Sayıştay 1. Dairesi 45515 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 1

• Dosya No: 45515

• Tutanak No: 49563

• Tutanak Tarihi: 28.04.2021

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sosyal denge tazminatının limit dahilinde ödenmemesi.

2. 151 sayılı İlamın 3 üncü maddesiyle ... İl Özel İdaresinin memur personeline yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri sırasında, 2017 yılının Ramazan ve Kurban bayramlarının denk geldiği Haziran ve Ağustos 2017 aylarında bayram yardımı adı altında ilave ödeme yapılması nedeniyle ödenebilecek aylık tavan tutarın aşılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçilerden ..., ..., ..., ..., ..., ... 151 sayılı ilamın 3. maddesi ile verilen hükme itiraz etmekte ise de; Sayıştay Dairelerince alınan kararlara karşı Temyiz Kuruluna itirazen başvurabilecekler 6085 sayılı Kanunun 52 nci maddesinde belirtilen daire ve makamlar ile kendilerine tazmin hükmedilen memurlardan ibaret olup, bunlar arasında yer almayan şahısların dilekçesi üzerine Kurulumuzca Yapılacak İşlem Olmadığına, oybirliği ile karar verilmesi üzerine konunun esas yönünden incelemesine geçildi.

İlamda Harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ..., Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... tarafından ortak gönderilen dilekçede özetle,

1. )Ramazan bayramı ikramiyesi ve kurban bayramı ikramiyesi adı altında yapılan ödemelerin de sosyal denge tazminatı kapsamında yapılan ödemeler olduğu, Ramazan ve kurban ikramiyesi adı altında başkaca bir bütçe kaynağı oluşturulmadığı,

Bilindiği üzere, 375 sayılı KHK Sosyal Denge Tazminatı ödeme hususunun sözleşme imzalanmasının, Özel İdarenin karar organı olan İl Genel Meclisinde görüşüldüğü ve karara bağlandığı, İl Valisi ve yetkili sendika arasında imzalandığı, Sosyal Denge Tazminatı ödemesinin nihai aşaması olan sosyal denge sözleşmesi, yasa koyucu tarafından şekli bir sınırlamaya tabi tutulmayarak, sözleşme serbestisi içerisinde imzalanabilen sözleşmeler olarak hukuki düzlemde varlığını devam ettirdiği, Nitekim Anayasa Mahkemesinin 16.10.2014 Tarih ve 2013/5447 sayılı kararında da, Sosyal Denge Sözleşmesinin, işveren ve sendika arasında toplu pazarlık yöntemiyle sözleşme serbestisi çerçevesinde imzalanan ve toplu sözleşme niteliği haiz bir sözleşme olduğu vurgusu yapıldığı,

2. ) Sosyal Denge tazminatı miktarı tavan tutan ek gösterge dahil en yüksek devlet memuru aylığının %100’ü oranında olduğu, Yetkili sendika ile imzalanan sözleşme de ise Valilik Makamının takdirleriyle tazminat rakamları avlık ortalama % 100’ ûn altında belirlendiği, Lakin, dini bayramların önemi dolayısıyla, aylık ortalama tavan tutarı geçmeyecek şekilde ve fakat daha yüksek oran da sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması gerekçesi olarak, bu tazminat miktarlarının ramazan ve kurban ikramiyesi olarak adlandırıldığı, ancak bu isimle nitelendirilmiş olması bunun sosyal denge tazminatı dışında başkaca bir ödeme olduğu anlamına gelmemeli, nitekim, kurumumlarınca aylık ortalama ek gösterge dahil en yüksek devlet memuru aylığının %100’ü oranındaki sınıra dikkat ediliyor oluşu da bunun açık bir göstergesi olduğu, aksi halde bu miktarlar, bu özel aylara kurumumuzca verilen özel önem dolayısıyla çok daha yüksek olarak belirlenebilecekken, sosyal denge tazminatı tavan tutarını aşmayacak şekilde belirlendiği,. 

Sayıştay Temyiz Kurulunun 27.09.2017 tarih ve 43336 tutanak numaralı kararında;

"Söz konusu Geçici 14 üncü maddenin son bölümünde. 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmede öngörülen hakların üzerinde bir ödemenin yapılmaması veya yasaklanması söz konusu değildir. Buradaki düzenleme ile idarelere, yeni yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, daha önceki sözleşmeler ile sağlanan aylık ödemenin altında kaldığı durumlarda. 31.12.2015 tarihine kadar idarelerin uygulayacakları sözleşmelerde. 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşmeye göre ödenen ortalama aylık tutarın tavan aylık olarak esas alınabileceği yetkisi verilmiştir.

