Sayıştay 2. Dairesi 27955 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2000

• Daire: 2

• Dosya No: 27955

• Tutanak No: 28565

• Tutanak Tarihi: 05.04.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1349 sayılı Ek ilam ile ; Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca Vakıflar Ankara Bölge Müdürlüğünden kiralanan binanın bir bölümünün GSM baz istasyonu ve/veya yansıtıcıları kurulmak üzere, İdari ve Mali İşler Daire Başkan vekili Ali Orha ile Türkcell İletişim Hizmetleri AŞ. arasında düzenlenen sözleşme ile Türkcell İletişim Hizmetleri AŞ.’ne kiralandığı ve sözleşmenin 5. maddesindeki “sistemin işgaliye bedeli olarak iki yıllık kira bedeli 10.000 ABD dolarının Bakanlık tarafından verilen hesaba, sonraki yıllar kira bedelinin Bakanlık tarafından kurulacak vakfa yatırılacağı” şeklindeki hükme istinaden tahsil edilen ilk iki yıla ait kira bedelinin bütçeye gelir kaydedilmemesi sonucu gelir kaybına sebep olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi İtirazları ek ilama ilişkin olup, ek ilam da ilişikli tutulan herhangi bir belge yoktur. İlgili hesaba ait 700 sayılı ilamın Rapor Dosyası (Ana Rapor Dosyası) arşivde bulunamamış olup, Ek ilama ilişkin rapor ise mevcuttur. Ek ilama itiraz ediliyor olması ve ek ilamda ilişik tutulan belge olmaması nedeniyle ilgili dosyanın gündeme alınmasında sakınca görülmemiş olup, görüşülüp görüşülmemesi konusunda takdir kurulumuza aittir.

