Sayıştay 1. Dairesi 41629 Kararı - Özel İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Özel İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 1

• Dosya No: 41629

• Tutanak No: 44721

• Tutanak Tarihi: 27.06.2018

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yapımından vazgeçilen imalatların yerine yapılması öngörülen imalatların yeni birim fiyatlarının tespitinde mevzuatta belirtilen yönteme riayet edilmemesi.

222 sayılı ilamın 1 inci maddesi ie; “… Binası Yapılması” işinde; uygulama projesinde belirtilen mahallere zemin döşeme kaplaması yapılması ve merdiven basamakları imalatlarında kullanılacak granit taşın değiştirilmesine karar verilmesi sonucu yapımından vazgeçilen imalatların yerine yapılması öngörülen imalatların yeni birim fiyatlarının tespitinde mevzuatta belirtilen yönteme riayet edilmemesi nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde;

“Madde 22 - (1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.

(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.

6. İdare istediği taktirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” hükmünün yer aldığını,

Yeni birim fiyatı tespit edilen Espanol Violettanın idarece veya diğer idarelerce mevcut olan ve yeni iş kalemlerine ait analizin kullanıldığı bu analizde malzeme ve işçiliklerin idarelerce mevcut olan analizlerden (MSB.671, MSB.673) faydalanılarak ve tenzilat uygulanarak yapıldığını, dolayısıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin 2 nci fıkrasının b bendine göre hazırlandığını, aşağıdaki analizlerde görüleceğini,

İNŞAAT İŞ KALEMLERİ BİRİM FİYAT ANALİZLERİ

Analizlerde uygulanan rayiçlerin sırası ise yine Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin 3 üncü fıkrasının ç bendinde ‘İdarece kabul edilmek şartıyla Ticaret ve-veya Sanayi Odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler’ denildiğini, Espanol Violetta doğal taşın rayiç bedelinin ise Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası tarafından onaylandığını,

Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yerel rayiçlerden ne anlaşılması gerektiği hususunda bir açıklık getirilmemekle birlikte yerel rayiçler kavramını yeni birim fiyat analizine dahil edilecek malzeme, işçilik veya makine unsurlarının belli bir rekabet ortamı içerisinde işleyen arz piyasasının bulunması kaydıyla işin yapıldığı yerdeki fiyatlar şeklinde anlamanın mümkün olduğunu,

Ancak işin yapıldığı yerden temin ve bu yer rayiçlerinin esas alınması mutlak olmayıp kaynakların verimli kullanılmasına yönelik olarak ticari taammüllere de uygun biçimde arz piyasasının daha geniş olduğu mahallerden veya analize girecek malzemelerin imal edildiği mahallerden temin edilmesinin mümkün bulunduğunu (Sayıştay Temyiz Kurulunun 11.10.2005 tarih ve 28122 sayılı kararı),

Proje değişikliği sonucu yapılmasına karar verilen yeni imalatta kullanılacak olan malzemenin rayiç bedelinin tespitinde ilk olarak … Ticaret Odasına sözlü olarak sorulduğunu, yüklenici firmanın bahse konu olan doğal taşı Erzurum’dan temin edeceğinden dolayı bu proformayı onaylayamayacağını taraflarına söylediğini,

Bu sebeple … Ticaret Odasınca onaylanmış ve malzemenin 1 birimi için düzenlenmiş olan proforma faturanın rayiç tespitine esas alındığını,

Rayiç tespitinde … Ticaret Odasınca onaylanan faturada ilgili malzemenin 1 birimi esas alınmış olsa da imalatta 1 birim kullanılamayacağı, 1 birimden çok daha fazla kullanılacağı ve miktarlardaki değişikliklerin doğal taş fiyatlarını çok fazla etkilemeyeceğini, bununla birlikte … Ticaret Odasının ilgili faturayı onaylamasında kendilerine herhangi bir olumsuzluk bildirmediğini,

… Ticaret ve Sanayi Odasınca gönderilen rayiç birim fiyatlar esas alınarak yapılan hesaplama sonucu çıkarılan 322.250,67 TL kamu zararı hesabına istinaden İdarece … Ticaret Odasından istenen 13.10.2016 tarih 57125191-804.01-E.40767 sayılı dilekçeleri ile; “Sayıştay Başkanlığına gönderilecek savunmada kullanılmak üzere 23.01.2015 tarih ve 2015-49 sayılı, 07.12.2015 ve 2015678 sayılı dilekçelerine istinaden Odanızca rayiç tespiti yapılmıştır. İlgili rayiç tespiti dosyasının (rayiç tespiti için üyelerinizle yapılan yazışmalar dahil) onaylı bir örneğinin tarafımıza gönderilmesi” denildiğini (Ek-8) tüm yazışmaların istendiğini ve … Ticaret Odası tarafından 17.10.2016 tarih ve 08/3991281 sayılı yazı ile ilgili yazışmaların kendilerine bildirildiğini,

