Sayıştay 2. Dairesi 27882 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2000

• Daire: 2

• Dosya No: 27882

• Tutanak No: 28434

• Tutanak Tarihi: 21.03.2006

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1351 sayılı ek ilamda Diyarbakır, Muğla ve Denizli İşletme Müdürlüğü görevlerine atanan Buket FİKİRBİLİCİ, Bünyamin KOCAKAYA ve Güray ACELE’nin işletme müdürlükleri faaliyete geçirilmediği için görev yerlerine gitmeksizin Ankara’da muhtelif görevlerde çalıştıkları ve fiilen İşletme Müdürlüğü görevini ifa edenler gibi kendilerine yan ödeme ve özel hizmet tazminatı ödenmesi ile ek göstergelerinin hatalı ödenmesi nedenleriyle toplam 4.318.412.000 liraya tazmin hükmolunmuştur.

Dilekçi dilekçesinde özetle, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında KHK’nin eki (I) sayılı cetvelin incelenmesinde, döner sermayenin taşrasının olmadığı ve kendi başına müstakil bir teşkilat olduğu, (I) sayılı cetvelde, kurumların teşkilat olarak en fazla dört gruba ayrıldığı ve merkez, taşra, yurtdışı ve döner sermaye teşkilatı olarak görüldüğünü, dolayısıyla 190 sayılı KHK’nin 8/3 maddesinin ihlal edilmediğini, ilamda adıgeçen kişilerin müdürlük görevi yaptığını ve yapmaya da devam ettiğini, boş İşletme Müdürlüğü kadrolarının kaldırılması gerektiğinin saymanlıkça idareye bildirildiğini, 190 sayılı KHK ve ekleri incelendiğinde döner sermayenin tüm ülke genelinde bölgeler itibarı ile birimlerinin olduğunu, burada da merkez taşra ayrımı yapılmadığından faal olmayan bölge müdürlükleri personelinin aylıklarının merkez döner sermayeden ödendiğini, ayrıca 1050 sayılı kanunun 22. maddesi hükmüne rağmen ilamda atama onayını imzalayan ve bunları görevlendiren yönetim kurulu üyelerinin sorumlu tutulmadığını, kanunsuz bir atama sözkonusu ise, yıllardır müdür maaşı alan kişilere yapılan maaş ödemelerinde kendisinin sorumlu olmayıp atamaya yapanların sorumlu tutulması gerektiğini, ikinci dilekçesinde ise yan ödeme kararnamesinin 6/F maddesinde, geçici görevlendirme halinde görevin fiilen yapılması koşulunun aranmadığını, anılan kişilerin atamaya yetkili olan Bakan tarafından Merkezde geçici görevle görevlendirildiklerini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Dilekçi, atama onayını imzalayan ve bunları görevlendiren yönetim kurulu üyelerinin sorumlu tutulması gerektiğini iddia etmekte ise de; 1050 sayılı Kanunun 22. maddesi (E) bendinde, adı ne olursa olsun bir komisyon veya kurul gibi bir organ ya da uzman bir görevli tarafından düzenlenen keşif, hak ediş, tutanak, rapor, karar ve benzeri belgelere dayanılarak yapılan ödemelerde Sayıştay’ca saptanacak sorumluluğa bu belgeleri düzenleyen ve onaylayan kişilerinde katılmasını öngörmüş olup, atama ve görevlendirmeye ilişkin kurul kararı bu anlamda ödemeye esas bir belge olmayıp memurların maaş ödemeleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer mevzuat hükümlerine göre yapılmaktadır. Bu nedenle yönetim kurulu üyelerine sorumluluk tevcihi yerinde değildir.

Sayman sözkonusu ödemelerden kendisinin sorumlu tutulmaması gerektiğini ifade etmekte ise de; 1050 sayılı Kanunun 9. maddesinde tanımlanan saymanın görevleri anılan Kanunun 13. ve 81. maddelerinde sayılmakta ve saymanın düzenlenen belgelerin doğruluğundan ve yapılan giderlerin mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğu belirtildiğinden, dilekçinin sorumluluğa ilişkin iddialarının reddine karar verilerek konunun esasına geçildi.

