Sayıştay 1. Dairesi 53742 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2021

• Daire: 1

• Dosya No: 53742

• Tutanak No: 57027

• Tutanak Tarihi: 10.07.2024

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: İhbar Öneli Verilmesi

2. 128 sayılı İlamın 12’nci maddesi ile; 696 sayılı KHK’nın 127’nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici Madde 24 uyarınca Belediye şirketi (... A.Ş.) kadrolarına sürekli işçi statüsü ile geçirilen işçilerden emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazananların iş akdi feshedilmeden önce 4857 sayılı İş Kanunu 17’nci maddesine aykırı olarak bu işçilere ihbar öneli (fesih süresi) verilmesi ve bu sürelere ilişkin ücretlerin Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının Harcama Yetkilileri ... (İns. Kayn. Dai. Başk.), ... (İnsan Kayn. Şube Müd.) ile Gerçekleştirme Görevlileri ... (İns. Kayn. Eğitim Şube Müd.), ... (İnsan Kayn. Müdür V.)’dan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

Söz konusu hükme karşı temyize gelen sorumlu Harcama Yetkilileri ... (İns. Kayn. Dai. Başk.), ... (İnsan Kayn. Şube Müd.) ile Gerçekleştirme Görevlileri ... (İns. Kayn. Eğitim Şube Müd.), ... (İnsan Kayn. Müdür V.) tarafından 53742 sayılı dosya kapsamında gönderilen ortak temyiz dilekçesinde özetle;

İşbu Tutanağın/İlamın 1’inci maddesinde (128 sayılı İlamın 8’inci maddesine ilişkin) yazıldığı gibidir.

Başsavcılık Mütalaasında özetle;

İşbu Tutanağın/İlamın 1’inci maddesinde (128 sayılı İlamın 8’inci maddesine ilişkin) yazılan gerekçeler uyarınca İlamın 12'nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.

Konuyla ilgili olarak duruşmaya katılan sorumlu ... (İns. Kayn. Dai. Başk.) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Somut olay:

... Büyükşehir Belediyesi tarafından 24.12.2017 tarih ve 30280 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127’nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici Madde 24 uyarınca Belediyeye ait şirket bünyesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında 04.12.2017 tarihi itibariyle çalışmakta olanlar (hükmün a, b, c ve ç bentlerinde belirlenen şartları taşıyanlar) Belediye şirketi (... A.Ş.) kadrolarında sürekli işçi statüsüne geçirilmiş, Geçici 24’üncü maddenin ç bendinde; “Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez.” denildiğinden, Belediye şirketi kadrolarına devredilen işçilerden emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığını almaya hak kazananlar tespit edilerek, bu durumdaki işçilere, iş akitleri feshedilmeden önce 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17’nci maddesi ile ... Sendikası ile ... A.Ş. arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesi 28 ve 32’nci maddelerine göre 9 haftalık ihbar öneli verilmiştir.

Yasal emeklilik süresi 09.02.2021 tarihinde dolacak olan işçi …, kendisine ihbar öneli verilmeksizin kendiliğinden 09.02.2021 tarihinde verdiği dilekçe ile iş akdinin feshedilmesini talep etmiştir.

Yasal emeklilik süresi 16.05.2021 tarihinde dolacak olan işçi …’a iş akdinin feshedileceği bu tarihe kadar 9 haftalık ihbar süresi içinde 3 saatlik iş arama iznini kullanılabileceği 09.03.2021 tarihinde tebliğ edilen yazı ile bildirilmiştir.

Yasal emeklilik süresi 10.06.2021 tarihinde dolacak olan işçi …, kendisine ihbar öneli verilmeksizin kendiliğinden 10.06.2021 tarihinde verdiği dilekçe ile iş akdinin feshedilmesini talep etmiştir.

Yasal emeklilik süresi 03.07.2021 tarihinde dolacak olan işçi …, kendisine ihbar öneli verilmeksizin kendiliğinden 06.07.2021 tarihinde verdiği dilekçe ile iş akdinin feshedilmesini talep etmiştir.

Yasal emeklilik süresi 13.07.2021 tarihinde dolacak olan işçi …, kendisine ihbar öneli verilmeksizin kendiliğinden 13.07.2021 tarihinde verdiği dilekçe ile iş akdinin feshedilmesini talep etmiştir.

Yasal emeklilik süresi 06.12.2021 tarihinde dolacak olan işçi …, kendisine ihbar öneli verilmeksizin kendiliğinden 06.12.2021 tarihinde verdiği dilekçe ile iş akdinin feshedilmesini talep etmiştir.

