Sayıştay 1. Dairesi 43484 Kararı - Yüksek Öğretim Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2015

• Daire: 1

• Dosya No: 43484

• Tutanak No: 53594

• Tutanak Tarihi: 01.02.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Hastanede görevli akademik personele Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödemenin üzerinde mesai dışı performans ek ödemesi yapılması;

5. 252 sayılı İlamın 16. maddesiyle; … Üniversitesi Döner Sermayesi Tıp Fakültesi ve ... Araştırma Uygulama Hastanesi’nde akademik personele Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödemenin üzerinde mesai dışı performans ek ödemesi yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlular, İlamın bu maddesine ilişkin olarak ortaklaşa gönderdikleri (kendilerini ilgilendiren maddeler için sadece o maddenin sorumluları) temyiz dilekçesinde ise özetle; “2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde döner sermayeden yapılacak ödemelerle ilgili sınırlamalar getirildiğini, ilgili Kanunda; “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartlan ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir.” denildiğini ve Yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde Üniversite Yönetim Kurullarının gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilendirildiğini, ilgili Kanun gereği döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas kılındığını, yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğunu, bu ilke çerçevesinde Kanun ve Yönetmelikte belirlenen üst sınırları aşmamak kaydıyla, yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya karma katkılarına göre ek ödeme hesaplaması yapılması yönünde düzenlemeler yapmanın mümkün olduğunu, … Üniversitesinin ... tarihli ve 14 nolu Yönetim Kurulu Kararıyla (TIP EK-B), Kanunda mesai içi 8 kat, mesai dışı 4 kat (toplamda 12 kat) olan katkı payı üst limitini, kendi kurum yapısı ve çalışma şartlarını düşünerek mesai içi 6 kat, mesai dışı 2 kat (toplamda 8 kat) olarak belirlediğini, bu sayede Kurumun gelir gider dengesinin düşünüldüğünü, üst limit olan 12 kat yerine 8 kat sınır olarak belirlendiğini, Yönetim Kurulu Kararında; “Hizmet üretim sürecinin yaklaşık % 24’ü mesai içinde olmasına rağmen özellikle eğitim ve araştırma süreçlerine zarar vermemek için toplam üretilen hizmetin en fazla % 50’si mesai dışı (B2) kapsamında hesaplamaya katılabilir.” denilerek mesai dışı üretilen hizmetin katkı payına esas alınmasının da sınırlandırıldığını ve toplam kayıt altına alınan hizmetlerin en fazla % 50’sinin mesai dışı yazılabileceği sınırının da getirildiğini, ancak bunu yaparken bireyin kanunla verilen ekonomik haklarını daha fazla sınırlandırmamak için hesaplama cetvelinin formülasyon kısmında mesai içi işlemler için 6 kat, toplamda da 8 kat sınırı getirildiğini, mesai içinden 6 kat sınırını tamamlamayan bireylere mesai dışı artık değerleri ile toplam 8 kata kadar ulaşabilme imkânı sağlandığını, İlamda mesai dışı ödeme payı sınırları geçmiş gibi gözüken personelin tümünün mesai içi ve dışı toplamında Kanunun yalnızca mesai içi için koyduğu 8 kat üst sınırını bile geçemediğini ve belki de altında kaldığını, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde kamu zararının “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandığı da göz önünde bulundurulduğunda; öncelikle mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin tespit edilmesi gerektiğini, oysa üst norm niteliğindeki Kanun ve Yönetmelikteki sınırlamaların aşılmadığından mevzuata aykırılıktan da söz edilemeyeceğini düşünmekte olduklarını, Üniversite Yönetim Kurulunun kanuni sınırlar içinde düzenleme yapabileceğini; hatta bunun bir zorunluluk olduğunun açık olduğunu, kaldı ki, idarelerin takdir yetkisinin varlığı kabul edildikten sonra, idarenin bu takdir yetkisini çalışan herkes için eşit ve açık bir şekilde kullanılmasında ve böylece hukuki belirliliği sağlamasında