Sayıştay 1. Dairesi 53830 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi ve Harç

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2021

• Daire: 1

• Dosya No: 53830

• Tutanak No: 56441

• Tutanak Tarihi: 31.01.2024

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye tarafından işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden %18 oranı yerine %8 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi

139 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesi tarafından işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden bazı aylarda %18 oranı yerine %8 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi nedeniyle kamu zararı oluştuğu iddiasıyla ilgili olarak, Daire tarafından, Denetçi sorgusunda “kamu zararı” nitelemesi ile hesaplanan toplam ...TL tutara ilişkin, mevzuata aykırı bir durum oluşmadığı gerekçesiyle ilişilecek bir husus bulunmadığı, kararı verilmiş olup,

Bu karar üzerine Sayıştay Başsavcılığı adına, Sayıştay Savcısı tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... Belediyesi tarafından işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden bazı aylarda %18 oranı yerine %8 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi nedeniyle kamu zararı oluştuğu iddiasıyla ilgili olarak, Daire tarafından, Denetçi sorgusunda “kamu zararı” nitelemesi ile hesaplanan toplam ...TL tutar ile ilgili olarak, mevzuata aykırı bir durum oluşmadığı gerekçesiyle ilişilecek bir husus bulunmadığı, kararı verilmiştir.

Esas yönünden inceleme

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun "Verginin konusunu teşkil eden işlemler" başlıklı 1'inci maddesinde;

"Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

……..

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:

……..

1. f) Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

..." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun'un "Oran" başlıklı 28'inci maddesine göre, bu maddede yer verilen katma değer vergisi oranını dört katına kadar artırmaya, %1 'e kadar indirmeye, bu oranlar dahilinde muhtelif mal ve hizmetler için farklı vergi oranları tespit etmeye, 02.07.2018 tarihli ve 700 sayılı KHK'nin 90’ıncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarihe kadar Bakanlar Kurulu, bu KHK'nin yürürlüğe girmesinden sonra ise Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Bu yetkiye dayanılarak 30.12.2007 tarihli ve 26742 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Karar'ın "Katma değer vergisi oranları" başlıklı 1'inci maddesinde de;

"(1) Mal teslimleri ile hizmet ifalarına uygulanacak katma değer vergisi oranları;

a) Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için, %18

b) Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, %1

c) Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, %8

olarak tespit edilmiştir."

Hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden %18 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi gerektiği açıktır.

Uygulanması gereken vergi oranı ile ilgili yetki kullanımı

31.07.2020 tarihli ve 31202 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 2812 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 1'inci maddesi ile 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar' a eklenen geçici 6'ncı maddenin 1'inci fıkrasının (a) bendiyle;

İşyeri kiralama hizmetindeki KDV oranı 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil) %8'e indirilmiştir.

İşyeri kiralamada KDV oranındaki indirim süresi 3318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 31.05.2021 tarihine (bu tarih dâhil), ardından 4062 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 31.07.2021 tarihine (bu tarih dâhil) ve son olarak da 4312 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 30.09.2021 tarihine (bu tarih dâhil) uzatılmıştır.

Söz konusu yetki kullanımları çerçevesinde, işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden 31.07.2020-30.09.2021 tarihleri arasında %18 yerine %8 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi gerekmektedir.

“İşletme” ve İşletme hakkı” ile ilgili kavramsal çerçeve ve tanımlamalar

Türkçede “işletme” kavramı; mal ve hizmet üretiminin gerçekleştirildiği iktisadi birimler için kullanılmaktadır. Fiil anlamında tanımlanacak olursa; kâr amaçlı kurumların kuruluşu, finansmanı, üretim araçlarının sağlanması, üretilen mal ve hizmetlerin pazarlanması, koordine edilmesi, yönetilmesi ve tüm bunlarla ilgili finansal olayların kaydedilmesi ve izlenmesi faaliyetlerinin bütünüdür.

“İşletme hakkı” kavramı ise;

Teşebbüslere ait tesislerin (ve bu tesisler dahilindeki tüm donanım, makine, tesisatlar ile cihazların ve bunlarla bağlantılı diğer imkanların) belirli süre ve şartlarla gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilmesi ile varsa mamullerinin/hizmetlerinin pazarlama ve dağıtımının yapılması hakkını, ifade etmektedir.

Daire İlamı ve ayrıca Sayıştay Savcılığı’nın temyiz dilekçesinde yer verilen konuyla (mevzuat dayanakları yönünden) ilgili olmasa da kavram ve tanımlamaların doğru bir zeminde yapılabilmesi bakımından;

“İşletme hakkının verilmesi” kavramının, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un “Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri” başlıklı 18’inci maddesi (c) bendinde yer verilen tanımlamasına bakılacak olursa;

“Kuruluşların bir bütün olarak veya aktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimlerinin mülkiyet hakkı saklı kalmak kaydıyla bedel karşılığında belli süre ve şartlarla işletilmesi hakkının verilmesidir.” ifadesinin yer aldığı görülmektedir.