… Ticaret ve Sanayi Odasından gelen ilgili rayiç tespitine ilişkin yazışmalar incelendiğinde;

Sayıştay Başkanlığının 23.01.2015 tarih ve DYBB/Y.İ.M./2015-49 sayılı yazısında (Ek-1) 18.05.2014 tarih ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak 12.09.2005 tarih ve 25934 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliğinin geçmiş yıllara ait rayiç fiyat başlıklı 37 nci maddesi mucibinde talep edilen malzemelerin rayiçleri … ve Ticaret Odasından istendiğini; istenilen teknik özellik ve miktardaki malzemelerin rayiç fiyatları … ve Ticaret Odası tarafından tespit edildiğini (Ek-2),

… Ticaret ve Sanayi Odasınca tespit edilen rayiçler (Ek-2) yukarıda açıklanan analizlerde yerine konularak fiyatlandırıldığında kamu kar-zarar hesabının aşağıda hesaplandığını,

23.09.2013 Tarihli Dolar kuru: 1,9892 TL

… Ticaret ve Sanayi Odasınca Espanol Violetta Granit Parlak (2x60x60) ile döşeme kaplama yapılması için belirlenen rayiç fiyat 70 USD + 10 USD (nakliye ve genel Giderler) = 80 USD (Ek-2)

Espanol Violetta Granit Parlak rayiç tutar= 80x1,9892 = 159,14 TL

(Yukarıdaki 26060 doğal granit taş boş (fiyatlandırılmamış) analizinde ebat artış katsayısı (k=0.22) var olmasına rağmen Sayıştay Başkanlığı tarafından alınan fiyat ebatlı (26060) olduğundan (k) katsayısının kamu kar-zarar hesaplamasında kullanılmadığını)

23.09.2013 Tarihli Dolar kuru: 1,9892 TL

… ticaret ve sanayi odasınca Espanol Violetta Granit Parlak (2x30x serbest boy) ile merdiven basamağı yapılması için belirlenen rayiç fiyat 60 USD + 10 USD (nakliye ve genel Giderler) = 70 USD (Ek-2)

Espanol Violetta Granit Parlak rayiç tutarı= 70x1,9892 = 139,24 TL

Sayıştay Başkanlığının 23.01.2015 tarihli yazıya istinaden, … Ticaret ve Sanayi Odasınca belirlenen fiyatlarla yukarıdaki analizler hesaplanarak malzemelerin birim fiyatları tespit edilmiştir. Bu fiyatlar kullanılarak ilgili işe ait sözleşmede bulunmayan ve yapımına sonradan karar verilen Espanol Violetta Granit taş imalatı sonucu oluşan kar-zarar hesabının aşağıda yapıldığını;

2x60x60 ebatlarında Espanol Violetta için

4. 307,17 (m2) x 242,21 TL = 1. 043. 239,65 TL

2x30x serbestboy Espanol Violetta için

2. 332,04(mt) x 128,10 TL = 298. 734,32 TL

Ödenmesi gereken Toplam: 1.341.973,97 TL

Ödenen: 1.108.189,12 TL

KAMU KARI : 233.784,85 TL

Ancak bahse konu tarihten (Ek-1) yaklaşık 1 yıl sonra 07.12.2015 tarihinde Sayıştay Başkanlığı tarafından … Ticaret Odasına yeniden yazı yazıldığını (Ek-3) ve Espanol Violetta adlı doğal granit taş malzemesinin “2 x 30 x serbest boy” boyutlarında 1422,52 m alım yapılması halinde geçerli yerel rayiç fiyatların ne kadar olduğu bilgisi istendiğini ve 07.01.2016 tarih ve 08/04/26 sayılı yazı ile yeniden rayiç bedellerinin tespit edildiğini (Ek-4),

Bu rayiç bedeller tespit edilirken (Ek-3)’te istenilen Espanol Violetta adlı doğal granit taş yerine … Mermer Granit isimli firma tarafından verilen Vietnam Violetta ve Violetta isimli taşların rayiçlerinin bildirildiğini ve … Ticaret Odasının rayiç fiyatları belirlerken Oda Muamelat Yönetmeliğinin 38 inci maddesine uygun hareket etmediğinin (Ek-5) görüldüğünü,

Şöyle ki Oda Muamelat Yönetmeliğinin faturaların rayice uygunluğunun onayı başlıklı 38 inci maddesinde;

“Faturaların rayice uygunluğunun onayı; faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya alınan fiyatlardan birbirine en yakın olanlar dikkate alınarak yapılır. Bu sayıda işletmenin bulunmaması halinde, ilgili meslek komitesinin görüşü veya gerekli durumlarda meclis tarafından onaylanan eksper listeleri arasından yönetim kurulu kararı ile görevlendirilecek eksper heyetinin raporu üzerine işlem yapılır. Ancak, özel imalata ilişkin faturaların, görevlendirilecek eksper heyeti tarafından düzenlenecek rapora göre onaylanması zorunludur. Onay işlemi, fatura asılları üzerine yapılır.

