Sayıştay 1. Dairesi 43530 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 1

• Dosya No: 43530

• Tutanak No: 45167

• Tutanak Tarihi: 10.10.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi üyelerinin 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun İhtisas Komisyonları başlıklı 16 ncı maddesinde geçen iş günü ifadesine aykırı olarak resmi tatil günleri ve hafta sonlarındaki toplantıları için huzur hakkı ödenmesi.

271 sayılı İlamın 1. maddesiyle, ... İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi üyelerinin 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun İhtisas Komisyonları başlıklı 16 ncı maddesinde geçen iş günü ifadesine aykırı olarak resmi tatil günleri ve hafta sonlarındaki toplantıları için huzur hakkı ödenmesi neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... ile gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... ile ...’in aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle;

5302 sayılı İl Özel İdare Kanunun 16. Maddesinde ihtisas komisyonlarının çalışmaları için işgünü ifadesine yer verilmiş olmasına rağmen kanunun toplantı süresi ve huzur hakkı ile ilgili 12, 16 ve 17 nci maddelerindeki düzenlemelere bakıldığında, kanunun meclis ihtisas ve denetim komisyonlarının çalışma süresi ile ilgili toplantı günü olarak bir üst sınır belirlendiğini, bu sürelerin toplantı günü olarak azami süreler olduğunun anlaşıldığını,

İl Genel Meclisi ihtisas komisyon çalışmalarını yaparken, komisyonlara gelen konular ile ilgili mutat yerinde ilk incelemeler için hafta sonları ve tatil günleri için personel ve araç ihtiyacı ile ilgili kamudan herhangi bir yardım talebinde bulunmadan kendi imkanları ile çalışmalarını gerçekleştirdiklerini, komisyon raporları tanzim edilmeden önce kamudan herhangi bir teknik destek alınması gerekli ise normal mesai günlerinde bu destekleri alarak komisyon çalışmalarının neticelendirildiğini,

İhtisas komisyonlarına havale edilen konuların çoğunluğu yerinde görülmek ve incelenmek istendiğinden, komisyon üyelerinin bu çalışmalarını ilçeler bazında alanda yaparak raporlarını hazırladıklarını,

Yapılan bu çalışmalar 5302 sayılı kanunun 16’ncı maddesinde belirtildiği gibi İmar ve Bayındırlık Komisyonu için 10, diğer komisyonlar için 5 günü geçmediğini, dolayısıyla komisyon üyelerine kanunda belirtilen sürelerin dışında fazla ödeme yapılmadığını,

Bunun yanı sıra; İçişleri Bakanlığı Kontrolörler Başkanlığı (Kamu Yönetimi uzmanı) Hayrettin GÜNGÖR' ün 2008 yılında yayımladığı açıklamalı, yorumlu ve içtihadı, İl Özel İdaresi mevzuatı 5302 Sayılı Kanun ve Diğer Mevzuat adlı kitabının 118. Sayfasında; İhtisas Komisyonları madde 16’nın açıklama 5. Komisyonların çalışma zamanı ve süresi başlıklı maddesinde; (diğer taraftan yasanın 16. Maddesindeki “ iş günü” ifadesinden ihtisas komisyonunun hafta sonu tatil günlerinde toplantı yapamayacağını veya toplantılarını aralıksız yapması gerektiğini söylemek zordur. İhtisas komisyonu gerekli görmesi halinde toplantılarına ara verebileceği gibi, hafta sonu tatil günlerinde de toplantılarının devam ettirilmesinde yasal bir engel bulunmamaktadır. Yeterli iş günü olarak “ 5 ve 10 gün” toplantı sürelerini aşmasın ) denildiğini,

Bu yüzden İhtisas Komisyonları olarak “ 5 ve 10 gün” lük toplantı sürelerini geçirip “5 gün toplanabilen bir komisyon çalışmasının 7-9 gün gibi” çalışmalara devam etmediğini, 10 günlük çalışma süresi olan İmar ve Bayındırlık Komisyonu olarak toplantı süresinin 12-14 yapılarak fazla ödemeye meydan verilmediğini,

5393 sayılı Kanunun 24, 25 ve 32 nci maddelerindeki toplantı süresi ve huzur hakkıyla ilgili düzenlemelere bakıldığında; Kanunun meclis ihtisas ve denetim komisyonunun çalışma süresiyle ilgili toplantı günü olarak bir üst sınır belirlediğini, bu sürelerin toplantı günü olarak azami süreler olduğunu, iş günü ifadesi kullanılmak suretiyle komisyonun hafta sonu ve resmi tatillerde toplantı yapmasının zorunlu kılmadığının anlaşıldığını, ancak komisyonun isteği halinde hafta sonu ve resmi tatil günlerinde toplantısını yasaklamadığını, komisyonun iş günü veya tatil günlerinde toplantı yapmasının toplantı günlerinden sayılacağını ve komisyon toplantılarının gün olarak azami süresinin değiştirmediğini, aynı gün meclis ihtisas komisyonuna ve denetim komisyonuna katılan meclis üyelerine sadece bir günlük huzur hakkı verileceğini, toplantı günlerinin çakışmaması şartıyla meclis, ihtisas komisyonu ve denetim komisyonu toplantısına katılan meclis üyesine her gün için ayrı ayrı huzur hakkı ödenebileceğinin anlaşıldığını,