Kiraya verilen taşınmazın niteliği sorunu

“Taşınmaz” veya “gayrimenkul” kelimeleri; arsa, arazi, müstakil ev, bina, depo, tesis ve bunların müştemilatları ile bağ, bahçe, tarla vb durumdaki varlıkları ifade etmektedir. Bu varlıklar, toplum yararına ihdas edilmiş sınırlamalar dışında, sahiplerine veya kullanıcılarına, bunları diledikleri gibi kullanma/değerlendirme/yararlanma hakkı veren toprak bütünlükleri üzerindeki yapı ya da yapılar topluluğudur.

Kendi mülkiyetinde taşınmaza sahip olma hakkı olan kamu kurum ve kuruluşlarının ve özellikle de Belediyelerin, bu taşınmazları, başta 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun bazı hükümleri ile diğer ilgili mevzuat hükümlerinin cevaz verdiği usul, esas, süre ve yöntemlerle gerçek veya tüzel kişilere kiralama yetkileri bulunmaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 299’uncu maddesi hükmü kira sözleşmesini;

“Kiraya verenin, bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” cümlesi ile tanımlamaktadır.

Taşınmaz üzerinde kurulu olan; tesis, ticarethane, depo vb maddi kazanç elde edilmesini sağlayan ve kısaca “işletme” olarak tanımlanabilecek bütünlüğün, maddi kazanç edinme imkânı ile birlikte kiralanması ise, “işletme hakkının kiralanması” ya da diğer bir deyişle; taşınmazların iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması, şeklinde de tanımlanabilir.

Bu tanıma uyan kiralama işlemleri için uygulanması gereken KDV oranı farklı olacaktır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan "ürün kirası" ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nda yer alan "işletme hakkının kiralanması" kavramları aynı kiralama biçimlerini ifade etmez.

Kiraya verence taşınmazda gerçekleştirilecek faaliyetin içeriği belirtilmeden/tanımlanmadan/düzenlenmeden sadece taşınmazın kuru mülkiyetin kullanımı kiracıya bırakılıyorsa, yani kiracı taşınmazda kendi istediği maddi kazanç elde etme yöntemini tercih edebilecekse, bu kiralama şekli taşınmaz (işyeri) kiralaması olup,

Taşınmazda sürdürülecek bir faaliyet kiraya verence belirlenmemişse ve taşınmaz bu faaliyetin gerçekleştirileceği konularda kiracıya bırakılıyorsa burada da (taşınmaza bağlı işletme hakkının değil) taşınmazın kiralanması söz konusudur ve her iki uygulama da aynı sonucu doğurmaktadır. Yani her iki kiralama biçiminde de taşınmaza bağlı “işletme hakkının kiralaması” değil, taşınmazın belli bir süre için kullandırılması, söz konusudur.

Belediye Tarafından Kiralanan Taşınmazlara Dair Rapor Dosyası Ekinde Mevcut Belgelerin İncelenmesi

... Belediyesi tarafından kiraya verilen taşınmazlar dahilinde;

Ticari faaliyetin icrasını mümkün kılan ticarete konu (satılabilecek) muhtelif ürünlerin (örneğin; gıda maddeleri, kırtasiye ürünleri vb) veya kullanımı/kullandırılması dolayısıyla gelir getirici muhtelif eşyaların (örneğin; spor salonundaki jimnastik aletleri, internet kafedeki bilgisayarlar, yazıcılar, tarayıcılar vb) ya da üretim/imalat yapılması ve bu suretle gelir elde edilen yine ticarete konu olabilecek (satılabilecek) mamullerin (örneğin; küçük veya orta büyüklükteki makineler, enerji kaynakları, ambalajlama üniteleri ve bunlarla entegre biçimde çalışan diğer tüm tesisat imkanı ile üretilebilen muhtelif mamullerin) de kiralayana devri söz konusu değildir ve daha da önemlisi kiralama işiyle alakalı sözleşme metninde açıkça ve tereddüde mahal bırakmayacak ifadelerle, “işletme hakkının devrinden” bahsedilmemektedir.

Ayrıca; ... Belediyesi’nin işbu temyiz görüşmesine konu olan taşınmazlarının bir kısmının (aşağıda yer verilen Tablo – 1’de yer alanların), iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması söz konusu değildir ve Denetçi sorgusu aşamasında dosyaları detaylı incelenen taşınmazların kiralama işlemlerinin; yukarıda tanımlaması yapıldığı üzere, taşınmaza bağlı “işletme hakkının kiralanması” niteliğinde olduğu açıkça delillendirilerek ortaya konulamadığından, kiralama işleminin “işletme hakkının devri” biçiminde olduğu ve buna bağlı olarak %18 KDV oranının uygulanması gerektiğinin kabulü mümkün olmayıp, kiralama işleminin işyeri kiralanması olarak değerlendirilmesinde ve buna bağlı olarak uygulanması gereken KDV oranının da %8 olmasında, vergi mevzuatına ile diğer ilgili birincil ve ikincil mevzuat hükümlerine bir aykırılık söz konusu değildir.

