Sayıştay 1. Dairesi 43779 Kararı - Özel İdareler İş Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 1

• Dosya No: 43779

• Tutanak No: 45428

• Tutanak Tarihi: 19.12.2018

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sosyal denge tazminatı ödemelerinde; Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcıları ile Müdür kadrosunda görev yapan personele yasal sınırın üzerinde ödeme yapılması ve bütün personele Haziran ve Ağustos aylarında sosyal denge tazminatı ile beraber bayram yardımı adı altında ödeme yapılarak tavanın aşılması.

39 sayılı ilamın 2. Maddesiyle; ... İl Özel İdaresi sosyal denge tazminatı ödemelerinde; Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcıları ile Müdür kadrosunda görev yapan personele yasal sınırın üzerinde ödeme yapılması ve bütün personele Haziran ve Ağustos aylarında sosyal denge tazminatı ile beraber bayram yardımı adı altında ödeme yapılarak ...TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi ... ile Harcama Yetkilileri ... ve ... göndermiş oldukları aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

Sayıştay .... Dairesinin 07 Şubat 2018 tarih ve 39 no’lu ilamında. “... İl Özel İdaresinde çalışan kamu görevlilerinden Genel Sekreter, Genel Sekreter Yardımcıları ile Müdür kadrosunda görev yapan personele yasal sınırın üzerinde ödeme yapılarak kamu zararına neden olunduğu görülmüştür” iddiasında bulunulduğunu,

Oysa bu bakış açısı ve ilamdaki gerekçelerin açıkça hukuka aykırı olduğunu,

2016 yılı Sosyal Denge Sözleşmesinin tazminat miktarı kısmında her ne kadar net ya da brüt olarak ifade edilmese de 1992 yılından beri imzalanan tüm Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmelerinde ilgili miktarlar “net” olarak anlaşılmakta ve bu doğrultuda kamu görevlilerine ödendiğini, bu husustaki teamülün yıllardan beri bu şekilde olduğunu,

Bilindiği üzere, 375 sayılı KHK sosyal denge tazminatını ödeme hususunu, sözleşme imzalanmasına, valinin teklifine ve il genel meclis kararına bağlamak suretiyle bağlı yetkili bir takım işlemler silsilesi yoluna bağladığını, sosyal denge tazminatı ödemesinin nihai aşaması olan sosyal denge sözleşmesi, yasa koyucu tarafından şekli bir sınırlamaya tabi tutulmayarak, sözleşme serbestisi içerisinde imzalanabilen sözleşmeler olarak hukuki düzlemde varlığını devam ettirdiğini, nitekim Anayasa Mahkemesinin 16.10.2014 tarih ve 2013/5447 sayılı kararında da, sosyal denge sözleşmesinin, işveren ve sendika arasında toplu pazarlık yöntemiyle sözleşme serbestisi çerçevesinde imzalanan ve toplu sözleşme niteliğine haiz bir sözleşme olduğu vurgusunun yapıldığını,

Yine, Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme “Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı 1. Maddesinde "(1) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100'ü olduğunu, Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir " denildiğini, buna göre toplu sözleşmede de net veya brüt gibi bir ayrıma gidilmediğini, kaldı ki, sözleşmeyi imzalayan tarafların karşılıklı iradesi de anılan miktarın net olarak ödenmesine yönelik olduğunu,

Bu bağlamda öncelikle;

Birinci dönem olan, 01/01/2016 - 30/06/2016 tarihleri arasında yapılan Sosyal Denge Tazminatı yardımı;

Genel Sekreter olarak görev yapanlara verilen aylık ...-TL. miktar Sosyal Denge Tazminatı, net tavan ücret olan ...-TL’ yi aşmadığını,

Genel Sekreter Yardımcısı olarak görev yapanlara verilen aylık ...-TL. miktar Sosyal Denge Tazminatı, net tavan ücret olan ...-TL’ yi aşmadığını,

Müdür olarak görev yapanlara verilen aylık ...-TL. miktar Sosyal Denge Tazminatı, net tavan ücret olan ...-TL’ yi aşmadığını,

Yine ikinci dönem olan, 01/07/2016-31/12/2016 tarihleri arasında yapılan Sosyal Denge Tazminatı yardımı;

