Sayıştay 1. Dairesi 43484 Kararı - Yüksek Öğretim Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2015

• Daire: 1

• Dosya No: 43484

• Tutanak No: 53594

• Tutanak Tarihi: 01.02.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi yöneticilerine döner sermayeden yönetici payı ödenmesi;

2. 252 sayılı İlamın 11. maddesiyle; … Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (…) yöneticilerine döner sermayeden yönetici payı ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlular, İlamın bu maddesine ilişkin olarak ortaklaşa gönderdikleri (kendilerini ilgilendiren maddeler için sadece o maddenin sorumluları) temyiz dilekçesinde ise özetle; ... Müdür ve Müdür Yardımcıları Merkez’de düzenlenen eğitim programlarının planlanması, programların geliştirilmesi ve gerekli ise programda yeni düzenlemelerin yapılması, programın ne şekilde sonlandırılacağı, programda yer alacak eğitmenlerin tespit edilmesi ve eğitmenlerle görüşmelerin gerçekleştirilmesi, eğitmen, katılımcı arasında ortaya çıkan akademik aksaklıkların giderilmesi, eğitim programlarına katılanlardan geri dönüşlerin alınması ve değerlendirilmesi, programlarda yer alan eğitmenlerle işbirliği, koordinasyon ve uyumun sağlanması gibi eğitim süreçlerinin tamamında akademik bilgi birikimi ve tecrübelerini kullanarak koordinatörlerin de koordinatörü gibi görev yapmakta olduklarını, esasen Yönetim Kurulu Kararında zikredilen yönetici payı ifadesinin alışılagelmiş bir ifade olduğunu ve aslında üst koordinatörlük görevi olduğunu, ... Müdürü ve Müdür Yardımcılarının bu görevini de çoğunlukla programların mesai saatleri dışında olması nedeniyle hafta içi 17.30 sonrasındaki saatlerde veya hafta sonu cumartesi, pazar günlerinde öğretim üyeliği dışındaki görevlerinin dışında ek bir performans sergileyerek gerçekleştirdiklerini, malum olduğu üzere bu görevi hiçbir ücret ödenmeden kimsenin yapmasının mümkün olmayacağını, ... Müdür ve Müdür Yardımcılarının akademik bilgi, beceri ve tecrübelerini kullanarak döner sermaye gelirlerine doğrudan katkı sunmakta olduklarını, bu nedenle ... Müdür ve Müdür Yardımcılarının 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (d) ve aynı maddenin (c) , (e ) fıkraları ile 18 Şubat 2011 tarihli, 27850 sayılı Resmî Gazete’ de yürürlüğe giren “Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliği”n 4 üncü maddesine istinaden akademik koordinasyonun gerçekleştirilmesine yönelik gösterilen ek performans nedeniyle mevzuata uygun gelir getirici katkı payı ödemesi yapıldığını, ... Müdür ve Müdür Yardımcılarının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 22 inci maddesinde belirtilen akademik görevleri yerine getirmekle yükümlü ve 36 ncı maddesine göre de devamlı statüde görev yapan Üniversite’nin öğretim üyeleri olduğunu, 2547 sayılı yasanın 58 inci maddesinin (h) fıkrası ile 18 Şubat 2011 tarihli, 27850 sayılı Resmi Gazete’de yürürlüğe giren “Yükseköğretim Kuramlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliği”n 10 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasında belirtilen yetkili Üniversite Kurulları tarafından usullere uygun olarak görevlendirildiğini ifade ederek, yukarıdaki açıklamalarında yasal dayanaklarını sunduklarını ... Müdür ve Müdür yardımcılarının katkı payı ödemelerinin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi (f) fıkrasında belirtilen yönetici payı ödemeleriyle ilgisi bulunmadığını dile getirmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında özetle; temyiz dilekçesinde özetle;

