Sayıştay 1. Dairesi 43765 Kararı - Özel İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 1

• Dosya No: 43765

• Tutanak No: 45380

• Tutanak Tarihi: 28.11.2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Yemek yardımı

6 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle; tazminine hükmolunan ...TL ile ilgili olarak Temyiz Kurulunca 21.06.2017 tarih ve 43254 sayılı tutanakla;

“… yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki farkın olması gerekmektedir.

Ayrıca bu açıklamalar çerçevesinde ihale komisyonunda yer alan şahısların da sorumlu olmamaları gerektiği, ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden hüküm tesisini teminen 6 sayılı ilamın 1. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın kararı veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, oy çokluğuyla,” karar verilmesi üzerine Dairesince 276 sayılı EK ilam ile;

... İl Özel İdaresi personeline yapılan yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla ...A.Ş.’den yapılması sonucu kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle tazminine hükmolunan ...TL için tazmin hükmünün devamına karar verilmiştir.

İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan …, ..., gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan …, … ile diğer sorumlular … ile …’ın göndermiş oldukları aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle;

Memurlara yapılacak yiyecek yardımı konusunda 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesine dayanılarak çıkarılan yegâne düzenleyici işlem olan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin hükümlerinde; yemek yardımı yapılmasına ilişkin esas ve usullerin ayrıntılı olarak düzenlendiğini, buna göre yemek yardımının, yemek verme şeklinde yapılacağını, yemek yardımı mahiyetinde memurlara nakden ödemede bulunulmayacağını, kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneklerin memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşlara ödeneceğini, lokanta ve benzeri yerlere bu tür ödemelerin yapılamayacağını,

Bu mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlara yapılacak yiyecek yardımının nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak veya civardaki lokantalardan bedeli ödenerek temin edilmesi şeklinde yapılmasının mümkün olmadığını,

Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda hizmetin tanımı yapılırken "yemek hazırlama ve dağıtım" ifadelerine yer verildiğini, bu ifadeden mamul mal alımı şeklinde lokantalardan hazır yemek alımının değil yukarıda anılan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yemeğin hazırlatılmasının ve dağıtım hizmetinin alınmasının kastedildiğini,

... İl Özel İdaresince memurlara yapılabilecek yiyecek yardımının para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması sonucu oluşan ...- TL kamu zararı oluştuğunun belirtildiğini,

Bilindiği üzere Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4.maddesinde yer alan , "Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dâhil memur adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” Hükmüne dayandığını,

Yönetmeliğin 5. 6. ve 7. maddelerinden yemek yardımının, memurlara kurumlarınca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığıyla verilmesine göre düzenlendiğini, servisler aracılığıyla verilen ve yarısı yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceğinin ise anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde açıklandığını, Yönetmeliğin anılan 9. maddesinde ise "Yönetmeliğin 4. maddesinin uygulanmasında kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez." hükmünün yer aldığını,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4. maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temininin mümkün olduğunu, Kurumun 5302 sayılı Yasa gereği ... ilinin tamamına hizmet verdiğini, hal böyle olunca birden fazla yerde idare binası ve teşkilatlanmasının bulunduğunu ve bu binalarda görev yapan 657 sayılı Yasaya tabi personele hep bir arada veya her idare binasında yemek hazırlama ve dağıtımı yapılma imkanı bulunmaması sebebiyle çağın gereklerine uygun olarak daha sağlıklı bir ortamda yemek yemelerinin sağlanması amacıyla birden fazla lokanta ve restoran ile anlaşma yapılarak ilin tamamında bu hizmeti verebilecek firmaların bu işi yapması dolayısıyla bu ihalenin yapıldığını, ihalenin ...A.Ş. üzerinde kaldığını,

Yüklenici firma tarafından kurumda görev yapan memurlara anlaşmalı olduğu yerlerde yemek yiyebilmesi amacıyla kart dağıtıldığını, bu kartlarla memurların öğlen yemeği hizmetini aldıklarını, Firmanın bu yemek hizmeti karşılığında her ay sonunda yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti bedelini İdareye faturalandırdığını ve bu bedelin firmaya ödendiğini,