2252 sayılı Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanununun 9 uncu maddesi hükmüne göre 08.11.1980 tarihli R.G.de yayımlanan Kültür Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliğinin 13’üncü maddesi (e) fıkrasında yer alan “Döner Sermaye İşletmesi tekliflerini karara bağlamak ve Bakanın onayına sunmak” hükmüne istinaden Döner Sermaye İşletmelerinin üst karar organı olan Yönetim Kurulu'nun almış olduğu kararlarla Antalya, Muğla, Denizli ve Diyarbakır illerinde işletme müdürlüklerinin kurulması uygun bulunarak bu konuda Bakan onayı alınmış ve ayrıca adı geçen illere atanacak işletme müdürleri için birinci derece kadrolar ihdas edilmiştir.

Kültür Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Yönetim Kurulunu oluşturan Müsteşar Yardımcısı Alaettin Korkmaz, Merkez Müdür Vekili İsa Özkul ve Merkez Saymanı Hüseyin Köklü'nün müşterek imzaları ile alınan 13.06.1996 tarih ve 1996/205 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile Merkez Müdürlüğü 3’üncü derecede şef kadrosunda, 3 üncü derecenin 1inci kademe aylığını müktesep hak olarak almakta olan Buket Fikirbilici'nin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 68/B ve 72’nci maddeleri hükmüne istinaden, 1’inci derece kadrolu Diyarbakır İşletme Müdürlüğü görevine 15.06.1996 tarihli Bakan onayı ile atamasının yapıldığı ve fiilen atandığı görev yerine gönderilmeyip Ankara Merkez Müdürlüğünde görevlendirilmesinin uygun görüldüğü,

Keza Müsteşar Yardımcısı Tevfık Ketencioğlu, Merkez Müdürü Yemlihan Atalay ve Merkez Saymanı Hasan Akbulut'un müştereken imzalarıyla alınan ve Kültür Bakanı tarafından da onaylanmış olan 09.12.1997 tarih ve 1997/436 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile Mamak Belediye Başkanlığı'nda 3’üncü derece kadroda 3üncü derecenin 1’inci kademe aylığını müktesep hak olarak almakta olan Şef Bünyamin Kocakaya'nın Ankara 3’üncü İdare Mahkemesinin 07.05.1997 tarih ve Esas: 1996/103, Karar: 1997/570 sayılı kararı ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B ve 74’üncü maddeleri hükmüne göre, 1’inci derece kadrolu Muğla İşletme Müdürlüğü görevine atamasının yapılmış olduğu ve kendisinin atandığı görev yerine gönderilmeyerek, DÖSİM Ticaret Müdürü olarak Ankara'da görev yaptığı,

Aynı şekilde, Müsteşar Yardımcısı Vekili Kemal Fahir Genç, Merkez Müdürü Yemlihan Atalay ve Merkez Saymanlık Müdürü Safiye Terlemezoğlu'nun müşterek imzaları ile alınıp, Kültür Bakanı tarafından onaylanan 24.01.2000 tarih ve 2000/34 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile Milli Kütüphane Başkanlığı emrindeki 3’üncü derece kadroda 2’nci derecenin 1’inci kademe aylığını müktesep hak olarak almakta bulunan Şef Güray Acele'nin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B ve 76’nci maddeleri hükmü uyarınca, 1’inci derece kadrolu Denizli İşletme Müdürü görevine atamasının yapılarak, kendisinin Ankara İşletme Müdürlüğü görevine vekalet etmesinin uygun görüldüğü; ancak fiilen, Ankara Kültür Müdürlüğü'nde istihdam edildiği anlaşılmıştır.

Ancak, atama yapılan işletme müdürlükleri faaliyete geçirilmediği için ilgililerin görev yerlerine gitmeksizin Ankara'da muhtelif görevlerde çalıştırıldıkları ve fiilen İşletme Müdürlüğü görevini ifa edenler gibi kendilerine yan ödeme ve Özel Hizmet Tazminatı ödendiği görülmüştür.