bu çerçevede düzenlemeler yapmasında bir sakınca olmadığı gibi bunun hukuk devleti ilkesinin de bir gereği olduğunu, bu bağlamda 6085 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin “yetkili merci ve organlar tarafından usulüne uygun olarak alınan karar veya yapılan iş ve işlemlerin mevzuata ve idarelerce belirlenen hedef ve göstergelere uygun olmasına rağmen, yönetsel bakımdan gerekliliği, ölçülülüğü, uygun bulunmadığı yönünde görüş ve öneri içeren yerindelik denetimi sayılabilecek denetim raporu düzenlenemez, denetim raporlarında kamu idaresinin yerine geçerek belirli bir iş ve işlemin yapılmasını veya belirli bir politikanın uygulanmasını zorunlu kılacak, kamu idaresinin takdir yetkisini sınırlayacak veya ortadan kaldıracak görüş ve talep içeren rapor düzenlenemez.” hükmü de göz önünde bulundurularak üst hukuk normlarındaki sınırları aşmayan bu ödemenin mevzuata uygunluğuna karar verilmesi gerektiğini, daha somut bir şekilde izah edilecek olursa; 2547 sayılı Kanunun 58 maddenin (c) fıkrasının birinci bendinde; “Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800’ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü” ve aynı fıkranın ikinci bendinde “Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.” denildiğini, Üniversite Yönetim Kurulunun yukarda sayılan yetkileri dahilinde almış olduğu … tarihli ve … nolu Kararının (TIP EK-B) 3 üncü maddesinin (a) bendinde “gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine ek ödeme matrahın en fazla % 600’ü”, aynı Üniversite Yönetim Kurulu Kararının 4 üncü maddesinde “Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık (1) numaralı bentte (a) kısmında belirtilen personele ek ödeme matrahın % 200’ünü” geçmeyecek kadar ek ödeme yapılabilir denildiğini, yine aynı Üniversite Yönetim Kurulu Kararının DAĞITIM ESASLARI başlıklı 7 nci maddesinde; "Bir öğretim üyesi ve görevlisi ile uzman doktorlara yapılacak ek ödemede; yönetim kurulunca belirlenen mesai içi ek ödeme tavan oranının en fazla % 35’ine kadar (A) puanı, % 75’ine kadar mesai içi gelir getirici faaliyeti (B1) puanı, en fazla % 25'ine kadar eğitim- öğretim faaliyeti (C) puanı, en fazla % 25’ine kadar bilimsel yayın faaliyeti (D) puanı ve en fazla % 15 ine kadar diğer faaliyetler (E) puanı dikkate alınır. Bunların toplamı yönetim kurullarınca belirlenen tavan oranını geçemez. Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen oranının % 50’sinden fazla olamaz.” denilerek konuya tamamlayıcı bir açıklama getirildiğini, görüldüğü gibi Yönetim Kurulunun Kanunda mesai içi 8 kat, mesai dışı 4 kat (toplamda 12 kat) olan katkı payı üst limitini, kendi kurum yapısı ve çalışma şartlarını düşünerek mesai içi 6 kat, mesai dışı 2 kat (toplamda 8 kat) olarak sınırlandırdığını, bu sayede Kurumun gelir gider dengesi düşünülerek toplam üst limit olan 12 kat yerine 8 kat sınır olarak belirlendiğini, ayrıca toplam kayıt altına alınan hizmetlerinde en fazla % 50’sini mesai dışı olarak yazılabileceği düzenlemesini getirdiğini, ancak (% 600-% 200 düzenlemesinden dolayı) mesai dışı üst sınırını geçmiş gibi görünen personelin hiç birinin mesai içi+mesai dışı toplamında Kanunun koyduğu üst limiti geçmediğinin açık olduğunu, aslında Yönetim Kurulunun aldığı Karardaki % 600-% 200 düzenlemesi ile Yönetmeliğin bireylere verdiği mesai dışı mesai içinin % 50’si olabilir hakkının kısıtlandığını, ancak ilgili Yönetim Kurulunun devam Kararında en fazla % 50’sini mesai dışı olarak yazılabileceği düzenlemesi ile bu karışıklığın giderildiğini, bu sebeple kayıt altına alınan hizmetlerin en fazla % 50 sini mesai dışı olarak yazılabileceği düzenlemesi dikkate alındığında esasen mesai dışı üst sınırını geçmiş gibi görünen personelin hiç birinin bu sınırı da geçmediğinin görüleceğini, alınan Yönetim Kurulu Kararına göre hesaplamaya örnekler verilecek olursa; gelir getiren görevlerde çalışan bir öğretim üyesinin;