Genel Sekreter olarak görev yapanlara verilen aylık ...-TL. miktar Sosyal Denge Tazminatı, net tavan ücret olan ...-TL’ yi aşmadığını,

Genel Sekreter Yardımcısı olarak görev yapanlara verilen aylık ...-TL. Miktar Sosyal Denge Tazminatı, net tavan ücret olan ...-TL’ yi aşmadığını,

Müdür olarak görev yapanlara verilen aylık ...-TL. Miktar Sosyal Denge Tazminatı, net tavan ücret olan ...-TL’ yi aşmadığını,

Ramazan bayramı ve kurban bayramı yardımı adı altında yapılan ödemelerin de sosyal denge tazminatı kapsamında yapılan ödemeler olduğunu, ramazan ve kurban yardımı ya da ikramiyesi adı altında başkaca bir bütçe kaynağı oluşturulmadığını,

Bilindiği üzere, 375 sayılı KHK sosyal denge tazminatını ödeme hususunu, sözleşme imzalanmasına, valinin teklifine ve il genel meclis kararına bağlamak suretiyle bağlı yetkili bir takım işlemler silsilesi yoluna bağladığını, sosyal denge tazminatı ödemesinin nihai aşaması olan sosyal denge sözleşmesi, yasa koyucu tarafından şekli bir sınırlamaya tabi tutulmayarak, sözleşme serbestisi içerisinde imzalanabilen sözleşmeler olarak hukuki düzlemde varlığını devam ettirdiğini, nitekim Anayasa Mahkemesinin 16.10.2014 Tarih ve 2013/5447 sayılı kararında da, Sosyal Denge Sözleşmesinin, işveren ve sendika arasında toplu pazarlık (collective bargaining) yöntemiyle sözleşme serbestisi çerçevesinde imzalanan ve toplu sözleşme niteliği haiz bir sözleşme olduğu vurgusunun yapıldığını,

Sosyal Denge tazminatı miktarı tavan tutarının ek gösterge dâhil en yüksek devlet memuru aylığının %100’ü oranında olduğunu, lâkin dini bayramların önemi dolayısıyla, aylık ortalama tavan tutarını (ek gösterge dâhil en yüksek devlet memuru aylığının %100’ü) geçmeyecek şekilde ve fakat daha yüksek oran da sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması gerekçesi olarak, bu tazminat miktarlarının ramazan ve kurban yardımı olarak adlandırıldığını, Ancak bu isimle nitelendirilmiş olmasının bunun sosyal denge tazminatı dışında başkaca bir ödeme olduğu anlamına gelmediğini, nitekim kurumumuzca aylık ortalama ek gösterge dâhil en yüksek devlet memuru aylığının %100’ü oranındaki sınıra dikkat ediliyor oluşu da bunun açık bir göstergesi olduğunu, aksi halde bayram ayında ödenen sosyal denge yardımı miktarlarının, bu özel aylara kurumumuzca verilen özel önem dolayısıyla çok daha yüksek olarak belirlenebilecekken, ortalama sosyal denge tazminatı tavan tutarını aşmayacak şekilde ...-tl olarak belirlendiğini, Ramazan ve kurban yardımı tanımlaması yapılmak suretiyle ödenen miktarların, bütçesel dayanağını 375 Sayılı KHK‘ nın ek 15nci maddesinden alan sosyal denge tazminatı kapsamında ödemeler olup, sadece ve sadece bu aylara verdiğimiz önem ve sözleşme serbestisi kapsamında ramazan ve kurban yardımı ya da ikramiyeleri olarak adlandırıldığını, zira bu bakış açısına göre: “6'nci ve 8'inci aylar da ...-TL. Miktarda Sosyal Denge Tazminatı ödenecektir" denilse idi kamu zararından söz edilmeyeceği anlamı çıkmaktadır ki, bunun rasyonel bir hukuki temeli olmadığını,

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, ramazan ve kurban yardımı adı ile tanımlanmış olan Sosyal Denge Tazminatı ödemelerinde yıl/ay ortalama tavan tutar geçilmemiş olup, bu ödemeler, Sosyal Denge Tazminatı kapsamında ödemeler olduğundan ötürü kamu zararına sebep olunmadığını, raporda, Haziran ve Ağustos aylarında ödenen bayram yardımlarına yine o aylarda ödenen sosyal denge tazminatı ilave edilmek suretiyle tavan ücret geçildi diye kişi borcuna alındığını, hâlbuki bayram yardımları yıl içindeki avlara dağıtılmış olsa idi tavan ücreti geçmeyeceğinin görüleceğini,