Geçici 14 üncü madde, tavan tutar belirlenirken, mukayese yapılacak ödemeleri, tek tek ödeme kalemlerini veya bu kalemlerin hangilerinin esas alınacağına ilişkin bir hüküm içermemektedir; dolayısıyla personele "sosyal denge tazminatı" dışında, bayram ikramiyesi, yakacak yardımı ve yazlık ve kışlık giyim yardımı gibi ödemelerin yapılamayacağı iddiasının kabulü mümkün değildir. Diğer bir ifadeyle madde, sadece sosyal denge tazminatının esas alınacağı, bunun dışında kalan ödemelerin tavan tutar hesaplamasına dahil olmayacağına ilişkinbir düzenleme yapılmamıştır. " "Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, Kanunun Geçici 14 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşmede personele yapılan ortalama ödeme tutarı ... TL olup bu tutar. Kamu İşveren Heyeti Başkam ile... -SEN temsilcisi arasında imzalanan ve 2014 ile 2015 yıllarını kapsayan Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmede belirlenen tavan tutar karşılığı olan ~... TL’den yüksek bir ödeme de olsa, idarenin Geçici 14 üncü maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte olun sözleşmedeki tutarın tavan olarak belirlenmesi mümkün olduğundan, bu miktarın ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. ” denilmiş ortalama aylık tutan tavan tutarı aşmadığından tazmin hükmü kaldırıldığı,

Ramazan ve kurban ikramiyesi tanımlaması yapılmak suretiyle ödenen miktarların, bütçesel dayanağını 375 Sayılı KHK’ nın ek 15nci maddesinden alan sosyal denge tazminatı kapsamında ödemeler olup, sadece ve sadece bu aylara verilen önem ve sözleşme serbestisi kapsamında ramazan ve kurban ikramiyeleri olarak adlandırıldığı, Salt, bu tanımlamamızdan ötürü başkaca bir ad altında ödeme yapılıyor anlamı yüklenmesi, başka bir kaynak oluşturulup da kanundan doğan bu sosyal haktan başkaca ödemeler yapıldığı anlamına gelmeyeceği,

Zira, bu bakış açısına göre; “6 ncı ve 8 nci aylar da ....miktarda Sosyal Denge Tazminatı ödenecektir” denilse kamu zararından söz edilmeyeceği anlamı çıkmaktadır ki, bunun rasyonel bir hukuki temelinin olmadığı,

Bu Sözleşme kapsamında, ödenen ramazan ve kurban bayramı ikramiyesi ödemesinden dolayı toplam 150.920.54 TL kamu zararı oluştuğunun belirtildiği, Ancak, yapılan hesaplamalarda ; 3 personel ... TL Aylık Sosyal Denge Tazminatı almakta olduğu, 01.01.2017-30.06.2017 arası tavan aylık tutarı ... TL. 01.07.2017-31.12.2017 arası tavan aylık tutarı ... TL olup, toplam tutar ... TL olduğu,

• ... TL alan bir personelin yıllık Sosyal Denge Tazminatı Tutan ... TL, Ramazan Bayramın için ... TL ve Kurban Bayramın için ... TL olmak üzere ... TL ödenen ikramiyelerle birlikte ... TL olduğu, ...-... = ... TL tavanı aşmış olmasından dolayı ... X3= ... TL kamu zararı oluştuğu ve ilgililerden tahsili yapıldığı,

-... TL alan bir personelin yıllık Sosyal Denge Tazminatı tutarı ... TL, Ramazan Bayramın için ... TL ve Kurban Bayramın için ... TL olmak üzere ... TL ödenen ikramiyelerle birlikte ...TL olduğu, Memura ödenen ortalama aylık tutar ise .../12=...-TL olduğu, Ödenebilecek tavan tutar ise yılın ilk ayı için ...-TL ikinci altı ayı için ...-TL ve toplamda yıllık ...-TL olduğundan yapılan ödemenin aylık olarak da yıllık da tavan tutarın altında kaldığı,

