Sayıştay 1. Dairesi 45533 Kararı - Yüksek Öğretim Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2017

• Daire: 1

• Dosya No: 45533

• Tutanak No: 49721

• Tutanak Tarihi: 16.06.2021

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavından (YÖS) elde edilen gelirlerden ilgili personele döner sermaye ek ödemesi yapılması:

161 sayılı İlamın 16. maddesiyle; Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde faaliyet gösteren Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavından (YÖS) elde edilen gelirlerden ilgili personele ek ödeme yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular [(Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden …, (Ödeme Emri Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden … ve (Yönetim Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Yönetim Kurulu Başkanı … ile (Yönetim Kurulu Kararı Üzerinde İmzası Bulunan) Yönetim Kurulu Üyesi …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve …], ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle;

İSTEM :

…YÖS ile elde edilen gelirlerin bir kısmından sınavda görev alanlara sınav ücreti olarak ödeme yapılmasının kamu zararı oluşturmadığını,

TEMYİZ ÖZETİ:

… Üniversitesi Döner Sermaye İşletme bünyesinde faaliyet gösteren Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi (...-SEM) tarafından 2017 yılında yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavından (...YÖS) elde edilen gelirlerin (… TL) yapılan giderlerden (… TL) fazla olduğunu, bu giderlerin … TL KDV, sınavda bilfiil görev alanlara yapılan sınav ücreti ödemesi … TL ve yurtiçi yurtdışı yolluk ödemesi … TL’den oluştuğunu, kalan … TL’nin ...-SEM hesabından ... Strateji Daire Başkanlığı Hesabına aktarıldığını (Dilekçe Eki: 1), sınavın başarılı ve Kuruma gelir sağlaması nedeniyle mali performansı açısından üstün bir değerde olduğunu, İlamda; sınavda bilfiil görev alanlara ödenen … TL’nin mevzuata aykırı olduğunun ifade edildiğini, ayrıca döner sermaye kapsamında Sürekli Eğitim Merkezi yerine Üniversitenin asli görevi çerçevesinde yapılması gerektiği, herhangi bir sınav ücreti almadan yapabiliyorken, sınava girenlerden ücret alındığı, İşletme hesabına yatırılan sınav ücretlerinin yasal kesintileri yapıldıktan sonra hafta sonu ve mesai saatleri dışında sınav yapıldığından görev alanlara, ulusal benzer sınavlardaki tutarlardan daha düşük sınav ödemesi yapmasının mevzuata aykırı olduğu, hâlbuki sınav görevinin maaş karşılığı yapılması gerektiği, bu nedenle yapılan işlemin 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı olduğu hususlarının özetle belirtildiğini,

Aşağıda sıralanan gerekçelerden dolayı temyiz istenildiğini;

1. YÖS’ün İşletme Yerine Üniversite İmkânları İle Gerçekleştirilseydi De Yapılacak Ödemelerin Mevcut Ödemeden Daha Az Olmayabileceği:

Eğer sınav 18.01.2012 tarihli ve 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” çerçevesinde yapılsaydı, sınav ücretlerinin … TL’ye ulaşabileceğini, oysa sınavın Döner Sermaye İşletmesi tarafından … TL’ye gerçekleştirildiğini (Dilekçe Eki: 2), kamu yararı gözetildiğini, Kuruma gelir yaratıldığını,

2. Hafta Sonu ve Mesai Saatleri Dışından Yapılan Sınavda Görev Alanlara Gelirin Sadece Bir Kısmının Sınav Ücreti Olarak Ödenmesi:

Bu ücretin, sınav hangi yöntemle yapılırsa yapılsın tahakkuk edeceğini, zorunlu olarak hafta sonu mesai saatleri dışında yapılan YÖS’ten elde edilen … TL'lik gelirden … TL’nin (Vergi Öncesi-Brüt) 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi (d) ve (e) fıkraları kapsamında gelire katkısı olanlara, sınav ücreti olarak (ulusal sınavlar düzeyinde) ödendiğini, yapılan işlemde verimlilik esas alındığını, yüksek bir performans elde edildiğini,

3. Düzeltici İşlem Yapılması ve Sınav Gelirleri Bakiyesinin Döner Sermaye İşletme Hesabından Alınarak Strateji Dairesi Başkanlığına Aktarılması:

Sorgunun tebliği sonrası İşletmede bırakılan … TL’nin daha sonra Üniversitenin Strateji Daire Başkanlığına aktarıldığını; dolayısıyla, İşletmede sınav ile ilgili bir tutar kalmadığını,

4. . . . -SEM Merkez Yöneticileri Sınav Gelirinin Oluşmasına Doğrudan Katkı Sundukları İçin 2547 sayılı Kanunun 58 inci madde (d) ve (e) Fıkraları Kapsamında Ödeme Yapılması:

YÖS Komisyonu ve koordinatörleri, Merkez Müdür ve Müdür Yardımcılarının hafta sonu ve mesai saatleri dışında yaptıkları işler göz önüne alındığında sınav gelirlerinin oluşmasında doğrudan katkı sunduklarını, 2547 sayılı Kanunun, 58 inci madde-(d) ve (e) fıkralarıyla tam da sürekli eğitim merkezlerinde ve sayılan birimlerde doğrudan katkı sunanlara ödeme yapılacağını hükme bağladığını,

5. . . . -SEM’in 5018 Sayılı Kanunun 1 inci Maddesi Kapsamında Faaliyette Bulunması:

6. Mevzuat Sorununun Kamu Zararı Yazma Yerine Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu ile Çözümlenmesi Gerektiği:

YÖS’ün üniversiteler açısından mutlaka yapılması gereken bir sınav olduğunu, yükseköğretim ile ilgili ulusal stratejilerin bunu gerektirdiğini, nitekim Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) Mayıs 2019 tarihinde yabancı öğrenci kontenjanı sınırlamasını kaldırarak ülkemizin eğitimde cazibe merkezi olmasını sağlayacak önemli bir adını attığını, bunun bir unsuru olan YÖS’ün üniversiteler tarafından gerçekleştirilmesinin önümüzdeki dönemde daha da yaygınlaşacağının aşikâr olduğunu, mevcut düzenlemelere göre değerlendirildiğinde kamu zararını tazmin edecek bir kararın ağır bir karar olduğunu, konunun YÖK, Maliye Bakanlığı ve Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu'nda ele alınmasına muhtaç olduğu, ayrıca durumun Yükseköğretim Kuruluna yazılması gerektiğinin düşünüldüğünü,

7. YÖS’ün Nasıl Yapılacağı ve Mali İşlerin Nasıl Yürütüleceği İle İlgili Net Bir Düzenleme Bulunmamasına Rağmen, Sınav YÖK’ün Belirlediği Uluslararasılaşma Stratejisi Belgesi Kapsamında Duyulan Gereksinim Kapsamında Gerçekleştirilmesi:

...-YÖS’ün Yükseköğretim Kurulu Yükseköğretimde Uluslararasılaşma Strateji Belgesi doğrultusunda ve onunla tam bir uyum içinde kamu yararı sağlayan önemli bir faaliyet olarak başarılı bir şekilde gerçekleştirildiğini, bu organizasyonların cesaretlendirilmesi, teşvik edilmesi gerektiğini, zira sonuç olarak kamu yararı elde edilmekte olduğunu, yukarıda açıklanan gerekçelerden hareketle, İlamda kamu zararı olarak değerlendirilen YÖS’te ödenen sınav ücretleri tutarının kamu zararı olarak değerlendirilmemesinin istendiğini,

8. Kamu Zararı Olarak Değerlendirilen Tutarın Borçlandırma Muhasebe Kaydının Yapılması:

İlam ile taraflarında bildirilen tutar için borçlandırma muhasebe kaydının İşletme eliyle yapılmış olup ilgili belgelerin sunulduğunu (Dilekçe Eki: 7),