Nitekim Sayıştay 5 nci Dairesi’nin 2015 yılı 182 nolu kararında “yapılan ikramiye ödemelerinin tavan tutarın altında kalmış olması ve sözleşmede bu ödemenin farklı isimlerle yapılmış olması bu ödemenin sosyal denge tazminatı vasfını değiştirmeyecektir. bu itibarla, belediyede istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı dışında ramazan ve kurban bayramı ikramiyesi verilmesi sebebiyle tavan ücret aşılmamış olup bir kamu zararının oluşmadığı anlaşıldığından ikramiye tutarı ....tl ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına, (...) oybirliğiyle” denilerek bir hüküm kurulmuş olduğunu, kamu zararı hesabına dahil edilen bu kısmın, hesaptan çıkarılması gerektiğini,

Yukarıda izah edilen ve resen dikkate alınacak hususlar doğrultusunda Sayıştay 1. Daire Başkanlığının 12/23/2017 tarihli ve 10674 sayılı kararında yazılı bulunan 07/02/2018 tarih ve 39 No’lu ilam hükmünün 2 sıra numaralı maddesinde belirtilen Sosyal Denge Tazminatı toplamı ...-TL. Tazmin hükmünün, temyizen incelenerek bozulmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Dilekçesinde; Ramazan bayramı ikramiyesi ve kurban bayramı ikramiyesi adı altında yapılan ödemelerin de sosyal denge tazminatı kapsamında yapılan ödemeler olduğunu,

Ramazan ve kurban ikramiyesi adı altında başkaca bir bütçe kaynağı oluşturulmadığını,

375 sayılı KHK’nin sosyal denge tazminatını ödeme hususunu, sözleşme imzalanmasına, belediye başkanının teklifine ve meclis kararına bağlamak suretiyle bağlı yetkili bir takım işlemler silsilesi yoluna bağladığını,

Sosyal denge tazminatı ödemesinin nihai aşaması olan sosyal denge sözleşmesinin, yasa koyucu tarafından şekli bir sınırlamaya tabi tutulmadığını, sözleşme serbestisi içerisinde imzalanabilen sözleşmeler olarak hukuki düzlemde varlığını devam ettirdiğini,

Anayasa Mahkemesinin 16.10.2014 tarih ve 2013/5447 sayılı kararında da, sosyal denge sözleşmesinin, işveren ve sendika arasında toplu pazarlık yöntemiyle sözleşme serbestisi çerçevesinde imzalanan ve toplu sözleşme niteliğine haiz bir sözleşme olduğu vurgusunun yapıldığını,

Sosyal denge tazminatı miktarı tavan tutarı ek gösterge dahil en yüksek devlet memuru aylığının %100'ü oranında olduğunu, dini bayramların önemi dolayısıyla, aylık ortalama tavan tutarını (ek gösterge dahil en yüksek devlet memuru aylığının % 100’ ü) geçmeyecek şekilde ve fakat daha yüksek oran da sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması gerekçesi olarak, bu tazminat miktarlarının ramazan ve kurban ikramiyesi olarak adlandırıldığını,

Ancak bu isimle nitelendirilmiş olmasının bunun sosyal denge tazminatı dışında başkaca bir ödeme olduğu anlamına gelmediğini,

Ramazan ve kurban ikramiyesi adı ile tanımlanmış olan Sosyal Denge Tazminatı ödemelerinde yıl/ay ortalama tavan tutarının geçilmediğini,

Sayıştay 5'nci dairesinin 2015 yılı 182 nolu kararında; "Yapılan ikramiye ödemelerinin tavan tutarın altında kalmış olması ve sözleşmede bu ödemenin farklı isimlerle yapılmış olması bu ödemenin sosyal denge tazminatı vasfını değiştirmeyecektir. bu itibarla, belediyede istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı dışında ramazan ve kurban bayramı ikramiyesi verilmesi sebebiyle tavan ücret aşılmamış olup bir kamu zararının oluşmadığı anlaşıldığından ikramiye tutarı ....TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına, (...) oybirliğiyle" denilerek bir hüküm kurulduğunu,

İfade etmiş ve ilamda belirtilen kamu zararı hükmünün kaldırılması talebinde bulunmuştur.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması ” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında;

“27/6/1989 tarih ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz ”

375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci (Ek: 4/4/2012 - 6289/33 md.) maddesinde ise;

Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendi kası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarım Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme ” hükümlerini düzenleyen dördüncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinde de; “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir. Denilmektedir.