Bu ödemenin kartla memura nakdi yardım olarak değil firmaya vermiş olduğu hizmet bedelinin karşılığı olarak ödendiğini, memurların bu kartlarla sadece yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu lokanta, restourant vb. yerlerde yemek hizmeti aldıklarını, idarenin fiili imkânsızlıkları dolayısıyla yapamadığı yemek hazırlama ve dağıtım işini bu ihale vasıtasıyla yüklenici firma eliyle yapıldığını, bu bedelin hesaplanmasında Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 5.6.7.8. ve 9. maddeleri dikkate alınarak hesaplamalar yapıldığını, bu hesaplamalara göre ödenek konulduğunu ve konulan ödeneğin aşılmadığını,

Kurumlar tarafından yapılan yemek hizmeti hazırlama ve dağıtım işleri ihalelerine …,,... ,…. Kurumsal gibi yemek hizmeti veren firmaların katıldığını, ihaleyi …. kazandığını, söz konusu firma için Sayıştay Başkanlığının resmi internet sayfasında emsal karar arama bölümünde yapılan aramada 2006 ile 2015 tarihleri arasında Temyiz Kurulu Kararlarının bulunduğunu, bu kararların hepsinde de bu tür ihaleler ile yemek hizmetinin verildiğini ve Sayıştay Başkanlığının bu tür yemek alımına ve ihaleye onay verdiğini, sadece kesintiler konusunda tereddütler oluştuğunu (Ek: 1 )-(Ek-2)

Temyiz Kurulu kararları arama sayfasında ise 2006 ile 2015 yılları arasında yiyecek yardımı ile ilgili yapılan aramada 17 sayfada 333 kayıt bulunduğunu, bu kayıtların büyük bir çoğunluğunda yemek hizmeti alım ihalesinin yapıldığını ve bu ihalelerde yukarıda zikredilen firmaların katıldığını, ayrıca lokanta restoran gibi dışarıdan yemek verme şeklinde dahi ihalelerin yapıldığını, Sayıştay Başkanlığı’nın bu ihalelerin tamamına onay verdiğini, sadece kurum bütçesinden karşılanacak kısım ile memur maaşından kesilecek kısımlarda yorum farklılığının bulunduğunun görüldüğünü, Temyiz Kurulu Kararlarının bazılarında yemek hizmet alım ihalesinin yapıldığını, ancak kesintilerde memurlardan bütçe uygulama talimatı uyarınca kesilmesi gereken asgari tutarlar kesilmediği veya bu yönde kesinti yapılması gereken kararların mevcut olduğunu,

Ayrıca Sayıştay ...Dairesinin 2015/6-276 sayılı Ek İlam Tebliğinde Denetçi ve Savcı görüşünde: yemek servisi yapılmayan birimlerde dışarıdan yemek hizmeti satın alınması veya fiş gibi araçlar dağıtılarak yemek yardımı yapılmasının Devlet Memurları Kanununda sosyal bir hak olarak öngörülen yiyecek yardımının yerine getirilmesi olarak düşünülmesi gerektiği belirtilerek, daire kararında belirtildiği üzere yardımın sadece yemek verme şeklinde yapılabileceğinin kabul edilmesi durumunda, yemekhane kurulamayan birimlerde memurlara yiyecek yardımı yapılamayacağı anlamına gelmediğini, burada dikkate alınması gerekenin bütçeden ödenen yiyecek yardımının maliyetinin yarısının memurlardan alınması olduğunu,

Bu kararlarda;

Yönetmeliğin 9. maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan kalemlerden sonra kalan maliyete karşılık Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin ibareleri yazılarak yapılan ibarelerin kabul edildiğinin görüldüğünü,

Ayrıca diğer bazı kararlarda ise ;

“Söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amaç 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19. maddesine istinaden açık ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirilmiş olup konulmuş ödenek aşılmadığından ve Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen tutarlar yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden dilekçe ile itirazlarının kabulü ile tazmin hükmünün "KALDIRILMASINA" İbareleriyle karar verildiğinin görüldüğünü,

Söz konusu alımın yapılacağı sırada yapılan araştırmada; bir çok il özel idaresinde bu hizmet alım ihalelerinin yıllardır yapıldığının öğrenildiğini, bu süre zarfında Sayıştay denetiminden sürekli geçtiklerini sorguya tabi tutulmadıklarını, sorguya tabi tutuldukları durumlarda da yaptıkları savunmaların kabul edildiğini, bu tür ihale yapılamayacağına dair Sayıştay denetiminde hiç bir uyarı veya telkinde bulunmadığını, (Ek-3)

Bu tür yemek hizmeti alım ihalelerinin dayanağının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinin olduğunu ve buna istinaden Bakanlar Kurulunca çıkarılan 11/12/1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin olduğunu , söz konusu Yönetmelikte yapılan en son değişikliklerin 06.03.2009-08/04/2011 ve 25/07/2011 tarihlerinde yapıldığını,

“Ek madde 1- (Ek: 06/03/2009-2009/14815 K: Değişik: 08/04/2011 -2011/169 K) Bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımından yararlanacak personelden yataklı tedavi kurulularında (Üniversitelerin yataklı tedavi kurumlan dahil) ve yataklı sosyal hizmet kuruluşlarında görev yapanlar, hastalar ve sosyal hizmet alanlar için oluşturulmuş yemek servislerinden ücret ödemeden yararlanır.