• ...TL alan bir personelin yıllık Sosyal Denge Tazminatı tutarı ...*12= ... TL. Ramazan Bayramın için ... TL ve Kurban Bayramın için ... TL olmak üzere ... TL ödenen ikramiyelerle birlikte ... TL olduğu, Aylık ortalama ise .../12=...- TL olduğu ki bu da yıllık ödenebilecek tavan tutarın (...-TL)’ dir ki bu tutar da aylık tavan tutarın altında kaldığı,

Mesai arkadaşlarınızdan "Hüseyin Rahmi DEMİR” 2018 yılında elim bir trafik kazasında hayatını kaybettiği, Oluştuğu düşünülen kamu zararından da bu tutarın da düşülmesi gerektiği,

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, ramazan ve kurban ikramiyesi adı ile tanımlanmış olan Sosyal Denge Tazminatı ödemelerinde aylık ortalama tavan tutar geçilmemiş olup, bu ödemelerin, Sosyal Denge Tazminatı kapsamında ödemeler olduğundan ötürü kurumca kamu zararına sebep olunmadığı,

Sorguda bahsedilen Ramazan ve Kurban Bayramı adı altında ödenen tutarların tamamı bürüt tutarlar olduğundan ilk altı ay %15 sonrasında %20‘lik kısmı Gelir Vergisi olarak, ...de 0.759’u ise Damga vergisi olarak kesilerek devletimizin kasasına girdiği, Ödenen vergilere kamu zararı denilemeyeceği, Kamu zararı oluşursa da bu tutarların bürüt tutardan düşülmesi gerektiği,

10.12.2013 tarihinde çıkarılan 5018 sayılı Kamu Mali Kontrol Kanununun 71. maddesinde kamu zararı tanımlandığı,

“Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata ay kırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

a) İş. mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş. mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması.

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması.

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması.”

Denildiği, İdare olarak memurlara yapılan kurban ve ramazan yardımı ödemelerinin bu kanun maddesinde sayılan haksız ve yersiz ödemelerin hiçbirisine girmediği, Özel İdarenin bütçesinde olmayan bir ödeme yapılmadığı, Özel İdarenin bütçesinin bir bütün olduğu, Yıllık olarak planlandığı, Bütçe her yıl Vali tarafından hazırlanır. Kasım ayında İl Genel Meclisine sunulur ve İl Genel Meclisi Bütçeyi yılbaşından önce kabul eder. Özel İdarenin karar organı olan ve İl Genel Meclisinde yukarıda yazılı tarih ve sayılı karan ile kanunlaşan bir durumda Yani ödeneğin ayrıldığı ve kanunlaştığı bir durumda memurlara kanunlara ve emirlere uymak zorunda kaldıkları,

Sorumluluk açısından;

14.06.2007 tarih ve 5189/1 Sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararma Göre:

"b)(Kurul, Komite veya Komisyon İyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu:

5018 Sayılı Kamu Mali Kontrol Kanununun 3 l’inci maddesinin üçüncü fıkrasında. "Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur " denilmektedir.

Gerçekleştirme görevlisi olarak imzalamış olduğu ödemenin, İl Genel Meclisi tarafından 03.11.2015 tarih ve 347 Sayılı kararı ile görüşülüp karara bağlandığı, Ayrıca;

2019 Yılında ... İl Özel İdaresi Meclisi 05.03.2019- Tarih ve -46- Sayılı kararında yapılan Yemek ve Bayram Ödemelerinin incelendiği,

"Devlet Memurları Yemek Yardımı Yönetmeliğine uygun olarak yemek yeme işlemi yapılmış olsaydı bu uygulamanın maliyeti çalıştırılacak olan Aşçı. Bulaşıkçı ve Yardımcı Hizmetliler gibi yaklaşık 6-7 personel çalışmış olacaktı. Çalıştırılacak olan personellerin maaş, SGK ve benzeri giderlerinin hesaplandığında yaklaşık 300.000.00C civarında olacağı dikkate alındığında mevcut uygulamanın daha etkin ve ekonomik olduğu.

2018 yılında mevcut uygulamadan vazgeçilerek oluşturulan Yemek Yürütme Kurulu aracılığı ile yemek işlerinin yerine getirildiği görülmüştür.