“Mesai içi toplam % 600 aldı ise, mesai dışı en fazla % 200 alacağını, toplam % 800’ü geçemeyeceğini”,

“Mesai içi toplam % 500 aldı ise, mesai dışı en fazla % 300 alacağını, toplam % 800’ü geçemeyeceğini”,

“Mesai içi toplam % 400 aldı ise, mesai dışı en fazla % 300 alacağını, toplam % 800’ü geçemeyeceğini ve Yönetmelikteki mesai dışı mesai içinin % 50’si olması kuralı gereği % 700 alabileceğini

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, mevzuata uygun yapılan ödemeler nedeniyle kamu zararı da oluşmadığından bu madde için verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini Kurulumuza bildirmiştir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; temyiz dilekçesinde özetle;

• 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde döner sermayeden yapılacak ödemelerle ilgili sınırlamalar getirildiği, ilgili Kanunda "Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartlan ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir.” denildiği ve Yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurullarının gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilendirildikleri,

• İlgili kanun gereği döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas kılındığı, yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu kılındığı, bu ilke çerçevesinde Kanun ve Yönetmelikte belirlenen üst sınırları aşmamak kaydıyla yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya karma katkılarına göre ek ödeme hesaplaması yapılması yönünde düzenlemeler yapmanın mümkün olduğu,

• … Üniversitesinin ... tarihli ve 14 nolu Yönetim Kurulu Kararıyla (TIP EK-B), Kanunda mesai içi 8 kat, mesai dışı 4 kat (toplamda 12 kat) olan katkı payı üst limitini, kendi kurum yapısı ve çalışma şartlarını düşünerek mesai içi 6 kat, mesai dışı 2 kat (toplamda 8 kat) olarak belirlediği,

• Bu sayede kurumun gelir gider dengesinin düşünüldüğü, Yönelim Kurulu Kararında; “Hizmet üretim sürecinin yaklaşık % 24’ü mesai içinde olmasına rağmen özellikle eğitim ve araştırma süreçlerine zarar vermemek için toplam üretilen hizmetin en fazla % 50'si mesai dışı (B2) kapsamında hesaplamaya katılabilir.” denilerek mesai dışı üretilen hizmetin katkı payına esas alınması da sınırlandırılarak toplam kayıt altına alınan hizmetlerin en fazla % 50'sinin mesai dışı yazılabileceği sınırının getirildiği,

• Ancak bunu yaparken bireyin kanunla verilen ekonomik haklarını daha fazla sınırlandırmamak için hesaplama cetvelinin formülasyon kısmında mesai içi işlemler için 6 kat, toplamda da 8 kat sınırı getirildiği, mesai içinden 6 kat sınırını tamamlamayan bireylere mesai dışı artık değerleri ile toplam 8 kata kadar ulaşabilme imkânı sağlandığı,

• İlamda mesai dışı ödeme payı sınırlan geçmiş gibi gözüken personelin tümünün mesai içi ve dışı toplamında Kanunun yalnızca mesai içi için koyduğu 8 kat üst sınırını bile geçemediği ve belki de altında kaldığı,

• Üniversite Yönetim Kurulunun kanuni sınırlar içinde düzenleme yapabileceği; hatta bunun bir zorunluluk olduğu,

• Yönetim Kurulunun Kanunda mesai içi 8 kat, mesai dışı 4 kat (toplamda 12 kat) olan katkı payı üst limitini, kendi kurum yapısı ve çalışma şartlarını düşünerek mesai içi 6 kat, mesai dışı 2 kat (toplamda 8 kat) olarak sınırlandırdığı, bu sayede kurumun gelir gider dengesi düşünülerek toplam üst limit olan 12 kat yerine 8 kat sınır olarak belirlendiği,

• Ayrıca toplam kayıt altına alınan hizmetlerinde en fazla % 50’sinin mesai dışı olarak yazılabileceği düzenlemesinin getirildiği, ancak (% 600-% 200 düzenlemesinden dolayı) mesai dışı üst sınırını geçmiş gibi görünen personelin hiç birinin mesai içi +mesai dışı toplamında Kanunun koyduğu üst limiti geçmediği,