TABLO – 1:

“İşyeri kiralaması” olarak nitelenebilecek kiralama işlemleri listesi

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede Yer Alan İfade Sözleşmenin İlk Sayfasında Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında Yer Alan İfade

1 … Çay ocağı Çay ocağı Çay ocağı

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı okunaklı değil

2 … caddesi

… halinde kahvehane Kahvehane Kahvehane

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Kahvehane

4 … caddesi … halinde … no.lu ... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

5 … caddesinde

Büfe Büfenin (işyerinin) 2886 s. Kanun’un 45’inci maddesinde göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiralanması Büfe (İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (işyerinin)

2886 s. Kanun’un 45’inci maddesinde göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiralanması

7 … caddesinde Bay-Bayan WC’ nin devri İş yeri İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

8 … caddesi

... halinde

… no.lu

... satış yeri Şartname metni mevcut değil İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında Yer Alan İfade

9 …caddesi

... halinde

… no.lu ...

... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

10 …caddesi

... halinde

… no.lu

... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil]

2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

111 … caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

112 … caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

113 … caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

114 … caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

115 …caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yeri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı okunaklı değil

116 ... caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

117 ... caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yeri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil]

2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

118 ... caddesi

... halinde

… no.lu ... satış yerinin devri Perakende ... satış yeri Perakende ... satış yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

119 ... mahallesi

... caddesi

Bay-Bayan WC Şartname metni mevcut değil İş yeri

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

221 ... mahallesindeki kamyon garajındaki kafeterya Kafeteryanın (işyerinin)

2886 s. Kanun’un 45’inci maddesinde göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiralanması Kafeterya

(İş yeri)

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı okunaklı değil

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

22 ... mahallesi,

Yalı caddesi No:…’deki Büfenin devri Büfe (İş yeri) Büfe (İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

23 ... mahallesindeki kamyon garajında kafeterya Kafeteryanın (işyerinin)

2886 s. Kanun’un 45’inci maddesinde göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiralanması Kafeterya

(İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı okunaklı değil

24 ... mahallesi,

Yalı caddesi No: …’deki Büfenin devri Büfe (İş yeri) Büfe (İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

25 ...mahallesi

... sokağı

Pazar yerindeki çağ ocağı Şartname metni mevcut değil Çağ ocağı

(İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

27 ... mahallesi, ... bulvarı No: …’deki Büfenin devri Büfe (İş yeri) Büfe (İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

28 ... mahallesi

... caddesindeki Büfe Şartname metni mevcut değil Büfe yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

29 ... mahallesi

... caddesindeki Büfe Şartname metni mevcut değil Büfe yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

30 ... mahallesi

... caddesi

K. ... yanı

… no.lu ... satış yeri ... satış yeri

(İş yeri) ... satış yeri

(İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] İş yerinin aynı kişiye kiralanmasına onay

31 ... mahallesi

İnönü caddesi No: …’teki Büfenin devri Büfe (İş yeri) Büfe (İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] 2886 s. Kanun’un 66’ncı maddesi hükmüne göre;

İş yerinin devredilmesine onay

32 ... mahallesi

...caddesi

No: …’deki Büfenin yer değişikliği Büfe yeri

(İş yeri) Büfe yeri

(İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] İş yerinin yer değişikliğine onay

33 ... mahallesi

… caddesi

Gazino Şartname metni mevcut değil Gazino

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

36 ... mahallesi

Kayserili ... caddesinde

49 pafta, 22 ada,

1 parseldeki işyeri İş yerinin 2886 s. Kanun’un 35/d maddesi hükmüne göre kiraya verileceği İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı okunaklı değil

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

37 ... mahallesi

Kayserili ... caddesindeki

Belediye Sosyal Tesisleri Yerleşkesi Şehir Kulübü Derneği Lokali Lokal

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

39 ...