Ek madde 2- (Ek: 25/07/2011-2011/2083 K) Bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımından yararlanacak personelden Sağlık Bakanlığı 112 Acil Sağlık hizmetlerinde görev yapan personel (sözleşmeli personel dahil) İl Sağlık Müdürlüklerinin yemek servislerinden veya İl Sağlık Müdürlüklerince belirlenen Sağlık Bakanlığına bağlı yataklı tedavi kumrularının yemek servislerinden ücret ödemeden yararlanır. Bu personelden hizmetin kesintisiz olması nedeniyle görev yerinden ayrılamayacak durumda bulunanlar kumanya verilmek suretiyle bu yardımdan yararlandırılabilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir.

Ek madde 3- (Ek: 25/07/2011-2011/2083 K) Bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımından yararlanacak personelden ilgili mevzuatı uyarınca diğer kamu idarelerinde geçici olarak görevlendirilenler geçici görevli bulundukları kamu idarelerinin yemek servislerinin bulunması halinde bu idarelerin yemek servislerinden emsali personel gibi yararlandırılır. Bu kapsamda bulunan personel için ilgili idareler arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz.” Hükümlerinin yer aldığını,

20.11.2017 tarihinde Bakanlar Kurulu'nca kararlaştırılan, 10.02.2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3 üncü ve 5 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına ekleme yapıldığını ve” yiyecek yardımının gerektiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır” denilmesi nedeniyle 2018 yılı yemek ihalesinin iptal edildiğini, bu Yönetmelikteki değişikliğin yayınlanmasının daha önceki uygulamada eksikliklerin olduğunu gösterdiğini, bu konuda yapılan işlemlerin doğru olduğunun kanıtı olduğunu,

Ayrıca 4734 sayılı Yasanın 4. maddesinde en son 30/07/2003-4964/3 madde ile değişiklik yapıldığını, Sayıştay Denetçilerince yapılan denetimlerde ve Sayıştay Daireleri ve Temyiz Kurulu tarafından yapılan değerlendirmelerde aynı mevzuat hükmünün yer aldığını, bu hükümlere göre karar verildiğini, bu kararın değişmesini gerektirecek bir mevzuat değişikliğinin bulunmadığını,

Söz konusu yemek hizmeti alım işinde;

... İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin 24/11/2014 tarihli ve 79 sayılı kararı ile memurların öğle yemeği yardımı ödeneğinin …TL olarak belirlendiğini ve bu kararın mevcudun oy birliği ile kabul edildiğini,

... İl Özel İdaresinin bütçesine, 2015 yılında memurlara verilecek öğle yemeği yardımı için …TL ödenek konulduğunu ve konulan bu ödeneğin …TL'sinin harcandığını, 2014 yılının sonunda il özel idaresi memur personeline 2015 yılında öğle yemeği verilmesi ile ilgili piyasa araştırması yapılarak yaklaşık maliyet tespit tutanağı ve ... lokantacılar odası başkanlığı rayiç bedel tutanağının düzenlendiğini, (Ek: 4-5)

Söz konusu tutanakta da görüleceği üzere haftanın beş günü ile ilgili çıkarılan yaklaşık maliyetin bir günlük tutarının 15.00-TL olup, bunun 1/2 sinin yani Kurum katkı payının personel için çalışılan mesai günü olarak toplam aylık yaklaşık 902.16.-TL Memur katkı payı kesildiğini, yaklaşık maliyetin yarısının kurum tarafından ödemesinin yapıldığını

Temyiz Kurulu kararlarından da görüleceği üzere .., …, Lokanta ve Restoran gibi yerlerden yemek hizmeti alımına ve bu tür ihalelere cevaz verildiğini, kurumda yemek hizmeti vermeye ve sunmaya elverişli bir yer bulunmaması, birden fazla idare binası bulunması, şehrin tamamına hizmet verilmesi gibi hususların dikkate alındığını, bu ihale sonucunda personelin tercihlerine uygun olarak yemek yemelerinin sağlandığını, memurlara nakdi yardım yapılmadığını, firmaya bu hizmet karşılığında yemek hizmet bedeli olarak ödeme yapıldığını,

Yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri ile savunmaya ek olarak sunulan Sayıştay Temyiz Kurulu kararları doğrultusunda; Kurumun yılı bütçesine konulan ödeneğin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak sureti ile Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ndeki amacın yerine getirildiğini, ödeneğin aşılmadığını, firmaya yapılan ve İdarece ödenen kısımda Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 9. maddesinde belirtilen giderlerin de bulunduğunu, bu nedenle ... İl Özel İdaresinde görevli memur ve sözleşmelilere yapılan yiyecek yardımında örnek olarak verilen kararlardan da anlaşılacağı üzere ilamda gösterilen toplan …-TL'lik kamu zararının kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Diğer sorumlulardan ..., … ile … göndermiş oldukları temyiz dilekçesinde;

4734 sayılı Kamu İhale Kanun’unda ihalenin türünün, yapım ve temin şeklinin nasıl hazırlanacağı ve hangi maddeye göre karar verileceğinin ihale yetkilisinin sorumluluğuna bırakıldığını, yapım şeklinin ve türünün ihale yetkilisi tarafından belirlendikten sonra ihale komisyonunun kurulduğunu, ihale komisyonunun ihalenin yapım türü ve temin şeklinin nasıl yapılacağıyla alakalı bir kararının ve sorumluluğunun olmadığını, İhale komisyonunun ihaleyi, ihale yetkilisinin kanun çerçevesinde koyduğu kurallara göre sonuçlandırmak zorunda olduğunu,

07.03.2018 tarihli kararda 5018 sayılı Kanunun 33. maddesi uyarınca ihale komisyonunun da sorumlu olduğunun iddia edildiğini,

İhale komisyonu üyesi olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 6.maddesine göre görevlendirilmiş olup tüm kararların 4734 sayılı Kanun hükümleri doğrulusunda aldıklarını, bu komisyonun 5018 sayılı Kanunla görevlendirilmiş herhangi bir görevi olmadığını, zira 5018 sayılı Kanun’un 33 maddesinde zikredilen komisyonun ihale komisyonu olmayıp giderlerin gerçekleşebilmesi için ödeme evraklarının (Hakedişlerin) hazırlanmasında görev yapan denetim ve muayene kabul komisyonu olduğunu,

Ayrıca 4734 sayılı Kanunun 40. Maddesinde; (İhalenin karara bağlanması ve onaylanması) “İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. “ denildiğini, buradan da anlaşılacağı üzere ihale komisyonunun aldığı kararın tavsiye niteliğinde olup nihai kararın ihale yetkilisinde olduğunu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından imzalanmadıkça herhangi bir resmiyet taşımadığını, bu aşamadan sonra ihale komisyonunun işin gerçekleşmesiyle alakalı herhangi bir mali sorumluluğunun ve yetkisinin olmadığını,

Ayrıca 10.11.2015 tarih ve 41026 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında " Ayrıca bu açıklamalar çerçevesinde ihale komisyonunda yer alan şahıslarından da sorumlu olmamaları gerektiği, ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır. " denildiğini,

Kaldı ki bu karar doğrultusunda mali sorumlulukların ihale komisyonuna yüklenmesi durumunda hiçbir devlet memurunun ihalelere katılmayacağını belirterek verilen tazmin hükmünün bozulmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“657 sayılı Kanun’un 212. maddesine dayanarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin :

4 üncü Maddesi; ”(Değişik :8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alımr.2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” Hükmünü,

5 inci Maddesinin üçüncü fıkrası; “ Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.” Hükmünü,

9 uncu maddesi ise; “ Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” Hükmünü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun:

2 inci maddesi; “Madde 2- Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:

a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler...”

Aynı kanunun 4 üncü maddesi ise; “Madde 4- Bu Kanunun uygulanmasında;

Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) , tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ...ifade eder.”

Hükümlerini içermektedir.

Yukarıda belirtilen yönetmelik ve kanun maddeleri hükümlerine göre, yemek hizmetlerinin 4734 sayılı kanun kapsamında hizmet alımı yoluyla temin edilmesinde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı, bu nedenle de ihale bedelinin tamamının tazminine hükmedilmesinin ve ihale komisyonu üyelerine sorumluluk yüklenilmesinin uygun olmayacağı,

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde ki ”(Değişik:8/8/2016-2016/9103 K.)Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır...”