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (c) fıkrasına göre mesai içi ve mesai dışı ek ödeme tavan oranının belirlendiği, buna göre örneğin gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai içi 8 kat mesai dışı 4 kata kadar ek ödeme yapılabildiği, aynı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasında; “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim- öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” hükmünün yer aldığı, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; "Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.” denildiği, Kanun ve Yönetmelik maddesi gereği yasal sınırlar dahilinde ek ödeme oranı belirlemede esas yetkili organın üniversite yönetim kurulları olduğu, ... tarihli Yönetim Kurulu Kararı eki olan … Üniversitesi Döner Sermayesi Tıp Fakültesi ve ... Araştırma Uygulama Hastanesi Katkı Payı Dağıtım Esaslarının “Genel İlkeler” bölümünün 3 üncü maddesinde:

“(I) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri almaya hak kazanan öğretim üyesi ve araştırma görevlisi personelden;

a) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine ek ödeme matrahının en fazla yüzde 600'ü, ... " Yine aynı Esasların "Genel İlkeler" bölümünün 4 üncü maddesinde: "Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte (a) kısmında belirtilen personele hesaplanan ek ödeme matrahının yüzde 200'ünü, ... , geçmeyecek kadar ek ödeme yapılabilir. ...”

Denildiği, söz konusu Yönetim Kurulu Kararı eki olan Esasların ilgili maddesine göre gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai içi 6 kata mesai dışı 2 kata kadar performans ek ödemesi yapılabileceği, rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlileri için Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödeme oranı olan 2 katın üzerinde mesai dışı performans ek ödemesi yapıldığının görüldüğü, adı geçen Yönetmeliğin “Yasaklar" başlıklı 9 uncu maddesi gereğince haksız olarak yapılan ek ödemelerin geri alınması gerektiği; bu nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlular … ve … ve Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereği Temyiz Kurulunca görülen lüzum üzerine sorumluların yanında duruşmaya katılmasına ve dinlenilmesine karar verilen … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlamın 15. maddesinin (A) bendine ilişkin yukarıda işbu tutanağın 3. maddesinde belirtilen mevzuat hükümleri bağlamında bir değerlendirme yapılacak olursa;

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasına göre mesai içi ve mesai dışı ek ödeme tavan oranı belirlenmiş olup, gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai içi 8 kata, mesai dışı 4 kata kadar ek ödeme yapılabilir.

Aynı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasında; “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.” denilmektedir. Kanun ve Yönetmelik maddesi gereği yasal sınırlar dahilinde ek ödeme oranı belirlemede esas yetkili organ üniversite yönetim kurullarıdır.

Nitekim bu yetki kapsamında ... tarihli ve ... sayılı Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu toplantısında alınan Karar eki olan … Üniversitesi Döner Sermayesi Tıp Fakültesi ve ... Araştırma Uygulama Hastanesi Katkı Payı Dağıtım Esaslarının “Genel İlkeler” bölümünün 3 üncü maddesinde:

“(1) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde çalışan ve döner sermaye gelirlerden katkı payı almaya hak kazanan öğretim üyesi ve araştırma görevlisi personelden;

a) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine ek ödeme matrahının en fazla yüzde 600'ü, …”,

Yine aynı Esasların “Genel İlkeler” bölümünün 4 üncü maddesinde:

“Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte (a) kısmında belirtilen personele hesaplanan ek ödeme matrahının yüzde 200'ünü, … , geçmeyecek kadar ek ödeme yapılabilir. ...”

Denilerek gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai içi 6 kata, mesai dışı 2 kata kadar döner sermaye ek ödemesi yapılmasına karar verilmiştir.

Yargılamaya esas rapor ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlileri için Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödeme oranı olan 2 katın üzerinde (B2) puanı üzerinden mesai dışı döner sermaye ek ödemesi yapıldığı görülmüş ve aşan tutarlar için Dairece tazmin hükmü verilmiştir.

Öncelikle, yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümleri doğrultusunda Yönetim Kurullarına yapılacak bu ödemelerle ilgili geniş yetkiler tanınmıştır.