Sayıştay Başkanlığının internet sayfasında yer alan emsal kararlar bölümünde Temyiz Kurulu Kararları arasında yapılan aramada 80 adet karar bulunduğu, Yiyecek Yardımı şeklinde yapılan aramada ise çok sayıda karar bulunduğu ve bulunan bu kararlarda kartla yemek yardımı yapılmasına onay verildiğini dikkate aldığımızda mevcut uygulamaya cevaz verdiği görülmüştür. Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından daha önce bu konuda verilmiş kararların esas alındığı. Sayıştay Kararlarının yol gösterici ve aydınlatıcı uygulamaların destekleyici nitelikte olduğu dolayısıyla idarenin istikrarı nedeniyle memurlara verilen kartla yemek yeme işleminin Kamu Zararı oluşturmadığı değerlendirilmektedir.*’ denilerek Meclisin aldığı bu kararın İl Valisi tarafından imzalanmış ve kanunlaşmış olduğu,

Yapılan Sözleşmenin İl Valisi ve Yetkili sendika arasında imzalandığı, Gider gerçekleştirme görevlisi olarak bu ödemenin kanun ve emir niteliği taşıdığı, Bu yüzden sorgu konusu olan ödemedeki sorumluluğun, kurul komisyon üyelerine ait olduğu,

Sonuç olarak Kamu zararı olduğu düşünülen bu tutarın sorgusunun (gider gerçekleştirme görevlisi).olarak hiçbir sorumluluğunun bulunmadığı,

5018 Sayılı kanunun yukarıda yazılı hükümleri gereğince harcama yetkilisinin almış olduğu karara ve vermiş olduğu görev üzerine farklı olarak herhangi bir karar verme ve şahsi tasarruf kullanma gibi yetkim olmadığından gerçekleştirme görevlisi olarak ve ihale komisyon üyesi olarak verilen emri yerine getirdiğinden imzalamış olduğu belgelerden sorumluluğunun da bulunmadığı,

Yukarıda açıklanan bilgi ve belgelerden de anlaşılacağı üzere Sayıştay Genel Kurulunca kamu idarelerini ve sorumluları bağlayıcı bir içtihadı birleştirme kararı da verilmediği göz önünde bulundurulduğunda, yapılan yemek ihalesi ve ödemesi ile Sosyal Denge tazminatı bayram ikramiyeleri ödemelerinin, kanun, mevzuat ve yönetmelik hükümlerine aykırı olmadığından tarafına tebliğ edilen kararın kaldırılması tale...de bulunulduğu ifade edilmiştir.

Başsavcılığın Mütalaasında;

Adı geçenler 3. Madde ile ilgili olarak dilekçe de özetle: Daha önceki savunmalarını da tekrarlayarak;

375 sayılı KHK'nin 15'inci maddeleri uyarınca personele yalnızca sosyal denge tazminatı ödenebileceği, bunun dışında yapılan ödemelerin adı ne olursa olsun yasal dayanaktan yoksun olacağı belirtilse de bu bakış açısı ve gerekçenin açıkça hukuka aykırı olduğunu,

Ramazan bayramı ve kurban bayramı ikramiyesi adı altında yapılan ödemelerin de sosyal denge tazminatı kapsamında yapılan ödemeler olduğunu, ramazan bayramı ve kurban bayramı ikramiyesi adı altında başkaca bir bütçe kaynağı oluşturulmadığını,

... İl Özel İdaresinde çalışan personele sosyal denge tazminatı ödenmesi hususunun özel idarenin karar organı olan İl Genel Meclisince görüşülüp karara bağladığını ve özel idare adına Vali ile yetkili sendika arasında sözleşme imzalandığını,

Sosyal Denge tazminatının tavan tutarının ek gösterge dahil en yüksek devlet memuru aylığının %100'ünü geçemeyeceği belirtilmiş ise de Valilik Makamının takdirleriyle yetkili sendika ile imzalanan sözleşmede sosyal denge tazminatı miktarının aylık tavan tutarın altında belirlendiğini,

Ancak dini bayramların önemi dolayısıyla, Haziran ve Ağustos aylarında personele aylık ortalama tavan tutarı geçmeyecek şekilde fakat daha yüksek oranda sosyal denge tazminatı ödendiğini,

Ramazan ve Kurban Bayramı ikramiyesi adlandırılmasının ödemenin sosyal denge tazminatı dışında başka bir ödeme olduğu anlamına gelmeyeceğini, bu bakış açısına göre "6 'ncı ve 8'nci aylarda da... miktarda sosyal denge tazminatı ödenecektir. " denilse kamu zararından bahsedilmeyeceği anlamı çıkabileceğini ki bunun da rasyonel hukuki bir temelinin bulunmadığını,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 27.09.2017 tarihli ve 43336 tutanak numaralı kararında ortalama aylık tavan tutara kadar yapılan ödemenin mevzuata aykırı olmadığına karar verildiğini,