Mahallesi

... caddesi

Pazar yerinde

Bay-Bayan WC İş yeri İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı okunaklı değil

42 ... mahallesi

... caddesi

No: 19’daki işyeri İş yerinin

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] İş yerinin

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

43 ... mahallesi

… Bulvarı … yolu

… ada,

… parseldeki işyeri İş yerinin

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] İş yerinin

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

44 ... mahallesi

... caddesi

No: …’deki

iş yeri İş yerinin

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] İş yerinin

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

45 ... mahallesi

… Bulvarı,

… önündeki

(5m2’lik alan) İş yerinin

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği İş yeri

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] İş yerinin

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

46 ... mahallesi

… caddesi

… sokaktaki park alanı Büfesi Büfenin

(İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

47 ... mahallesi

… sokak

Semt sahası yanındaki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

48 ... mahallesi

…... caddesi

… sokak

No: …’deki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

49 ... mahallesi

... caddesi

… Yapı Kooperatifi önündeki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

50 ... mahallesi

... caddesi

…

Sitesi önündeki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

51 ...Mahallesi

... caddesi

Cuma Pazarı içi

No: …’deki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

52 ... mahallesi

... sokak

Park alanı yanındaki Büfe Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

53 ... mahallesi

... caddesi

Küçük

... yanındaki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

54 ... mahallesi

... caddesi

… Dernek Lokali karşısındaki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

57 ...

Mahallesi

… caddesi

…

Kulübü karşısındaki Büfe Büfe (iş yeri) Büfe (iş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin başka bir kiracıya devrine onay

58 ... mahallesi

... caddesi

No: …’teki Büfe Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe (İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

59 ... mahallesi

... sokağı

Pazar alanındaki

Çağ Ocağı Büfenin (İş yerinin) 2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Büfe (İş yeri)

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

60 ... mahallesi

… caddesi

No: 15’teki Büfe Büfe (iş yeri) Büfe (iş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin başka bir kiracıya devrine onay

62 ... mahallesi

… sokak,

No: …’daki Büfe Büfe (iş yeri) Büfe (iş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede

Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

63 ... mahallesi

… caddesi

No: …’teki işyeri Büfe (iş yeri) Büfe (iş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Büfenin başka bir kiracıya devrine onay

64 ... mahallesi

… caddesi

No: …’deki kafeterya Kafeteryanın

(İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Kafeterya

(İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] Encümen kararı mevcut değil

Ancak; ... Belediyesi’nin işbu temyiz görüşmesine konu olan taşınmazlarının bir kısmının ise (Tablo – 2 ve Tablo – 3’te yer alanların); gerek Sözleşme gerekse Şartnamelerde yer alan ifade ve tanımlamalara dikkat edilecek olursa, iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması; yani işletme hakkının devri, şeklinde kiralandığı ve dosyaları detaylı incelenen taşınmazların kiralama işlemlerinin, yukarıda tanımlaması yapıldığı üzere, açıkça taşınmaza bağlı “işletme hakkının devri” niteliğinde olup,

Buna bağlı olarak %18 KDV oranının uygulanması gerektiğinin kabulü ile, bu nevi kiralama işlemlerinin “işyeri kiralanması” olarak adlandırılmasında ve uygulanması gereken KDV oranının da %18 yerine %8 olmasında, yukarıda mezkûr vergi mevzuatına (birincil ve ikincil mevzuat hükümlerine) aykırıdır.

Bununla birlikte, Denetçi sorgusu aşamasında; taşınmaz kiralama işlemlerinde %18 yerine %8 oranında eksik tahsil edilmiş olan KDV tahsilatları ile ilgili olarak; sorumlularca tahsil edildiği bildirilen tutarlardan, (aşağıda yer verilen Tablo – 2’deki) “işletme hakkının devri” olarak tanımlanabilecek kiralama işlemlerine tekabül eden kısımlarına ilişkin de, ilişilecek bir husus bulunmamaktadır.

TABLO – 2:

“İşletme hakkının devri” olarak nitelenebilecek kiralama İşlemlerinden Eksik KDV Tutarı TAHSİL EDİLENLER Listesi

Evrak

Sıra

No

Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Sözleşme

Metninin

Özel Koşullar Bölümünde

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

33 … Alanı Şartname metni mevcut değil Katlı otopark

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil] - Encümen kararı mevcut değil

226 ... mahallesi, ... bulvarı, ... caddesi ile İnönü caddesinde, halk bahçesi cephesinde bulunan yaklaşık 260 araç kapasiteli açık otopark alanı Açık otopark alanının bakımı, temizliği, araçların düzenli biçimde parklanması ve güvenliklerinin sağlanması işi Açık otopark alanı

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil]

• Açık otopark alanı

Evrak

Sıra

No

Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Sözleşme

Metninin

Özel Koşullar Bölümünde

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

335 ... mah. … caddesinde Akaryakıt istasyonu Akaryakıt istasyonu (işyeri) Akaryakıt istasyonu

(işyeri)

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil]

Kiracının işletme ruhsatı alamaması veya alınmış ruhsatın iptali halinde Sözleşmenin feshedileceği Akaryakıt istasyonu (işyeri)

441 ... mahallesi

… sokak

Açık otopark alanı Açık otopark alanının bakımı, temizliği, araçların düzenli biçimde parklanması ve güvenliklerinin sağlanması işi Açık otopark alanı (işyeri)

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil]

