Sayıştay 1. Dairesi 42421 Kararı - Özel İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 1

• Dosya No: 42421

• Tutanak No: 43956

• Tutanak Tarihi: 10.01.2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sosyal denge tazminatı ödemelerinde 4688 sayılı Kanunda öngörülmeyen “bayram yardımı” adı altında ayrıca bir ödemede bulunulması

3. 152 sayılı ilamın 9/c maddesiyle; ... İl Özel İdaresinin memur personeline yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde 4688 sayılı Kanunda öngörülmeyen bayram yardımı adı altında ayrıca bir ödemede bulunulması suretiyle ... TL tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Personel Şefi) göndermiş olduğu birinci temyiz dilekçesinde özetle;

1. Ramazan bayramı ikramiyesi ve kurban bayramı ikramiyesi adı altında yapılan ödemelerin sosyal denge tazminatı kapsamında yapılan ödemeler olduğunu, Ramazan ve kurban ikramiyesi adı altında başkaca bir bütçe kaynağı oluşturulmadığını, 375 sayılı KHK’nın Sosyal Denge Tazminatını ödeme hususunu, sözleşme imzalanmasına, belediye başkanın teklifine ve meclis kararına bağlamak suretiyle bağlı yetkili bir takım işlemler silsilesi yoluna bağladığını, Sosyal Denge Tazminatı ödemesinin nihai aşaması olan sosyal denge sözleşmesinin yasa koyucu tarafından şekli bir sınırlamaya tabi tutulmayarak, sözleşme serbestisi içerisinde imzalanabilen sözleşmeler olarak hukuki düzlemde varlığını devam ettirdiğini, nitekim Anayasa Mahkemesinin 16.10.2014 Tarih ve 2013/5447 sayılı kararında da, Sosyal Denge Sözleşmesinin, işveren ve sendika arasında toplu pazarlık (colfective bargaining) yöntemiyle sözleşme serbestisi çerçevesinde imzalanan ve toplu sözleşme niteliği haiz bir sözleşme olduğu vurgusu yaptığını,

2. )Sosyal Denge tazminatı miktarı tavan tutarı ek gösterge dâhil en yüksek devlet memuru aylığının %100’ü oranında olduğunu, yetkili sendika ile imzaladıkları sözleşmede ise Belediye Başkanlık makamının takdirleriyle tazminat rakamlarının aylık ortalama % 100’ ün altında belirlendiğini, lâkin dini bayramların önemi dolayısıyla, aylık ortalama tavan tutarı geçmeyecek şekilde ve fakat daha yüksek oran da sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması gerekçesi olarak, bu tazminat miktarlarının ramazan ve kurban ikramiyesi olarak adlandırıldığını, ancak bu isimle nitelendirilmiş olması bunun sosyal denge tazminatı dışında başkaca bir ödeme olduğu anlamına gelmediğini, nitekim kurumlarınca aylık ortalama ek gösterge dâhil en yüksek devlet memuru aylığının %100’ü oranındaki sınıra dikkat ediliyor oluşunun da bunun açık bir göstergesi olduğunu, aksi halde bu bayram ayında ödenen sosyal denge yardımı miktarlarının, bu özel aylara kurumlarınca verilen özel önem dolayısıyla çok daha yüksek olarak belirlenebilecekken, ortalama sosyal denge tazminatı tavan tutarını aşmayacak şekilde belirlendiğini, Ramazan ve kurban ikramiyesi tanımlaması yapılmak suretiyle ödenen miktarların, bütçesel dayanağını 375 Sayılı KHK’ nın ek 15 inci maddesinden alan sosyal denge tazminatı kapsamında ödemeler olup, bu aylara verdiğimiz önem ve sözleşme serbestisi kapsamında ramazan ve kurban ikramiyeleri olarak adlandırıldığını, bu tanımlamamızdan ötürü, başkaca bir ad altında ödeme yapılıyor anlamı yüklenmesinin hatalı olduğunu, bu bakış açısına göre; “7nci ve 9 uncu aylar da 789,30 TL miktarda Sosyal Denge Tazminatı ödenecektir” denilse idi kamu zararından söz edilmeyeceği anlamı çıkarılacağını, ramazan ve kurban ikramiyesi adı ile tanımlanmış olan Sosyal Denge Tazminatı ödemelerinde yıl/ay ortalama tavan tutar geçilmemiş olup, bu ödemelerin, Sosyal Denge Tazminatı kapsamında ödemeler olduğundan ötürü kurumumuzca kamu zararına sebep olunmadığını, nitekim Sayıştay 5nci dairesinin 2015 yılı 182 nolu kararında(ek. l) “yapılan ikramiye ödemelerinin tavan tutarın altında kalmış olması ve sözleşmede bu ödemenin farklı isimlerle yapılmış olması bu ödemenin sosyal denge tazminatı vasfını değiştirmeyecektir. bu itibarla, belediyede istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı dışında ramazan ve kurban bayramı ikramiyesi verilmesi sebebiyle tavan ücret aşılmamış olup bir kamu zararının oluşmadığı anlaşıldığından ikramiye tutarı ....tl ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına, (...) oybirliğiyle” karar verildiğini