Yukarıda kısaca açıklanmak istenen hususların detaylı olarak şu şekilde olduğunu;

TEMYİZ NEDENLERİ:

1. YÖS’ün İşletme Yerine Üniversite İmkânları ile Gerçekleştirilseydi De Yapılacak Ödemeler Mevcut Ödemeden Daha Az Olmayabilirdi:

Bu başlık ile ilgili İlamın 103. sayfasında 2. paragrafta şu ifadenin yer aldığını; “Sınavın Üniversite kanalıyla yapılması durumunda katlanılacak giderler belliyken, bu giderler, hiçbir şekilde İşletmenin yaptığı giderleri geçmiyorken ve Üniversite kanalıyla katkı payı ödenme imkânı yok iken hangi saikle bu sınav, İşletme vasıtasıyla yapılmıştır? Acaba suf katkı payı ödemesi mi amaçlanmıştır?”, bu ifadeye katılmanın mümkün olmadığını, şöyle ki; YÖS’ün hafta sonu ve mesai saatleri dışında …, …, … ve … olmak üzere 4 merkezde yapıldığını ve 611 öğrenci başvurduğunu, 51 sınav görevlisinin görev aldığını, sınavı gerçekleştirmek için bir maliyete katlanmak gerektiğini, YÖS’ün İşletme eliyle de yapılsa, Üniversite eliyle de yapılsa bir maliyetinin olacağını, bu maliyetlerin kullanılan yönteme göre farklı olabileceğini, ancak mutlaka bir maliyeti olması gerektiğini, aşağıda sınavın her iki yöntemle yapılması durumunda maliyetlerin nasıl oluşacağına dair örnek bir hesaplama yapıldığını (Dilekçe Eki: 2):

YÖS'ün İşletme Tarafından Gerçekleştirilmesi:

Sınavın İşletme eliyle yapıldığını ve brüt (Gelir Vergisi ve diğer yasal kesintiler dahil) … TL bir maliyet oluştuğunu, sınav gelirlerinin … TL olarak gerçekleştiğini ve gelir gider dengesinin olumlu farkla kapandığını, yolluk yevmiyeler ve KDV mahsup edildikten sonra İşletmeye … TL kaldığını (Dilekçe Eki: 2),

YÖS'ün Üniversite Tarafından Gerçekleştirilmesi:

Sınav Ücretlerine İlişkin 18.01.2012 tarihli ve 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” göre uygulanan katsayılar sonucu, sınavın … TL’ye gerçekleştirilebileceğini, sınav bu şekilde yapılsaydı daha fazla bir gidere katlanılacağını, kamu gelirinde bir azalma yaratabileceğini (Dilekçe Eki: 2),

Yukarıda sunulduğu gibi İşletme eliyle yapılan sınav giderlerinin daha düşük olabildiğini, eğer daha fazla ödeme yapmak gayesi olsaydı, bu yöntemin tercih edilebileceğini, YÖS’te görev yapan öğretim elemanlarına ödenen sınav ücretlerinin, Bakanlar Kurulunun 18/01/2012 tarihli ve 2012/2723 sayılı Kararı ile yayımlanan “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslarda” açıklanan ölçülere göre, ödenmesi gereken ücretlere göre düşük kaldıklarının görülebileceğini, Bakanlar Kurulunun 18/01/2012 tarihli ve 2012/2723 sayılı Kararı ile yayımlanan “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar Dikkate Alındığında Yükseköğretim Kurumlarının Yurtiçi ve Yurtdışı Sınavlarında Görev Alan öğretim Elemanları ve Diğer Görevlilere İlgili Yılın Maaş Katsayısı İle Çarpılarak Ödenmesi Gereken Ücretlere İlişkin Göstergeler” dikkate alınarak hesaplanan ücretlerin tablosu incelendiğinde (Dilekçe Eki: 2) görüleceği gibi, dağıtılan katkı payları nedeniyle kamu yararının elde edildiğinin görüleceğini; dolayısıyla, İlam 103. sayfasında belirtilen “Sınavda görev alanlar için Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslarla ücretler belirlenmişken: bu ücretlerin, katkı paylarından düşük olması nedeniyle mi böyle bir yol izlenmiştir?” iddiasının geçerli olmadığı görüşünde olduklarını, İdarenin sınav ücretlerinin sadece bir kısmını sınav ücreti seklinde ödeyerek bu yargının geçersizliğini zaten ilk anda ortaya koyduğunu, oldukça zor ve riskler barındıran uluslararası bir sınavı yapan ve bunu mütevazi bir kadro ve bütçe ile başaran İşletmenin takdir edilmesi gerektiğini, sınavın sadece …-SEM tarafından gerçekleştirilmediğini, Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, Dış İlişkiler Birimi, Matbaa ve Destek Birimleri tarafından gerçekleştirildiğini, özellikle her türlü parasal faaliyette maliyet minimizasyonunu yönetim biçiminin merkezine oturtan, sınav ücretlerini özenle ve titizlikle belirleyen Rektörlüğün katkılarını ve desteklerini ayrıca belirtmekte yarar olduğunu, fazla ödeme yapma yöntemi seçmeyi bırak, daha düşük bir harcama nasıl olabiliri ve kamu kaynaklarını korumayı kendine rehber edinmiş bir yönetim anlayışına sahip olunduğunu ve bunun bir parçası olarak ...-SEM’in de diğer herkes gibi görevini en iyi şekilde ifa ettiğini belirtmek gerektiğini,

2. Sınav Gelirlerinden Bir Kısım Hafta Sonu Ve Mesai Saatleri Dışında Yapılan Sınavda Görev Alanlara Sınav Ücreti Olarak Ödenmiştir. Bu Ücret Sınav Hangi Yöntemle Yapılırsa Yapılsın Tahakkuk Edecekti:

İlamda Denetçi görüşü olarak 100. sayfa 3. paragrafta; “Sorgu konusu işlemle, mevzuat gereği Üniversite Bütçesi içinde yapılması gereken sınav Döner Sermaye İşletmesi vasıtasıyla yapılmış, Üniversitenin geliri olan sınav gelirleri, İşletme geliri gibi değerlendirilmiş ve mevzuata aykırı olarak katkı payı dağıtılmıştır. Bu durumda katkı payı ödemesi nedeniyle eksilen gelirler ...” denilerek 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi gereği kamu zararı vasfı taşıdığının şüphe götürmediğinin varsayıldığını, öncelikli olarak 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi (d) ve (e) fıkraları kapsamında sınavda görev alanlara bir ödeme yapıldığını, YÖS’ün İşletme eliyle gerçekleştirildiğini, sınavda görev alanlara (sınav koordinatörleri, sınav bina sorumluları ve yöneticileri, salon başkanları, gözetmenler, güvenlik görevlileri vs.) sınav ücreti ödendiğini, YÖS’ün İşletme yerine Üniversite bütçe birimleri yoluyla gerçekleştirilseydi de, sınavda görev alan, sınav koordinatörlerine, sınav komisyonu üyelerine, bina sınav sorumlularına, bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, güvenlik elemanlarına ve benzeri görevlilere sınav görev ücreti ödeneceğini, Denetçi görüşü olarak sunulan İlamın 120. sayfasının son paragrafında şu açıklamanın bulunduğunu; “Oysa tüm kamu kuruluşlarında görüldüğü ve bilindiği üzere bir kamu personelinin her yaptığı faaliyet ücretlendirilemez. Bazen, bazı kurumların da mevzuatla faaliyet alanları genişletilebilmekte veya daraltılabilmektedir. Ancak iş yükü artış veya azalışına rağmen personelin ücret seviyelerinde her hangi bir değişiklik olmamaktadır. Dolaysıyla savunmadaki her halükarda sınav faaliyetlerinde görev alanlara bir ödeme yapılması anlayışı, gerçeklerle bağdaşmamaktadır.”, bu açıklama ile sınav görevi gibi işlerin maaş karşılığı sayıldığını, bu açıklamaya katılmanın mümkün olmadığını, şöyle ki; hafta sonu ve mesai saatleri dışında yapılan bir sınavda görev alanların maaş karşılığında görevlendirilebileceklerine imkân tanıyan hâlihazırda bir mevzuat bulunmadığını, YÖS’ün birçok üniversitede olduğu gibi hafta sonu yapılan sınavlar olduğunu, sınav birden fazla yurtiçi ve yurtdışı merkezde aynı anda yapıldığından ve eğitim öğretim faaliyetlerini engellememek için mesai saatleri dışında yapılmakta olduğunu, ...-YÖS’ün de 20 Mayıs 2017 Cumartesi günü …, …, …-… ve …-…'da eş zamanlı ve bin bir fedakarlıklarla başarıyla gerçekleştirildiğini, mütevazi kadrosu ile YÖS Komisyonunun, sınav yapmanın en zor olduğu ülkelerden biri olan …'da bu sınavı yüksek katılım ve başarı ile yaptığını, aynı şekilde yoğun ve başarılı bir organizasyon trafiği ile …'da işbirliği yapılan Üniversitenin bina ve personel desteği ile yüksek katılımlı ve başarılı bir sınav gerçekleştirildiğini, … açısından değerlendirildiğinde, hafta sonu ve mesai saatleri dışında bir personelin ücretsiz sınav görevi verilebileceğine, bu personelin başka üniversite personeli dahi olabileceğine dair bir hüküm olduğunun düşünülmediğini, örneğin, …’da yapılan sınavda görev alan ve kendilerine maddi manevi desteklerini esirgemeyen İstinye Üniversitesi sınav görevlilerine, 20 Mayıs 2017 Cumartesi günü saat 10:00’da başlayan ve 2 saat süren bir sınavda ücret ödenmeden görev almalarının nasıl sağlanabileceğini, ülkemizde hafta sonu yapılan tüm sınavlarda görev alan sınav görevlilerine, sınavı gerçekleştiren komisyon üyelerine ve koordinatörlerine bir ücret ödemesi yapıldığı ve ödemelerin maaş karşılığı sayılmadığının açık olduğunu, hatta son yıllarda yapılan düzenleme ile sınavlarda eskiden maaş karşılığı görevlendirilen güvenlik görevlileri kolluk hizmeti sunanlara da artık hesap bilgileri alınarak sınav ücretleri ödenmekte olduğunu, hal böyle iken; 2017 yılında gerçekleştirilen YÖS’te görev alanlara benzer sınavlardaki katsayılar dikkate alınarak, özenle ve kamu yararı gözetilerek sınav ücreti belirlendiğini, esasen YÖS gibi uluslararası öğrencilerle iletişimin kolay olmadığı bir sınavı gerçekleştiren bu sınav görevlilerine ödenen ücretin fazla değil az olduğunun düşünüldüğünü, kaldı ki; ödenen ücretlerin elde edilen gelirin çok altında olduğunu,

3. Düzeltici İşlem Yapılmıştır. Sınav Gelirleri Bakiyesi Döner Sermaye İşletme Hesabından Alınarak Strateji Dairesi Başkanlığına Aktarılmıştır:

İlamda; “Tarihsel gelişimi göz önünde bulundurulduğunda, işletmelerin, kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülmesi için kurulduğu, hiçbir şekilde kazanç amaçlı kurulmadığı ve asıl amacın, kamusal nitelikte olan bazı mal ve hizmetlerin arzı olduğu anlaşılmaktadır.” ve ayrıca “YÖS ’e bu açıdan bakıldığında, böyle bir durum söz konusu değildir. Zira Üniversite, eğitim öğretim ile bunun doğal sonucu olan sınavların devamlı suretle yapıldığı bir kurumdur. Ayrıca bu sınav, 2547 sayılı Kanunun “Yükseköğretim Kurumlarının Görevleri” başlıklı 12 nci maddesinde sayılan asli görevlerini gerçekleştirebilmeleri için gerekli bir faaliyettir. Doğal olarak YÖS, üniversitelerin kendi imkânlarıyla yapabilecek nitelikte bir hizmet olup, genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan bir hizmet değildir. Bu haliyle İşletme tarafından yapılma imkânı yoktur.” denildiğini, öncelikli olarak, YÖS’ün işletmeler eli ile yapılmasına engel bulunduğunun düşünülmediğini, şöyle ki; Üniversitenin bu sınavı kendi İşletmesi tarafından kamu zararına neden olmadan yapması mümkün olup, yeni uygulanan bir yöntem olmadığını, nitekim tarihsel gelişim içerisinde bu yönde düzenlemelere rastlamanın mümkün olduğunu, şöyle ki; 2547 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi gereği, yükseköğrenim kurumlarına öğrenci alınması amacıyla sınav yapma yetkisini Yüksek Öğretim Kuruluna (YÖK) bağlı kuruluş olan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezine verdiğini, bu görevin ücret karşılığı yapılacağı, toplanan ücretlerin döner sermaye işletmesinde toplanacağı hususlarının belirtildiğini, daha sonra Başkanlığa dönüştürülen bu Kurumun yurtiçi ve yurtdışında sınav koordinatörlerine, bina sınav sorumlularına ve yöneticilerine, salon başkan ve gözetmenlere, güvenlik elemanlarına, kısaca sınavın yapılması için oluşturulan sınav komisyon/koordinatörlerine ve görevlilere sınav ücreti, varsa yolluk ve yevmiyelerin ödemesi yapmakta olduğunu, ayrıca son yıllarda gerek sürekli eğitim merkezlerinin, gerekse uzaktan eğitim merkezlerinin ülkemizde döner sermaye işletmeleri vasıtasıyla birçok sınav ve belgelendirme işlemlerini yapmakta olduklarını, yaygın bir kullanım söz konusu olduğunu, hal böyle iken; YÖS’ün üniversitelerin asli bir görevi olup olmadığı konusu ile ilgili bir düzenlemeye rastlanmadığını, dolayısıyla, İlamda Denetçi görüşü olarak; “Zira Üniversite, eğitim öğretim ile bunun doğal sonucu olan sınavların devamlı suretle yapıldığı bir kurumdur.” cümlesinde belirtilen sınavların 2547 sayılı Kanun ve diğer ilgili mevzuat ile belirlenmiş rutin “vize”, “final”, “bütünleme” ve “tek ders” benzeri sınavlar olduğunu, YÖS olmadığını, YÖS’ünher açıdan bu sınavlardan farklı olduğunu, vize, final ve bütünleme gibi sınavların mevzuatımız gereği yapmak, okumak ve açıklamak görevlerinin elbette ki üniversitelerin asli birer görev olduğunu, bu sınavlar için bile öğretim elemanlarının öğrenci sayılarına göre belirlenmiş bir katsayı karşılığında avrıca bir ücret almakta olduklarını, YÖS’ün ücret ödenmeden yapılacağına dair bir düzenlemenin mevcut olmadığını, 2914 sayılı Kanunda sadece yükseköğretim sırasında okutulan derslerle ilgili gerçekleştirilecek sınavlarla ilgili düzenlemenin bulunduğunun aşikâr olduğunu, ancak bütün bu değerlendirmelere karşın, sorguya/ilama konu sınav gelirlerinin giderler mahsup edildikten sonra İşletme hesabından Üniversite hesabına aktarıldığını, sorgu neticesinde, İşletme eliyle gerçekleştirilen … TL ...-YÖS gelirlerinin, ödenen katkı payı (… TL -vergi ve yasal kesintiler öncesi), vergiler (8.296,30 TL KDV) ve yolluk- yevmiyeler (… TL) mahsup edilerek ... Döner Sermaye ...-SEM alt hesabında kalan … TL’nin Strateji Dairesi Başkanlığı hesabına aktarıldığını, böylece İşletme eliyle yapılan bu sınavın giderlerden sonra kalan kısmının Üniversiteye gelir olarak kazandırıldığını (Dilekçe Eki: 1),