Hükümleri aynı yönetmeliğin 5 ve 9 uncu maddeleri ile birlikte dikkate alınarak, hesaplanacak yemek maliyetinin yarısı üzerinden, yemek yiyenlerden tahsil edilen kısım düşüldükten sonra geriye kalan kısmının diğer sorumlulardan tazmin hükmüne karar verilmesi gerektiği,

Ayrıca benzeri olaylarla ilgili verilen tazmin kararını bozan birden fazla Temyiz Kurulu Kararı bulunduğu,

Dikkate alındığın da; ... İl Özel İdaresi 2015 yılı hesabının 1 inci Daire de yargılanması sonucu çıkarılan 28.02.2018 tarih ve 276 sayılı Ek İlamda yer alan ...TL tutarındaki tazmin hükmünün bozularak, yeniden karara bağlamak üzere dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.

Arz ederim.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra

Gereği Görüşüldü

6 sayılı ilamın 1 inci maddesiyle, tazminine hükmolunan ...TL ile ilgili olarak Temyiz Kurulu’nun 21.06.2017 tarih ve 43254 sayılı tutanakla “dairesine gönderilmesine” ilişkin kararı üzerine Dairesince 276 sayılı EK ilam ile;

... İl Özel İdaresi personeline yapılan yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla ...A.Ş.’den yapılması sonucu kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle tazminine hükmolunan ...TL için tazmin hükmünün devamına karar verilmiştir

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. maddesinde;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir.

2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları düzenleyen (E) Cetvelinin 43. maddesine göre; 657 sayılı Kanunun 212. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı, Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi olarak uygulanabilmektedir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Zira, bahsi geçen Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki farkın olması gerekmektedir.

Temyiz dilekçesinde diğer sorumlulardan ihale komisyon üyelerinin sorumluluğa ilişkin itirazları değerlendirildiğinde;

İhale komisyon üyelerinin ihaleleri mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmakla yükümlü olup sorumluluklarının da bu çerçevede belirlenmesi gerekmektedir. İhale komisyonu üyeleri, ancak ilgili harcama birimi tarafından hazırlanmış ve kendilerine havale edilmiş ihale işlem dosyası çerçevesinde ve ihale mevzuatına uygun olarak ihaleyi gerçekleştirmekten ve sonuçlandırmaktan sorumludurlar. Yemek yardımının veriliş usulü konusunda ihale komisyonu üyelerinin takdir yetkisi veya ihaleyi yapmama yetkisi bulunmamaktadır. Somut olayda ihalenin yürütülmesi ve sonuçlandırmasıyla ilgili olarak ilamda mevzuata aykırı bir tespit yer almadığından ihalenin uygulanması bir başka deyişle sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan kamu zararından da ihale komisyonu üyelerinin sorumlu tutulmaması, ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 1.Daire tarafından 6/276 sayılı Ek İlam ile verilen tazmin hükmünün; 21.06.2017 tarih ve 43254 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında belirtildiği üzere, gerek kamu zararı tutarı gerekse sorumluların yeniden belirlenmesi için tekrardan BOZULARAK, ilgili Dairesine gönderilmesine (Üyeler ..., …, ..., ..., ..., … ile …’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçesine karşı) oyçokluğu ile,

28.11.2018 tarihinde karar verildi.

Karşı oy gerekçesi

Üyeler ..., …, ..., ..., ..., … ile …’in karşı oy gerekçesi;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde:

“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Yemek hazırlama ve dağıtım işinin 4734 sayılı kanun kapsamında belirtilmiş “hizmet” tanımı içinde yer alması söz konusu işin ilgili mevzuatına aykırı olarak ihale edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği yemek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağını açıkça belirtmiştir.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu nedenle ...A.Ş.’ye yapılan ödemelerden, yemek yiyen personelden kesilen miktar düşüldükten sonra kalan tutarın tamamı kamu zararı niteliğindedir.

Ayrıca yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanunun cevaz verdiği yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti yerine personele para temsili araçlar sağlanarak yapılmasına olanak veren ihale sürecinde yer alanların da, 5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi uyarınca sorumluluğu bulunduğundan, yapılan ödemeden ödeme emri belgesini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin yanı sıra ihale komisyonu başkanı ve üyeleri ile ihaleye onay veren de sorumludur. Bu itibarla, verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.