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık birinci mütalaasında

“ İlamın 9/c maddesi ile ilgili olarak: 4688 sayılı Kanunun 32. maddesi, 375 Sayılı KH Kararnamenin ek 15. maddesi ve 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümlerini düzenleyen 4. Bölümün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1. Maddesinde: “ İl özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32. maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatı verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde tavan tutarı aşmamak kaydı ile ödenebilecek tazminatın aylık tutarı belirlenebilir.” hükmü gereği idare ile... Sendikası arasında imzalanan Sosyal denge tazminatı sözleşmesinin 9. Maddesinde aylık ödenebilecek sosyal denge tazminatı belirlenmiş olmasına rağmen aynı sözleşmenin “bayram yardımı” başlıklı 10.Maddesinde: “Ramazan ve Kurban bayramına denk gelen aylarda en yüksek devlet memuru maaşının %100’ü ayrıca ödenir.” hükmüne yer verilmesi ve bu maddeye istinaden ilave olarak üst limitleri aşmak suretiyle yapılan ödeme yasal değildir. Bu durum karşısında tazmin hükmünün aynen tasdikine karar verilmesi uygun olur görüşündeyim.”

Şeklinde görüş bildirmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... (Personel Şefi) göndermiş olduğu ikinci temyiz dilekçesinde özetle;

... İl Özel İdaresi ile ... Sendikası arasında 01.04.2014-31.03.2019 dönemlerini kapsayan “Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi” imzalandığını, bahse konu sözleşmenin “Aylık Sosyal Denge Tazminatı” miktarı başlıklı 9. Maddesinde; Memurlar ve Sözleşmeli personeller 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikası Kanunun 32. Maddesi gereği en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 100 ünü geçmemek şartı ile fiilen görev yapan müdürler ve diğer düz memur ile teknik personellere aylık sosyal denge tazminatı verileceğinin ilgili sözleşmede belirlendiğini, ilgili sözleşmenin ‘'bayram yardımı” başlıklı 10. Maddesinde: "Ramazan ve Kurban bayramına denk gelen aylarda en yüksek devlet memuru maaşının %100’ü ayrıca ödenir.” hükmüne yer verildiğini, İl Özel İdaresi personellerine 2015 yılı içerisinde ödenen sosyal denge tazminatı hesabını (1 yıllık) gösteren cevabi yazı ekindeki onaylı çizelgede 1 yıllık %100 tutar …TL olduğunu, bu tutarın sözleşmeli ve düz memur ile teknik personellerde %100 tutarı aşmadığını, sadece birim müdürlerde aylar itibariyle toplam …. TL ödeme yapıldığını, bu tutarın 1 yıllık %100 tutar toplamını aştığını, Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin 10. Maddesinde belirtilen Bayram yardımı ödemesi dahil edildiğinde sadece Birim Müdürlerinde %100 oran (Bir yıllık %100 tutar = … - Ödenen =…) oranının aşıldığını, Birim Müdürlerinde aşılan tutarda tazmin yapılmasını, sözleşmeli personel, Düz memur ve teknik personellerin mağdur edilmemesi için bayram yardımı tazmin hükmünün uygulanmaması gerektiğini,