Kiracının işletme ruhsatı alamaması veya alınmış ruhsatın iptali halinde Sözleşmenin feshedileceği Açık otopark alanının (işyerinin) kiralanması

556 …köyü

Gençlik kampı yanındaki

(… parseldeki)

halk plajı Halk plajının

(İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Halk plajı (işyeri)

[Sözleşme metni

(ilk sayfası hariç) mevcut değil]

Kiracının işletme ruhsatı alamaması veya alınmış ruhsatın iptali halinde Sözleşmenin feshedileceği Halk plajının

(İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

Yine Denetçi sorgusu aşamasında; taşınmaz kiralama işlemlerinde %18 yerine %8 oranında eksik tahsil edilmiş olan KDV tahsilatları ile ilgili olarak; sorumlularca tahsil edildiği bildirilen tutarlar dahilinde bulunmayan, yani (aşağıda yer verilen Tablo – 3’teki) “işletme hakkının devri” olarak tanımlanabilecek kiralama işlemlerine tekabül eden ve gerçekleşmeyen (eksik) tahsilat kısımlarına ilişkin olarak ise, söz konusu tutarların, mükelleflerinden (Belediyenin kiracısı olan gerçek ya da tüzel kişilerden) tahsil edilmesi gerekmektedir.

TABLO – 3:

“İşletme hakkının devri” olarak nitelenebilecek kiralama İşlemlerinden Eksik KDV Tutarı TAHSİL EDİLMEYENLER Listesi

Evrak

Sıra

No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Sözleşme

Metninin

Özel Koşullar Bölümünde Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

66 ... caddesinde Su Ürünleri Toptan Satış Merkezinin İşletilmesi

Su Ürünleri Toptan Satış Merkezinin İşletilme amacıyla 2886 s. Kanun’un 45’inci maddesinde göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiralanması

Su Ürünleri Toptan Satış Merkezinin İşletilmesi

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil]

Kiracının işletme ruhsatı alamaması veya alınmış ruhsatın iptali halinde Sözleşmenin feshedileceği Su Ürünleri Toptan Satış Merkezinin İşletilme amacıyla 2886 s. Kanun’un 45’inci maddesinde göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiralanması

220 ... Bulvarı, … Parkı, … Lisesi tarafına bakan kısımda bulunan yaklaşık 150 araçlık açık otopark Açık otopark alanının bakımı, temizliği, araçların düzenli biçimde parklanması ve güvenliklerinin sağlanması işi Açık otopark alanı

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil]

• Açık otopark alanı

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Sözleşme

Metninin

Özel Koşullar Bölümünde

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

334 ... mahallesi, ... caddesindeki sosyal tesis alanı ...lilerin dinlenmesi ve eğlenmesi amacıyla;

Kafe-bar, fast food, disko, spor alanları ve sosyal amaçlı (düğün, nişan, toplantı, seminer, sosyal, kültürel ve eğitim amaçlı) toplantı ihtiyacının karşılanması Sosyal tesis

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil]

Kiracının, kiralanan gayrimenkul içindeki tüm demirbaş eşya ve aletleri, kontrat süresi sonunda, iade ile mükellef olduğu

(6. Madde) İşletmecinin talebi üzerine sosyal tesisin kiralama süresinin uzatılması

338 ... mahallesi …mevkii

… pafta

… ada

… parselde bulunan arsa Şartname metni mevcut değil Söz konusu arsanın,

AVM tesisi şeklinde projelendirilmesi ve 25 yıl süreyle işletilmesi - Encümen kararı mevcut değil

440 ... mahallesi

… caddesi … ada, … parseldeki Park Sosyal ve kültürel amaçlı eğlence merkezi olarak işletilmesi, halka açık sosyal ve kültürel amaçlı derneklere verilmesi ve işletilecek tesisi bir alt kiracıya vermemek şartı ile 10 yıl süreyle işletilmek üzere ihale edilmesi Sosyal ve kültürel amaçlı park alanı

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil]

• Taşınmaz üzerine sosyal ve kültürel amaçlı eğlence merkezi yapılması, halka açık sosyal ve kültürel amaçlı derneklere verilmesi ve işletilecek tesisi bir alt kiracıya vermemek şartı ile 10 yıl süreyle işletilmek üzere ihale edilmesi.