Söz konusu yönetmelik incelendiğinde Yönetim Kurullarının;

Kanuni sınırlar dâhilinde yapılacak kesintilerden sonra, ilgili dönem için dağıtılacak miktarı belirlemeye,

Birim veya alt birim ortalamasından kadro/görev unvan katsayısına göre alınan (A) puanına, bireysel üretilen puanların (B1, B2, B3, C) katkı oranını belirlemek üzere (B1, B2, B3 için KK1 olarak, C için KK2 olarak) (0,2) ila (0,9) arasında katsayıyı belirlemeye,

Hizmetin gerçekleşmesi ve gelirin tahsilatına göre Yönetmelik esasları dikkate alınarak ödeme dönemini belirlemeye,

Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlemeye,

Öğretim elemanlarına gelir getirici katkılarına göre yapılacak ek ödemelerde; yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya karına katkılarına göre ek ödeme hesaplaması yapılmasını uygun görmeye,

Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimler dışındaki birimlerde, yükseköğretim kurumunun yapısı ve mali durumu göz önünde bulundurularak (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından bir veya birden fazlasının kullanılmasına karar vermeye,

Belli şartlarda, mesai dışı çalışılan her bir saat için (A) puanının % 1’ine kadar ek puan vermeye,

Birimde çalışanların, birim veya alt birim ortalamasına göre değerlendirilmesine veya birim ve alt birim ortalamasının birlikte ve hangi oranlarda değerlendirilmesi gerektiğine karar vermeye,

Alt birimin, özelliklerinden dolayı birim ortalamasının altında kalması durumunda, hesaplamaların birim ortalamasından yapılıp yapılmamasına karar vermeye,

Ek-1 sayılı cetvelde yer alan katsayı aralıkları içerisinde kalınmak kaydıyla kadro/görev unvan katsayısı belirlemeye,

Gruplar içindeki her unvan için aralıklar dâhilinde ayrı katsayı belirlemeye,

Listede bulunmayan görev unvanları için aynı grup içine girebilecek eşdeğer eklemeler ve puanlamalar yapılabilmeye,

Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ndeki puanları, işlem için ayrılan süre, emek, maliyet ve risk gibi unsurları dikkate almak kaydıyla % 50 oranında artırmaya veya azaltmaya,

Yönetim kurullarının yetkili kılındığı görülmektedir.

İlgili kanun gereği döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur. Bu ilke çerçevesinde kanun ve yönetmelikte belirlenen üst sınırları aşmamak kaydıyla, yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya karına katkılarına göre ek ödeme hesaplaması yapılması yönünde düzenlemeler yapmak mümkündür.

Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu da Kanunda 8 kat olarak sınırlandırılan mesai içi katkı payı oranını, mesai içi ve dışı toplamı 8 kat olacak şekilde sınırlamış, toplam kayıt altına alınan hizmetlerin de en fazla % 50’sinin mesai dışı yazılabileceği düzenlemesini getirmiştir. Ancak mesai dışı ödeme üst sınırlarını geçmiş gibi gözüken personelin hiç birinin mesai içi ve dışı toplamında kanunun koyduğu üst sınırı (12 katı) bir yana Kanunun yalnızca mesai içi için koyduğu (ya da Yönetim Kurulunun belirlediği mesai içi mesai dışı toplam) 8 kat üst sınırını bile geçmediği anlaşılmaktadır. Yönetim kurulu kararına göre yapılan bu ödemelerde ilgililerin aldığı puanların farklılığı bazı kişilerin olması gerekenden daha az, bazı kişilerin de alması gerekenden daha fazla pay almasına yol açmış olabilir. Ancak yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya karına katkılarına göre ek ödeme hesaplaması yapılması yönünde düzenleme yetkisi bulunan Yönetim Kurulunun yaptığı bu düzenlemenin verimliliğe ve karlılığa olan katkısı ölçülmeden her hangi bir mükerrer ödeme veya aynı dönemdeki aynı katkı için iki farklı kişiye yapılmış bir ödeme de tespit edilmediğinden bir kamu zararından söz etmek doğru olmaz. Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde kamu zararının “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandığı da göz önünde bulundurulduğunda öncelikle mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin tespit edilmesi gerekir. Oysa üst norm niteliğindeki Kanun ve Yönetmelikteki sınırlamalar aşılmadığından; mevzuata aykırılıktan da söz edilemeyeceği değerlendirilmektedir.