Rayice uygunluğu istenen fatura, özel imalatı gerektiren bir iş için düzenlenmişse yapılan işin numunesinin faturaya eklenmesi, bu mümkün olmadığı takdirde yapılan işin teknik özelliklerim gösterir açıklama, resim ve benzeri belgelerin faturaya eklenmesi zorunludur.

Proforma faturalar ile birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalar alım satım akdi hukuken gerçekleşmediğinden onaylanmaz. Ancak, birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların onaylanması mümkündür. Ayrıca, sadece montaj, işçilik veya nakliye bedeli için düzenlenen faturalar ile malzeme fiyatı, işçilik, nakliye ve montaj bedeli dahil olarak düzenlenen faturalar, fiyat tespiti usullerinin uygulanmasına imkan vermediğinden onaylanmaz.

Faturaların tasdiki, satış yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesi tarafından yapılır. Projeye müstenit özel imalatlara ilişkin fatura tasdikleri ise, bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre satışı yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer sanayi odasınca veya ticaret ve sanayi odasınca, bu odalarca yapılamaması ve bu hususun tevsik edilmesi durumunda ise en yakın sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasınca yapılır ” denildiğini,

İlgili odanın 04.01.2016 tarihli yazı ile tek bir üyesinden fiyat istendiğini (Ek- 5.1), rayiç tespiti yapılacak malzeme Espanol Violetta olması gerekirken merdiven basamağı için Vietnam Violetta, döşeme kaplaması için Violetta isimli taşların rayiçlerinin istendiğini ve ilgili firmanın bu malzemelere oda tarafından gönderilen yazı üzerine elle fiyatlandırma yaparak, oda evrak kaydına girmeden fiyat verdiğini, Ek-5.2 de ki evrakta görüldüğü üzere fiyatların telefonla çeşitli firmalarla görüşülerek teknik şartname olmadan alındığını, ayrıca alınan fiyatın resmi dayanağının bulunmadığını,

Ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ve diğer idarelerin doğal taş rayiç bedelleri incelendiğinde bu rayiç bedellerin ebatlandırılmadan ve imalat miktarı belirtilmeden m2 cinsinden tespit edildiğinin görüldüğünü (Ek-6 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Kitabı doğal taş fiyatları),

Doğal granit ve benzeri malzemeler fabrikasyon olmadığından kalınlık ve ebat farklarının uygulamada ve hesaplamada sorun oluşturabileceği için fiyat alınırken ebat belirtilmesinin doğal taşlarda gerçek rayiç fiyatların tespitinde hataya sebebiyet vereceğini, doğal taşlar ebatlandırılırken analizlerde ebat ve kalınlıklarına göre artış katsayıları hesaplanıp, rayiç fiyatıyla çarpılarak fiyat belirlendiğini (Ek-7 (k katsayısını gösteren Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Kitabı),

Bununla birlikte bahse konu birim fiyat kitabındaki doğal granit taş rayiçleri (Ek-6) incelendiğinde idarece tespit edilen rayiç fiyatlar ile birim fiyat kitabındaki rayiç fiyatların birbirine çok yakın olduğunun görüleceğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Sorumlu dilekçesinde özetle: “… Binası Yapılması işinde; uygulama projesinde belirtilen mahallere zemin döşeme kaplaması yapılması ve merdiven basamakları imalatlarında kullanılacak granit taşın değiştirilmesine karar verilmesi sonucu öngörülen yeni imalatların birim fiyatlarının tespitinde mevzuata uygun fiyat alındığını ve kamu zararına neden olunmadığını, ileri sürerek tazmin kararının kaldırılmasını istemektedir.