4. . . . -SEM Merkez Yöneticilerine Sınav Gelirinin Oluşmasında Doğrudan Katkı Sundukları için 2547 Sayılı Kanunun 58 inci maddesi (d) ve (e) Fıkraları Kapsamında ödeme Yapılmıştır:

Merkez Müdürü ve Müdür Yardımcılarının halta sonu ve mesai saatleri dışında yaptıkları işler göz önüne alındığında kurs gelirlerinin oluşmasında doğrudan katkı sunduklarını, 2547 sayılı Kanunun, 58 inci madde-(d) ve (e) fıkralarıyla tam da sürekli eğitim merkezlerinde ve sayılan birimlerde doğrudan katkı sunanlara ödeme yapılacağını hükme bağladığını, … Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi tarafından elde edilen gelirlerden 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi (d) ve (e) fıkraları kapsamında bu gelirleri elde etmede katkısı olan Müdür ve Müdür Yardımcılarına ... Yönetim Kurulunun belirlediği oranda ödeme yapıldığını, mevzuata aykırı bir durum söz konusu olmadığını, ülkemizde sürekli eğitim merkezleri yöneticilerine yapılan ek ödemenin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi (d) ve (e) fıkraları kapsamında yaygın olarak uygulanmakta olduğunu, ...-SEM'e münhasır bir yöntem olmadığını, Merkez Müdür ve Müdür Yardımcılarının koordinatörlük görevinin her kurs ve benzeri gelir getirici işleme doğrudan katkı sağladığını, bu nedenle her bir kurs için koordinasyon ücreti yerine sınırlı olması açısından Üniversite Yönetim Kurulu Kararı (Dilekçe Eki: 3) ile Müdür ve Müdür Yardımcıları için oransal (% 6 ve % 4) bir ücret belirlendiğini, bu oranın bazı kurslarda daha fazla çalışma saati gerektirdiği halde düşük tutarda ücret tahakkukuna bile neden olduğunu, ancak yönetim ilkesi olarak bundan vazgeçilmediğini, her bir kurs için ayrı bir koordinatörlük ücreti belirlenmediğini, ülkemizde her merkezin bu yöntemi kullanmadığını, bazı merkezlerin müdür ve müdür yardımcıları için 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi (e) fıkrası kapsamında aylık, sabit olarak koordinatörlük ücreti ödemesi yaptığının bilinmekte olduğunu, kısaca ifade etmek gerekirse; sürekli eğitim merkezleri yöneticilerine kurslara doğrudan katkı sundukları için kurs gelirlerinden katkıları oranında ödeme yapılmasının yaygın bir uygulama biçimi olduğunu,

Merkez Yöneticiliği Görevi:

İlamın 101. sayfasının ilk paragrafında koordinatörlük ücreti ile ilgili şu ifadelerin yer aldığını; “Katkı payı ile ilgili mevzuatta görüleceği gibi her faaliyet için katkı payı ödenmemekte ve bazı faaliyetler maaş karşılığı sayılmaktadır. Bu bağlamda ...-SEM yöneticilerinin koordinatörlük (yöneticilik) vb. hizmetleri de bu bağlamda değerlendirilmelidir.”, bu görüşe de katılmanın mümkün olmadığını, 2547 sayılı Kanunun 58/d ve yine 58/e maddelerinde açıkça gelire katkısı olanlara ödeme yapılacağının belirtildiğini, koordinatörlük faaliyetinin, öğretim üyelerinin maaş karşılığı yaptığı bir görev olmadığını, Merkezin işleyişi ve koordinatörlük ile ilgili aşağıda sunulan bilginin, durumun daha iyi anlaşılmasına katkı sunabileceğini; ...-SEM’in her kesimden insana mesleki, kişisel ve teknik eğitimler, seminerler, kurslar ve bunların ortaya çıkması için her yıl yüzlerce sınav gerçekleştiren ve bunu sertifikalandıran bir merkez olduğunu, Merkezin idari işleri için 1 (bir) personeli bulunduğunu, her yıl onlarcası düzenlenen kursların planlanması, organizasyonu, gerçekleştirilmesi ve yüzlerce kişiye sunulan kursların sertifikalandırılmasının bir müdür ve iki müdür yardımcısı tarafından koordine edildiğini, genel olarak ...-SEM’in Müdür ve Müdür Yardımcılarının üç temel rolünün bulunduğunu; a. Eğitmenlik, b. Yöneticilik, c. Koordinatörlük

a. Müdür ve Müdür yardımcılarının uzmanlık alanları ile ilgili kurslarda eğitmen olarak görev alabildiklerini, bu kurslarda girdikleri ders saatleri kadar ücret alabildiklerini,

b. Yöneticilik/...-SEM Müdür ve Müdür Yardımcılığı Görevi:

Rektörlükçe verilen görevleri yerine getirmek, bütçe yapmak, Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü ve Saymanlık ile ilgili işleri izlemek, Merkezi temsil etmek, idari her türlü yazışmayı gerçekleştirmek ve Merkez faaliyet planını hazırlamak görevlerinin öncelikli görevlerden olduğunu, Üniversite Stratejik Planı için Merkezin faaliyetlerini planlamak, Yönetim Kurulu Toplantılarını gerçekleştirmek, Merkezi hem Rektörlükte hem de şehirde görevlendirilen komisyonlarda temsil etmek, Merkezin internet sitesini düzenlemek, her yıl düzenli olarak seminerler ve toplantılar gerçekleştirmek görevlerinin ayrıca önemli görevleri olduğunu, bütün bu işlemler için Müdür ve Müdür Yardımcılarının herhangi bir ücret veya benzeri katkı almadıklarını,

c. Koordinatörlük Görevi:

Bu görevin işleyişinin iyi anlaşılması gerektiğini, bu görevin gerçekleştirilen her türlü kurs, sınav ve sertifikalandırmada, Merkez Müdür ve Müdür Yardımcılarının aldığı görevleri içermekte olduğunu, bu görev ifa edilemediği zaman kursların gerçekleşmesinin ve dolayısıyla kurs geliri sağlanmasının mümkün olmadığını, Müdür ve Müdür Yardımcılarının performansı ne kadar yüksek ise Merkezlerin kurs gelirinin o kadar yüksek olduğunu, Merkezin yukarıda da ifade edildiği gibi 1 (bir) memurdan oluştuğunu, ilgili mevzuat gereği memurların mesai saatleri arasında çalıştıklarını, oysa Sürekli Eğitim Merkezi kurslarının hafta sonu ve mesai saatleri sonrası (18:00-21:30 arası) başladığını (Dilekçe Eki: 4), Merkez yöneticilerinin hafta sonu ve mesai saatleri dışındaki tüm faaliyetleri yürüttüklerini, eğitmenlerin sadece kurs saatinde derse geldiğini, bunun dışında yapılan tüm işlemlerin Merkez yöneticileri olarak Müdür ve Müdür Yardımcıları tarafından gerçekleştirilmekte olduğunu, öz itibari ile eğitmenlerin yaptıkları eğitmenlik dışındaki bütün faaliyetlerin, aynı zamanda kursların koordinatörü olan Merkez yöneticileri tarafından hafta sonu ve mesai saatleri dışında yapıldığını, Merkezin Müdür ve Müdür Yardımcılarının hafta sonu ve mesai saatleri dışında Merkezin faaliyetlerini maaş karşılığında gerçekleştirmelerini zorunlu kılan bir düzenleme bulunmadığını, Merkez yöneticilerinin koordinatörlük kapsamında yaptıkları görevlerin şunlar olduğunu (Dilekçe Eki: 4); Kurs yerinin (Merkezin) ve sınıfların açılması ve eğitime hazır hale getirilmesi, kurs materyallerinin (ders notlarının ve eklerinin çoğaltılması, projeksiyon cihazı, akıllı tahta) hazır hale getirilmesi, ısı ve soğutma sistemlerinin hazır hale getirilmesi, kursiyerlerin sınıflara yerleşimi, kayıtla ilgili devam eden işlemlerin yapılması, yeni kayıtların alınması, kursların ve kurs eğitmenlerinin denetimi, kursun düzenli devamı, hatta zaman zaman sınıfların temizlenmesi, sertifika dağıtım töreni (genellikle kursun sonlandığı son pazar öğleden sonra), fotoğraf çekimi ve haberin aynı gün yazılarak yayını gibi onlarca işin kurs Müdür ve Müdür Yardımcıları tarafından bizzat yapıldığını, bütün bu işleri yöneticilik görevleri ile açıklamanın mümkün olmadığını,