... ilinin coğrafi şartlarının çok engebeli, dağlık ve dağınık yerleşim alanlarından oluştuğunu, bu nedenle de sık sık heyelan olayları ile karşı karşıya kaldığının göz önünde bulundurulması gerektiğini, ayrıca; 5302 sayılı İl Özel İdare Kanunun 5 inci maddesinde; “İl özel idaresinin görev alanı il sınırlarını kapsar.” ifadesinden de anlaşılacağı üzere, İl Genel Meclisinin ve ihtisas komisyonlarının görev alanının İl Özel İdaresinin görev alanı olan İl sınırlarını kapsadığını, yapılan hizmetlerin yerinde denetlemesi, işin kalitesinin, verimliliğin arttırılması, kamu kaynaklarının etkin ve yerinde kullanılması, yapılan hizmetlerin yerinde denetlenmesi amacıyla komisyon üyelerinin kendilerine gelen konuları yerinde denetlemek için haftanın yedi günü çalıştıklarını ve ücretlerini kanunen ödenmesi gereken gün sayısı üzerinden aldıklarını,

Yukarda açıklanan nedenlerle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Daha önceki savunmalarını tekrarlamış ve 5302 sayılı il Özel idaresi Kanununun 16. maddesinde ihtisas komisyonlarının çalışmaları için iş günü ifadesine yer verilmiş olmasına rağmen kanunun toplantı süresi ve huzur hakkı ile ilgili 12. 16. ve 17. maddelerindeki düzenlemelere bakıldığında, kanunun meclis ihtisas ve denetim komisyonlarının çalışma süresi ile ilgili toplantı günü olarak bir üst sınır belirlediğini, bu sürelerin toplantı günü olarak azami süreler olduğunun anlaşıldığını,

il Genel Meclisi ihtisas komisyon çalışmalarını yaparken, komisyonlara gelen konular ile ilgili mutat yerinde ilk incelemeler için hafta sonlan ve tatil günleri için personel ve araç ihtiyacı ile ilgili kamudan herhangi bir yardım talebinde bulunmadan kendi imkânları ile çalışmaların gerçekleştirildiğini,

Komisyon raporları tanzim edilmeden önce kamudan herhangi bir teknik destek alınması gerekli ise normal mesai günlerinde bu destekleri alarak komisyon çalışmalarının neticelendirildiğini, ihtisas komisyonlarına havale edilen konuların çoğunluğunun saha çalışmasını gerektirdiğini, komisyon üyelerinin bu çalışmaları ilçeler bazında alanda yapmak zorunda olduklarını,

Yapılan bu çalışmaların kanunun 16. maddesinde belirtildiği gibi imar ve Bayındırlık Komisyonu için 10 günü, diğer komisyonlar için 5 günü geçmediğini,

Konu ile ilgili yayınlanan makalelere göre de bu uygulamanın doğru olduğunu,

5393 sayılı kanunun 24. 25. ve 32. maddelerindeki toplantı süresi ve huzur hakkıyla ilgili düzenlemelere bakıldığında; Kanunun meclis ihtisas ve denetim komisyonunun çalışma süresiyle ilgili toplantı günü olarak bir üst sınır belirlediğini, bu sürelerin toplantı günü olarak azami süreler olduğunu, iş günü ifadesi kullanılmak suretiyle komisyonun hafta sonu ve resmi tatillerde toplantı yapmasını zorunlu kılmadığını,

Ancak komisyonun isteği halinde hafta sonu ve resmi tatil günlerindeki toplantısını yasaklamadığını,

Komisyonun iş günü veya tatil günlerinde toplantı yapmasının toplantı gününden sayılacağı ve komisyon toplantılarına gün olarak azami süresini değiştirmeyeceğini, aynı gün meclis ihtisas komisyonuna ve denetim komisyonuna katılan meclis üyelerine sadece bir günlük huzur hakkı verileceğini, toplantı günlerinin çakışmaması şartıyla meclis, ihtisas komisyonu ve denetim komisyonu toplantısına katılan meclis üyesine her gün için ayrı ayrı huzur hakkı ödenebileceğini,

İfade ederek 17.01.2018 tarihli 271 numaralı ilamın 1. maddesi ile verilen kamu zararının tazminine ilişkin hükmün kaldırılması talebinde bulunmuştur.

