulama ve araştırma merkezlerinde kurulabileceği hükme bağlandığı, Van 100. Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi tek bir işletme olduğunu bundan dolayı Rektörlük bünyesinde bulunan ve üniversitenin yönetiminde olan öğretim üyeleri ile üniversiteye bağlı fakültelerin dekanlarına Üniversite Döner Sermayesinden katkı payı verilmesinde yasaya aykırılık bulunmadığı, kanunda belirtilen görevlendirmede bunların hangi hizmet sınıfından olacakları, hangi kadroları işgal edecekleri, hangi görevlerde bulunacakları ve bu birimde ne kadar süreden beri görevli olacakları belirtilmediği, ilamda geçen kişilerin üniversitenin Yönetim Kurulu üyesi ve Üniversite birimi fakültelerin dekanları oldukları ve çalışmakla döner sermaye gelirlerine gerek öğrenci yetiştirerek ve gerekse maddeten yardımları olduğu belirtilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 4969 sayılı kanunla (R.G.12.08.2003/25197) değişik 58. maddesinin dördüncü fıkrasında: “Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayri safi hasılatının en az % 35'i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır….” hükümleri getirilmiştir.

12.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4969 sayılı kanunla değişik yeni madde hükmüne göre, döner sermaye gelirlerinden pay ödenebilmesi için kapsama dahil personelin döner sermaye işletmesinin bağlı bulunduğu birimlerdeki (döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezleri) hizmetleri yürütmek üzere usulüne uygun şekilde görevlendirilmiş olmaları ve görevlendirildikleri bu hizmetleri fiilen yapmalarının yanında döner sermayeye katkılarının da dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim kanunun uygulaması göstermek üzere, Maliye Bakanlığınca çıkarılan 18 nolu Genel Tebliğ’de de uygulamaların bu şekilde yapılması yönünde düzenlemeler getirilmiştir.

5029 sayılı 2004 Malî Yılı Katma Bütçeli İdareler Bütçe Kanununun 8. maddesinin ı) fıkrasında: “Yüksek öğretim kurumları rektörleri ile rektör yardımcıları, üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerindeki döner sermaye işletmelerinin birinden katkılarına bakılmaksızın 4.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesindeki esaslara göre her ay pay alabilirler….” hükmü ile Rektörlere, Üniversite Yönetim Kurulu başkanı olmaları da yeterli görülmeyerek hususi düzenleme yapılmak suretiyle katkıları da aranmaksızın döner sermaye payı ödenmesi öngörülmüştür.

Üniversite Yönetim Kurulu, 2547 sayılı kanunun 15. maddesine göre oluşturulmuş olan üniversite idari organıdır. Kurul Rektör başkan olmak üzere, dekanlar doğal üyeler olarak ve Senatoca seçilen üç profesörden meydana gelmektedir. Kurulun görevleri söz konusu madde de ve diğer mevzuatta belirlenmiştir. Üniversite Yönetim Kuruluna verilen bu görevlerden biri de, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’te düzenlendiği üzere, döner sermaye işletmesi idari teşkilat yapısında yer vermek suretiyle Üniversite döner sermayesine ilişkin kararların alınmasıdır. Bu halde, sadece kanunlarla verilen görevleri yapmalarından nedeniyle kurul üyelerine döner sermayeden katkı payı ödenmesi mevzuat açısından haklı gerekçe oluşturmamaktadır.

Görüldüğü üzere, Döner Sermaye İşletmelerine ilişkin kararları almak Üniversite Yönetim Kurulu’nun aslı görevleri olup yukarda belirtildi gibi katkı payı ödenmesi için gerekli olan koşulları sağladığı manasına gelmemektedir. Zira Üniversite Yönetim Kurulu üyelerine döner sermaye gelirlerinden pay ödenebilmesi için bu öğretim üyelerinin döner sermaye işletmesinin bağlı bulunduğu birimlerdeki (örneğin Tıp Fakültesinde) görevleri yürütmek üzere usulüne uygun şekilde görevlendirilmiş olmaları ve görevlendirildikleri bu hizmetleri fiilen yapmaları zorunludur.