Sorguda Ramazan ve Kurban Bayramı ikramiyeleri olarak ödendiği belirtilen tutarların tamamı brüt tutarlar olduğundan ilk altı ay %15 sonrasında ise %20'lik kısmının gelir vergisi olarak, ...de 0,759'unun ise damga vergisi olarak kesilip devletin kasasına girdiğini,

Sosyal denge tazminatı kapsamında personele ödenen Ramazan ve Kurban Bayramı ikramiyelerinin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71'inci maddesinde sayılan haksız ve yersiz ödemelerin hiçbirisine girmediğini,

Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumluluğa itiraz ettiklerini, söz konusu ödemenin İl Genel Meclisince 03.11.2015 tarihli ve 347 sayılı karar ile görüşülüp karara bağlandığını, daha sonra İl Valisi ile yetkili sendika arasında sosyal denge tazminatı sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmenin kendileri açısından emir niteliği taşıdığım uygulanmamasının imkânsız olduğunu,

İl Özel İdaresinde istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı dışında ramazan ve kurban bayramı ikramiyesi verilmesi sebebiyle tavan ücretin aşılmadığını ve bu nedenle de kamu zararının oluşmadığını,

İfade ederek, maddede belirtilen kamu zararı hükmünün kaldırılması tale...de bulunmuştur.

... İl Özel İdaresinin memur personeline yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri sırasında, 2017 yılının Ramazan ve Kurban bayramlarının denk geldiği Haziran ve Ağustos 2017 aylarında ayrıca bayram yardımı adı altında ilave ödeme yapılarak ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarının aşıldığı görülmüştür.

27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15'inci maddesinde: "Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir. " hükmü yer almaktadır.

Toplu sözleşmenin kapsamı, süresi, tarafları ve imzalanması 4688 sayılı Kanunun 28-31 maddelerinde; toplu sözleşmelere istinaden belediyelerde ve il özel idarelerinde "sosyal denge tazminatı" sözleşmelerinin yapılma usul ve esasları ise Kanunun "Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması" başlıklı 32'nci maddesinde düzenlenmiştir.

Kanunun 28-32'nci maddesine dayanılarak akdedilen ve 23.08.2015 tarihli ve 29454 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme" hükümlerini düzenleyen dördüncü bölümünün "Sosyal denge tazminatı" başlıklı l' inci maddesinde:

"Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir. "

Hükmü bulunmaktadır.

Bu düzenlemelere göre, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinde istihdam edilen kamu görevlilerine ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tutarı, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'ünü aşmamak koşuluyla idareler ile sendikalar arasında imzalanacak "sosyal denge tazminatı" sözleşmeleri ile belirlenebilmektedir.

Bu tür sözleşmeler kapsamında farklı adlarla birden fazla ödemenin belirlenmesi durumunda bile aylık ödeme toplamlarının hiçbir şekilde en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'ünü geçmemesi gerekir.

İdare ile ...-Sendikası arasında imzalanan ve 01.01.2016 ve 31.12.2017 dönemlerini kapsayan "Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin "Aylık olarak ödenecek sosyal denge tazminatı tutarları" başlıklı 7'nci maddesinde;

"Tüm kamu görevlilerine;

a-Aylık olarak;

a.1. Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcılarına brüt ... (...) Türk Lirası Sosyal Denge Tazminatı,

a.2. Birim Müdürü, İlçe Özel İdare Müdürleri ve Hukuk Müşaviri brüt ... (...) Türk Lirası Sosyal Denge Tazminatı,

a.3. Diğer memurlara brüt ... (...) Türk Lirası Sosyal Denge Tazminatı,

b-Ramazan bayramlarında brüt ... (...)Türk Lirası Bayram Yardımı,

c- Kurban bayramlarında brüt ... (...) Türk Lirası Bayram Yardımı ödenir. "

Denilerek kadro ve pozisyonlarına göre personele yapılacak sosyal denge tazminatı ve bayram yardımları tutarlarına ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Söz konusu sözleşmenin 7'nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile belirlenen aylık tutarlar ödenebilecek aylık tavan tutarların altındadır. Ancak (b) ve (c) bentleri gereğince 2017 yılının Ramazan ve Kurban bayramlarının denk geldiği Haziran 2017 ayında ayrıca ... TL, Ağustos 2017 ayında ise ayrıca ... TL bayram yardımı adı altında ödeme yapılması nedeniyle bu iki ayda aylık tavan tutar aşılarak kamu zararına sebep olunmuştur.