Evrak Sıra No Kiralanan Taşınmazın Yeri Şartnamede Yer Alan İfade Sözleşmenin

İlk Sayfasında

Yer Alan İfade Sözleşme

Metninin

Özel Koşullar Bölümünde

Yer Alan İfade Belediye Encümen Kararında

Yer Alan İfade

555 ... mahallesi

... caddesi

Yat limanındaki akaryakıt pompası

(20 m2’lik alan) 30 m2’lik akaryakıt pompa yerinin (iş yerinin) 2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği 20 m’lik akaryakıt pompası (İş yeri)

[Sözleşme metni (ilk sayfası hariç) mevcut değil]

Kiracının işletme ruhsatı alamaması veya alınmış ruhsatın iptali halinde Sözleşmenin feshedileceği 20 m’lik akaryakıt pompasının (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği

661 ... mahallesi

... caddesi

No: …’deki

Seramik Atölyesi Seramik Atölyesinin (İş yerinin)

2886 s. Kanun’un 45. maddesine göre açık arttırma usulü ile 3 yıl süreli kiraya verileceği Seramik Atölyesi

(İş yeri) Kiracının işletme ruhsatı alamaması veya alınmış ruhsatın iptali halinde Sözleşmenin feshedileceği Encümen kararı mevcut değil

Sonuç olarak, ... Belediyesinin kiraya verdiği taşınmazlarından (yukarıdaki) Tablo – 1’de yer verilenlerinin, 2007/13033 sayılı BKK' nın Geçici 6'ncı maddesi kapsamında “işyeri kiralaması” olarak değerlendirilmesi gerektiğinden, bu taşınmazlar bakımından KDV için indirimli oran olan %8 uygulanmasında, hukuka aykırılık ve eksik vergi tahsilatı söz konusu olmayıp, kamu zararı oluşmamıştır.

Çünkü tüm bu taşınmazlar açısından, Sayıştay Savcısı’nın temyiz dilekçesinde ifade ettiği “işletme hakkı devri” kriterleri doğrultusunda değerlendirme yapılacak olursa, Belediyelerin hizmet binaları veya mülkiyeti Belediye’ye ait olan muhtelif bina, tesis ya da benzer taşınmazların tamamının veya bunlar dahilindeki belirli bölümlerin (kantin olarak kullanılan oda, boş alan vb yerlerin) “iktisadi işletme” şeklinde kabulü gerekecektir ve bunlarla ilgili kiralama işlemlerinin de tümünü, “işletme hakkının devri” şeklinde kabul edilerek, uygulanması gerekli KDV oranının da daima %18 olması sonucu ortaya çıkacaktır ki bu sonuç, vergi hukuku ve diğer hukuk disiplinleri bakımından da makul ve kabul edilebilir bir durum değildir.

Ancak; Belediye taşınmazlarının bir kısmının ise (Tablo – 2 ve Tablo – 3’te yer alanların), gerek Sözleşme gerekse Şartnamelerde yer alan ifade ve tanımlamalar göz önünde bulundurulacak olursa, iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması söz konusu olup, bu nevi taşınmazların kiralama işlemlerinin ise (yukarıda tanımlaması yapıldığı üzere) açıkça taşınmaza bağlı “işletme hakkının devri” niteliğindedir.

Buna bağlı olarak %18 KDV oranının uygulanması gerektiğinin kabulü ile, kiralama işleminin “işyeri kiralanması” olarak adlandırılmasında ve uygulanması gereken KDV oranının da %18 yerine %8 olmasında, vergi mevzuatına (birincil ve ikincil mevzuat hükümlerine) açıkça aykırıdır.

Cumhurbaşkanlığı tarafından yetki kullanımı ile KDV oranlarının %8 olarak belirlenmesinin; Karar metni lafzı ayrıntılı incelendiğinde, sadece “işyeri kiralamaları” için söz konusu olduğu açıktır.

Bu itibarla:

Başsavcılık temyiz talebinin kısmen kabulü ile;

Rapor dosyası eki olan bilgi ve belgelere dayalı ve gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere, işbu Tutanak metnindeki Tablo – 2 ve Tablo – 3’te yer verilen “işletme hakkının devri” ile ilgili bilgiler/verilere ilişkin olarak,

139-1 sayılı İlamla “taşınmazların kira bedelleri üzerinden bazı aylarda %18 oranı yerine %8 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi nedeniyle kamu zararı oluştuğu iddiası hakkında,

Daire tarafından verilen, Denetçi sorgusunda “kamu zararı” nitelemesi ile hesaplanan toplam ...TL tutar ile ilgili olarak, mevzuata aykırı bir durum oluşmadığı gerekçesiyle ilişilecek bir husus bulunmadığı” kararının (Tablo 2 ve 3’te yer verilen bilgiler/veriler itibariyle) BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (... Daire Başkanı … ve Üye …’ in farklı bozma görüşleriyle, … Daire Başkanı … ve ... Daire Başkanı … ile Üyeler …, …, …, … ve …’ ın aşağıda yazılı karşı oylarına/azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 31.01.2024 tarih ve 56441 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Farklı Bozma Gerekçesi

... Daire Başkanı …

139-1 sayılı İlamda; ... Belediyesi tarafından işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden, bazı aylarda %18 oranı yerine %8 oranı uygulanmak suretiyle, Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi nedeniyle oluştuğu iddia edilen ...TL kamu zararıyla ilgili olarak, mevzuata aykırı bir durum oluşmadığı gerekçesiyle ilişilecek bir husus bulunmadığına, karar verilmiştir.