Anahtar teslim götürü bedelle ihale edilen … Bina Yapım işinde; zemin döşemesi ve kaplaması ile merdiven basamakları imalatında kullanılacak olan Çin menşeili granit, Bulancak füme cilalı taşlarının yapımından idare vazgeçmiştir. Yapımından vazgeçilen veya yapılması öngörülen imalatlara benzerlik gösteren imalat kalemleri için gerek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı gerekse Milli Savunma Bakanlığının kıyaslama yapılabilecek imalat analizlerinden yararlanarak yeni birim fiyat oluşturulması mümkün olduğu halde; YİGŞ 22 nci maddesinin 2 ve 3 üncü fıkralarında belirtilen öncelik sırasına riayet edilmeden … Ticaret ve Sanayi Odasınca aynı imalatlar için belirtilen analizlerin esas alınarak yeni birim fiyatı oluşturulması ile bu değerler esas alınarak ödeme yapılması yasal değildir. Bu durum karşısında tazmin kararının tasdikine hükmedilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan sorumlulardan gerçekleştirme görevlileri …, …, harcama yetkilisi … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde;

23.09.2013 tarihli … Bina Yapım İşi Gerekçe Raporunun ikinci paragrafında;

“Önce yapılan imalatlarda Bulancak Füme Granit döşeme ve merdiven basamakları yapılırken plaka kalınlıklarının birbirinden çok farklı olmasından dolayı döşendikten sonra yer yer diş izleri verdiği tespit edilmiştir. Bunu engellemek için kontrol heyetimizce araştırma yapılmış ve Viyoletta Espanyol taşının kullanılması uygun görülmüş. Bundan dolayı MSB.671 ve MSB.673 pozlarının yerine ÖZEL İNŞ21 ve ÖZEL İNŞ22 pozları konulmuştur.” denildiği, (ÖZEL İNŞ21:Violetta Espanol Granit Döşeme Kaplaması Yapılması, ÖZEL İNŞ22: Violetta Espanol Granit Merdiven Basamağı Yapılması),

Bu kapsamda;

… İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. taahhüdünde yapımı gerçekleştirilen “… Bina Yapım İşi”ne ait uygulama projesinde belirtilen mahallerde kullanılacak olan Çin menşeili granit ve Bulancak füme cilalı taşların, 23.09.2013 tarihli gerekçe raporu ile Espanol Violetta adlı taş ile değiştirildiği,

Proje değişikliği sonucunda yapımından vazgeçilen imalatların yerine yaptırılması öngörülen imalat bedelinin tespitinde ise; yüklenici adına düzenlenmiş ve malzemenin bir metrekaresinin bedelini gösteren bir fatura, faturayı düzenleyen firmanın bulunduğu yer olan … Ticaret Odasına onaylattırılarak yeni birim fiyat tespitinde bu bedelin kullanıldığı ve tespit edilen bu yeni fiyat ile gerçekleştirilen imalat miktarının çarpımı sonucu bulunan bedelin yükleniciye ödendiği,

Üniversitenin denetimi sırasında, Sayıştay Başkanlığı tarafından 23.01.2015 tarihli DYBB/Y.İ.M/2015-49 sayı ve “Belge isteme” konulu;

“2014 yılı … düzenlilik denetimi kapsamında, …nin 13.09.2011 tarihinde ihalesini yapmış olduğu 2011/… ihale kayıt numaralı “… Proje Nolu … Bina Yapım İşi” ihalesi ile ilgili olarak aşağıda teknik özellikleri ve evsafı ayrıntılı olarak açıklanan malzemelerin ilgili tarihlerdeki rayiç fiyat bedellerinin tespitine ihtiyaç duyulmuştur.

Bu kapsamda, 18.05.2004 kabul tarihli 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak 12.09.2005 tarih ve 25934 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliğinin Geçmiş Yıllara Ait Rayiç Fiyat başlıklı 37 nci maddesi mucibince; teknik özellikleri ve ayrıntıları ekte belirtilen malzemelerin, karşılarında belirtilen tarihlerdeki rayiç fiyat bilgilerinin, Başkanlığımıza gönderilmesinin teminini” şeklindeki yazı ile;

“…

4. 2 cm60 cm60 cm boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle m2 birim fiyatı nedir? (4.307 m2’lik alım yapılması halinde)

5. Merdiven basamağı imalatında kullanılmak üzere 3 cm basamak, 2 cm rıht kalınlığında olacak şekilde, 2 cm30 cmserbest boy (250 cm)boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle 1 mt’sinin birim fiyatı nedir? (2.332 mt alım yapılması halinde)

…” denilerek ilama konu malzemelerin … Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığından istenildiği,

Sözü edilen Odanın 10.02.2015 tarih 08/03/170 sayı ve rayiç konulu yazısında sorulan malzemelerin yurt dışından getirildiği tespiti ile dolar cinsinden rayiç bedellerinin sunulduğu belirtilerek;

“…

2 cm60 cm60 cm boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle m2 birim fiyatı, (4.307 m2’lik alım yapılması halinde), 70 USD

Merdiven basamağı imalatında kullanılmak üzere 3 cm basamak, 2 cm rıht kalınlığında olacak şekilde, 2 cm30 cmserbest boy (250 cm)boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle 1 mt’sinin birim fiyatı, (2.332 mt alım yapılması halinde), 60 USD