Bu nedenlerle temyiz tale...in reddi ile 2017 yılı ... İl Özel İdaresi hesabının Sayıştay 1. Dairesi tarafından yargılanması sonucunda çıkarılan 19.04.2019 tarih ve 151 numaralı ilamın 3. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.

Arz ederim.” Denilmektedir.

Duruşma tale...de bulunan ... ve ...’e duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmaya katılmamışlardır.

Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereği Temyiz Kurulunca görülen lüzum üzerine duruşmaya katılmasına karar verilen Diğer Sorumlu …, Mali Hizmetler Müdürü …, Meclis Üyesi … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

151 sayılı İlamın 3 üncü maddesiyle ... İl Özel İdaresinin memur personeline yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri sırasında, 2017 yılının Ramazan ve Kurban bayramlarının denk geldiği Haziran ve Ağustos 2017 aylarında bayram yardımı adı altında ilave ödeme yapılması nedeniyle ödenebilecek aylık tavan tutarın aşılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Esas yönünden inceleme;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Toplu İş Sözleşmesi ve Sözleşme Hakkı” başlıklı 53 üncü maddesinde; “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir. Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlan kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.” hükümleri yer almaktadır.

Bu doğrultuda, 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmektedir.

4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32. maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarım belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir...” denilmektedir.

Kanunun Geçici 14. Maddesinde “15.03.2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu İş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31.12.2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz” hükümlerine yer verilmiştir.

4688 Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 32 nci maddesinde belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine hangi usul ve esaslarda sosyal denge tazminatı ödeneceği açıklanmıştır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümlerini düzenleyen dördüncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1 inci maddesinde ise;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmek suretiyle ödenecek tazminatın üst sınırı belirlenmiştir.

Mevzuatın bu hükümleri uyarınca; 2017 yılı memur maaş katsayılarına göre en yüksek devlet memuru aylığı, Ocak-Haziran dönemi için aylık ... TL, Temmuz-Aralık dönemi için ...’TL’dir ve bu tutar 4688 sayılı yasa ve buna dayanarak çıkarılan diğer düzenlemeler uyarınca ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarını ifade etmektedir.

İdare ile ...-Sendikası arasında imzalanan ve 01.01.2016 ve 31.12.2017 dönemlerini kapsayan “Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin “Aylık olarak ödenecek sosyal denge tazminatı tutarları” başlıklı 7’nci maddesinde;

“Tüm kamu görevlilerine; a-Aylık olarak;

a.l. Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcılarına brüt ... (...) Türk Lirası Sosyal Denge Tazminatı,

a. 2. Birim Müdürü, İlçe Özel İdare Müdürleri ve Hukuk Müşaviri brüt ... (...) Türk Lirası Sosyal Denge Tazminatı,

a. 3. Diğer memurlara brüt ... (...) Türk Lirası Sosyal Denge Tazminatı,

b-Ramazan bayramlarında brüt ... (...)Türk Lirası Bayram Yardımı,

c- Kurban bayramlarında brüt ... (...) Türk Lirası Bayram Yardımı ödenir. ”

denilerek kadro ve pozisyonlarına göre personele yapılacak sosyal denge tazminatı ve bayram yardımları tutarlarına ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Söz konusu sözleşmenin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile belirlenen aylık tutarlar ödenebilecek aylık tavan tutarların altındadır. Ancak (b) ve (c) bentleri gereğince 2017 yılının Ramazan ve Kurban bayramlarının denk geldiği Haziran 2017 ayında ayrıca ... TL, Ağustos 2017 ayında ise ayrıca ... TL bayram yardımı adı altında ödeme yapılarak tavan tutarın aşıldığı belirtilmiştir.

Bu durumda Sendika ile idare arasında imzalanan sözleşme uyarınca Belediye personeline her ay ... TL brüt olarak ödeme yapılmış; Haziran ayında ikramiye ödenmesiyle birlikte (... TL sosyal denge + ... TL ikramiye) toplam ... TL ödenmiştir. Ağustos ayında ikramiye ödenmesiyle birlikte (... TL sosyal denge + ... TL ikramiye) toplam ... TL ödenmiştir.

