Sayıştay 1. Dairesi 43443 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 1

• Dosya No: 43443

• Tutanak No: 44445

• Tutanak Tarihi: 02.05.2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Kurum personeline yemek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması sonucu kamu zararına neden olunması.

315-358 sayılı ek ilam ile; ... personeline yapılan yemek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması sonucu kamu zararı oluşması gerekçesiyle ...TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle;

Sayıştay 1.Daire Başkanlığının 108 sayılı ilama ek 251 sayılı ilamı ile ... personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, ticket vasıtasıyla WinWin Hizmet Yönelimi Sanayi ve Ticaret A.Ş’den yapılması ve firmaya yapılan ödemelerin tamamı kamu zararı olarak tespit edilerek, toplam … TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle (Savcının beraat verilmesi uygun olacağı mütalaa etmesine rağmen) tazmin hükmü verildiğini,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 14.06.2016 tarih ve 42055 tutanak sayılı bozma kararı üzerine, Sayıştay 1.Dairesinin Temyiz Kurulu kararına uyması üzerine, almış olduğu kararda toplam … TL kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle tazmin hükmü verildiğini,

Söz konusu kararın 19.04.2017 tarih ve 42999 sayılı tutanak Temyiz Kurulu ilamı ile "...tazmin hükmünün, 14.06.2016 tarih ve 42055 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararında belirtildiği üzere gerek kamu zararı gerekse sorumluların yeniden belirlenmesi için tekrardan bozulmasına ve dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine...” karar verildiğini,

Şimdi ise 14.06.2016 tarih ve 42055 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararına istinaden Sayıştay 1.Dairesinin 12.12.2017 tarih ve 10661 sayılı kararı ile “...personelden yapılan kesinti çıkarıldıktan sonra hesaplanan ...TL kamu zararının faizleriyle birlikte ödettirilmesine...” hükmünün verildiğini,

1. Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin düzenlemesiyle yemek verme hizmetinin farklı şekillerde yerine getirilebilmesini mümkün kılındığını, bu düzenleme uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında ya yemekhane servisi kurulacağını (Kapanan kurum için yemekhane kurmanın çok maliyetli olacağının düşünüldüğünü ayrıca, kurum binasının yetersiz olması nedeniyle yemekhane kurulmasına imkan bulunmadığını) ya da konu ve kapsam açısından üyelerine yemek yardımı yapmayı da içeren yemek yardımlaşma sandığı, ... kurumu memurları yardımlaşma derneği adları altında örgütlenmenin söz konusu olacağını veya memura öğle yemeği hizmetini sağlayan bir çalışma içine girilmesi gerekeceğini,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde, Kanunun 19 uncu maddesine istinaden açık teklif usulü ile hizmet alımı ihalesi yapılarak karşılandığını, kapanan ...nin kendi hizmet binasının olmaması, kiralamak suretiyle kullandığı hizmet binasının mekânının da yetersiz olması nedeniyle yemekhane kurulma imkânı bulamadığını,

Ayrıca, kurumun görev alanı da dikkate alındığında yemekhane ile hizmet vermenin fiilen mümkün olmaması, ilçe müdürlükleri olmadığı için personelinin merkezden günü birlik giderek maden ocakları denetimi, yapım işleri kontrolörlüğü gibi hizmetlerini yerine getirmesi sebebiyle tercihini hizmet alımı ihalesi yönünde kullandığını,

2. 15.01.2003 tarih ve 24994 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren (2) Sıra No’lu Bütçe Uygulama Talimatının 4 üncü maddesinde " ...kuruluşlar, hizmetlerin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde de yemek bedeli tespit edebilir." denildiğini, böylece hizmetin kaliteli ve amaca yönelik iyi şartlarda ve tüm personelin yararlanacağı şekilde yapılmasını belirttiğini,

Bu nedenle; yemek hizmeti verilen yerlerin olumsuz şartları değerlendirildiğinde, yemek hizmetinden faydalanması fiilen mümkün olmayan personelin yemek fişi/kartı kullanarak bulundukları ilçe veya mahalde diledikleri şekilde yemek yemelerinin sağlanması ile mağduriyetinin giderilmesi, mevcut bütçe rakamlarına yük getirmemesi, yaygın ve kaliteli hizmet alınması, idarenin atılı talimat hükmünü uygulama noktasındaki gerekçelerini oluşturduğu ve kapanan İl Özel İdaresi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılmasını amaç edinmediğini; nakdi bir kazanımın söz konusu olamayacağını,