Dilekçi dilekçesinde; İlamda ;" Daire Başkanlığı sırasında Bakanlık ana hizmet binası olarak kullanılan ve mülkiyeti Vakıflar Ankara Bölge Müdürlüğüne ait olan Milli Müdafaa Cad. No:20 Kızılay/ANKARA adresindeki binanın, Bakanlığı ilgilendiren konularda toplantı, seminer, panel, personel eğitimi ve basın toplantısı gibi çok değişik amaçlı kullanılma imkanı olan toplantı salonunun uzun yıllar bakımının yapılamamasından dolayı eskiyen halıları, koltukları, perdeleri ve duvarlarındaki tamirat, tadilat ve yeni teknolojilerden de yararlanılan modern bir hale getirilmesi, kısıtlı olan genel bütçe imkanları ile karşılanamayan bu noksanlıkların giderilmesi aşamasında Bakanlık telsiz antenlerinin bulunduğu, ancak daha sonra kaldırılan çatı kısmına GSM baz istasyonu antenleri kurmak için Türkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından teklif edilen, Bakanlığıkça da yapılan araştırmalara göre uygun bulunan teklife bağlı elde edilecek gelirin kira geliri olması ve doğrudan mal sahibi Vakıflar Bölge Müdürlüğünü ilgilendirmesine dayalı olarak 1050 sayılı kanuna uygun olmayan bu gelirin, Bakanlığın diğer Döner Sermaye ve Fonlar gibi hesaplarına intikal edecek yasal yol bulunamadığından ve elde edilecek gelirin yine ağırlıklı olarak kiracısı bulunulan binaya harcanmasını teminen Tarım ve Köyişleri Bakanlığının kuruluş ve görevleri hakkındaki Kanun hükmündeki Kararnamenin 22. maddesi ile "Bakanlık için gerekli araç, gereç ve malzemelerin temini ile Bakanlığın mali islerle ilgili hizmetlerini yürütmek, bakım ve onarım hizmetleri yapmak. Bakanlığı ilgilendiren toplantı, brifing ve görüşmeleri düzenlemek gibi Bakanlığın her türlü idari hizmetleri ile ilgili görev, yetki ve sorumluluğu bulunan, ayrıca Bakan tarafından Bakanlık Makamının 14.01.2000 tarihli Olur'uyla verilen 1. Dereceden İta Amiri Oluru, 21.12.1999 tarih ve 3217 sayılı Bakanlık Yetki Devri Talimatı ile yetki verilen İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığınca Türkcell İletişim Hizmetleri AŞ. tarafından sağlanan bu ek kaynağın kullanılması için Başkanlık Oluruna bağlı sözleşme yapılmış olduğunu, Sözleşme yapıldığı dönemde Olur’da da bahsedildiği üzere toplantı salonundaki tadilat için ihtiyaç duyulan ve kısıtlı genel bütçe imkanlarına kaynak olabileceği düşüncesiyle sözleşmeye 2 yıllık kira bedelinin peşin olarak ödenmesi şartının konmuş olduğunu, İhtiyaç olan malzemelerin belirli olduğundan ve genel bütçeden alınamayan malzemelerin 2886 Sayılı Kanun ve hükümleri doğrultusunda piyasa araştırması yapılarak satın aldırılmış, demirbaş mahiyetindeki malzemelerin Ayniyat Yönetmeliği gereği demirbaş kayıtlarının yapılarak Genel Bütçeye aktarılmış olduğunu, Dolayısıyla elde edilen gelirin Genel Bütçeye aktarılmamasının söz konusu olmadığını, Adı geçen sözleşmeyle elde edilen gelir karşılığında ihtiyaç duyulan malzemelerin şirket tarafından alınması, ileriki yıllarda da tahmini malzeme ya da tamiratların yaptırılması teklif ve imkanı olduğu halde, suistimallere fırsat verilmemesi ve gelecek acil ihtiyaçlara harcanması için sözleşmeye açık hükümler getirilmiş olduğunu, Bu nedenle sözleşme gereği 2. yıldan sonraki yiterin gelirinin harcanmasında binanın yıpranan kısımlarının tadilat ve tamiratına kullanılır düşüncesiyle, Bakanlığın Merkez ve Taşra Teşkilatına Kanunlar, Kararnameler ve Yönetmelikle verilen yetki, görev ve sorumlulukların amaç ve hedeflere ulaştırılmasında, ekonomik, teknik, bilimsel, proje, alt yapı, tesis, onarım, tevsi ve donatım konularında her türlü girdiyi sağlayarak güçlendirilmesini ve yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla kurulma aşamasında olan Tarım 2000 Vakfının hesaplarına yatırılması hükmünün konulmuş olduğunu, Sayıştay Başkanlığının karşı görüşleri nedeniyle konunun Türkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. yetkililerine intikal ettirilmiş ve sözleşmenin 5. maddesinin “İlk iki yıldan sonraki kira bedellerinin Bakanlık tarafından kurulan vakıf bünyesine yatırılması şartının, Sayıştay Başkanlığının karşı görüşü nedeniyle, bu konuda Bakanlık tarafından yapılacak hukuki araştırmalar sonucu belirlenecek hesaba aktarılmasının kararlaştırılmış olduğu, Kiranın yatırılacağı hesap yer ve numarası kiranın ödeme dönemi olan 14.04.2002 tarihine kadar Bakanlıkça Türkcell Hiz.A.Ş.'ye bildirilecektir." şeklinde değiştirilmiş olduğunu, Bilahare de ödemelerin Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğüne yaptırılmış olduğunu, Sözleşme gereği elde edilecek 2 yıllık kira bedelinin harcanılması için İdari İşler Şube Müdürü Halil İbrahim UZUN tarafından, 18.04.2000 tarihinde Başkanlık Makamına yazılan yazı ile ; "Mülkiyeti Vakıflar Ankara Bölge Müdürlüğüne ait olan Bakanlığımız Ana Hizmet Binası olarak kullanılan Milli Müdafaa Cad. No:20 Kızılay/ANKARA adresindeki binanın, Bakanlığımızı ilgilendiren konularda, toplantı, seminer, panel, personel eğitimi ve basın toplantısı gibi çok değişik amaçlı kullanılma imkanı olan toplantı salonunun uzun yıllar bakım yapılamamasından dolayı döşeme halıları, koltukları, perdeleri ve duvarlarında tamirat, tadilat ve yeni teknolojilerden de yararlandırıldığı modern bir hale getirilmesi, yine Bakanlık personelinin bir kısmının çalışma masası ihtiyacının karşılanması kısıtlı olan Genel Bütçe imkanları dışında diğer bütçelerden yada kaynaklardan temin edilmesi ile mümkün olabilecektir. Bakanlığımıza Türkcell A.Ş. tarafından teklif edilen ve Başkanlığımızca da yapılan araştırmalara göre uygun bulunarak imzalanan kira sözleşmesi gereği temin edilecek 2 yıllık kira bedelinin yukarıda sözü edilen toplantı salonunun klima ihtiyaçları ve çalışma masası alınması için kullanılması, gerek alınacak paranın tahsili ve gerekse usulü dairesinde harcanması için, Şube Müdürü Halil İbrahim UZUN Başkanlığında, Şube Müdürü Murat UYAR ve Şube Müdürü Halil AKSOY'dan oluşan 3 kişilik bir komisyon kurulmasına, bu komisyon marifetiyle piyasa araştırması yapılarak ihtiyaç duyulan malzemelerin satın alınmasını, bedellerinin ödenmesini, demirbaş mahiyetindeki malzemelerin Ayniyat Yönetmeliği gereği, demirbaş kaydının sağlanmasını olurlarınıza arz ederim." Şeklinde Teklifinde bulunulmuş olduğunu ve tarafınca da 18.04.2000 tarihinde onaylanmış olduğunu, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığınca, Türkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.'ne yazılan 18.04.2000 tarihli yazı ile Vakıfbank Kızılay Şubesine Halil İbrahim UZUN adına telefon ihbarı Dolar hesabı açılmasına yada isme havale telefon ihbarlı yatırılmasının istenmiş ve Türkcell A.Ş. tarafından 03.05.2000 tarihinde Vakıfbank Ankara Kızılay Şubesine, Halil İbrahim UZUN adına 9994 USD'nin havale edilmiş olduğunu, 24.04.2000 tarihli Kadir GÜRCAN ; Dayanıklı tüketim Malları İthalat İhracat Turizm ve Pazarlama Arçelik Yetkili Servisi, Kalyoncu Dayanıklı Tüketim Malları Paz.Tur.İnş.Tic.Ltd.Şti. ve Alpay Temizlik Tur.İnş.Reklam Gıda Mad.Day.Tük.Malları İç ve Dış Tic. Ltd.Şti.'den alınan tekliflere dayalı olarak, en ucuz teklif veren Alpay Şirketinden 2 adet 7400 salon tipi S. Klima ve 2 adet 7401 salon tipi S. Klimanın KDV dahil 3.600.000.000-TL. bedelle 24.04.2000 tarih ve 517999 sayılı fatura ile satın alınmış olduğunu,