Haziran ve Ağustos ayları haricinde ödenen sosyal denge tutarı (... TL) aylık tavan tutarın altındadır.

Geçici 14 üncü madde ile tavan tutar belirlenirken, mukayese yapılacak ödemeleri, tek tek ödeme kalemlerini veya bu kalemlerin hangilerinin esas alınacağına ilişkin bir hüküm içermemektedir; dolayısıyla personele “sosyal denge tazminatı” dışında, bayram ikramiyesi, yakacak yardımı ve yazlık ve kışlık giyim yardımı gibi ödemelerin yapılamayacağı anlamına gelmemektedir. Diğer bir ifadeyle maddede, sadece sosyal denge tazminatının esas alınacağı, bunun dışında kalan ödemelerin tavan tutar hesaplamasına dâhil olmayacağına ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.

Bu nedenle, idare ile sendika arasında yapılan sosyal denge sözleşmelerinde tavan tutarın aşılmasında, sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatının ve bayram ikramiyelerinin brüt toplamlarının aylık ortalama tutarlarının (aylık sosyal denge + (ikramiye toplamı/12) dikkate alınarak kamu zararının hesaplanması gerekmektedir. Ancak ilamda kamu zararının aylık bazda hesaplandığı dolayısıyla ikramiye ödemesinin olduğu iki ayda; tavan sınır aşıldığı için, Haziran ayında kişi başı (... TL-... TL=... TL); Ağustos ayında kişi başı (... TL-... TL=... TL) kamu zararı oluştuğuna karar verilmiştir. Ancak yukarıda yer verilen açıklamalara göre kamu zararı aylık bazda değil, aylık sosyal denge + (ikramiye toplamı/12) şeklinde hesaplanması gerekmektedir.

Bu Sözleşme kapsamında,

• ... TL alan bir personelin yıllık Sosyal Denge Tazminatı Tutan ... TL, Ramazan Bayramın için ... TL ve Kurban Bayramın için ... TL olmak üzere ... TL ödenen ikramiyelerle birlikte ... TL dir. ...-... = ... TL tavanı aşmış olmasından dolayı ... X3= ... TL kamu zararı oluşturmaktadır.

-... TL alan bir personelin yıllık Sosyal Denge Tazminatı tutarı ... TL, Ramazan Bayramın için ... TL ve Kurban Bayramın için ... TL olmak üzere ... TL ödenen ikramiyelerle birlikte ... TL'dir. Memura ödenen ortalama aylık tutar ise .../12=...-TL’dir. Ödenebilecek tavan tutar ise yılın ilk avı için ...-TL ikinci altı ayı için ...-TL ve toplamda yıllık ...-TL olduğundan yapılan ödeme aylık olarak da yıllık da tavan tutarın altında kalmaktadır.

• ...TL alan bir personelin yıllık Sosyal Denge Tazminatı tutarı ...*12= ... TL. Ramazan Bayramın için ... TL ve Kurban Bayramın için ... TL olmak üzere ... TL ödenen ikramiyelerle birlikte ...TL’dir. Aylık ortalama ise .../12=...- TL dir ki bu da yıllık ödenebilecek tavan tutarın (...-TL)’ dir ki bu tutar da aylık tavan tutarın altındadır.

Açıklamalar doğrultusunda, Kamu zararının ... TL olduğu düşünülmektedir, Temyiz dilekçesinde bu tutarın tahsil edildiği ifade edilmiş ise de; dilekçe eki belgelerde tahsilata ilişkin herhangi kanıtlayıcı belge bulunmamaktadır.

Ayrıca, sorumlular tarafından, Ramazan ve Kurban Bayramı adı altında ödenen tutarların tamamı bürüt tutarlar olduğundan ilk altı ay %15 sonrasında %20‘lik kısmı Gelir Vergisi olarak, ...de 0.759’u ise Damga vergisi olarak kesilerek devletimizin kasasına girdiği, Ödenen vergilere kamu zararı denilemeyeceği, Kamu zararı oluşursa da bu tutarların bürüt tutardan düşülmesi gerektiği ifade edilmişse de;

Sayıştay Genel Kurulunun 12.02.1981 tarih ve 4107/1 sayılı kararında,

"Sayıştay denetimine giren idare ve kurumların saymanlık hesaplarının incelenmesi sonunda saptanan mevzuata aykırı ödemelerden genel bütçeli dairelere ilişkin bulunanların, vergi kesintileri düşüldükten sonra kalan tutarlar üzerinden; katma bütçeli dairelerle diğer kuruluşlara ilişkin olanların ise, bütçelere gider olarak kaydedilen kesintisiz tutaralar üzerinden hesaplanması gerektiğine...” şeklinde karar verilmiştir.