Nitekim Sayıştay 1.Dairesi, 16.03.1995 gün ve 95/750 sayılı kararında "yemek pişirme ve servise hazır hale getirme işi hizmet tanımı içinde kaldığından 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin (i) bendine göre ihale edilmesi mümkün olduğunu" açıkladığını,

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yürürlüğe girmesiyle, Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlamayla da konusu ve kapsamı aynı olduğu için yemek hazırlama ve dağıtım işinin hizmet alımı olarak değerlendirilmesinde aykırılık olmadığını,

3. Temyiz Kurulunun 23.05.2000 gün ve 24760 sayılı kararında, yiyecek yardımı, yemek verilerek yapılamamakla birlikte yemek servisi kurulması halinde de söz konusu yemek malzemelerinin alınacağı, ayni olarak yapılan yiyecek yardımı tutarının bütçeye konan ödeneği aşmadığı da dikkate alındığında yönetmelikte aranan maksadın gerçekleşmiş olması nedeniyle tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiğini,

4. Sayıştay Temyiz Kurulunun (kendilerinin ilk başvuruda verdiği kararda) 14.10.2016 tarih ve 42055 sayılı Temyiz Kurulu Tutanağında “Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5 inci maddesinde yer alan;

"Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir" hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, demek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir” denildiğini,

5. Ayrıca, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

(...) Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. (...)” hükmünün yer aldığını,

Söz konusu Yönetmeliğin 5, 6 ve 7 nci maddelerinden, memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiği anlaşılmakta; servisler aracılığı ile verilen ve yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceğinin ise anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde açıklandığını,

Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde; “Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” hükmünün yer aldığını; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temininin mümkün bulunduğunu,

Öte yandan ilgili yıl Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğine göre öğle yemeği hizmetinden yararlanan memurlardan yılı içinde alınması gereken asgari tutarların belirlendiğini,

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9 uncu maddesi ile yemek maliyetine dâhil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınmasının gerektiğini, ihale yolu ile yapılan yemek almalarında ise bu unsulara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın tam olarak hesabının mümkün bulunmadığını,

Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde sayılan ve yemek maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan kalemlerden sonra kalan maliyete karşılık, Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabul edilmesi gerektiğini,

Bu miktarların da kapanan Kurum tarafından memurlardan tahsil edildiğini,

Ayrıca, 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile ...nin kapanmış ve personelinin değişik kurumlara dağıtılmış olduğunu, bir kısım personelin emekliye sevk edildiği ve vefat edenlerin olduğunu,

Bu nedenle de tazmin kararında ısrar edilmesi durumunda ahiz konumunda olanlardan tahsilatın yapılmasının neredeyse imkânsız olduğunu, kanunen ödemeden sorumlu olanların söz konusu miktarı görevleri gereğince yaptıklarından, ilgili miktarın sadece kendilerine yüklenmesi durumunda tahsili imkânsız bir durumun var olduğu hususunun dikkate alınmasını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Adı geçen dilekçesinde özetle; daha önceki savunmalarını tekrarlamış ve dairelerinde çalışan mamurların yemek ihtiyacı için ihaleyi alan firmaya yapılan ödemenin Memurlara Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine uygun olduğunu, 2013 yılı 2 sıra no’lu Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğine göre yemek yiyen memurlardan katılım bedeli alındığını,

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesi hükümlerinin, yemek hizmetinin ihale yoluyla alınmasını mümkün kıldığını, Sayıştay Temyiz Kurulunun, konu ile ilgili birden fazla Temyiz Kurulu kararı da bulunduğunu belirterek,

... 2013 yılları hesabının Sayıştay 1. Dairesinde yargılanması sonucu çıkarılan 29.11.2017 tarih ve 358 sayılı ilamda yer alan tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

657 sayılı Kanunun 212 nci maddesine dayanarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin;

4 üncü maddesi;“(Değişik:8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” hükmünü,

5 inci maddesinin üçüncü fıkrası; “Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.” hükmünü,

9 uncu maddesinin ise; “ Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” hükmünü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun:

2 inci maddesi; “Madde 2- Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:

a) Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler...”

Aynı kanunun 4 üncü maddesi ise; “Madde 4- Bu Kanunun uygulanmasında;

Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) (2), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ...ifade eder.” hükümlerini içermektedir.