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık ikinci mütalaasında

“ İlgi yazınız ekinde gönderilen ikinci temyiz dilekçesi incelenmiş olup; adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 22.06.2017 tarih ve 19099-33534 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Arz olunur. .”

Şeklinde görüş bildirmiştir.

Yapılan duruşmada, sorumlular adına savunma yapan avukat ... yapılan ödemelerin her ne kadar bayram yardımı altında yapılsa da sosyal denge tazminatının bir unsuru olduğunu, bayram yardımı ve sosyal denge tazminatlarının toplamının yıllık ödemeler baz alındığında aylara düşen miktarın mevzuatta belirlenen tavan ücretin aşmadığını ifade etmiştir. Sayıştay Başsavcılığı ise sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatının ve bayram ikramiyelerinin brüt toplamlarının aylık ortalama tutarlarının dikkate alınarak kamu zararının yeniden hesaplanması gerektiğini görüşünde olduğunu bildirmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden ve sorumlular... adına Avukat... ile Sayıştay Başsavcılığının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

152 sayılı ilamın 9/c maddesiyle; ... İl Özel İdaresinin memur personeline yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde 4688 sayılı Kanunda öngörülmeyen bayram yardımı adı altında ayrıca bir ödemede bulunulması suretiyle ... TL tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

4688 sayılı Kanunun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32. maddesinde;

“ 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.

Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükmü ile sosyal denge ödemelerinin yapılmasına yetki vermiştir. 375 sayılı KHK’nın 15. Maddesinde;

“ Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü ile uygulama şartlar belirlenmiş ve 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümlerini düzenleyen 4. Bölümün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1. Maddesinde ise İl özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32. maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %100’ü olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda sosyal denge tazminatı verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde tavan tutarı aşmamak kaydı ile ödenebilecek tazminatın aylık tutarı belirlenebilir. Dolayısıyla ödenecek tazminatın üst sınırı belirlenmiş ve kadro, görev unvanı vb. kriterlere göre personele ödenebilecek tazminatın tespiti sosyal denge tazminatı sözleşmelerine bırakılmıştır.

İdare ile ...dikası arasında imzalanan ve 01.04.2014 ve 31.03.2019 dönemlerini kapsayan “Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin “Aylık sosyal denge tazminatı miktarı” başlıklı 9 uncu maddesi ile;

“...1- Genel Sekreter, Genel Sekreter Yardımcısı, Müdürler 550,00.-TL

2. Diğer tüm personel 450,00.. TL

Aylık net sosyal denge tazminatı verilir. Sonraki yıllarda her yıl %10 artırılarak ödeme yapılacaktır.” denilerek kadrolar itibariyle personele ödenecek sosyal denge tazminatı tutarları belirlenmiştir.

Söz konusu sözleşmenin 9. Maddesinde aylık ödenebilecek sosyal denge tazminatı belirlenmiş olmasına rağmen aynı sözleşmenin “bayram yardımı” başlıklı 10.Maddesinde ise “Ramazan ve Kurban bayramına denk gelen aylarda en yüksek devlet memuru maaşının %100’ü ayrıca ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Bu durumda Sendika ile idare arasında imzalanan sözleşme uyarınca personele aylık sosyal denge ödemeleri yapıldığı gibi kurban ve ramazan bayramlarında ayrıca ikinci bir ödeme de yapılmıştır. Ancak Geçici 14 üncü madde ile tavan tutar belirlenirken, mukayese yapılacak ödemeleri, tek tek ödeme kalemlerini veya bu kalemlerin hangilerinin esas alınacağına ilişkin bir hüküm içermemektedir; dolayısıyla personele “sosyal denge tazminatı” dışında, bayram ikramiyesi, yakacak yardımı ve yazlık ve kışlık giyim yardımı gibi ödemelerin yapılamayacağı anlamına gelmemektedir. Diğer bir ifadeyle maddede, sadece sosyal denge tazminatının esas alınacağı, bunun dışında kalan ödemelerin tavan tutar hesaplamasına dâhil olmayacağına ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.