İş kalemlerinin imal edilmesi veya edinilmesi, şantiye sahasına girmesi, yatay düşey yükleme boşaltma istif genel gider montaj ve karı dahil KDV hariç 13.09.2011 tarihi itibariyle rayiç fiyatı, 10 USD”

şeklinde rayiç bedellerin bildirildiği,

Daha sonra Sayıştay Başkanlığının 07.12.2015 tarih DYBB/Y.İ.M/2015-678 sayılı “Belge isteme” konulu ve

“… Espanol violetta adlı granit taş malzemeden (230 serbest boy boyutlarında) 1.422,52 m2 alım yapılması halinde ve …/Merkez adresli işyerine teslim olacak şekilde 1 m2’sinin 23.09.2013 tarihinde geçerli yerel rayiç fiyatının (KDV hariç) ne kadar olduğu bilgisine ihtiyaç duyulmuştur. Bu çerçevede, gerekli bilgi ve belgelerin 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 6 ve 9 uncu maddeleri hükümleri gereğince eksiksiz ve ivedi bir biçimde Başkanlığımıza gönderilmesinin teminini …” içerikli yazısı ile malzemelere ilişkin yerel rayiç fiyat bilgisinin tekrar istenildiği,

Bu defa Erzincan Ticaret ve Sanayi Odasınca bildirilen 07.01.2016 tarih ve 08/09/26 sayılı “Rayiç” konulu yazıda;

“…

3. 2*30 serbest boy cm boyutlarında Vietnam violetta granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihindeki m2 birim fiyatı (1.422,52 m2 alım yapılması halinde, nakliye dahil KDV hariç) 38 $

4. 26060 Violetta (4307 m2 alım yapılması halinde) 45 $”

şeklinde rayiç bildirildiği,

ilamda, bir yıl arayla iki defa istenilen rayiçlerden 07.01.2016 tarih ve 08/09/26 sayılı yazı ile bildirilen rayiç fiyatlar esas alınmak suretiyle kamu zararının hesaplandığı,

İdare tarafından ise; yeni birim fiyat tespitinde, … Ticaret ve Sanayi Odası tarafından rayice uygunluğu onaylanan faturada yazılı birim fiyatların kullanıldığı,

Yeni birim fiyat tespit tutanağında yer alan Özel İnş.21 ve Özel İnş.22 numaralı analizlerde kullanılacak malzemenin isminin Espanol Violetta olarak geçtiği, … Ticaret ve Sanayi Odasının onayladığı faturada ise, Platino Violetta Emprador Granit taş için 1 m2 için 120,00 TL +KDV fiyat bildirildiği görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde;

“1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.

(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.

6. İdare istediği takdirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” denilmiştir.

Söz konusu hüküm uyarınca proje değişikliği şartları gerçekleştiği hallerde, idarenin yapılmasını istediği işe ilişkin yeni fiyatın tespitinde ikinci fıkrada belirtilen analizlere üçüncü fıkrada belirtilen rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek uygulanacaktır. Söz konusu iş için dördüncü bentte yer alan “idarece kabul edilmek şartıyla ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler”, yeni birim fiyat tespitinde idare tarafından kullanılmıştır.

Ancak kullanılan rayiç, Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası tarafından onaylanan faturada yazılı olan ve malzemenin bir metrekaresi için belirtilen birim fiyatlardır.

5174 sayılı Türkiye Odalar Ve Borsalar Birliği İle Odalar Ve Borsalar Kanununa dayanılarak çıkarılan Oda Muamelat Yönetmeliğinin “Faturaların rayice uygunluğunun onayı” başlıklı 38 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;

“Proforma Faturalar ile birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalar alım satım akdi hukuken gerçekleşmediğinden onaylanmaz. Ancak birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların onaylanması mümkündür. Ayrıca, sadece montaj, işçilik veya nakliye bedeli için düzenlenen faturalar ile malzeme fiyatı, işçilik, nakliye ve montaj bedeli dahil olarak düzenlenen faturalar, fiyat tespiti usullerinin uygulanmasına imkan vermediğinden onaylanmaz.” denilmiştir.