Yasal emeklilik süresi 10.12.2021 tarihinde dolacak olan işçi …’a iş akdinin feshedileceği bu tarihe kadar 9 haftalık ihbar süresi içinde 3 saatlik iş arama iznini kullanılabileceği 15.09.2021 tarihinde tebliğ edilen yazı ile bildirilmiştir.

Adı geçen kişilerin sosyal güvenlik kurumundan emeklilik aylığı almaya hak kazandıkları tarihlerde iş akitleri feshedilmiştir.

Temyize konu İlam maddesinde; emekliye ayrılan işçiye fesih süresi verilmesinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Süreli fesih” başlıklı 17’nci maddesine aykırı olduğu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.11.2005 tarih ve E.2005/9-631, K. 2005/643 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında emekliye ayrılan işçiye ihbar tazminatı ve yeni iş arama olanağının verilemeyeceğinin hüküm altına alındığından bahisle, iş akitleri feshedilen işçilere fesih süresi verilmesi ve bu sürelere ilişkin ücretlerin belediye bütçesinden ödenmesi sonucu kamu zararı oluştuğuna hükmedilmiştir.

Sorumluların dosya kapsamındaki itirazlarında; Belediye tarafından 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici 24’üncü madde gereği zorunlu olarak emekli edilen işçilerden İş Mahkemesine işe iade talepleriyle dava açanların bu davaları kazandığı, gerek ilk derece mahkemeleri gerekse bölge adliye mahkemelerinin emeklilik işlemlerini haklı fesih olarak görmediği ve işe iade kararı verdiği, bu durumda işçilere ihbar tazminatı dahil İş Kanunu’ndaki muhtelif alacakların da ödenmek zorunda kalındığı, dilekçe ekindeki örnek kararlardan bu durumun görüleceği, Belediyece kullandırılan ihbar süresi nedeniyle ihbar tazminatına hükmedilmeyerek diğer alacaklarla ilgili hüküm kurma yoluna gidildiği, ilam metninde bahsedilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.11.2005 tarih ve E.2005/9-631, K.2005/643 sayılı kararında davacı işçinin sosyal güvenlik kurumuna bizzat yazılı olarak emeklilik müracaatında bulunduğundan ihbar tazminatı ödenmeyeceğine karar verildiği, oysa somut olayda iş akdi feshedilen işçilerin sosyal güvenlik kurumuna başvurmadan işe iade davaları açtıkları ve davalarda haksız fesih kararı verildiği, ayrıca Yargıtay’ın 2008 yılından sonra konuya bakışının değiştiği, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 09.11.2020 tarihli ve E. 2016/31668, K. 2020/15370 sayılı kararında; “…işverence verilen feshin ardından ve henüz ihbar tazminatı ödenmediği bir sırada işçinin emeklilik için başvurusunun işçinin emeklilik sebebiyle feshi anlamına gelmeyeceği sonucuna varılmıştır. Dairemizin 2008 yılı ve sonrasında vermiş olduğu kararlar da bu doğrultudadır.” denildiği, yine Yargıtay’ın E.2015/35765, K.2016/758 sayılı başka bir kararında; “Yasa gereği emeklilik hakkını kazananların iş sözleşmelerinin feshedileceği kuralının varlığı, iş sözleşmesini belirli süreli hale dönüştürmediği gibi, iş sözleşmesinin işverence feshedildiği gerçeğini de değiştirmez. Davalı işçiye ödenen ihbar tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine dayanmakta olup işverence geri istenemez.” denildiği, söz konusu mahkeme kararları dikkate alınarak iş akdi feshedilen işçilere ihbar süresi kullandırıldığı, bunun Belediyeye maddi bir kaybı olmadığı gibi, mahkemelerce hükmedilecek ihbar tazminatı yükünden de kurtardığı, belirtilmiştir.

Mevzuat:

4857 sayılı Kanunun;

“Süreli fesih” başlıklı 17’nci maddesinde;

“Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.

İş sözleşmeleri;

a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,

b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,

d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, feshedilmiş sayılır.

Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.

Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.

İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.

İşverenin bildirim şartına uymaması veya bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshetmesi, bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddesi hükümlerinin uygulanmasına engel olmaz. 18 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Fesih için bildirim şartına da uyulmaması ayrıca dördüncü fıkra uyarınca tazminat ödenmesini gerektirir.

Bu maddeye göre ödenecek tazminatlar ile bildirim sürelerine ait peşin ödenecek ücretin hesabında 32’nci maddenin birinci fıkrasında yazılan ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur.”

“Yeni iş arama izni” başlıklı 27’nci maddesinde;

“Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.

İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir.

İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.”

... Sendikası ile (Belediye şirketi) ... A.Ş. arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin;

“Yeni İş Arama İzni” başlıklı 28’inci maddesinde;

“Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan verir. İş arama izninin süresi günde 3 saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır.”