Kaldı ki, ödemeye esas Döner Sermaye Yönetim Kurulu Kararının “Dağıtım Esasları” başlıklı 7 nci maddesinde; “… Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen oranının % 50’sinden fazla olamaz.” denilerek de % 300’e kadar öğretim üyelerine mesai dışı ek ödemesi verilmesi imkânı sağlandığı sonucu ortaya çıkmaktadır. Kararın 7 nci maddesindeki bu hükmün 4 üncü maddedeki % 200’lük üst sınır ile çelişiyor gibi gözükmekle beraber; sorumlularca bu düzenlemenin amacı mesai içi işlemler için 6 kat, toplamda da 8 kat sınır dâhilinde mesai içinden 6 kat sınırını tamamlamayan bireylere mesai dışı artık değerleri ile toplam 8 kata kadar ulaşabilme imkânı olarak açıklanmış olup, bu amacın gerek Kanundaki gerekse Yönetmelikte sınırlamalar ile uyumlu olduğu da açıktır.

Yukarıdaki hususu bir örnekle rakamsal olarak açıklayacak olursak; gelir getiren görevlerde çalışan bir öğretim üyesi; mesai içi toplam % 600 aldı ise, mesai dışı en fazla % 200 alır. Toplam % 800’ü geçemez. Mesai içi toplam % 500 aldı ise, mesai dışı en fazla % 300 alır. Toplam % 800’ü geçemez. “Mesai içi toplam % 400_aldı ise, mesai dışı en fazla % 300 alır. Toplam % 800’ü geçemez ve Yönetmelikteki mesai dışı mesai içinin % 50 sini olması kuralı gereği % 700 alabilir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, üst hukuk normlarındaki sınırları aşmayan bu ödeme sonucu 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığından; temyiz talebinde bulunan sorumluların ortaklaşa gönderdikleri dilekçede yer alan itirazların kabul edilerek 252 sayılı İlamın 16. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı …, …. Daire Başkanı … ve .... Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …., Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 01.02.2023 tarih ve 53594 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı …, …. Daire Başkanı … ve .... Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …., Üye …, Üye … ve Üye …:

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasına göre mesai içi ve mesai dışı ek ödeme tavan oranı belirlenmiştir. Bu madde uyarınca ilgili birimlerde gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai içi 8 kat mesai dışı 4 kata kadar ek ödeme yapılabilir.

Aynı Kanunun 58 inci maddesinin (i) fıkrasında; “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında ise; “Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.” denilmektedir. Kanun ve Yönetmelik maddesi gereği yasal sınırlar dahilinde ek ödeme oranı belirlemede esas yetkili organ üniversite yönetim kurullarıdır.

... tarihli Yönetim Kurulu Kararı eki olan … Üniversitesi Döner Sermayesi Tıp Fakültesi ve ... Araştırma Uygulama Hastanesi Katkı Payı Dağıtım Esaslarının “Genel İlkeler” bölümünün 3 üncü maddesinde:

“(I) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde çalışan ve döner sermaye gelirlerden katkı payı almaya hak kazanan öğretim üyesi ve araştırma görevlisi personelden;

a) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine ek ödeme matrahının en fazla yüzde 600'ü,… .” Yine aynı Esasların “Genel İlkeler” bölümünün 4 üncü maddesinde: “Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte (a) kısmında belirtilen personele hesaplanan ek ödeme matrahının yüzde 200'ünü, … , geçmeyecek kadar ek ödeme yapılabilir. ...”

Denilmekte olup, söz konusu Yönetim Kurulu Kararı eki olan Esasların ilgili maddesine göre gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai içi 6 kata mesai dışı 2 kata kadar gelir getirici katkıya dayalı döner sermaye (bilinen adıyla performans) ek ödemesi yapılabilir.

Buna karşın, yargılamaya esas rapor ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlileri için Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödeme oranı olan 2 katın üzerinde mesai dışı performans ek ödemesi yapıldığı görülmüştür.

Bu itibarla, akademik personele Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödemenin üzerinde mesai dışı performans ek ödemesi yapılması 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verdiğinden; temyiz dilekçesindeki iddiaların reddedilerek tazmin hükmünün tasdik edilmesi gerekir.

Ayrıca hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak yine …. Daire Başkanı … ile Üye …:

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un “Temyiz” başlıklı 55 inci maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (8 azınlık oyuna karşı 9 çoğunluk oyu ile Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.