Yukarıda belirtilen yönetmelik ve kanun maddeleri hükümlerine göre, yemek hizmetlerinin 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı yoluyla temin edilmesinde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı, bu nedenle de ihale bedelinin tamamının tazminine hükmedilmesinin ve ihale komisyonu üyelerine sorumluluk yüklenilmesinin uygun olmayacağı,

Yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki; ”(Değişik:8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır...” hükümleri aynı yönetmeliğin 5 ve 9 uncu maddeleri ile birlikte dikkate alınarak, hesaplanacak yemek maliyetinin yarısı üzerinden, yemek yiyenlerden tahsil edilen kısım düşüldükten sonra geriye kalan kısmının diğer sorumlulardan tazmin hükmüne karar verilmesinin uygun olacağı,

Düşünüldüğünden ve Sayıştay Temyiz Kurulunca çıkarılan 19.04.2017 tarih 42999 tutanak sayılı ilam gereğince;

Temyiz talebinin reddi ile 2013 ... hesabının Sayıştay 1. Dairesi tarafından yargılanması sonucunda çıkarılan 358 sayılı ilam ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, mütalâa edilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

-... 2013 yılı hesabına ilişkin olarak 02.11.2015 tarih ve 215 sayılı ek ilamın 1 inci maddesiyle ... Müdürlüğü personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiş,

-Sorumlularca bu hükmün temyiz edilmesi neticesinde Temyiz Kurulunca, 14.06.2016 tarih ve 42055 tutanak sayılı karar ile; kamu zararının, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen Bütçe Uygulama Talimatındaki rakamlar arasındaki fark kadar olacak şekilde yeniden belirlenmesi için tazmin hükmünün bozularak dosyanın daireye tevdiine karar verilmiş,

-Bozma kararı üzerine Daire tarafından 09.12.2016 tarih ve 315 sayılı ek ilam ile yüklenici firmaya yapılan ödemelerden memurlardan yapılan kesintinin çıkarılması suretiyle hesaplanan … TL’ye tazmin hükmü verilmiş,

-Sorumluların bu hükmü de temyiz etmeleri üzerine Temyiz Kurulunca 19.04.2017 tarih ve 42999 tutanak sayılı karar ile; 315 sayılı ek ilam ile verilen tazmin hükmü tekrardan bozularak dosyanın daireye tevdiine karar verilmiştir.

Temyiz Kurulunun ikinci kez verdiği bozma kararı üzerine ilgili Daire 315-358 sayılı ek ilam ile;

“… 6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Temyiz” başlıklı 55 inci maddesinin yedi ve sekizinci fıkralarında “Temyiz Kurulu temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırır. Bozma halinde evrak, yeniden karar bağlanmak üzere o kararı veren daireye gönderilir.

Daire ilk kararında ısrar eder ve bu ısrar üzerine temyiz olunarak tekrar temyiz kurulunca bozma kararı verilirse daire bu karara uymak zorundadır.” hükmü yer almaktadır.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı olarak yiyecek yardımının yemek verme yerine para temsili araçlar ile dışarıdan karşılanması sonucu yapılan ödeme kamu zararı niteliğinde olup tamamının tazmini gerekmekte ise de 6085 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin yedi ve sekizinci fıkraları gereğince Daire, Temyiz Kurulu kararına uymak zorunda olduğundan, kamu zararı yemek maliyetinin yarısından personelden yapılan kesinti çıkarıldıktan sonra kalan tutar olarak belirlenmiştir. Bu suretle hesaplanan ve ayrıntısı tabloda gösterilen ...TL kamu zararının”

tazminine karar vermiştir.

-Sorumlular bu defa 315-358 sayılı ek ilamı temyiz etmektedirler.

İlama konu olay için Daire ve temyiz sürecinde alınan kararlar belirtildikten sonra esasa ilişkin olarak;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212 inci maddesi uyarınca çıkanları Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yemek Servisi Giderleri" başlıklı 4 üncü maddesinde:

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak, üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2255 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan “2013 yılı Bütçe Kanununa Eklenen ve Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları Düzenleyen (E) Cetveli" nin 38 inci maddesinde; “657 sayılı Kanunun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi olarak uygulanabilir.” denilmiştir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Zira bahsi geçen Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5 inci maddesinde yer alan; "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de; bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi, kamu zararı tutarının da, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki fark olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle 315-358 sayılı ek ilam ile ...TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Üyeler …, …, …, … aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 02.05.2018 tarih ve 44445 nolu tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

(KARŞI OY GEREKÇESİ:

Üyeler …, …, …, …;

“657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” denilmektedir. Buna göre para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanununun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin 1 inci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2 nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. Aynı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Dolayısıyla firmaya yapılan ödemelerden, yemek yiyen personelden Bütçe Uygulama Talimatı hükümleri uyarınca kesilmiş olan miktar düşüldükten sonra kalan tutarın tamamı kamu zararı niteliğindedir. Bu nedenle personelden yapılan kesintiden sonra geriye kalan ve firmaya yapılan ödemenin tamamına tazmin hükmü verilmesini temin için 358 sayılı ek ilam hükmünün bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.)