“Bildirim Önelleri ve İş Akitlerinin Feshi” başlıklı 32’nci maddesinde;

“İş akitleri, bu sözleşme hükümlerine uygun olarak işveren tarafından önceden karşı tarafa yazılı bildirimde bulunduğu ve feshin sebebini açık ve kesin bir şekilde belirttiği bildirim tarihinden itibaren;

İş sözleşmeleri;

İşi 6 aydan az sürmüş işçi için, bildirimin yapılmasından başlayarak 3 hafta sonra,

İşi 6 aydan 18 aya kadar sürmüş işçi için, bildirimin yapılmasından başlayarak 5 hafta sonra,

İşi 18 aydan 3 yıla kadar sürmüş işçi için, bildirimin yapılmasından başlayarak 7 hafta sonra,

İşi 3 yıldan fazla sürmüşse, bildirimin yapılmasından başlayarak 9 hafta sonra, fesih edilmiş sayılır.

İş yasasında ihbar önellerle bağlanmış olan tüm hükümlerde işçi lehine olmak koşulu ile bu artırılmış süreler uygulanır. İş akitlerini işçinin fesih etmesi durumunda yasa hükümleri uygulanır.

İşçi bildirim önellerinde işveren tarafından çalıştırıldığı taktirde bildirim öneli içerisinde ücret ve tüm haklardan aynen yararlanır. Bu hükümler sözleşmenin işçi tarafından fesih edilmesi halinde de geçerlidir.”

Somut olay özelinde yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak yapılan inceleme ve değerlendirmede; Belediye şirketi (... A.Ş.) kadrolarına geçirilen sürekli işçilerden sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazananların iş akitleri feshedilmeden önce bu işçilere 4857 sayılı İş Kanunu ve toplu iş sözleşmesi uyarınca 9 haftalık ihbar öneli tanındığı ve ihbar öneli içinde ücret kesintisi yapılmadan günlük 3 saatlik yeni iş arama izni verildiği, bazı işçilerin ise kendilerine ihbar öneli-iş arama izni verilmeden yazdıkları dilekçe ile yasal emeklilik tarihlerinde iş akitlerinin feshi talebinde bulundukları, somut olayda ihbar tazminatı ödenmediği, emsal yargı kararları göz önüne alınarak ilerde ihbar tazminatı ödemesiyle karşılaşmamak adına bazı iş sözleşmelerinin ihbar önelli olarak feshedildiği, İlam maddesinde adı geçen işçilerin istihdam sürelerinin 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici 24’üncü maddenin ç bendindeki; “Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez.” kuralına uygun olarak emeklilik aylığına hak kazandıkları tarihleri geçmediği, yani Belediyece ihbar önelinin yasal emeklilik tarihi öncesinde verildiği, bu tarihleri aşmadığı, ayrıca iş arama izninin İş Kanununda ücretli izin kapsamında olduğu ve bu günler için maaştan kesinti yapılamayacağı görüldüğünden, Belediye tarafından yasal emekliliği dolan işçilerin iş akitlerinin ihbar önelli olarak feshedilmesinde ve işçilere ihbar öneli içinde ücretli olarak iş arama izni kullandırılmasında, 4857 sayılı İş Kanununun ve toplu iş sözleşmesinin ilgili hükümleri ile 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici 24’üncü maddenin ç bendi hükmüne aykırı bir durumun söz konusu olmadığı ve yapılan uygulama ile kamu zararına yol açılmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla; sorumluların temyiz itirazları kabul edilerek, 128 sayılı İlamın 12’nci maddesi ile verilen ... TL’lik tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

(Üye ...’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 10.07.2024 tarih ve 57027 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

Üye ...:

İhbar öneli, 4857 sayılı Kanun’un 17’nci maddesine göre belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi maksadıyla verilir. Somut olayda; iş sözleşmeleri 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici Madde 24 uyarınca işçinin emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihte yasa hükmü gereği feshedilmiştir. İş ilişkisinin süresinin işçinin emeklilik hakkını elde ettiği anda biteceği yasada açıkça belirlenmiş olup, belirli süreli iş sözleşmesi hüviyetini taşıyan somut olaydaki iş sözleşmelerinin feshinden önce işverenin diğer tarafa ihbar yükümlülüğü bulunmamaktadır. Dolayısıyla emeklilik sebebiyle iş akdi feshedilen işçilere fesih süresi verilmesi mevzuata aykırı olduğundan, bu süre içinde kullanılan iş arama izinleri için ücret tahakkuku yapılarak belediye bütçesinden ödenmesi sonucunda kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Daire kararının anılan gereklerle tasdiki gerekir.