Belediyenin ilama konu olan taşınmazlarının işyeri kirası mı ya da iktisadi bir faaliyetin icrasına tahsis edilerek ve/veya işletilmeye hazır hale getirilerek kiracıların kullanımına bırakılması mı olduğu hususu ne ilamda ne de temyiz dilekçesinde yeterince delillendirilmeden, daire tarafından işyeri kiralaması olduğu kabul edilerek karar verilmiş, Savcılık tarafından ise iktisadi işletme hakkının kiralaması olduğu gerekçesiyle, Daire Kararının bozulması talep edilmiştir.

Bu duruma göre öncelikle ilama konu kiralamaların, bir taşınmaz kiralaması mı, yoksa taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması mı olduğu hususunun fiili duruma göre ortaya konulması gerekir. Kiralanan yerlerin özelliklerine göre böyle değerlendirme yapılmaksızın, konuyla ilgili karar vermek, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na aykırı olacaktır.

Bu itibarla, kiralanan yerlerin taşınmaz kiralaması ya da taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması mı olduğu hususunun fiili duruma göre değerlendirilmesi için konunun, Gelir İdaresi Başkanlığına yazılması gerekir.

Bu gerekçeyle, Daire kararının bozulmasına, karar verilmesi gerekir.

Üye …

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’nci maddesinin 1’nci fıkrasında:

“Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir.), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;”

Şeklinde tarif edilen taşınmazların kiralanması; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun Verginin konusunu teşkil eden işlemler başlıklı 1’nci maddesinin 3’ncü fıkrasının (f) bendinde;

“Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,” katma değer vergisinin konusuna dâhil edilmiştir.

Aynı Kanunun 17’nci Maddesinin Diğer İstisnalar başlıklı 4’ncü maddesinin (d) bendinde;

“İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda kantin olarak belirlenen alanların okul aile birlikleri tarafından kiraya verilmesi işlemleri ile Sağlık Bakanlığına bağlı hastane, klinik, dispanser, sanatoryum gibi kurum ve kuruluşların yapacağı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,”

Denilerek iktisadi işletmelere dâhil olmayan gayrimenkullerin (taşınmazların) kiralanması işlemleri KDV’den istisna edilmiştir. Başka bir ifade ile ticari faaliyet kapsamı dışında bulunan gayrimenkullerin (taşınmazların) kiralama işlemleri KDV’den istisnadır.

Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre iktisadi işletmeler; ticari, sınaî ve zirai nitelikteki işletmelerdir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait iktisadi işletmelerin aktifine kayıtlı gayrimenkuller, KDV’nin konusu olurken belediyenin kendi varlığı içinde yer alan iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkuller KDV’nin konusuna girmemektedir.

30 numaralı Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinin; Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi başlıklı 2.1maddesinde;

“3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; genel bütçeye dâhil idareler, özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşların ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesi kapsamına giren mal ve hakların kiralanması işlemleri Kanunun (1/3-f) maddesine göre KDV’ye tabidir. Ancak yukarıda sayılan kuruluşların, iktisadi işletmelerine dahil olmayan gayrimenkullerinin kiraya verilmesi işlemleri Kanunun (17/4-d) maddesine göre vergiden istisnadır.

Öte yandan yukarıda sayılan kuruluşlara ait veya tabi olan veya bunlar tarafından kurulan ve işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşlar, iktisadi işletme olarak mütalaa edilir. Bunların ticari, sınaî, zirai ve mesleki faaliyetleri vergiye tabi tutulur.”

Yine Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan Kiralama İşlemleri başlıklı 60 sayılı Katma Değer Vergisi Sirkülerinde;

“1.4.1. KDV Kanununun 1/1 inci maddesinde, Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin; 1/3-f maddesinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemlerinin KDV’nin konusuna girdiği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 17/4-d maddesinde ise iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri KDV’den müstesnadır.

Buna göre, iktisadi işletmelerin her türlü kiralama işlemleri KDV Kanununun 1/1 inci maddesine göre KDV’ye tabidir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması işlemleri KDV Kanununun 1/3-f maddesine göre KDV’ye tabi olmakla birlikte iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri KDV’den müstesnadır.

Bu çerçevede, gelir vergisi açısından gayrimenkul sermaye iradı olarak tanımlansa dahi bir işletme veya müessesenin belirli bir bedel ve süre dahilinde başkasının kullanımına bırakılması şeklindeki işletme hakkının kiralanması işlemleri Kanunun 1/3-f maddesine göre KDV’ye tabi tutulacaktır.

Buna göre;

– Belediye veya bir devlet üniversitesine ait arsanın kiraya verilmesi KDV Kanununun 17/4-d maddesine göre KDV’den müstesnadır. Ancak arsanın, bu kurumların iktisadi işletmesine dahil olması veya bu kiralama işlemi nedeniyle bir iktisadi işletme oluşması halinde, söz konusu kiralama işlemi Kanunun 1/1 inci maddesine göre KDV’ye tabi olacaktır.

