Sayıştay 1. Dairesi 48813 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 1

• Dosya No: 48813

• Tutanak No: 52402

• Tutanak Tarihi: 26.10.2022

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Araç kiralama ihalesi

2. 23 sayılı İlamın 3 üncü maddesiyle; Doğrudan temin yöntemiyle farklı tarihlerde … Tic. Ltd. Şti. ve … Temizlik Ltd. Şti.den yapılan “7/24 Şoförlü Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi”nde mevzuatta öngörülen üst limitlere uyulmadığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.

…

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu Daire Kararında, doğrudan temin yöntemiyle farklı tarihlerde iki farklı şirketten yapılan “7/24 Şoförlü Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi”nde mevzuatta öngörülen üst limitlere uyulmadığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine hükmedildiği görülmektedir.

237 sayılı Taşıt Kanunu’na dayanılarak hazırlanmış olan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in “Genel esaslar” başlıklı ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde;

“(2) (Ek:15/9/2014-2014/6814 md.2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde:

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.

b) Şoför giderleri dahil yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, (a) bendine göre tespit edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır.” hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca 2015/8204 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile anılan Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasına;

“c) Şoför gideri dahil taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli hesabında yemek, yol, resmi tatil ücreti ve benzeri giderler de dahil yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarı esas alınacak; işveren maliyeti kapsamında yer alan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı (%20,5) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) ile işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler (%4) ise idarelerce ayrıca ödenecektir.” hükmü eklenmiştir.

Temyiz konusu olaya ilişkin bilgi ve belgeler incelendiğinde, … Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü ve Zabıta Amirliğince 2019 yılında farklı tarihlerde doğrudan temin usulüyle iki ayrı şirketten 01.03.2019-31.03.2019, 01.05.2019-31.05.2019, 01.06.2019-30.06.2019 tarihleri arası için 7/24 şoförlü araç kiralama hizmeti alımı yapıldığı, söz konusu aracın Ford Tourneo Courier 1.5TDCİ DELUX olduğu anlaşılmaktadır.

Kiralanan aracın 2019 yılı Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan kasko değerleri listesinde kasko bedeli 62.352,00 TL, kasko bedelinin %2’si 1.247,04 TL’dir. 2019 yılı için brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarı 3.387,60 TL, sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı 786,70 TL, işsizlik sigortası işveren payı 76,75 TL, işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler 188,04 TL’dir. Buna göre şoförlü araç kiralama işinde ödenebilecek en üst tutar 6.136,63 TL’dir.

Sorumlular temyiz dilekçelerinde, doğrudan temin usulüyle yapılan işin esas amacının kanalizasyon çalışmalarında belediye personelinin yetersiz kalması nedeniyle ihtiyaç duyulan personele dayanan alım olduğunu, doğrudan teminle alınan hizmet 7/24 araç kiralama işinde hizmet nedeniyle personel alımı olduğu halde bu hususun göz ardı edildiğini, temin edilen işin araç kiralamadan ibaret olmadığını, bu kapsamda alımı yapılan 5 kanalizasyon personelinin hesaplamada dikkate alınmadığını, anılan personelin kanalizasyon işlerinde çalışmak üzere alındığını, SGK girişlerindeki açıklama ve tarih ile bu durumun sabit olduğunu, doğrudan temin yoluna başvurulan işin kapsamı değerlendirildiğinde … TL kamu zararının oluşmasının mümkün olmadığını, söylemişlerdir. Ancak, doğrudan temin yöntemiyle yapılan alıma ilişkin ödeme evrakları ve Temyiz Kuruluna sunulan belgeler arasında çalıştığı söylenen 5 işçiye ait bordrolar yer almadığı gibi, iş kapsamında birden fazla kişinin çalıştığını gösteren herhangi bir bilgi veya belgeye de rastlanmamıştır.

Sorumluların aracın fiilen arazide kullanıldığı iddiası ile ilgili olarak;

“Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen %2’lik sınırdan fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up araçlar istisna tutulmuştur.

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde arazi binek; bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlar, arazi pikap ise; bütün tekerlekleri muharrik olan pikaplar şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla söz konusu Esas ve Usullere göre bir aracın %2’lik sınırdan istisna tutulabilmesi için kiralanan aracın dört tekerleği de çekiş gücü sağlayan binek veya pick-up olması gerekmektedir. Ancak mevcut olayda kiralanan Ford Tourneo Courier 1.5TDCİ DELUX marka araç dört tekerleği de çekiş gücü sağlayan arazi aracı olmayıp, istisna kapsamına girmemektedir.

Açıklanan nedenlerle, temyize konusu olayda, şoförlü araç kiralama işinde ödenebilecek en üst tutar olan 6.136,63 TL’nin üzerinde ödenen kısım kamu zararına sebebiyet vermiştir.