... İl Özel İdaresi ile Bem-Bir-Sen arasında 01.01.2016 - 31.12.2017 dönemine ilişkin olarak imzalanan sözleşmenin “Aylık Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı 15 inci maddesinde;

"Kamu Görevlilerine 4688 Sayılı Kanun kapsamında verilebilecek aylık net Sosyal Denge Tazminatı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

01.01.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasında

a-) Genel Sekretere ... TL,

b-) Genel Sekreter Yardımcılarına ... TL,

c-) Müdürlere ... TL,

d-) Diğer tüm personele ... TL,

Sosyal denge tazminatı ödenir. ”

Aynı sözleşmenin " Bayram yardımı” başlıklı 16’ncı maddesinde ise; Ramazan ve Kurban Bayramlarında, çalışanlara ... TL sosyal denge tazminatı ödeneceği hükmüne yer verilmiştir.

Bu tutarlar Haziran ve Ağustos aylarında personele net tutar olarak ödenmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve İdare ile Bem-Bir-Sen arasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca ödenebilecek sosyal denge tazminatının üst sınırı, en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür.

Ancak, sözleşme ile belirlenen sosyal denge tazminatı tutarlarının net olarak ödenmesi nedeniyle, Genel Sekreter ve Yardımcıları ile Müdür kadrolarına bu sınırın üzerine ödeme yapıldığı, ayrıca bütün personele sosyal denge tazminatının yanında ramazan bayramı ve kurban bayramı yardımı ödenmesi suretiyle Haziran ve Ağustos aylarında yine yasal sınırın üzerinde ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Ödenecek sosyal denge tazminatının tavan tutarı yukarıda yer verilen sözleşme hükümleri gereği aylık olarak belirlendiğinden, diğer aylarda tavan tutarın altında ödeme yapılmış olsa bile Haziran ve Ağustos aylarında tavan tutarın üzerinde yapılan ödeme miktarı, kamu zararına neden olmuştur.

Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile ... İl Özel İdaresi hesabının Sayıştay 1. Dairesi tarafından yargılanması sonucunda çıkarılan 07.02.2018 tarih ve 39 numaralı ilamın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir. “şeklinde görüş bildirmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan ..., ... ve ...’yı temsilen avukat ...’nun yapılan sosyal denge ödemelerinin yıllık olarak hesabında tavan ücretin aşılmadığına, yılın bazı aylarında tavanın altında yapılan ödemelerin bayrama denk gelen aylarda aylık tavanı aşar şekilde ödendiğini ancak hiçbir şekilde toplamda tavanın aşılmadığına, bunun sözleşme serbestisi içinde yapılan bir düzenleme olduğuna, pazarlık yapılarak bu ödemelerin gerçekleştiğine ve hiçbir şekilde kamu zararının doğmadığına dair beyanları ile Sayıştay Başsavcılığının sözlü açıklamaları dinlenildikten ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

39 sayılı ilamın 2. Maddesiyle sosyal denge tazminatı ödemelerinde; Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcıları ile Müdür kadrosunda görev yapan personele yasal sınırın üzerinde ödeme yapılması ve bütün personele Haziran ve Ağustos aylarında sosyal denge tazminatı ile beraber bayram yardımı adı altında ödeme yapılarak ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Toplu İş Sözleşmesi ve Sözleşme Hakkı” başlıklı 53 üncü maddesinde; “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir. Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlan kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.” hükümleri yer almaktadır.

Bu doğrultuda, 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmektedir.

4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32. maddesinde “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarım belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir...” denilmektedir.

Kanunun Geçici 14. Maddesinde “15.03.2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu İş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31.12.2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz” hükümlerine yer verilmiştir.