...-YÖS için neden koordinatörlük ücreti ödenmiştir?:

Müdür ve Müdür Yardımcılarının YÖS’ün gerçekleşmesi ve gelirin kazanılmasında doğrudan katkıları olduğunu, 2547 sayılı Kanunun, 58 inci maddesi (d) ve (e) fıkralarında açıkça bunu mümkün kıldığını, ...-YÖS için de Merkez Müdürü ve Müdür Yardımcılarının koordinatör olarak bütün toplantılara iştirak ettiğini, sınavın her türlü planlanması, organizasyonu, reklamının internet ortamında yapılması hizmetlerini, soruların basımı ve korunması aşamalarında, yurtdışı ve yurtiçi sınavlarla ilgili protokollerin hazırlanması ve yapılması işlemlerini, sınav lojistik işlemleri ve malzemelerinin temini, katılımcıların her türlü telefon ve hesapları ile ilgili işlemlerin takibi, banka-saymanlık ve aday arasında köprü görevlerini yerine getirdiğini, bu çalışmaların bir kısmının yine hafta sonu ve mesai saatleri dışında gerçekleştirildiğini (Dilekçe Eki: 5),

5. . . . -SEM 5018 sayılı Kanunun 1 inci Maddesi Kapsamında Faaliyette Bulunmaktadır:

İlamın 101. sayfasının 1. paragrafındaki; “Sürekli Eğitim Merkezlerinin varlık sebebi, sadece Üniversite kanalı ile sunulabilen bazı eğitimlerin hizmete dönüştürülmesidir.” görüşüne katıldıklarını, ...-SEM’in de bu yaklaşım ile faaliyetlerini sürdürmekte olduğunu, ...-SEM’in 5018 sayılı Kanunun 1 inci maddesi kapsamında faaliyetlerini gerçekleştirmekte olduğunu, 2015 yılında başlayan yönetim dönemlerinde gelirlerinin şu şekilde arttığını (Dilekçe Eki: 6); 2014: … TL, 2015: … TL, 2016: … TL ve 2017: … TL olduğunu, ...-SEM’in ülkemizdeki birçok SEM'den farklı olarak sadece Üniversite olanakları çerçevesinde mütevazi faaliyetlerle yüksek gelirlere ulaştığını, ...-SEM’in 2015-2019 yılları arasında 1 (bir) memur çalışanı olmasına rağmen, Rektörlüğün destekleri ve Merkez yöneticilerinin gayretleri ile 2014 yılında … TL gelire sahip iken 2017 yılında yukarıda ifade edildiği gibi … TL gelire ulaştığını, …'da 1 (bir) çalışana sahip bir birimin kamu yararına bu kadar gelir yaratmasının takdir edilmesi gerektiğini, bu gelirin kendiliğinden artmayacağını, sadece mesai saatlerinde çalışan ve ancak rutin yazışmaları yapan ve bazı telefonlara bakan bir idari personel ile de başarılamayacağını, bu başarının başta bütün girişimleri, kursları ve eğitimleri destekleyen Rektörlük, daha sonra mesai mefhuma olmadan, hafta sonu ve mesai dışı saatlerinde bilfiil çalışan Merkez Müdürü ve 2 (iki) Müdür Yardımcıları ile gerçekleştiğini,

6. Mevzuat Sorunu Kamu Zararı Yazma Yerine Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu ile Çözümlenmelidir:

YÖS’ün üniversiteler açısından mutlaka yapılması gereken bir sınav olduğunu, yükseköğretim ile ilgili ulusal stratejilerin bunu gerektirdiğini, nitekim Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) Mayıs 2019 tarihinde yabancı öğrenci kontenjanı sınırlamasını kaldırarak ülkemizin eğitimde cazibe merkezi olmasını sağlayacak önemli bir adım attığını, bunun bir unsuru olan YÖS’ün üniversiteler tarafından gerçekleştirilmesinin önümüzdeki dönemde daha da yaygınlaşacağının aşikâr olduğunu, mevcut düzenlemelere göre değerlendirildiğinde kamu zararını tazmin edecek bir kararın ağır bir karar olduğunu, konunun YÖK, Maliye Bakanlığı ve Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporunda ele alınmasına muhtaç olduğunu, ayrıca durumun Yükseköğretim Kuruluna yazılması gerektiğine inanıldığını, Yükseköğretim Genel Kurulunun 21.01.2010 tarihli toplantısında; 2010-2011 Eğitim-öğretim yılından itibaren ÖSYM tarafından yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavının (YÖS) kaldırılmasına, her üniversite tarafından belirlenen ve YÖK Başkanlığınca da uygun görülen sınav ve puanlara sahip öğrencilerin üniversitenin talep edeceği diğer belgeler ile doğrudan üniversiteye başvurması ve üniversite tarafından değerlendirmeye alınmasına karar verildiğini, bu doğrultuda Yükseköğretim Yürütme Kurulunun çıkarmış olduğu “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar”’a dayanılarak 02.02.2016 tarihli ... Senato kararı ile ... Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı, Yurt Dışından Öğrenci Alımı ve Başvuru Kavıt Yönergesi”nin kabul edildiğini, Yönerge ile birlikte YÖS çalışmalarının başlatıldığını, Uluslararası İlişkiler Birimi ile Üniversitenin Sürekli Eğitim Merkezinin koordineli çalışması sonucu bu sınavın gerçekleştirildiğini, ...-SEM’in diğer birimlere nazaran daha az tecrübeye sahip olduğu ve sınavı neden bu Merkezin yaptığı konusuna gelince (İlam, s. 101-102); sınavın sadece Sürekli Eğitim Merkezi ile değil Üniversitenin Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, Uluslararası İlişkiler Birimi, Matbaa Birimi, Basın ve Halkla İlişkiler, Güvenlik Destek Hizmetleri gibi birimlerle gerçekleştirildiğini, 1999 yılında düzenlenen ... Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü Yönetmeliğinin sınav yapma ibaresinin içermediğini, ancak mevcut Yönetmeliğin Madde 2'de deki yorumu yapılan sınavın mevzuata göre değerlendirmesini mümkün kılabildiğini, şöyle ki; “Mevzuat fiziki kapasiteyi değerlendirerek faaliyet alanı ile sınırlı olarak iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni olmak şartıyla pazarlamak ve satmak” ifadesinin bu imkânı verdiğini, ...-YÖS’ün bir hizmet olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bu sınav hizmeti sayesinde yabancı uyruklu öğrencilerin üniversiteye girebildiğini, ...-SEM’in yapılan sınavlar için her yıl hem Merkezin Yönetim Kurulu kararları hem de Üniversite Yönetim Kurulu kararları doğrultusunda iş ve işlemleri yaptığını, sınav ücretlerinin belirlenmesinden sınav merkezlerindeki görevlendirmelere kadar her işlemin bu kararlar doğrultusunda yapıldığını, dolayısıyla yapılan sınavın mevcut mevzuatımıza göre belki çok net bir tanımlama ve sınıflama getirmese de sınavın mevzuata uygunluğuna zarar getirmediğini,