Maliye Bakanlığı, Muhasebat Genel Müdürlüğünün, 20.02.2004 tarih ve 25379, 1. mükerrer sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan (Sıra No: 16) Genel Tebliğinde de, konuya ilişkin uygulamanın nasıl yapılacağı izah edilmektedir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme;

İlamda, sosyal denge sözleşmesini imzalayan Üst Yönetici-Vali ile ödeme emri belgesinde imzası bulunan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri oluşan kamu zararından müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuşlardır.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak sorumlu tutulanlar sorumluluk itirazında bulunmuşlarsa da;

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahi...e ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yine, aynı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007/5189-1 sayılı Kararının “sorumlular” başlıklı 3 üncü bölümünde, harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları açıklanmış olup; ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilmiş gerçekleştirme görevlilerinin düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir.

5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla, İdare ile Sendika arasında imzalanan ve hukuka aykırı nitelik taşıyan sözleşme hükümlerini yerine getiren harcamalar ile ilgili harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin üst yöneticiler ile birlikte sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla sorumluların konuya ilişkin iddialarının kısmen kabul edilerek 151 sayılı ilamın 3. maddesi maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünden mevzuata uygun olarak ödenen ... TL’nin düşülerek, geriye kalan ve mevzuata aykırı olarak ödenen ... TL’nin;

Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) ... ile Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesini idare adına imzalayan Üst Yönetici (Vali) ...’ın

Uhdelerinde kalmak üzere, hükmün ... TL olarak DÜZELTİLEREK TASDİKİNE, (Üyeler ..., ..., ..., ...’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) Oyçokluğu ile,

Karar verildiği 28.04.2021 tarih ve 49563 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi:

Üyeler ..., ..., ... ve ...’ın karşı oy gerekçesi:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Toplu İş Sözleşmesi ve Sözleşme Hakkı” başlıklı 53 üncü maddesinde; “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir. Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlan kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.” hükümleri yer almaktadır.

Bu doğrultuda, 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmektedir.

4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32. maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarım belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir...” denilmektedir.

Kanunun Geçici 14. Maddesinde “15.03.2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu İş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31.12.2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz” hükümlerine yer verilmiştir.

4688 Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 32 nci maddesinde belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine hangi usul ve esaslarda sosyal denge tazminatı ödeneceği açıklanmıştır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümlerini düzenleyen dördüncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1 inci maddesinde ise;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmek suretiyle ödenecek tazminatın üst sınırı belirlenmiştir.

Mevzuatın bu hükümleri uyarınca; 2017 yılı memur maaş katsayılarına göre en yüksek devlet memuru aylığı, Ocak-Haziran dönemi için aylık ... TL, Temmuz-Aralık dönemi için ...’TL’dir ve bu tutar 4688 sayılı yasa ve buna dayanarak çıkarılan diğer düzenlemeler uyarınca ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarını ifade etmektedir.

Bu durumda Sendika ile idare arasında imzalanan sözleşme uyarınca Belediye personeline her ay ... TL brüt olarak ödeme yapılmış; Haziran ayında ikramiye ödenmesiyle birlikte (... TL sosyal denge + ... TL ikramiye) toplam ... TL ödenmiştir. Ağustos ayında ikramiye ödenmesiyle birlikte (... TL sosyal denge + ... TL ikramiye) toplam ... TL ödenmiştir.

Haziran ve Ağustos aylarında aylık tavan tutar aşılmak suretiyle fazla ödemede bulunulmuştur.

Daire İlamında kamu zararı yukarıdaki şekilde hesaplanmıştır. Ancak Kurul Kararında, hesaplanış şekli değiştirilerek, sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatının ve bayram ikramiyelerinin brüt toplamlarının aylık ortalama tutarlarının (aylık sosyal denge + (ikramiye toplamı/12) dikkate alınarak kamu zararı hesaplanmıştır.

Kurul Kararında, kamu zararı hesaplama şekli değiştirildiğinden, düzeltilerek tasdik yerine bozma kararı verilmesi gerekir.