Yönetmeliğin anılan hükmü uyarınca birim fiyatı belirlemek üzere düzenlenen faturalar onaylanmaz ancak birim fiyatın belirlenmesi için düzenlenen faturada işin tamamının gösterilmesi halinde faturanın onaylanması mümkündür. İdarenin rayiç fiyatın tespiti amacıyla esas aldığı … Ticaret Odasınca onaylanan faturada, işin tamamının gösterilmediği; faturanın, malzemenin bir birimi için düzenlendiği buradan da uygulamada, yönetmelik hükmüne uygun hareket edilmediği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan;

Üniversitenin denetimi sırasında Sayıştay Başkanlığı tarafından 23.01.2015 ve 07.12.2015 tarihlerinde … Ticaret ve Sanayi Odasından, yapım işindeki imalat alanının ölçüsü belirtilmek suretiyle Espanol Violetta Granit taş malzemeye ait rayiç fiyat bilgilerinin istenildiği,

10.02.2015 tarihinde adı geçen Oda tarafından Espanol Violetta Granit taşa ait rayiç bildirilirken, 07.01.2016 tarihinde yine Oda tarafından bildirilen rayicin Vietnam Violet ve violetta adlı taşlara ait olduğu,

İdarece, Yapı İşleri Genel Şartnamesinin 22/2(b) bendine göre MSB.671 ve MSB.673 analizlerinden faydalanılarak yapılan Özel.21 ve Özel.22 birim fiyat analizlerinde yer alan girdinin Espanol Violetta Granit taş olarak belirtildiği dolayısıyla imalatta kullanılan malzemenin Espanol Violetta Granit taş olduğu anlaşılmaktadır.

Bu noktada kamu zararından bahsedebilmek için, İdarenin rayiç fiyatın tesbiti amacıyla esas aldığı … Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanan faturadaki rayiç ile … Ticaret ve Sanayi Odası tarafından 10.02.2015 tarih ve 08/03/170 sayılı yazı ile verilen Espanol Violetta Granit taşa ait rayicin mukayese edilmesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır. Çünkü Sayıştay Başkanlığı tarafından 07.12.2015 tarihinde ikinci kez bildirilmesi istenilen Espanol Violetta Granit taş rayicine cevaben … Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Vietnam Violetta ve violetta isimli farklı granit taşların rayiçleri bildirilmiştir. … Ticaret ve Sanayi Odasınca tesbit edilerek 10.02.2015 tarihinde bildirilen Espanol Violetta Granit taşa ait rayiç, yeni imalatlara ait analizlerde yerine konularak fiyatlandırıldığında ise idare tarafından birim fiyatı belirlemek için analize esas alınmış rayiçle fiyatlandırılan Özel İnş.21 (Espanol Violetta ile granit plak döşeme kaplaması yapılması) ve Özel İnş.22 (Espanol Violetta ile merdiven basamağı yapılması imalatı) analiz tutarlarından yüksek bir tutarın ortaya çıktığı dolayısıyla kamu zararı değil kamu lehine bir durum oluştuğu görülmektedir.

Bu nedenle 222 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile 322.250,07 TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA, (..Daire Başkanı …’ın aşağıda yazılı azınlık görüşüne karşı) oy çokluğu ile,

Karar verildiği 27.06.2018 tarih ve 44721 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ:

(… Daire Başkanı …’ın;

23.09.2013 tarihli … Bina Yapım İşi Gerekçe Raporunun ikinci paragrafında;

“Önce yapılan imalatlarda Bulancak Füme Granit döşeme ve merdiven basamakları yapılırken plaka kalınlıklarının birbirinden çok farklı olmasından dolayı döşendikten sonra yer yer diş izleri verdiği tespit edilmiştir. Bunu engellemek için kontrol heyetimizce araştırma yapılmış ve Viyoletta Espanyol taşının kullanılması uygun görülmüş. Bundan dolayı MSB.671 ve MSB.673 pozlarının yerine ÖZEL İNŞ.21 ve ÖZEL İNŞ.22 pozları konulmuştur.” denildiği, bu kapsamda;

… İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. taahhüdünde yapımı gerçekleştirilen “… Bina Yapım İşi”ne ait uygulama projesinde belirtilen mahallerde kullanılacak olan Çin menşeili granit ve Bulancak füme cilalı taşların, 23.09.2013 tarihli gerekçe raporu ile Espanol Violetta adlı taş ile değiştirildiği,

Proje değişikliği sonucunda yapımından vazgeçilen imalatların yerine yaptırılması öngörülen imalat bedelinin tespitinde ise; yüklenici adına düzenlenmiş ve malzemenin bir metrekaresinin bedelini gösteren bir fatura, faturayı düzenleyen firmanın bulunduğu yer olan … Ticaret Odasına onaylattırılarak yeni birim fiyat tespitinde bu bedelin kullanıldığı ve tespit edilen bu yeni fiyat ile gerçekleştirilen imalat miktarının çarpımı sonucu bulunan bedelin yükleniciye ödendiği,

Üniversitenin denetimi sırasında, Sayıştay Başkanlığı tarafından 23.01.2015 tarihli DYBB/Y.İ.M/2015-49 sayı ve “Belge isteme” konulu;

“2014 yılı Erzincan Üniversitesi düzenlilik denetimi kapsamında, … 13.09.2011 tarihinde ihalesini yapmış olduğu 2011/… ihale kayıt numaralı “… Proje Nolu … Bina Yapım İşi” ihalesi ile ilgili olarak aşağıda teknik özellikleri ve evsafı ayrıntılı olarak açıklanan malzemelerin ilgili tarihlerdeki rayiç fiyat bedellerinin tespitine ihtiyaç duyulmuştur.