Döner Sermayeli Kuruluşların da tabi olduğu 190 sayılı KHK.’nin 8 inci maddesi 3 üncü fıkrasında taşra için tahsis edilen kadroların merkeze alınamayacağı belirtilmiştir. Dilekçi döner sermayeli kuruluşların taşra teşkilatının bulunmadığını bu nedenle anılan maddenin ihlal edilmediğini belirtmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 33 üncü maddesinde kadrosuz memur çalıştırılamayacağı, 4 üncü maddesinde de asli ve sürekli kamu hizmetlerinin memurlar eliyle görüleceği belirtilmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun bu hükümleri ile memuriyet statüsü kadroya dayandırılmış ve memurun mali haklarıyla ilgili hususlar da bu çerçevede düzenlenmiştir.Asli ve sürekli kamu hizmeti ifasının sona ermesi o hizmetle ilgili kadronun da iptalini gerektirir. Bu nedenle Kültür Bakanlığı'nca birinci derece kadroları ihdas edilen; ancak, fiilen faaliyete geçirilmeyen Diyarbakır, Muğla İşletme Müdürlüklerine yapılan bu atamalarda, öncelikle faaliyeti bulunan birer döner sermaye işletmesinin mevcut olması gerekmekte ya da faaliyete geçirilmeyen işletmelere ait ihdas edilen kadroların iptal edilmesi ve bu İşletme Müdürü kadrosuna atama yapılmaması gerekirdi. Dolayısıyla, işletme Müdürlüğü kadroları mevzuata uygun olarak ihdas olunmakla birlikte burada usulsüz bir kadro kullanımı sözkonusudur.

İşletme Müdürlüklerine yapılan atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesine göre yapıldığı görülmektedir. Anılan maddede;

“Bu bend hükümlerine göre atananlar, atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her üç yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz.”

hükmü yer almaktadır. Bu durumda 3 üncü derece şef kadrolarından 2 ve daha sonra 1 inci derece işletme müdürlüğü kadrolarına atanmış bu kişiler için 1 ve 2 nci derece kadrolar kazanılmış hak sayılamayacaktır. Ayrıca mevzuata uygun olarak alınmış İşletme Müdürlüğü kadrolarına yine kanunda gösterilen şartları taşıyanların 657 sayılı kanunun 68/B maddesine göre atanmaları mümkün görülmekle birlikte bu kişiler atandıkları müdürlükler faaliyete geçirilmediği için İşletme Müdürü görevini fiilen ifa etmemişlerdir.

1998 yılı yan ödeme kararnamesinin 6/f maddesinde aynen:

“Bu zam ve tazminatların ödenebilmesi için cetvellerde gösterilen personelin kadro unvanı ile kariyer ve yürüttüğü görevin gerektirdiği hizmeti kanunların öngördüğü durumlar saklı kalmak üzere fiilen yapması zorunludur.” denilmektedir. Dilekçi sözkonusu kişilerin geçici görevlendirildiğini bu yüzden görevin fiilen yapılmasının gerekli olmadığını iddia etmekte ise de geçici görevlendirme kurumun belirli ve geçici nitelikteki bir görevi yerine getirmesi için memurunu belirli bir süre için başka bir yere göndermesidir. Dolayısı ile sürenin belirli olması ve hizmetin ifası için öngörülen sürenin sonunda ilgilinin kadro görevine döndürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde sürekli bir hizmetin görülmesi naklen atamayı gerektirdiğinden, süresi belirli olmayan görevlendirmelerin geçici görevlendirme olarak kabul etmek olanak olanaklı değildir.

Bu itibarla Bünyamin Kocakaya, M.Buket Fikirbilici ile Güray Acele'ye mezkûr hükme aykırı olarak fiilen yapmadıkları İşletme Müdürlüğü görevine ilişkin yan ödeme ve özel hizmet tazminatlarının yersiz ödendiği tespit edilmiştir.