5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “Meclis Toplantısı” başlıklı 12. maddesinde:

“İl genel meclisi, il genel meclisince belirlenecek bir aylık tatil hariç her ayın ilk haftası meclis tarafından önceden belirlenen günde mutat toplantı yerinde toplanır.

Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür. ”

“Denetim Komisyonu” başlıklı 17. maddesinde:

“İl genel meclisi, her yılın ocak ayında yapılacak toplantısında il özel idaresinin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile hesap ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az, beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur.

... Komisyon, çalışmasını şubat ayı sonuna kadar tamamlar ve buna ilişkin raporunu, izleyen ayın on beşine kadar meclis başkanlığına sunar. ” denilmektedir.

İlgili Kanunun “İhtisas Komisyonları ” başlıklı 16. maddesinde ise:

“İl genel meclisi, bir yıl görev yapmak üzere üyeleri arasından en az üç, en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Plân ve Bütçe ile İmar ve Bayındırlık komisyonları en çok yedi kişiden meydana gelir.

İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin il genel meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. Eğitim, kültür ve sosyal hizmetler komisyonu, imar ve bayındırlık komisyonu, çevre ve sağlık komisyonu ile plân ve bütçe komisyonu kurulması zorunludur.

İmar ve bayındırlık komisyonu dışındaki komisyonların çalışma süreleri meclisin toplantı süresiyle sınırlıdır. Meclis toplantısını müteakip imar ve bayındırlık komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır.” ifadesine yer verilmiştir.

Kanun koyucu 12. ve 17. maddelerde İl Genel Meclisi toplantısı için gün ifadesi kullanmış, denetim komisyonu toplantısı için de şubat ayı sonuna kadar çalışmanın tamamlanacağını hüküm altına almıştır. 16. maddede ise “iş günü” ifadesine yer verilmiştir.

İş günü Ulusal bayram ile genel ve hafta sonu tatil günleri hariç, diğer günleri ifade etmektedir. Türk Dil Kurumu iş gününü “tatil günleri dışında kalan, çalışılmak üzere yasayla belirlenmiş gün, çalışma günü’’ olarak tarif etmektedir.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun “Çalışma Saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde:

“Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.

Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.

Ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kuramların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.

Bakanlar Kurulu, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir. ” denilmektedir.

İl genel meclisinin aylık mutat beş günlük toplantısı ve denetim komisyonunun her yıl şubat ayı sonuna dek tamamlaması gereken çalışmaları için gün kavramı kullanılmış ve bu konuda hafta içi veya sonu ayrımı olmadan toplantılar yapılmış hatta denetim komisyonları oluşturulduğu andan itibaren kesintisiz (hafta sonları dâhil) toplanmış ve huzur haklarını almışlardır.

İhtisas Komisyonları için ise işgünü ifadesi getirilerek sınırlama yapılmıştır. Kanun koyucu işgünü ifadesini özellikle getirmiştir diye değerlendirmek gerekir. Aksi takdirde diğer iki kanun maddesindeki gibi gün ifadesini kullanır veya sınırlama yapmazdı.

Bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile 2015 yılı ... İl Özel İdaresi hesabının Sayıştay 1. Dairesi tarafından yargılanması sonucunda çıkarılan 17.01.2018 tarih ve 271 numaralı ilamın 1. maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.

Arz ederim.” Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

Gereği Görüşüldü

271 sayılı İlamın 1. maddesiyle, ... İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi üyelerinin 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun İhtisas Komisyonları başlıklı 16 ncı maddesinde geçen iş günü ifadesine aykırı olarak resmi tatil günleri ve hafta sonlarındaki toplantıları için de huzur hakkı ödenmesi neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verildiği görülmüştür.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanun’unun “Meclis Toplantısı” başlıklı 12 nci maddesinde;

“İl genel meclisi, il genel meclisince belirlenecek bir aylık tatil hariç her ayın ilk haftası meclis tarafından önceden belirlenen günde mutat toplantı yerinde toplanır.

Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür.”

“Denetim Komisyonu” başlıklı 17 nci maddesinde;

“İl genel meclisi, her yılın ocak ayında yapılacak toplantısında il özel idaresinin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile hesap ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az, beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur.

… Komisyon, çalışmasını şubat ayı sonuna kadar tamamlar ve buna ilişkin raporunu, izleyen ayın on beşine kadar meclis başkanlığına sunar.” denilmektedir.

İlgili Kanunun “İhtisas Komisyonları” başlıklı 16 ncı maddesinde ise;

“İl genel meclisi, bir yıl görev yapmak üzere üyeleri arasından en az üç, en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Plân ve Bütçe ile İmar ve Bayındırlık komisyonları en çok yedi kişiden meydana gelir.

İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin il genel meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. Eğitim, kültür ve sosyal hizmetler komisyonu, imar ve bayındırlık komisyonu, çevre ve sağlık komisyonu ile plân ve bütçe komisyonu kurulması zorunludur.

İmar ve bayındırlık komisyonu dışındaki komisyonların çalışma süreleri meclisin toplantı süresiyle sınırlıdır. Meclis toplantısını müteakip imar ve bayındırlık komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır.” ifadesine yer verilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ... İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi tarafından oluşturulan ihtisas komisyonlarına iş günleri dışında yapılan toplantılar için de huzur hakkı ödendiği anlaşılmıştır.

Dilekçiler temyiz dilekçesinde; İl Özel idaresi Kanunu’nun 16. maddesinde ihtisas komisyonlarının çalışmaları için iş günü ifadesine yer verilmiş olmasına rağmen Kanunun toplantı süresi ve huzur hakkı ile ilgili 12. 16. ve 17. maddelerindeki düzenlemelere bakıldığında, kanunun meclis ihtisas ve denetim komisyonlarının çalışma süresi ile ilgili toplantı günü olarak bir üst sınır belirlediğini, bu sürelerin toplantı günü olarak azami süreler olduğunun anlaşıldığını, İl Genel Meclisi ihtisas komisyon çalışmalarını yaparken, komisyonlara gelen konular ile ilgili mutat yerinde ilk incelemeler için hafta sonları ve tatil günleri için personel ve araç ihtiyacı ile ilgili kamudan herhangi bir yardım talebinde bulunmadan kendi imkânları ile çalışmaların gerçekleştirildiğini, ihtisas komisyonlarına havale edilen konuların çoğunluğunun saha çalışmasını gerektirdiğini, komisyon üyelerinin bu çalışmaları ilçeler bazında alanda yapmak zorunda olduklarını, yapılan bu çalışmaların Kanunun 16. maddesinde belirtildiği gibi İmar ve Bayındırlık Komisyonu için 10 günü, diğer komisyonlar için 5 günü geçmediğini, 5393 sayılı Kanunun 24. 25. ve 32. maddelerindeki toplantı süresi ve huzur hakkıyla ilgili düzenlemelere bakıldığında; Kanunun meclis ihtisas ve denetim komisyonunun çalışma süresiyle ilgili toplantı günü olarak bir üst sınır belirlediğini, bu sürelerin toplantı günü olarak azami süreler olduğunu, iş günü ifadesi kullanılmak suretiyle komisyonun hafta sonu ve resmi tatillerde toplantı yapmasını zorunlu kılmadığını, ancak komisyonun isteği halinde hafta sonu ve resmi tatil günlerindeki toplantısını yasaklamadığını ifade etmişlerse de;

Kanun Koyucu 12 ve 17 nci maddelerde İl Genel Meclisi toplantısı için gün ifadesini kullanmış, denetim komisyonu toplantısı için de şubat ayı sonuna kadar çalışmanın tamamlanacağını hüküm altına almıştır. İhtisas komisyonlarının düzenlendiği 16 ncı maddede ise “iş günü” ifadesine yer verilmiştir.

İş günü Ulusal bayram ile genel ve hafta sonu tatil günleri hariç, diğer günleri ifade etmektedir. Türk Dil Kurumu iş gününü “tatil günleri dışında kalan, çalışılmak üzere yasayla belirlenmiş gün, çalışma günü” olarak tarif etmektedir.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Çalışma Saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde;

“Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.

Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.

Ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.

Bakanlar Kurulu, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.” denilmektedir.

İl genel meclisinin aylık mutat beş günlük toplantısı ve denetim komisyonunun her yıl şubat ayı sonuna dek tamamlaması gereken çalışmaları için gün kavramı kullanılmış ve bu konuda hafta içi veya sonu ayrımı olmadan toplantılar yapılmış hatta denetim komisyonları oluşturulduğu andan itibaren kesintisiz (hafta sonları dâhil) toplanmış ve huzur haklarını almışlardır.

İhtisas Komisyonları için ise Kanunda “Meclis toplantısını müteakip imar ve bayındırlık komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır” denilmek suretiyle, toplantı yapılacak gün sayısı için işgünü ifadesi getirilerek sınırlama yapılmıştır. Kanun Koyucu işgünü ifadesini özellikle getirmiş olup, toplantıların işgünlerinde yapılmasını öngörmüş bulunmaktadır. Aksi takdirde diğer iki kanun maddesindeki gibi gün ifadesini kullanır veya sınırlama yapmazdı.

Bu itibarla; 271 sayılı İlamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliği ile,

Karar verildiği 10.10.2018 tarih ve 45167 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.