Bu kapsamda, 18.05.2004 kabul tarihli 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak 12.09.2005 tarih ve 25934 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliğinin Geçmiş Yıllara Ait Rayiç Fiyat başlıklı 37 nci maddesi mucibince; teknik özellikleri ve ayrıntıları ekte belirtilen malzemelerin, karşılarında belirtilen tarihlerdeki rayiç fiyat bilgilerinin, Başkanlığımıza gönderilmesinin teminini” şeklindeki yazı ile;

“…

4. 2 cm60 cm60 cm boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle m2 birim fiyatı nedir? (4.307 m2’lik alım yapılması halinde)

5. Merdiven basamağı imalatında kullanılmak üzere 3 cm basamak, 2 cm rıht kalınlığında olacak şekilde, 2 cm30 cmserbest boy (250 cm)boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle 1 mt’sinin birim fiyatı nedir? (2.332 mt alım yapılması halinde)

…” denilerek ilama konu malzemelerin … Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığından istenildiği,

Sözü edilen Odanın 10.02.2015 tarih 08/03/170 sayı ve rayiç konulu yazısında sorulan malzemelerin yurt dışından getirildiği tespiti ile dolar cinsinden rayiç bedellerinin sunulduğu belirtilerek;

“…

2 cm60 cm60 cm boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle m2 birim fiyatı, (4.307 m2’lik alım yapılması halinde), 70 USD

Merdiven basamağı imalatında kullanılmak üzere 3 cm basamak, 2 cm rıht kalınlığında olacak şekilde, 2 cm30 cmserbest boy (250 cm)boyutlarında Espanol Violetta Granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihi itibariyle 1 mt’sinin birim fiyatı, (2.332 mt alım yapılması halinde), 60 USD

İş kalemlerinin imal edilmesi veya edinilmesi, şantiye sahasına girmesi, yatay düşey yükleme boşaltma istif genel gider montaj ve karı dahil KDV hariç 13.09.2011 tarihi itibariyle rayiç fiyatı, 10 USD”

şeklinde rayiç bedellerin bildirildiği,

Daha sonra Sayıştay Başkanlığının 07.12.2015 tarih DYBB/Y.İ.M/2015-678 sayılı “Belge isteme” konulu yazı ile konu malzemelere ilişkin yerel rayiç fiyat bilgisini tekrar istediği,

Bu defa … Ticaret ve Sanayi Odasınca bildirilen 07.01.2016 tarih ve 08/09/26 sayılı “Rayiç” konulu yazıda;

“…

3. 2*30 serbest boy cm boyutlarında Vietnam violetta granit taş malzemenin 23.09.2013 tarihindeki m2 birim fiyatı (1.422,52 m2 alım yapılması halinde, nakliye dahil KDV hariç) 38 $

4. 26060 Violetta (4307 m2 alım yapılması halinde) 45 $”

şeklinde rayiç bildirildiği,

ilamda 07.01.2016 tarih ve 08/09/26 sayılı yazı ile bildirilen rayiç fiyatlar esas alınmak suretiyle kamu zararının hesaplandığı,

İdare tarafından ise; … Ticaret ve Sanayi Odasından alınmış rayice ilişkin herhangi bir yazı veya belge bulunmaksızın yeni birim fiyat tespitinde, … Ticaret ve Sanayi Odası tarafından rayice uygunluğu onaylanan faturada yazılı birim fiyatların kullanıldığı,

Zemin ve merdiven basamağı kaplaması imalatlarında vazgeçilen malzeme yerine kullanılmasına karar verilen Espanol Violetta granit taş için … Ticaret ve Sanayi Odası tarafından onaylanan faturada kullanılan taşın cinsinin Espanol Violetta yerine Platino Violetta Emprador Granit olarak yazıldığı,

Yeni birim fiyat tespit tutanağında yer alan Özel İnş.21 ve 22 numaralı analizlerde kullanılacak malzemenin isminin Espanol Violetta olarak geçtiği, fiili imalatta kullanılan doğal granit taşın ise Vietnam Violet olduğu, … Ticaret ve Sanayi Odasının onayladığı faturada ise, Platino Violetta Emprador Granit taş için 1 m2 için 120,00 TL +KDV fiyat bildirildiği görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde;

“1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

…

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.

...” denilmiştir.