• ... Müdür ve Müdür yardımcılarının Merkez'de düzenlenen eğitim programlarının planlanması, programların geliştirilmesi ve gerekli ise programda yeni düzenlemelerin yapılması, programın ne şekilde sonlandırılacağı, programda yer alacak eğitmenlerin tespit edilmesi ve eğitmenlerle görüşmelerin gerçekleştirilmesi, eğitmen, katılımcı arasında ortaya çıkan akademik aksaklıkların giderilmesi, eğitim programlarına katılanlardan geri dönüşlerin alınması ve değerlendirilmesi, programlarda yer alan eğitmenlerle işbirliği, koordinasyon ve uyumun sağlanması gibi eğilim süreçlerinin tamamında akademik bilgi birikimi ve tecrübelerini kullanarak koordinatörlerin de koordinatörü gibi görev yapmakta oldukları,

• Esasen Yönetim Kurulu Kararında zikredilen Yönetici payı ifadesinin alışılagelmiş bir ifade olduğu ve aslında üst koordinatörlük görevi olduğu,

• ... Müdürü ve Müdür Yardımcılarının bu görevini de çoğunlukla programların mesai saatleri dışında olması nedeniyle hafta içi 17.30 sonrasındaki saatlerde veya hafta sonu cumartesi, pazar günlerinde öğretim üyeliği dışındaki görevlerinin dışında ek bir performans sergileyerek gerçekleştirdiği,

• Bu görevi hiçbir ücret ödenmeden kimsenin yapmasının mümkün olmayacağı,

• ... Müdür ve Müdür yardımcılarının akademik bilgi, beceri ve tecrübelerini kullanarak döner sermaye gelirlerine doğrudan katkı sundukları,

• Bu nedenle ... Müdür ve Müdür Yardımcılarına 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c), (d), ve (e) fıkraları ile 18 Şubat 2011 tarihli, 27850 sayılı Resmî Gazete 'de yürürlüğe giren “Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliği”n 4 üncü maddesine istinaden akademik koordinasyonun gerçekleştirilmesine yönelik gösterilen ek performans nedeniyle mevzuata uygun gelir getirici katkı payı ödemesi yapıldığı,

• ... Müdür ve Müdür Yardımcılarının 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 22 inci maddesinde belirtilen akademik görevleri yerine getirmekle yükümlü ve 36 ncı maddesine göre de devamlı statüde görev yapan Üniversite'nin öğretim üyesi olduğu,

• 2547 sayılı Yasanın 58 inci maddesinin (h) fıkrası ile 18 Şubat 2011 tarihli, 27850 sayılı Resmi Gazete de yürürlüğe giren “Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliği”n 10 uncu maddesinin 6 ncı fıkrasında belirtilen yetkili Üniversite Kurulları tarafından usullere uygun olarak görevlendirildiği,

• ... Müdür ve Müdür Yardımcılarının katkı payı ödemelerinin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi (f) fıkrasında belirtilen yönetici payı ödemeleriyle ilgisinin olmadığı

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (f) fıkrası uyarınca, döner sermaye katkı payı ödemelerinde esas olanın; gelir getirici işleme doğrudan katkı yapanlara katkıları oranında pay verilmesi olup, yönetici payının istisnai bir düzenlemenin konusu olduğu, bu kapsamda Kanun Koyucunun yönetici payı alabilecek olanları; Rektör, Rektör Yardımcısı, Dekan, Dekan Yardımcısı, Genel Sekreter, Başhekim, Enstitü ve Yüksekokul Müdürleri ve bunların yardımcıları olarak tek tek belirlediği, dolayısıyla, Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (...) yöneticilerine katkılarından dolayı mevzuat gereği katkı payı ödenmesi gerekse de, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (f) fıkrasında yönetici payı alması gerekenler arasında Araştırma Merkezi Yöneticileri yer almadığından bu kişilerin yönetici payı almalarının mümkün olmadığı, bu nedenlerle temyiz talebinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlular … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İlamın 10. maddesinin (A) bendine ilişkin yukarıda işbu tutanağın maddesinde yapılan açıklamalar doğrultusunda; yönetici payı olarak değil de döner sermaye gelirlerine katkıları nedeniyle ek ödeme aldıkları ödemeye esas belgelerle sabit olan … Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (...) Müdür ve Müdür Yardımcılarına koordinatörlük hizmet ve faaliyetleri için döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından ve bu ödeme 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet vermediğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların ortaklaşa gönderdikleri dilekçede yer alan itirazların kabul edilerek 252 sayılı İlamın 11. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 01.02.2023 tarih ve 53594 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

…. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

Öncelikle, hem Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesindeki tanım, hem de işletmelerin tarihsel gelişimi göz önünde bulundurulduğunda; işletmelerin, kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için kurulduğu, hiçbir şekilde kazanç amaçlı kurulmadığı ve asıl amacın, kamusal nitelikte olan bazı mal veya hizmetlerin arzı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda, her kamusal görevin bireysel gelir getirici faaliyet olarak görülmemesi ve yapılan her işin döner sermaye ek ödemesine hak kazandıracağının düşünülmemesi gerekir. Temyize konu tazmin hükmüne olayın bu yönüyle bakıldığında; temyiz dilekçesinde döner sermeye ek ödemesine hak kazandıran ve mesai saatleri dışında yapıldığı belirtilen “Merkez’de düzenlenen eğitim programlarının planlanması, programların geliştirilmesi ve gerekli ise programda yeni düzenlemelerin yapılması, programın ne şekilde sonlandırılacağı, programda yer alacak eğitmenlerin tespit edilmesi ve eğitmenlerle görüşmelerin gerçekleştirilmesi, eğitmen, katılımcı arasında ortaya çıkan akademik aksaklıkların giderilmesi, eğitim programlarına kakılanlardan geri dönüşlerin alınması ve değerlendirilmesi, programlarda yer alan eğitmenlerle işbirliği, koordinasyon ve uyumun sağlanması gibi vb.” faaliyetlerin; Türkçe öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (...) Müdürü ve Müdür Yardımcılarının asli görevleri kapsamında yapması gereken ve yaptığı faaliyetler olduğu izahtan varestedir.

Koordinatörlük hizmeti olarak adlandırılan tüm bu faaliyetler, Müdür ve Müdür Yardımcılarının yöneticilik görevlerinin bir parçasıdır ve maaş karşılığı yerine getirilmesi gerekir. Tazmin hükmü, tamamıyla bu düşünce üzerine kurulmuş olup, bu minvalde de; ödeme emri belgeleri üzerinde yapılan ödemeler için “yönetici payı” ibaresi kullanılmıştır. Yapılan döner sermeye ek ödemeleri, özü itibariyle yöneticilik faaliyetleri içindir ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (f) fıkrasında sayılmayan yöneticiler için bu ödemenin yapılması mümkün değildir.

Öte yandan, uygulama ve araştırma merkezleri, 2547/58 inci maddenin (d) fıkrası kapsamında sayılan birimlerdendir. Bu fıkra kapsamında sayılan kurumlarda üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında 58 inci maddenin (c) fıkrası hükümlerinin uygulanacağı açık bir şekilde hüküm altına alınmıştır. 2547/58-(c) fıkrasına göre ödeme yapılan bir birimde de 2547/58-(f) fıkrası hükümlerinin yapılan ödemelerde dikkate alınacağı noktasında da şüpheye mahal yoktur.

Sonuç itibariyle, ... Müdürü ve Müdür Yardımcılarına asli (yöneticilik) görevleri doğrultusunda koordinatörlük hizmet ve faaliyetleri için ... döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılması, söz konusu kişilerin sadece döner sermaye payı ödemesinden yararlandırılması amacı taşıdığından ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararına sebebiyet verdiğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların ortaklaşa gönderdikleri dilekçede yer alan itirazların reddedilerek tazmin hükmünün tasdik edilmesi gerekir.

Ayrıca hesap yargılama usulü bağlamında temyiz mercii olan Temyiz Kurulu çalışma usulüne ilişkin olarak yine …. Daire Başkanı … ile Üye …:

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanun’un “Temyiz” başlıklı 55 inci maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dâhil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında bozma kararı verildiği kabul edilemeyeceğinden sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (5 azınlık oyuna karşı 12 çoğunluk oyu ile Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle) ulaştığı gerekçe gösterilerek müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle kaldırma kararının oylandığı ancak bu kararın gerektirdiği üçte iki çoğunluğa ulaşılmadığı halde kurulun çoğunluğunun kaldırma yönünde oy kullandığı gerekçesiyle kaldırma gerekçeli bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılması mümkün olmayıp müzakerelere devam edilerek yapılacak oylama sonucuna göre tasdik veya bozma kararlarından hangisinin verildiğinin belirlenmesi gerekir.