4688 Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 32 nci maddesinde belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine hangi usul ve esaslarda sosyal denge tazminatı ödeneceği açıklanmıştır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümlerini düzenleyen dördüncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1 inci maddesinde ise;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100'üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” denilmek suretiyle ödenecek tazminatın üst sınırı belirlenmiştir.

Mevzuatın bu hükümleri uyarınca; 2016 yılı memur maaş katsayılarına göre en yüksek devlet memuru aylığı, Ocak-Haziran dönemi için aylık ... TL, Temmuz-Aralık dönemi için ... TL’dir ve bu tutar 4688 sayılı yasa ve buna dayanarak çıkarılan diğer düzenlemeler uyarınca ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarını ifade etmektedir.

... İl Özel İdaresi ile Bem-Bir-Sen arasında 01.01.2016 - 31.12.2017 dönemine ilişkin olarak imzalanan sözleşmenin “Aylık Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı 15 inci maddesinde;

"Kamu Görevlilerine 4688 Sayılı Kanun kapsamında verilebilecek aylık net Sosyal Denge Tazminatı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

01.01.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasında

a-) Genel Sekretere ... TL,

b-) Genel Sekreter Yardımcılarına ... TL,

c-) Müdürlere ... TL,

d-) Diğer tüm personele ... TL,

Sosyal denge tazminatı ödenir. ”

Aynı sözleşmenin " Bayram yardımı” başlıklı 16 ncı maddesinde ise; Ramazan ve Kurban Bayramlarında, çalışanlara ... TL sosyal denge tazminatı ödeneceği hükmüne yer verilmiştir. Bu tutarlar Haziran ve Ağustos aylarında personele net tutar olarak ödenmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve İdare ile Bem-Bir-Sen arasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca ödenebilecek sosyal denge tazminatının üst sının en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100’üdür. Ancak sözleşme ile belirlenen sosyal denge tazminatı tutarlarının net olarak ödenmesi nedeniyle, Genel Sekreter ve Yardımcıları ile Müdür kadrolarına bu sınırın üzerine ödeme yapıldığı; ayrıca bütün personele sosyal denge tazminatının yanında ramazan bayramı ve kurban bayramı yardımı ödenmesi suretiyle Haziran ve Ağustos aylarında yine yasal sınırın üzerinde ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. Ödenecek sosyal denge tazminatının tavan tutan yukarıda yer verilen sözleşme hükümleri gereği aylık olarak belirlendiğinden, diğer aylarda tavan tutarın altında ödeme yapılmış olsa bile Haziran ve Ağustos aylarında tavan tutarın üzerinde yapılan ödeme miktarı kamu zararına neden olmuştur.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71. maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır” hükümlerine yer verilmiştir.

İdare ile sendika arasında imzalanan ve mevzuata aykırı hükümler ihtiva eden sözleşme doğrultusunda, memurlara yapılan ödemeler, yukarıda belirtilen 5018 sayılı Kanunun 71.maddesinin (g) bendinde hüküm altına alınan mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kapsamında kamu zararını ifade etmektedir.

Bu itibarla, 39 sayılı ilamın 2. Maddesiyle verilen ... Î1 Özel İdaresi Genel Sekreter ve Yardımcılarına ve Müdürlere yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinin sözleşmede belirtilen aylık tavan tutarın üzerinde olması ve bütün personele Haziran ve Ağustos aylarında sosyal denge tazminatının yanı sıra bayram yardımı adı altında ödemede bulunulması suretiyle neden olunan ...TL kamu zararının tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Üyeler ..., ..., ..., ...’ın karşı oylarıyla) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 19.12.2018 tarih ve 45428 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

Üyeler ..., ..., ..., ...’ın karşı oy gerekçesi

İdare ile sendika arasında yapılan toplu sözleşmelerde tavan tutarın aşılmasında, sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatının ve bayram ikramiyelerinin brüt toplamlarının aylık ortalama tutarlarının (aylık sosyal denge + (ikramiye toplamı/12) dikkate alınarak kamu zararının hesaplanması gerekir. Bu şekilde yapılacak hesapla ödenen sosyal denge tutarlarının tavanı aşmadığı görüldüğünden 39 sayılı ilamın 2. maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.