Bu itibarla, doğrudan temin yöntemiyle farklı tarihlerde … Tic. Ltd. Şti. ve … Temizlik Ltd. Şti.den yapılan “7/24 Şoförlü Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi”nde mevzuatta öngörülen üst limitlere uyulmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinden, sorumlu talebinin reddi ile 23 sayılı İlamın 3 üncü maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (... Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oy çokluğu ile,

6085 sayılı Kanun’un 57 nci maddesi gereği bu Karar’ın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 26.10.2022 tarih ve 52402 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık Görüşü

Üye …’un karşı oy gerekçesi

Temyiz konusu olayda işe ilişkin ihale dokümanında iş kapsamında bir adet araç kiralanacağı net olarak yazılmışken, kaç adet sürücü çalıştırılacağı ile ilgili ne teknik şartnamede ne de sözleşmede bir bilgi bulunmamaktadır. Yüklenici tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelinde de, iş kaleminin kısa adı ve açıklaması bölümüne “7/24 şoförlü araç kiralama hizmeti”, birimi bölümüne “ay”, miktarı bölümüne “12”, teklif edilen birim fiyat bölümüne “16.350,00 TL” yazılmış, araç için ne kadar kira tutarı belirlendiği, kaç adet şoför çalıştırılacağı, şoföre ne kadar ücret verileceği gibi birim fiyat teklif cetvelinde bulunması gereken bilgilere yer verilmemiştir.

İhale dokümanlarından yapılan ihalenin mevzuata uygun olarak yapılmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, bu durum idari soruşturma gerektirmekte olup, bu konuda Daire tarafından ihaleyi yapanlar hakkında gerekli işlemin yapılması için konunun İçişleri Bakanlığına bildirilmesine karar verilmiştir.

Kamu zararı açısından değerlendirildiğinde ise, Daire Kararında kamu zararı bir adet şoför üzerinden hesaplanmıştır. Ancak sorumlular temyiz dilekçelerinde iş kapsamında 5 adet personel çalıştırıldığını iddia etmektedirler.

Sorumluların aracın fiilen arazide çalıştığı ve kiralamada uyulması gereken %2’lik sınırdan istisna olduğu iddiası ile ilgili olarak ise;

237 sayılı Taşıt Kanunu’na dayanılarak hazırlanmış olan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” “Genel esaslar” başlıklı ikinci fıkrasının (a) bendinde;

“(2) (Ek:15/9/2014-2014/6814 md.2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde:

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.” denilmektedir.

Buna göre, yukarıda belirtilen %2’lik sınırdan fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up araçlar istisna tutulmuştur.

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde arazi binek; bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlar, arazi pikap ise; bütün tekerlekleri muharrik olan pikaplar şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla söz konusu Esas ve Usullere göre bir aracın %2’lik sınırdan istisna tutulabilmesi için kiralanan aracın dört tekerleği de çekiş gücü sağlayan binek veya pick-up olması gerekmektedir. Ancak mevcut olayda kiralanan Ford Tourneo Courier 1.5TDCİ DELUX marka araç dört tekerleği de çekiş gücü sağlayan arazi aracı olmayıp, istisna kapsamına girmemektedir.

Açıklanan nedenlerle, İhale kapsamında kaç kişinin çalıştırıldığı, bu kişilere ne kadar ücret verildiği, yükleniciye ödenen tutarın ne kadarının araç kiralaması için, ne kadarının çalıştırılan kişiler için ödendiği net olarak tespit edilmeli, gerekli tespit yapıldıktan sonra varsa kamu zararı yeniden hesaplanarak hüküm tesis edilmelidir.

Bu itibarla, yukarıda yer verilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen Daire Kararının bozulmasına ve dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

... Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi

Daire Kararının gerekçesinde, belediye tarafından söz konusu ihale kapsamında kiralanan aracın 2016 model Ford Tourneo Courıer 1.5TDCİ DELUX olduğu, bu aracın 2018 yılı Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan kasko bedelinin %2’sinin 1.186,88 TL, 2018 yılı brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının 3.043,50 TL, sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payının 623,91 TL, işsizlik sigortası işveren payının 60,86 TL, işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderlerin 149,13 TL olduğu, şoförlü araç kiralama işi için aylık olarak bu tutarların toplamından oluşan (1.186,88 + 3.043,50 + 623,91 +60,86 + 149,13) 5.064,28 TL’den fazla ödeme yapılmaması gerektiği ifade edilmiş, kamu zararı tutarı hesaplanırken taşıt kasko bedelinin %2’si, 1 şoförün işçilik maliyeti ve işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan sözleşme gideri ve genel giderlerin toplam tutarı esas alınmış, bu tutarın üzerinde yapılan ödemenin tamamı kamu zararı olarak değerlendirilmiştir.

Yüklenici tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelinde, iş kaleminin kısa adı ve açıklaması bölümüne “7/24 şoförlü araç kiralama hizmeti”, birimi bölümüne “ay”, miktarı bölümüne “12”, teklif edilen birim fiyat bölümüne “16.350,00 TL” yazılmış, araç için ne kadar kira tutarı belirlendiği, kaç adet şoför çalıştırılacağı, şoföre ne kadar ücret verileceği gibi bilgilere yer verilmemiştir.

Daire Kararında kamu zararının bir adet şoför üzerinden hesaplandığı görülmektedir. Ancak ihale dokümanı ve birim fiyat teklif cetvelinde bir adet şoför çalıştırılacağı ile ilgili bir ibare bulunmamaktadır. Belediye 7/24 şoförlü araç kiralama hizmeti ile ilgili ihaleye çıkmış, bu kapsamda yüklenici de belirli bir teklifte bulunmuştur. Sorumlular temyiz dilekçelerinde iş kapsamında 5 adet personel çalıştırıldığını söylemişlerdir. Yüklenici tarafından iş kapsamında 1 adet değil 5 adet personel çalıştırıldığından, söz konusu ihale kapsamında yapılan ödemeler sonucu kamu zararına sebebiyet verilmemiştir. Açıklanan nedenlerle Daire Kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.