Diğer taraftan Kültür Bakanlığı döner sermaye işletmeleri taşra kadroları olan ilgili işletme müdürlüğü kadroları, atamaların yapıldığı günden itibaren Ankara Merkez Müdürlüğü bünyesinde kullanılmış ve işletme müdürlüğü kadrolarında görev yapan personele, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43’üncü maddesi gereği ödenmesi gerekli ek ödeme için Kanuna ekli II-Sayılı Cetvelin 5’inci sıra "Yargı Kuruluşları Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yüksek Eğitim Kuruluşlarında" başlıklı bölümünde sayılan, işletme müdürü ve müessese müdürü unvanlarına istinaden, 3000 ek gösterge puanı göz önünde bulundurulmuş ve merkez müdürü ve işletme müdürlüklerine bu puan üzerinden ödeme yapılmıştır. Oysa Kültür Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri gerek bağlı gerekse ilgili kuruluş statüsünde olmadığından bu kadrolara yapılan ek ödeme bu yönden de yersizdir.

3046 sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında Kanunun 10 ve 11’inci maddesinde Bakanlık bağlı kuruluşları ve Bakanlık ilgili kuruluşları açıklanmıştır. 10’uncu maddede “Bağlı kuruluşlar, bakanlığın hizmet ve görev alanına giren ana hizmetleri yürütmek üzere, bakanlığa bağlı olarak özel kanunla kurulan, genel bütçe içinde ayrı bütçeli veya katma bütçeli veya özel bütçeli kuruluşlardır.” denilmiş, 11’inci maddesinde ise "İlgili kuruluşlar; özel kanun veya statü ile kurulan, iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların müessese ortaklık ve iştirakleri veya özel hukuki, mali ve idari statüye tabi, hizmet bakımından yerinden yönetim kuruluşları şeklinde düzenlenir.” hükümlerine yer verilmiştir. Aynı Kanunun 40’ıncı maddesinde, “Bakanlıklar ile bağlı kuruluşlar ihtiyaç halinde döner sermaye işletmesi kurabilirler” ifadesi ayrıca yer almaktadır. Bu açıklamalardan döner sermaye işletmelerinin Bakanlık bağlı ve ilgili kuruluşlarından sayılamayacağı açıktır. Döner sermaye işletmeleri yasayla kurulmuş, kamu iktisadi teşebbüsleri veya iktisadi devlet teşekkülü niteliği haiz kuruluşlar olmayıp, belirli bir miktar sermaye tahsisiyle, kamu kuruluşlarında yönetmelikle kurulan, genel mali yönetimin dışında tutulan, kamu hizmeti yerine getirilirken, atıl kapasitenin kullanımı sağlanıp kar da elde etmeyi amaçlayan özel işletmelerdir.

Ayrıca 24.10.1989 tarih ve 354 sayılı Kültür Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmüne Kararname’nin 3’üncü maddesinde “Kültür Bakanlığı teşkilatı, merkez teşkilatı ile taşra ve yurtdışı teşkilatından, bağlı ve ilgili kuruluşlardan meydana gelir, denilmiş” 4 üncü maddesinde merkez teşkilatı, 31 ve 32’nci maddelerinde taşra ve yurtdışı teşkilatlan açıklanırken bu ve sonraki maddelerde Kültür Bakanlığına bağlı ve ilgili herhangi bir kuruluştan söz edilmemiştir. Fakat 33 üncü maddesinde Bağlı Kuruluşlar sayılmıştır. Bunlar a) Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü b)Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü olarak belirtilmiştir. Döner sermaye işletmesinden söz edilmemiştir. Neticede, döner sermaye işletmesi bağlı veya ilgili kuruluş statüsünde olmadığından, gerek merkez müdürü gerekse işletme müdürlüğü kadroları için 3000 ek gösterge puanı ödenmesi yasal değildir. Merkez müdürü ve kurulmuş bir işletme müdürlüğü söz konusu ise işletme müdürüne, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43 üncü maddesine göre ödenecek ek göstergenin, I-Sayılı Cetvelin “Genel İdare Hizmetler Sınıfının” (i) sırasında yer alan 2200 gösterge puanı üzerinden olması gerekmektedir.

Bu durumda, M.Buket Fikirbilici, Bünyamin Kocakaya ile Güray Acele'ye 2200 puan yerine 3000 puan üzerinden ek gösterge ödemesi yapılması sonucunda da fazla ödeme de bulunulduğu tespit edilmiştir.

Bu nedenlerle dilekçi iddialarının reddi ile 1351 sayılı ek ilam ile verilen toplam 4.318.412.000 liraya ilişkin tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 21.03.2006 tarih ve 28434 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.