Ancak aylık olarak ödenen sosyal denge tazminatı tutarlarına ilave edilebilecek çeşitli isim altındaki yardımların mevzuatta aylık olarak belirlenen tavan tutarı geçmemesi esastır. Buna göre 2015 yılı memur maaş katsayılarına göre en yüksek devlet memuru aylığı olan tavan ücret Ocak-Haziran dönemi için aylık 753,43 TL’yi, Temmuz-Aralık dönemi için 789,30TL’dir. Bu doğrultuda aylar itibariyle yapılacak sosyal denge ödemelerinin bu tavan tutarları geçmemesi gerekirken bayram yardımı altında yapılan ödemeler ile bu tutarların temmuz ve eylül aylarında aşıldığı tespit edilmiş olup aylar itibariyle tavan tutarı geçen oranda kamu zararının yeniden hesaplama yapılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 152 sayılı ilamın 9/c maddesiyle verilen tazmin hükmünün bu açıdan BOZULARAK yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın DAİRESİNE TEVDİİNE, (Temyiz Kurulu ve … Daire Başkanı…, ... Daire Başkanı…, ... Daire Başkanı … ile Üyeler…,…,…,…,…’ın farklı gerekçesi ile Üye… ’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,

10.01.2018 tarihinde karar verildi.

Farklı gerekçe:

Yukarıda çoğunluk görüşünde belirtilen kararla birlikte idare ile sendika arasında yapılan toplu sözleşmelerde tavan tutarın aşılmasında, sözleşmede öngörülen sosyal denge tazminatının ve bayram ikramiyelerinin brüt toplamlarının aylık ortalama tutarlarının (aylık sosyal denge + (ikramiye toplamı/12) dikkate alınarak kamu zararının hesaplanması gerekir.

Bu itibarla, 152 sayılı ilamın 9/c maddesiyle verilen tazmin hükmünün bu açıdan BOZULARAK yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın DAİRESİNE TEVDİİNE, karar verilmesi gerekir.

Karşı oy gerekçesi

İdare ile... Sendikası arasında imzalanan ve 01.04.2014 ve 31.03.2019 dönemlerini kapsayan “Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin “Aylık sosyal denge tazminatı miktarı” başlıklı 9 uncu maddesi ile de kadrolar itibariyle personele sosyal denge tazminatı olarak ödenebilecek net tutarlar belirlenmiştir.

Söz konusu sözleşmenin 9. Maddesinde aylık ödenebilecek sosyal denge tazminatı belirlenmiş olmasına rağmen aynı sözleşmenin “bayram yardımı” başlıklı 1O.Maddesinde ise “Ramazan ve Kurban bayramına denk gelen aylarda en yüksek devlet memuru maaşının %100’ü ayrıca ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Bu durumda Sendika ile idare arasında imzalanan sözleşme uyarınca personele aylık sosyal denge ödemeleri yapıldığı gibi kurban ve ramazan bayramlarında ayrıca ikinci bir ödeme de yapılmıştır. Oysa 4688 sayılı Kanunun 32. maddesi, 375 Sayılı KH Kararnamenin ek 15. maddesi ve 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmenin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” hükümleri uyarınca personele maaşları dışında verilebilecek sosyal denge tazminatının sınırları belirlenmiş iken kanuna ve diğer mevzuata aykırı bayram ödemelerinin yapılması hukuka aykırıdır.

Bu itibarla, 152 sayılı ilamın 9/c maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, karar verilmesi gerekir.

Karar verildiği 10.01.2018 tarih ve 43956 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.