Sayıştay 1. Dairesi 47303 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 1

• Dosya No: 47303

• Tutanak No: 49927

• Tutanak Tarihi: 14.07.2021

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Mevzuata aykırı harcırah ödemesi

5. 96 sayılı İlamın 5. Maddesinin D bendiyle Harcırah ödemeleri kapsamında konaklama bedelleri ile birlikte seyahat acentesi hizmet bedelinin de Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan kamu zararı tutarı ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi ... ve Harcama Yetkilisi ...’in temyiz dilekçeleri ile Belediye Başkanlığının Karşılaması, Başsavcılık mütalaası, işbu tutanağın/ ilamın 1. maddesinde bertildiği gibidir.

bertildiği gibidir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

96 sayılı İlamın 5. Maddesinin D bendiyle Harcırah ödemeleri kapsamında konaklama bedelleri ile birlikte seyahat acentesi hizmet bedelinin de Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu oluşan kamu zararı tutarı ...TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Esas Yönünden inceleme;

6245 sayılı Harcırah Kanununun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde; harcırahın, bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını ifade edeceği belirtilmiştir.

“Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde ise harcırahın yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva ettiğini ve ilgilinin bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabileceği belirtilmiştir.

Yurtiçi gündeliklere ilişkin 33’üncü maddesinde;

“…

d) Bu Kanun hükümlerine göre gündelik ödenenlerden ( b fıkrasına göre gündelik ödenenler hariç) yurt içinde yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri belgelendirenlere, belge bedelini aşmamak üzere gündeliklerinin tamamına kadar olan kısmı ayrıca ödenir.” denilmektedir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin yolluklara ilişkin düzenlemelerin yapıldığı 3’üncü bölümünde ödeme belgesine eklenmesi gereken belgeler arasında yatacak yer temini için ödenen ücretlere ilişkin fatura ve uçakla yapılan seyahatlerde uçak biletine ilişkin belgeler sayılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Kurum tarafından yurtiçinde geçici görevle görevlendirilen personele ilişkin gündelik, ulaşım, konaklama giderlerinin Harcırah Kanunu’nun ilgili maddelerinde düzenlendiği ve harcırahın konusuna girdiği, ancak seyahat acentesi hizmet bedeli veya buna benzer adlar altında ödenecek masraflara ise harcırahın unsurları arasında yer verilmediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla acente hizmet bedeli, komisyon bedeli veya benzeri giderlerin harcırahın unsuru olarak değerlendirilerek kurum bütçesinden ödenmesine yasal olarak imkân bulunmamaktadır.

Rapor dosyası ve eki belgelerinin incelenmesi sonucu; Kurumun, İstanbul’da düzenlenen EMITT Fuarı kapsamında geçici görevlendirdiği personelinin geçici görev yolluk bildiriminde yalnızca gündeliklerine ilişkin beyanda bulundukları, yatacak yere ilişkin faturaların ve seyahate ilişkin biletlerin yer almadığı, konaklamaya ilişkin giderlerin bir seyahat acentesinden hizmet satın alınması suretiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme;

Söz konusu ödemeler Özel Kalem Müdürlüğü bütçesinden yapılmıştır. Özel Kalem Müdürlüğünün harcama yetkilisi de, kanuni tanımı gereği Özel Kalem Müdürüdür. Dolayısıyla Ödeme emri belgesinde ve belge ekinde yer alan harcama talimatında, onay belgesinde, muayene kabul ve komisyonu tutanağında imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi sorumlu tutulmuşlardır.

Harcama yetkilisi temyiz dilekçesinde; Konaklama ödemelerinin Özel Kalem Müdürlüğünün Temsil, Tören ve Ağırlama giderleri kaleminden karşılandığını, İçişleri Bakanlığı'nın 25.04.1984 gün ve 27302 sayılı onayı ile yürürlüğe konulan Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin 3'üncü maddesine göre Temsil, Ağırlama ve Tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayinin Belediye Başkanının takdirinde olduğunu, bu nedenle sorumluluklarının bulunmadığını, personele ait konaklama giderlerinin belediye bütçesinden (gündelik harcırah konaklama hariç) ödenemeyeceğine dair bir hüküm bulunsa dahi bu hususun Belediye Başkanının emri dâhilinde olduğu anlaşıldığından, varsa sorumluluğun Belediye Başkanına ait olması gerektiğini,

Yine Gerçekleştirme Görevlisi dilekçesinde; gerçekleştirme görevi iş ve işlemlerinin memur eliyle yürütülmesinin esas olduğunu, Özel Kalem Müdürlüğünde görevli bir memur bulunmadığından Harcama yetkilisinin görevlendirmesiyle gerçekleştirme görevlisi olarak yetkilendirildiğini, bu yetkilendirmenin mevzuata uygun olmadığını, Belediye Başkanı ve Harcama Yetkilisinin sözlü talimatları doğrultusunda ödeme evraklarına kendisinin daimi işçi statüsünde olmasına rağmen imza attığını,

İfade etmişse de;

5018 sayılı Kanunun 32’inci maddesinde harcama yetkililerinin, 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu hakkında düzenlemeler bulunmaktadır. Ayrıca, 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı ile 5018 sayılı Kanun çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililer belirlenmiş, söz konusu Kararda harcama yetkilileri ile ilgili olarak; bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğunun, bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Gerçekleştirme görevlileri ile ilgili olarak ise ilgili Kararda; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanun’un ve ikincil mevzuatın gerçekleştirme görevlisini tanımlamadığı, harcama yetkilisinin yapmış olduğu harcamalardan dolayı hem hukuki hem de idari sorumluluğu bulunduğu dikkate alındığında, gerçekleştirme görevlisini tayin ve tespite yetkili merciinin harcama yetkilisi olması gerektiği sonucuna varılabilir. Bu nedenle harcama yetkilisi gerek kendi biriminden gerekse başka birimlerden hiyerarşik olarak en yakın yönetim kademesinde bulunan kişi veya kişiler arasında belirleyeceği kişiyi gerçekleştirme memuru olarak belirleyebilir. İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12’nci maddesinde yer alan “Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. ” hüküm de değerlendirildiğinde; ilgili mevzuatın, gerçekleştirme görevlilerinin memurlar arasından seçilmesini zorunlu kılacak bir hususu içermediği anlaşılacaktır. Yani, kamu görevi verilebilen işçi pozisyonundaki bir çalışan da gerçekleştirme görevlisi olabilmektedir.

Bu itibarla, 96 sayılı İlamın 5. Maddesinin D bendiyle verilen tazminine ilişkin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,

Karar verildiği 14.07.2021 tarih ve 49927 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.