Malzeme bedelinin karşılığının ödenmesi için 04.05.2000 tarihinde Halis Döviz ve Altın Tic. A. Ş. döviz büfesinde, 6.000 USD 617.000-TL kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek 3.702.000.000-TL. alınmış olduğunu, Klima bedeli 3.600.000.000-TL’nin 04.05.2000 tarih ve 110/591 sayılı tahsilat makbuzuyla ödenmiş olduğunu, Alınan klimaların, 27.04.2000 tarihli Bakanlık Ayniyat Muvaffakat Makbuzu karşılığı, toplantı salonu sorumlusu Fatih AKBIYIK'a teslim edilmiş olduğunu, 15.08.2000 tarihli Damar Büro İşleri, Sebat Büro Mobilyaları ve Erka Büro Mobilyaları Döşeme Dekorasyon Şirketlerinden alınan tekliflere dayalı olarak en ucuz teklifi veren Damar Mobilya Büro İşlerinden 17 adet 140'lık masa, 15 adet 120'lik masa, 15 adet etejer ve 6 adet bilgisayar masasının peşin ödemeli fatura karşılığı KDV dahil 2.568.000.000-TL. bedeli karşılığı 17.08.2000 tarih ve 002890 no'lu faturaya dayalı olarak alınmış olduğunu, Şirketten satın alınan malzemelerin aynı gün 17.08.2000 tarih ve 000737 sevk irsaliyesine ve düzenlenen tutanağa istinaden Emlak Şube Müdürü Halil AKSOY'a imza karşılığı teslim edilmiş ve Malzeme bedeli karşılığının ödenmesi için 17.08.2000 tarihinde Tataroğlu Döviz ve Altın Tic.A.Ş.'de 4.000 USD 642.800-TL döviz kuru üzerinden toplam 2.571.200.000-TL bozdurularak gerekli ödemenin yapılmış olduğunu, Satın alınan masa etejer ve bilgisayar masalarının, Bakanlık Ambar Memuru Salih GÖNEN tarafından Ayniyat Şefi Sebahattin ÜSTÜNDAĞ'a Ayniyat Muvaffakat Makbuzu ile teslim edilmiş olduğunu, Kira karşılığı elde edilen paradan bakiye kalan kısım ile Bakanlık Makam katı için 02.11.2000 tarih ve 21515 no'lu fatura ile Esin Çiçekçilikten 70.000.000-TL. karşılığı 7 adet küp saksı, Bakanlığın temizlik robotu, Ödül Elektrikli Ev Aletleri Bakım Onarım San.ve Tic.Ltd.Şti.'ne tamir ettirilerek şirkete 22.11.2000 tarih ve 039819 no'lu faturası karşılığı 35.977.500-TL. ödemenin yapılmış olduğunu, Bakanlığın 2000 Mali Yılı yıl sonu ambar ve demirbaş malzemelerinin sayımı sonucunda söz konusu Türkcell AŞ. ile yapılan sözleşme gereği elde edilen gelirle satın alınan demirbaş mahiyetindeki malzemelerin Sayım Heyetince 01.02.2001 tarihinde sayım fazlası tutanağına bağlanmış olduğunu, Dolayısı ile Türkcell AŞ. ile yapılan kira sözleşmesinden elde edilen 2 yıllık kira bedeli 10.000-ABD Dolarının tamamının Genel Bütçeden karşılanması gereken kaynaklar için kullanılmış olduğunu, Sayıştay Başkanlığının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına yazdığı 17.08.2001 gün ve 44759 sayılı suç duyurusu yazısında "Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığının 2000 yılı hesabının incelenmesi sırasında, Bakanlığın kullanımında bulunan binanın bir bölümünün Türkcell İletişim Hizmetleri AŞ. firmasına kiralandığı, iki yıllık kira tutarı olan 10.000 USD'nin tahsil edilmesine rağmen Devlet Maliyesi hesabına yatırılmadığı, 1050 sayılı kanun ve bu kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelik hükümlerine aykırı olarak harcandığı belirtilerek, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanı Ali ORHA hakkında yasal işlem yapılmasının istendiği belirtilmiştir." Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2001/71911 Hazırlık No ile soruşturma başlatılmış ve 4483 sayılı Kanun'un 3 ve 6. maddeleri uyarınca gereğinin takdir ve ifası için 28.09.2001 tarihinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığına intikal ettirilmiş olduğunu, Ayrıca Sayıştay Başkanlığınca 17.08.2001 tarih ve 448760/547 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığına hitaben yazılan yazı ile ekinde Sayıştay 2.Dairesince alınan 26.07.2001 tarih ve D.2.2001-7134-2000-12 sayılı Kararın tasdikli bir örneği gönderilerek, kararda belirtilen konular hakkında yapılacak inceleme sonucundan Sayıştay Başkanlığına bilgi verilmesinin istenmiş olduğunu, Talep doğrultusunda 09.10.2001 tarih ve 250.2.1/285 sayılı Bakanlık Makamı Oluru kapsamında Bakanlık I. Hukuk Müşaviri Atilla UNSAL’ın konuyu Adli, İdari ve Disiplin boyutu ile incelemek üzere Muhakkik olarak görevlendirildiğini, 06.11.2001 tarih ve 8179 sayılı, Muhakkik tarafından hazırlanan Ön İnceleme Raporu'nda "Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. firmasından kira geliri olarak alınan 10.000 USD'nin Bakanlık Binasının donanımı için harcandığı, amacı dışında kullanılmadığı, şahsi menfaat konusu da yapılmadığı kesinlik kazandığı"nın belirtildiğini, Tarım ve Köyişleri Bakanının da aynı kanaate katılarak "soruşturma izni verilmemesi" yönünde karar vermiş ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ile Sayıştay Başkanlığına durumu intikal ettirmiş olduğunu, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından da verilen kararın yerinde olduğuna kanaat getirilerek 22.12.2001 tarih ve hazırlık 2001/71911 no ile 4483 Sayılı Yasanın 9. Maddesi uyarınca soruşturma evrakının İŞLEMDEN KALDIRILMASINA karar verilmiş olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