...-YÖS … Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü Mevzuatı ile Başka Yönlerden de Uyumludur:

Aynı şekilde 1999 yılında yürürlüğe giren ... Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü Yönetmeliğinin sınav yapma ibaresi içermediğini, ancak madde 5’te belirtilen; “Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 1. maddede adı geçen Yönetmelik hükümleri uygulanır.” denildiğini, aynı Yönetmeliğin 1 inci maddesinin; “Bu yönetmelik …nin tüm eğitim, öğretim, araştırma ve uygulama birimlerinin faaliyet alanlarını kapsamak üzere 5/7/1983 tarihli ve 18098 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kanun’nun 58. Maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in değişik 2. maddesine göre hazırlanmıştır.” şeklinde olduğunu, kısaca 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğinin esas alınması gerektiğinin belirtildiğini, söz konusu bu Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin (a) fıkrasındaki “Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak” döner sermaye hizmeti faaliyet alanı kapsamında ...-YÖS’ün “benzeri hizmet” olarak değerlendirilmesi; bu şekilde yorumlanması gerektiğini, araştırma ve uygulamanın sadece fen bilimlerinde değil sosyal bilimlerde de geçerli olduğunu, bir sınavın uygulama olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, bu uygulama ile üniversite eğitimi alacakların seçilmesinin amaçlandığını, öğrenci seçiminin objektif kriterlere göre yapıldığını, ayrıca bu hizmet ifa edilirken; “esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde” olmasına azami gayret sarf edildiğini, bu durumda YÖS’ün mevzuat açısından uyumsuz bir durum arz etmediğini, benzer şekilde Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan merkezi sınavlarda, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavlarında ve kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavlarda; soruların hazırlanmasında görevlendirilenlere, sınav soru havuzunda yer alacak soruların hazırlanmasında katkısı olanlara, sınav koordinatörlüklerinin koordinatörüne ve diğer personeline, bina sınav sorumluları ile bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, sınav güvenliğini sağlayan kolluk kuvvetlerine, kapalı dönem çalışanlara ve sınav sürecinde görev alan diğer personele ödenecek sınav ücretleri ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla 18.01.2012 tarihli ve 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasla”’ın çıkarıldığının görüleceğini, bahsedilen Usul ve Esaslar ile gerçekleştirilmek istenilen amaç ve uygulamanın Üniversite tarafından döner sermaye aracılığı (Sürekli Eğitim Merkezi) ile yapılan uygulama ile benzerlik gösterdiğini, Yükseköğretime Giriş sınavlarını yapmak üzere yetkilendirilen Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezinin (ÖSYM), yükseköğretime giriş sınavlarını lise öğrenimini tamamlayan öğrencilerin temel bilgi ve becerilerinin ölçülmesi amacıyla yaptığı ve ÖSYM’nin yapmış olduğu bu sınav hizmetinin maliyetlerini karşılamak için ölçme sınavına giren öğrencilerden ücret aldığı düşünüldüğünde, yabancı uyruklu öğrenci sınavının da yurtdışında lise öğrenimi gören öğrencilerin temel bilgi ve becerilerinin Türkiye'de öğrenim gören öğrencilere göre seviyesinin ölçülmesi işlemi olduğunu, yapılan sınavın ... Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 3/a maddesinde belirtilen benzer hizmetler kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, dolayısıyla, Üniversitenin yabancı uyruklu öğrencilerin bilgi ve becerisini ölçme amacıyla yaptığı söz konusu sınavdan ücret alması ve bu ücretlerin döner sermaye işletmesi hesabına yatırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığının anlaşılabileceğini, konu ile ilgili mevzuatın dolaylı olarak net bir şekilde sınırları çizilemese de yapılan sınavın kamu zararı olarak değerlendirilmesinin ağır bir sonuç doğurduğu kanısında olduklarını, bunun yerine İlamın 106-110. sayfasında ayrışık görüşte kalan Üyenin ifadesiyle; “döner sermayeden ek ödeme alınabilecek yerlerden biri olan SEM'de görevlendirilen öğretim elemanlarına katkı yapmış olmalarına rağmen ek ödeme alamayacakları gerekçesiyle kamu zararının oluştuğunu söylemenin uygun olmadığına, YÖS ödemeleri ile ilgili açık bir düzenlemenin bulunmadığına, sonuç olarak bu aşamada tazmin hükmü vermek verine, sınavın İşletme eliyle yapılmasından dolayı ortaya çıkan mevzuat ile ilgili karmaşanın Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu’nda ele alınması gerektiğine, konunun Yükseköğretim Kurulu ile ilgili Üniversiteye yazılması gerektiğine” karar verilmesi gerektiğini, bu görüşe tamamen katılmakta olduklarını,

7. YÖS’ün Nasıl Yapılacağı ve Mali İşlerin Nasıl Yürütüleceği ile İlgili Net Bir Düzenleme Bulunmamasına Rağmen, Sınav YÖK’ün Belirlediği Uluslararasılaşma Stratejisi Belgesi Kapsamında Duyulan Gereksinim Kapsamında Gerçekleştirilmiştir:

Yukarıda ifade edildiği gibi YÖS ile ilgili mevzuatın kesin sınırlarla belli olmaması ve bunun muhtemelen, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Maliye Bakanlığı, Sayıştay Başkanlığı ve YÖK koordinasyonu ile bir sonuca ulaştırılması gerektiğinin görüleceğini, yapılacak düzenleme ile sınavın net bir şekilde hangi birimlerle ve nasıl yapılacağı, ülkemizde sınav yapma konusunda bir görüş birliğinin ve standardın oluşturulması gereğinin açık olduğunu, bahsi geçen düzenlemenin kurumlar arası eşgüdüm ile yapılmasını beklerken, hali hazırda bağlı oldukları YÖK'ün belirlediği Uluslararası Strateji Belgelerine katkı sunan, girişimci, üçüncü nesil üniversite olma yolunda adımlar atarak YÖS’ü gerçekleştiren Üniversitelerin kamu zararı oluşturdukları gerekçesiyle tazmine zorlanmalarının doğru olmadığı kanaatine sahip olduklarını, yapılması gerekenin; üniversiteleri YÖS’ü yaptıkları için tazmine zorlamak değil, konunun çözümü hususunda kurumlar arası eşgüdümün sağlanması olduğunu, zira sonuçta bir sınav yapıldığını ve sınavın maliyetinin hangi kalemden karşılandığının ikinci dereceden önem arz ettiğini, önemli olanın; sınavın yürütülmesi ile ilgili ortak bir sonuca ulaşmak olduğunu, ...’nün Uluslararasılaşma Strateji Belgesi çerçevesinde azami gayret sarf ettiğini, ...-YÖS’ün (bazıları dilekçede detaylı olarak sunulan) Yükseköğretim Kurulu’nun Yükseköğretimde Uluslararasılaşma Strateji Belgesi amaçları ile tam bir uyum içinde kamu yararı sağlayan önemli bir faaliyet olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bu organizasyonların cesaretlendirilmesi ve teşvik edilmesi gerektiğini, zira sonuç olarak kamu yararı elde edilmekte olduğunu,

8. Kamu Zararı Olarak Değerlendirilen Tutarın Borçlandırma Muhasebe Kaydı Yapılmıştır:

İlam taraflarına bildirilen tutar için borçlandırma muhasebe kaydının İşletme eliyle yapılmış olup ilgili belgelerin sunulduğunu (Dilekçe Eki: 7)

İfade etmek suretiyle, yukarıda açıklanan gerekçelerden hareketle; tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini Kurulumuzun bilgisine arz etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; adı geçenlerin dilekçesinde özetle daha önceki savunmalar da tekrarlanarak;