– Belediye veya bir devlet üniversitesi tarafından bir yerin çay bahçesi olarak işletilmek üzere kiraya verilmesi durumunda işletme hakkının kiralanması söz konusu olacağından, çay bahçesinin, kiraya veren kurumun bir iktisadi işletmesine dahil olup olmadığına bakılmaksızın, bu kiralama işlemi Kanunun 1/3-f maddesi gereğince KDV’ye tabi tutulacaktır.”

Denilerek bu konu açıklanmıştır.

Buna göre; belediyenin işletme ve müessese niteliğindeki Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesi kapsamına giren gayri menkullerinin kiraya verilmesi nedeniyle bir iktisadi işletme oluşması halinde KDV Kanunu’nun 1/1 inci maddesine göre KDV’ye tabi tutulacaktır.

Buna göre; belediyeler, iktisadi işletme niteliği taşımadıklarından, sahibi bulundukları gayrimenkullerin kiraya verilmesi işlemi bahse konu Kanun hükümleri gereğince katma değer vergisine tabi değildir. Ancak belediyelerin işletme ve müessese niteliğindeki Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesi kapsamına giren gayri menkullerinin bizatihi bir iktisadi işletme oluşturmaları veya kiraya verilmesi nedeniyle bir iktisadi işletme oluşması halinde, bu kiralama işlemleri gayrimenkul kiralaması olarak nitelendirilemeyecek, işletme hakkının kiraya verilmesi suretiyle gerçekleşen ticari nitelikli bir hizmet olarak değerlendirileceğinden KDV Kanunu’nun 1/1 inci maddesine göre KDV’ye tabi tutulacaktır. Belediyenin kiraya verdiği gayrimenkullerin şartname ve sözleşmelerinde kafe, çay ocağı, kahvehane, ... satış yeri, büfe, kafeterya, gazino, lokal vb şeklinde iktisadi bir faaliyeti gerçekleştirilmek üzere kiralama işlemleri taşınmaza bağlı işletme hakkının kiralanması işlemidir. Vergi kanunları açısından da kiralama sonucunda ticari nitelikte bir iktisadi işletme oluşmuş olması hasebiyle işletme hakkının devri suretiyle verdiği taşınmaz kiralamaları olduğundan %18 oranında KDV’nin uygulanması gerektiğinden Daire kararının esastan bozulması gerekir.

Karşı Oy Gerekçesi/Azınlık Görüşü

... Daire Başkanı … ve ... Daire Başkanı … ile Üyeler; …, …, …, … ve …

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1'inci maddesinde;

“Türkiye 'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

…

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:

…

1. f) Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

…” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun'un “Oran” başlıklı 28'inci maddesine göre, bu maddede yer verilen katma değer vergisi oranını dört katına kadar artırmaya, %1 'e kadar indirmeye, bu oranlar dahilinde muhtelif mal ve hizmetler için farklı vergi oranları tespit etmeye, 02.07.2018 tarihli ve 700 sayılı KHK'nin 90’ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarihe kadar Bakanlar Kurulu yetkili iken, bu KHK'nin yürürlüğe girmesinden sonra Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Bu yetkiye dayanılarak 30.12.2007 tarihli ve 26742 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanan 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Karar'ın "Katma değer vergisi oranları” başlıklı 1'inci maddesinde de;

“(l) Mal teslimleri ile hizmet ifalarına uygulanacak katma değer vergisi oranları;

1. a) Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için, %18,

2. b) Ekli (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, %1,

3. c) Ekli (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, %8, olarak tespit edilmiştir. ” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden %18 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesi gerekmektedir. Ancak 31.07.2020 tarihli ve 31202 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren 2812 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 1'inci maddesi ile 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar'a eklenen geçici 6'ncı maddenin I 'inci fıkrasının (a) bendiyle, işyeri kiralama hizmetindeki KDV oranı 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil) %8'e indirilmiştir. KDV oranındaki bu indirim süresi 3318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 31.05.2021 tarihine (bu tarih dâhil), ardından 4062 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 31.07.2021 tarihine (bu tarih dâhil), son olarak da 4312 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 30.09.2021 tarihine (bu tarih dâhil) uzatılmıştır.

Bu düzenlemelere göre, ... Belediyesi tarafından işyeri olarak kiraya verilen taşınmazların kira bedelleri üzerinden 31.07.2020-30.09.2021 tarihleri arasında %18 yerine %8 oranında Katma Değer Vergisi tahsil edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu gerekçelerle, eksik tahsil edildiği iddia edilen KDV tutarı ile ilgili olarak, ilişilecek bir husus bulunmadığı, yönündeki Daire İlam hükmünün tasdiki gerekir.