Ayrıca, fakülte dekanlarına, kendi fakültelerinde döner sermaye geliri elde edilmesi halinde, buradaki hizmetlerinden dolayı katkı payı verilmekte olup bundan başka Üniversite Yönetim Kurulunun doğal üyesi olmaları nedeniyle üniversiteye bağlı diğer birimlerin döner sermaye gelirlerinden ikinci defa katkı payı almaları da mevzuata göre mümkün değildir.

Diğer taraftan, dilekçinin, katkı payı ödemelerinden kendilerinin yerine Üniversite Yönetim Kurulu üyelerinin sorumlu olmalarına ilişkin itirazı bulunmaktadır. Sayıştay’a karşı mali sorumluluk konusu 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunun 58. Maddesi Göre Döner sermaye işletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’te tahakkuk memuru, sayman ve bazı durumlarda ita amirinin sorumluluğu yönünden düzenlenmiş bulunmaktadır. Bunların dışındaki görevlilerin sorumluluğu konusunda adı geçen Yönetmeliğin 72. maddesi gereği genel hükümlere bakılması gerekmektedir.

1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 22. maddesinin E bendinde: “Adı ne olursa olsun bir komisyon veya kurul gibi bir organ ya da uzman bir görevli tarafından düzenlenen keşif, hak ediş, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgelere dayanılarak yapılan ödemelerde Sayıştayca saptanacak sorumluluğa, tahakkuk memuru ve saymanla birlikte, söz konusu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişiler de katılır” hükmü bulunmaktadır.

Belirtilen maddede, düzenleyen ve onaylayanların sorumlu tutulmalarını gerektirebilecek keşif, hak ediş, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgeleri imzalanmaları ve bu belgelerin ödemeye dayanak olması yeterli görülmüştür. Ancak, 2547 sayılı kanunun 58. maddesinin a fıkrasının dördüncü bendinde öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gelirlerden yasal paylar ayrıldıktan sonra kalan kısmın üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin araştırma fonu ile döner sermayenin bağlı bulunduğu birimde görevli öğretim elemanları ve aynı birimde görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel arasında katkıları dikkate alınarak paylaştırılacağı öngörülmesine karşın bu yasa hükmüne aykırı olarak Üniversite Yönetim Kurulu görevli olmayan ve fiili çalışmaları bulunmayan kurul üyelerine ödenmesi yönünde karar alması mümkün değildir. Zira Üniversite Yönetim Kuruluna katkı payı dağıtım usullerini ve oranları belirleme yetkisi verilmiştir. Bu halde, Üniversite Yönetim Kurulu’nun bu mahiyette olmayan söz konusu kararını, katkı payı ödemesine dayanak teşkil edecek bir belge olarak kabul etmek mümkün değildir. Dolayısıyla Üniversite Yönetim Kurulu’nun da böyle yasaya aykırı olduğu açık olan kararı nedeniyle yukarda belirtilen yasa hükmüne göre sorumlu tutulmaması gerekmektedir.

Diğer taraftan, dilekçinin ilamda maddi hatalar olduğu yönündeki itirazının haklı olduğu görülmüştür. Bu nedenle, 418 sayılı ilamın 1. maddesi ile 120.807.195.000-liraya ilişkin verilen tazmin tutarından, ilamda yapılan toplama işlemi hatasından dolayı 1.853.301.000-liranın düşülerek,

63.988.875.000-lirasının Tahakkuk Memuru Kemal KUŞMAN (İşletme Md.) ile Sayman Mahmut DİNÇER’in,

14.678.504.000-lirasının Tahakkuk Memuru Kemal KUŞMAN (İşletme Md.) ile Sayman Sema KAYA’nın,

26.479.731.000-lirasının Tahakkuk Memuru Kemal KUŞMAN (İşletme Md.) ile Sayman Ayhan ERKEKin,

13.806.784.000-lirasının Tahakkuk Memuru Bahri ONAY (İşletme Md.Yrd.) ile Sayman Ayhan ERKEKin,

uhdesinde kalmak üzere, hükmün 118.953.894.000-lira olarak DÜZELTİLEREK TASDİKİNE;

Karar verildiği 17.06.2008 tarih ve 30244 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.