• Sınavın 18.01.2012 tarihli ve 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Karan eki "Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar" çerçevesinde yapılması halinde sınav ücretlerinin … TL'ye ulaşabileceği,

• Oysa sınavın Döner Sermaye İşletmesi tarafından 50.691.84 TL'ye gerçekleştirildiği,

• Kamu yararı gözetilerek kuruma gelir yaratıldığı,

• ...-SEM Merkez Yöneticilerinin Sınav Gelirinin Oluşmasına Doğrudan Katkı Sundukları için 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) ve (e) fıkraları kapsamında ödeme yapıldığı,

• YÖS’ün nasıl yapılacağı ve mali işlerin nasıl yürütüleceği ile ilgili net bir düzenleme bulunmamasına rağmen, sınavın YÖK'ün belirlediği Uluslararasılaşma Stratejisi Belgesi kapsamında duyulan gereksinim kapsamında gerçekleştirildiği,

• Sınav gelirlerinden bir kısmının hafta sonu ve mesai saatleri dışında yapılan sınavda görev alanlara sınav ücreti olarak ödendiği,

• Bu ücretin sınav hangi yöntemle yapılırsa yapılsın tahakkuk edeceği,

• Hafta sonu ve mesai saatleri dışında yapılan bir sınavda görev alanların maaş karşılığında görevlendirilebileceklerine imkân tanıyan hali hazırda bir mevzuat bulunmadığı,

• YÖS’ün birçok Üniversitede olduğu gibi hafta sonu yapılan sınavlar olduğu,

• Sınavın birden fazla yurtiçi ve yurtdışı merkezde aynı anda yapıldığından ve eğitim öğretim faaliyetlerini engellememek için mesai saatleri dışında yapıldığı,

• 2017 yılında gerçekleştirilen YÖS’te görev alanlara benzer sınavlardaki katsayılar dikkate alınarak, özenle ve kamu yararı gözetilerek sınav ücreti belirlendiği,

• Esasen YÖS gibi uluslararası öğrencilerle iletişimin kolay olmadığı bir sınavı gerçekleştiren bu sınav görevlilerine ödenen ücretin fazla değil az olduğunun düşünüldüğü, ödenen ücretlerin elde edilen gelirin çok altında olduğu

• Karara muhalif kalan üye görüşüne kendilerinin de katıldıkları

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılması talebinde bulunulduğu ifade edildikten sonra; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde;

“Yükseköğretim kurumlan ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;

a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.”

Hükmüne yer verildiği, bu hükme göre yabancı uyruklu öğrenci sınavına katılanlardan alınan ücretlerin üniversite bütçesine gelir kaydedilmesi gerektiğini, söz konusu sınav, Üniversitenin aslı görevlerinden olan eğitim-öğretim bir unsuru olduğundan, sınavın Sürekli Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi aracılığıyla yaptırılmış olmasının, katılım ücretlerinin Döner Sermaye İşletmesi bütçesinin geliri olduğu anlamına gelmediği, öte yandan, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;

“(1) Bu Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,

Aynı Yönetmelik’in "Tanımlar" başlıklı 3 üncü maddesinde;

“(1)Bu Yönetmelikte geçen;

(...)

b) Döner Sermaye; Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için, kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmelere tahsis edilen sermayesi,

(...)

İfade eder.”,

… Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin “Faaliyet Alanları” başlıklı 2 nci maddesinde;

"Döner Sermaye işletmesinde, faaliyet alanına giren ve aşağıda belirtilen iş ve hizmetler yapılır.

Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzen hizmetler yapmak,

Plan, inceleme, bilgi işlem ve danışmanlık hizmetleri ile bakım ve onarım iş değerlendirmesi ve organizasyonu yapmak,

Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuvalarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, ameliyat, bakım ve hizmet üretimi ile ilgili iş ve benzeri hizmetleri yapmak, açılmış ve açılacak olan her türlü sağlık hizmetleriyle ilgili yataklı yataksız sabit ve geçici kuruluşları işletmek,

Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek faaliyet alanı ile sınırlı olarak iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni olmak şartıyla pazarlamak ve satmak,

Çeşitli kurslar düzenlemek, sosyal, kültürel ve sportif etkinlikleri organize etmek”

Hükümlerinin yer aldığı, bu hükümlere göre; genel yönetim kapsamında bulunan üniversitelerde, döner sermaye kapsamında mal ve hizmet üretilebilmesi, üniversitelere kanunlarla verilen asli ve sürekli kanıtı görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin bir faaliyetin varlığına bağlı olduğu, eğitim öğretini hizmetinin asli unsurlarından biri olarak yapılan yabancı uyruklu öğrenci sınavının genel idare hizmetleri kapsamında yürütülmesi gereken bir hizmet olması sebebiyle Döner Sermaye İşletmesi tarafından değil Üniversite tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği; dolayısıyla, bu sınav kapsamında alman ücretler de Döner Sermaye İşletmesinin değil Üniversitenin geliri olduğundan, bu gelirin ek ödeme olarak dağıtılmasının 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesine aykırı olduğu, ayrıca söz konusu sınavın yapılmasının Döner Sermaye İşletmesinin yukarıda belirtilen faaliyet alanları içerinde yer almadığı gibi mevzuatta sınavın Döner Sermaye İşletmesi tarafından yapılmasına ve bu sınav nedeniyle tahsil edilen gelirlerden sınavda görev alanlara ek ödeme yapılacağına ilişkin herhangi bir hüküm de bulunmadığı; bu nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 55 inci maddesinde:

“Yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;

a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.”

Hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükme göre, yabancı uyruklu öğrenci sınavına katılanlardan alınan ücretlerin yükseköğretim kurumu olarak üniversitelerin bütçesine gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca bu sınavın sürekli eğitim araştırma ve uygulama merkezleri aracılığıyla yaptırılmış olması, katılım ücretlerinin döner sermaye işletmesi bütçesinin geliri olduğu anlamına gelmemektedir.

Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde:

“(1) Bu Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,

Aynı Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde:

“(1) Bu Yönetmelikte geçen;

(…)

b) Döner Sermaye: Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için, kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmelere tahsis edilen sermayeyi,

(…)

ifade eder.”

Denilmekte olup, bu hükümlere göre ise; genel yönetim kapsamında bulunan üniversitelerde, döner sermaye kapsamında mal ve hizmet üretilebilmesi, üniversitelere kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin bir faaliyetin varlığına bağlıdır.

Öte yandan, (hesap yılında yürürlükte olan) … Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin “Faaliyet Alanları” başlıklı 2 nci maddesinde Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanına giren ve iş ve hizmetler:

“a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetler yapmak,

b) Plan, inceleme, bilgi işlem ve danışmanlık hizmetleri ile bakım ve onarım iş değerlendirmesi ve organizasyonu yapmak,

c) Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuvarlarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, ameliyat, bakım ve hizmet üretimi ile ilgili iş ve benzeri hizmetleri yapmak, açılmış ve açılacak olan her türlü sağlık hizmetleriyle ilgili yataklı yataksız sabit ve geçici kuruluşları işletmek,

ç) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek faaliyet alanı ile sınırlı olarak iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni olmak şartıyla pazarlamak ve satmak,

d) Çeşitli kurslar düzenlemek, sosyal, kültürel ve sportif etkinlikleri organize etmek”

Şeklinde sıralanmış olup, eğitim öğretim hizmetinin asli unsurlarından biri olarak yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı (YÖS), genel idare hizmetleri kapsamında yürütülmesi gereken bir hizmet olduğundan; Döner Sermaye İşletmesinin bahsi geçen Yönetmelikte belirtilen faaliyet alanı içerisinde bulunmamaktadır.

Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 13.02.2013 tarihli toplantısında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 6287 sayılı Kanunla (14/f maddesi ile) değişik 45/f maddesinde yer alan; “Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.” maddesi uyarınca “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar”ın belirlenmesi ile ilgili olarak 01.02.2013 tarihli Yükseköğretim Genel Kurulu toplantısında alınan yetkiye dayanılarak Yükseköğretim Genel Kurulunun 21.01.2010 toplantısında kabul edilen ve çeşitli tarihlerde yapılan Genel Kurul toplantılarında bazı maddeleri değiştirilen “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar”a dayanılarak Üniversite Senatosunun 15.05.2015 tarihli ve 2015/04-XIX sayılı Kararı ile “… Üniversitesi Yurt Dışından Öğrenci Başvuru, Kabul ve Kayıt Yönergesi” kabul edilmiştir.

Söz konusu Yönergenin amacı; Üniversitenin fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarının bölüm ve/veya programlarına yurt dışından öğrenci adaylarının başvuruları ile öğrenci kabul kayıt koşullarını belirlemektir.

Yükseköğretim Genel Kurulunca kabul edilen “Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar” ve ilgili Üniversite Senatosunca buna uygun olarak düzenlenen Yönerge, yurt dışından öğrenci kabul etmek isteyen üniversitelerin Yükseköğretim Kurulu onayı ile yurt dışından öğrenci kabul etmesi ve buna ilişkin koşulların düzenlenmesini içermektedir. Ancak bahsedilen Esaslar ve Yönergede yabancı uyruklu öğrenci sınavından elde edilen gelirlerin döner sermayeden ek ödeme olarak dağıtılmasına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Bu hususların dışında, sorumlular tarafından döner temyiz dilekçesinde döner sermayeden yapılan ek ödeme toplamı 18.01.2012 tarihli 2012/2723 sayılı BKK eki “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar”a göre sınavın yapılması durumunda verilecek sınav ücreti toplamı ile kıyaslama yapılmakta ve bu kıyasa göre yapılan ödemenin daha düşük kaldığı iddia edilmekte ise de; söz konusu Esaslar amaç ve kapsama ilişkin 1 inci maddesinde belirtildiği üzere; Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan merkezî sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları ve kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavlarda; soruların hazırlanmasında görevlendirilenlere, sınav soru havuzunda yer alacak soruların hazırlanmasında katkısı olanlara, sınav koordinatörlüklerinin koordinatörüne ve diğer personeline, bina sınav sorumluları ile bina yöneticilerine, salon başkanlarına, gözetmenlere, sınav güvenliğini sağlayan kolluk kuvvetlerine, kapalı dönem çalışanlara ve sınav sürecinde görev alan diğer personele ödenecek sınav ücretleri ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla çıkarılmış olup, üniversitelerin yabancı öğrencilerin alımına yönelik yaptıkları sınavları kapsamamaktadır.

Son olarak sorumlularca, yapılan hizmetin, kapsamına girebileceği iddia edilen ve Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanı açıklanırken belirtilen Esasların 2 nci maddesinin (ç) fıkrasındaki; “Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek faaliyet alanı ile sınırlı olarak iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni olmak şartıyla pazarlamak ve satmak” şeklindeki düzenleme, üniversite birimlerinin (fakülte, yüksekokul vs.) kendi görev ve uzmanlık alanlarına giren konulara ilişkin çeşitli faaliyetleri veya piyasadaki müşterilere bu nitelikte sunmuş oldukları çeşitli hizmetleri kastetmektedir ki, yabancı öğrencilere yönelik sınav bu madde de ifade edilen nitelikte bir hizmet veya görev de değildir. Yine sorumlularca dile getirilen 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin (a) fıkrasındaki; “a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak” düzenlemesinde yer alan “benzeri hizmetler” kavramının da aynı şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavında alınan ücretler Döner Sermaye İşletmesinin değil Üniversitenin geliri olup, bu gelirin ek ödeme olarak dağıtılması, 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesine aykırılık teşkil ettiğinden ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verdiğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların ortaklaşa gönderdikleri dilekçede yer alan itirazların reddedilerek 161 sayılı İlamın 16. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 16.06.2021 tarih ve 49721 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …:

Tazmin hükmü her ne kadar “Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı (YÖS) için başvuru ücreti alındığı ve ücretlerin Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı bünyesinde idare olunan özel bütçe yerine Döner Sermaye İşletme bütçesine aktarıldığı ve buradan sınavda görevli olan öğretim elemanlarına ek ödeme yapıldığı” düşüncesi üzerine kurgulanmışsa da; sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarından, dilekçe eklerindeki bilgi ve belgelerden ve yargılamaya esas rapor eki belgelerden açıkça görüleceği üzere; öğrenci adayları sınav ücreti için Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü hesabına para yatırmışlardır.

6287 sayılı Kanunla 2547 sayılı Kanunun 45 inci maddesinde yapılan değişiklikle; “Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir…” hükmü getirilmiştir. Yükseköğretim Kurulunun da; ÖSYM tarafından yapılan Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavının (YÖS) 2010-2011 Eğitim-öğretim yılından itibaren kaldırılmasına, her üniversite tarafından belirlenen ve YÖK Başkanlığınca da uygun görülen sınav ve puanlara sahip öğrencilerin üniversitenin talep edeceği diğer belgeler ile doğrudan üniversiteye başvurması ve üniversite tarafından değerlendirmeye alınmasına karar verdiği anlaşılmaktadır. Böylece, daha önce sınav ücreti ödenerek ÖSYM tarafından yapılan YÖS sınavı üniversitelere bırakılmıştır.

Dolayısıyla açık bir düzenleme bulunmayan ve kendi iniyasitifine bırakılan bir sınavda Üniversite tarafından alınan ücretin 5018 sayılı Kanun kapsamında bir kamu geliri olduğundan söz edilemez. Elde edilen gelir de bir kamu kaynağı da olarak değerlendirilemez.

Netice itibariyle, kamu gücü kullanılarak (zorla) sınav ücreti (bir nevi bağış) toplama işleminin (gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmakta olup, bu işlemin karşılığı da ancak idari soruşturma açılması ve gerekirse sonucuna göre cezai müeyyide verilmesi olabilir. Diğer bir ifadeyle, böyle bir durumda Sayıştay hesap yargılaması sonucunda tazmin hükmü verilebilecek bir husus bulunmamakla beraber, Dairece konunun bu boyutu (zorla bağış toplanması) açısından sadece Yükseköğretim Kuruluna yazılması yönünde karar alabileceği değerlendirilmektedir.

Bu minvalde, alınmaması gereken ancak bir şekilde alınan söz konusu sınav ücretleri sonucu oluşan ve yukarıda yapılan açıklamalar karşısında kamu kaynağı olarak nitelendirilemeyecek gelirden Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile sınavda görev alan öğretim elemanlarına (onlar vasıtasıyla da dolaylı olarak diğer personele) hizmetleri karşılığında döner sermayeden ek ödemede bulunulmuş olması da Sayıştay (hesap) yargılamasına konu edilebilecek bir husus değildir.

Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulu kararlarında bir içtihat oluşması bakımından; benzer nitelikteki özel yetenek sınavları için sınav ücreti toplanması ve toplanan gelirden sınavda görevli personele ödeme yapılması hakkında Malatya İnönü Üniversitesi Kurum Bütçesi 2016 yılına ilişkin 15.05.2019 tarihli ve 46220 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında da aynı değerlendirmelerle Dairesince verilen tazmin hükmü, kamu zararı oluşmadığı gerekçesiyle kaldırılmasını teminen bozularak Dairesine gönderilmiştir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, YÖS için öğrenciler tarafından Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne para yatırılmasında ve bu paralardan sınavda görevli personele sınav ücreti ödenmesinde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu kaynağında artışa engel ya da eksilmeye neden olacak ve dolayısıyla kamu zararına sebebiyet verecek bir durum bulunmadığından; sorumluların temyiz dilekçesindeki iddialarının kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.