Söz konusu hüküm uyarınca proje değişikliği şartları gerçekleştiği hallerde, idarenin yapılmasını istediği işe ilişkin yeni fiyatın tespitinde ikinci fıkrada belirtilen analizlere üçüncü fıkrada belirtilen rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanacaktır. Söz konusu iş için üçüncü fıkra dördüncü bentte yer alan “idarece kabul edilmek şartıyla ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler”, yeni birim fiyat tespitinde idare tarafından kullanılmıştır. Ancak kullanılan rayiç, … Ticaret Odası tarafından onaylanan faturada yazılı olan ve malzemenin bir metrekaresi için belirtilen birim fiyatlardır.

15.03.2005 tarih ve 27707 tutanak numaralı Sayıştay Temyiz Kurulu kararında;

“Belirtilen hükümlere göre, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinde açık bir hüküm yer almamakla birlikte BİGŞ’nin konuya yaklaşımından fatura karşılığı birim fiyatı oluşturacak iş kaleminin işin yapıldığı mahalden temin edilmesi ve mahalli rayicin o yer ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanması, eğer temin edilen malın o yerde bulunmaması hali veya fiyatı olumlu etkileyen çeşitli sebeplerle idarece başka bir temin mahallinin gösterilmesinin mümkün olabileceği anlaşılmaktadır.

Ancak bu gibi hallerde, faturayı tasdik edecek odanın, 5590 sayılı Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Ticaret ve Sanayi Odaları Kanununun 2567 sayılı Kanunla değişik 4 üncü maddesinde; “kuruluş ve çalışma alanları Ticaret ve Sanayi Odaları ile Ticaret Odaları için ilçe, Deniz Ticaret Odaları ile Sanayi odaları için ise il sınırlarıdır.” hükmü uyarınca malın satıldığı veya imal edildiği ticaret ve/veya sanayi odası olması gerekmektedir. İşin yapıldığı mahalden başka mahalden fatura tasdik ettirilmiş ise, bu durumda işin yapıldığı yer ticaret ve/veya sanayi odasından alınan yazılarla belgelendirilmesi gerekmektedir.” denilmiştir.

Şartname hükümleri ve yukarıda yer verilen Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı birlikte değerlendirildiğinde, “yerel rayiç” ifadesinden, işin yapıldığı yer ve zamanda piyasada geçerli rayiç fiyatın anlaşılması gerektiği, ancak rayiç fiyatı tespit ettirilmek istenen malzemenin işin yaptırıldığı yerde bulunmaması nedeniyle veya fiyatı olumlu etkileyen çeşitli sebeplerle başka bir yerden temin edilmiş ise, söz konusu hallerin işin yaptırıldığı yer ticaret odasından alınacak yazılarla belgelendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bahsedilen gerekçelerin varlığına dair Erzincan Ticaret ve Sanayi Odasından alınmış herhangi bir yazı veya belge bulunmaksızın yeni birim fiyat tespitinde … Ticaret ve Sanayi Odası tarafından rayice uygunluğu onaylanan birim fiyatın kullanıldığı görülmektedir.

Bunun yanı sıra Oda Muamelat Yönetmeliğinin “Faturaların rayice uygunluğunun onayı” başlıklı 38 inci maddesinin üçüncü fıkrasında;

“Proforma Faturalar ile birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalar alım satım akdi hukuken gerçekleşmediğinden onaylanmaz. Ancak birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların onaylanması mümkündür. Ayrıca, sadece montaj, işçilik veya nakliye bedeli için düzenlenen faturalar ile malzeme fiyatı, işçilik, nakliye ve montaj bedeli dahil olarak düzenlenen faturalar, fiyat tespiti usullerinin uygulanmasına imkan vermediğinden onaylanmaz.” denilmiştir.

Yönetmeliğin anılan hükmü uyarınca birim fiyatı belirlemek üzere düzenlenen faturalar onaylanmaz, ancak birim fiyatın belirlenmesi için düzenlenen faturada işin tamamının gösterilmesi halinde faturanın onaylanması mümkündür. İdarenin rayiç fiyatın tespiti amacıyla esas aldığı … Ticaret Odasınca onaylanan faturada, işin tamamının gösterilmediği; faturanın, malzemenin bir birimi için düzenlendiği görülmektedir. Yapılacak olan işin tamamı faturada gösterilmediğinden yeni birim fiyat hesabında söz konusu rayicin kullanılması yönetmeliğin amir hükmüne aykırıdır.

Proje değişikliği sonucu yapılmasına karar verilen yeni imalatta kullanılacak olan malzemelerin rayiç bedelinin tespitinde; Erzurum Ticaret Odasınca onaylanan ve malzemenin bir birimi için düzenlenmiş olan faturanın kullanılması yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine aykırıdır. Bu nedenle ilam hükmünün tasdiki gerekir.)