İlam hükmü; Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca Vakıflar Ankara Bölge Müdürlüğünden kiralanan binanın bir bölümünün GSM baz istasyonu ve/veya yansıtıcıları kurulmak üzere, İdari ve Mali İşler Daire Başkan vekili Ali Orha ile Türkcell İletişim Hizmetleri AŞ. arasında düzenlenen sözleşme ile Türkcell İletişim Hizmetleri AŞ.’ne kiralandığı ve sözleşmenin 5. maddesindeki “sistemin işgaliye bedeli olarak iki yıllık kira bedeli 10.000 ABD dolarının Bakanlık tarafından verilen hesaba, sonraki yıllar kira bedelinin Bakanlık tarafından kurulacak vakfa yatırılacağı” şeklindeki hükme istinaden tahsil edilen ilk iki yıla ait kira bedelinin bütçeye gelir kaydedilmemesi sonucu gelir kaybına sebep olunduğu gerekçesiyle verilmiştir.

Dilekçi ilam hükmüne konu binanın Vakıflar Ankara Bölge Müdürlüğünden kiralanmış olduğunu, bu nedenle elde edilecek bu gelirin muhasebeleştirilmesinin mümkün olmadığını, bundan hareketle elde edilen gelirin yine idare ihtiyaçlarına harcanmış olduğunu ve alınmış olan demirbaş eşyaların idarenin ayniyatına kaydedilmiş olduğunu, yapılan işlemin tamamen iyi niyet çerçevesinde gerçekleştirilmiş olduğunu, belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 16. maddesinde; “Bilumum varidat hazine veznelerine girer ve masarif bu veznelerden tediye olunur. Vekaletlerin hususi varidatları ve vezneleri yoktur. Bununla beraber icap eden yerlerde vezne açılması ve muhasip ikamesi veya muhasip namına kabza mezun memur bulundurulması ve tahsilat ve tediyatın herhangi bir vasıta ile temin gibi istisnai tedbirler ittihazına Maliye Vekili mezundur.” Aynı kanunun 17. maddesinde; “Hazineye ait veya hazine mesuliyeti altında bulunan varidat, hasılat, kanuni mezuniyeti haiz olmayan hiçbir idare veya memur tarafından kabız ve sarf olunamaz…” denilmek suretiyle Bakanlıkların kendi özel gelirlerinin olamayacağı, Devlete ait bütün gelirlerin saymanlarca veya sayman adına görev yapan memurlar tarafından alınabileceği hüküm altına alınmıştır.

Yine aynı kanunun 21. maddesinde; “Muhasiplik sıfat ve selahiyetini haiz olmaksızın emvali umumiyeyi herhangi bir suretle kabız ve tediye edenlere Ceza Kanununun selahiyet ve mezuniyet haricinde sıfatı resmiye takınanlar hakkındaki hükümleri tatbik olunur.” denmek suretiyle de sayman sıfat ve selahiyetine sahip olmadığı halde Devlete ait geliri alan ve gideri yapanlara Ceza Kanununun ilgili maddelerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Dilekçe eki belgelerin ve rapor dosyasında mevcut belgelerin incelenmesinden, Türkcell İletişim Hizmetleri AŞ. ile yapılan sözleşmenin 5. maddesindeki “sistemin işgaliye bedeli olarak iki yıllık kira bedeli 10.000 ABD dolarının Bakanlık tarafından verilen hesaba, sonraki yıllar kira bedelinin Bakanlık tarafından kurulacak vakfa yatırılacağı” şeklindeki hükme istinaden tahsil edilen ilk iki yıla ait kira bedelinin 03.05.2000 tarihinde Vakıfbank Ankara Kızılay Şubesine, Halil İbrahim UZUN adına 9994 USD olarak yatırılmış olduğu ve bu paranın Şube Müdürü Halil İbrahim UZUN Başkanlığında, Şube Müdürü Murat UYAR ve Şube Müdürü Halil AKSOY'dan oluşan 3 kişilik bir komisyon tarafından toplantı salonunun ihtiyacı olan demirbaşların alımı için harcanmış olduğu ve alınan demirbaş eşyaların ayniyat kayıtlarının yapılmış olduğu görülmektedir.

1050 sayılı yasanın 16. ve 17. maddelerine aykırı olarak Devlete ait bir gelirin sayman sıfatına ve selahiyetine haiz olmayanlar tarafından tahsil edilmiş olduğu ve yine bu sıfat ve selahiyete haiz olmayanlar tarafından tediye olunduğu görülmekle beraber, yapılan bu işlemler sonucu devlet emvalinde bir azalmanın söz konusu olmaması nedeniyle, gelir kaybı nedeniyle verilen tazmin kararının yerinde olmadığı görülmektedir.

1050 sayılı yasanın 16. ve 17. maddesi hükümlerine aykırı işlem yapanlar hakkında ne gibi bir işlem yapılacağı yine aynı kanunun 21. maddesinde belirtilmiş olup, ilgili memurlar hakkında 21. madde çerçevesinde gerekli idari ve adli kovuşturmaların yapılmış olduğu, dilekçe eki belgelerden anlaşılmaktadır.

Açıklanan sebeplerle 1349 sayılı Ek İlamla verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 05.04.2006 tarih ve 28565 sayılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.